◷ 6 min leestijd
Omega 3 en je hart, dat is zo'n combinatie die bijna iedereen wel eens voorbij heeft horen komen. Het staat op de verpakking, je moeder zegt het, de huisarts knikt instemmend. Maar wat er precies gebeurt tussen die vetzuren en je hart, en waarom je bloedvaten in datzelfde verhaal thuishoren, dat blijft voor de meeste mensen een beetje vaag. En dat is jammer, want als je het mechanisme een keer snapt, ga je heel anders naar die dagelijkse omega kijken.
In dit stuk neem ik je mee van de kleinste bouwsteen tot aan je hart en je bloedvaten. Wat doen EPA en DHA precies in je lichaam, waarom is de kwaliteit van je bron zo bepalend, en hoe zorg je dat je er dagelijks genoeg van binnenkrijgt. Geen ingewikkelde theorie, gewoon helder uitgelegd.
Het begint bij je celmembranen
Om te snappen waarom omega 3 met je hart te maken heeft, moet je eerst even inzoomen. Heel ver inzoomen, tot op je cellen. Elke cel in je lichaam heeft een wandje eromheen, een celmembraan, en dat wandje bestaat voor een groot deel uit vet. Wat voor vet daarin zit, bepaalt hoe soepel en doorlaatbaar dat membraan is.
Je moet je voorstellen dat zo'n celmembraan als een soort flexibele huid om de cel heen ligt. Zit er veel omega 3 in, dan blijft dat membraan soepel en beweeglijk, en kunnen voedingsstoffen, zuurstof en signalen makkelijk in en uit de cel. Bestaat het membraan vooral uit stuggere, verzadigde of geoxideerde vetten, dan wordt het wandje harder en stroever, en gaat dat uitwisselen minder vlot.
EPA en DHA, de twee vetzuren uit vette vis en algen, zijn precies de bouwstenen die je membranen soepel houden. En dat is geen detail dat alleen voor je huid of je hersenen geldt. Het geldt voor élke cel, dus ook voor de cellen van je hart en de cellen die je bloedvaten bekleden. Daar begint het hele verhaal.
Je hart is een spier die nooit vrij heeft
We vergeten het gemakkelijk, maar je hart is gewoon een spier. Een spier die van je eerste tot je laatste dag doorklopt, dag en nacht, zonder ooit even op de bank te ploffen. Die spier bestaat uit miljoenen hartspiercellen, en ook die cellen hebben membranen die soepel moeten blijven om ritmisch en efficiënt samen te trekken.
DHA en EPA zitten in hoge concentraties in dat hartweefsel. Ze horen daar, het is geen toevoeging maar een vast onderdeel van hoe je hart is opgebouwd. Daarom is de manier waarop ik het vaak uitleg simpel: je geeft je hart met omega 3 het bouwmateriaal waar het van nature op draait. EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart.¹
Het mooie is dat dit een basisverhaal is, geen brandje blussen. Je hart heeft die vetzuren elke dag nodig, net zoals het elke dag zuurstof en glucose nodig heeft. Het is een van de redenen waarom ik omega 3 net zo goed een basissupplement vind als vitamine D of magnesium.
En dan je bloedvaten
Je hart pompt, maar het bloed moet ook ergens langs. Dat gebeurt door een enorm netwerk van bloedvaten, van de grote slagaders tot de allerfijnste haarvaatjes die tot in je vingertoppen en je huid lopen. Bij elkaar leg je daar vele duizenden kilometers mee af, en de binnenkant van al die vaten is bekleed met een dun laagje levende cellen.
Je snapt hem waarschijnlijk al: ook die cellen hebben membranen, en ook die membranen willen soepel blijven. Ik vergelijk een bloedvat weleens met een tuinslang. Een verse, soepele slang laat het water vloeiend doorstromen en past zich aan de druk aan. Een oude, verstijfde slang doet dat een stuk minder makkelijk. De soepelheid van je vaatwand is dus een deel van hoe vlot je bloed overal kan komen.
Wat ik je hierover graag meegeef is puur ter uitleg van hoe je lichaam in elkaar zit. Omega 3 is een van de vetzuren die overal in je lichaam meebouwt aan soepele celmembranen, en je bloedvaten zijn opgebouwd uit datzelfde celmateriaal als de rest. Zo hangt het hele plaatje van hart, bloed en vaten met elkaar samen, allemaal vanuit diezelfde kleine bouwsteen.
De verhouding die in de moderne keuken scheefgroeit
Er is nog iets wat hier meespeelt, en dat wordt vaak vergeten. Naast omega 3 bestaat er ook omega 6, en ook dat is een essentieel vetzuur dat je nodig hebt. Het gaat om de verhouding tussen die twee. In de moderne keuken zit ontzettend veel omega 6, denk aan zonnebloemolie, veel bewerkte producten, koekjes, snacks en kant-en-klare sauzen. Omega 3 daarentegen eten de meeste mensen juist weinig.
Die twee vetzuren maken allebei deel uit van je celmembranen en van de signaalstoffen die je lichaam ervan maakt. Als de balans ver naar de omega 6-kant doorslaat, verandert de samenstelling van je membranen mee. Meer omega 3 op je bord, of als vaste aanvulling, helpt die verhouding weer wat meer in evenwicht te brengen. Het is een van de rustigste en meest voor de hand liggende dingen die je aan je voedingspatroon kunt sleutelen.
Waarom niet elke omega hetzelfde levert
Nu denk je misschien: dan gooi ik toch wat lijnzaad of walnoten door mijn eten? Dat is zeker waardevol, maar er zit een addertje onder het gras. Plantaardige bronnen zoals lijnzaad, chiazaad en walnoten leveren ALA, en je lichaam moet dat ALA eerst nog omzetten naar de actieve vetzuren EPA en DHA. Die omzetting is heel beperkt, een klein deel lukt en de rest niet. Ik leg het weleens uit als een lopende band waar maar een paar procent van de grondstof aan het eind ook echt als eindproduct van de band rolt.
De meest directe bron van EPA en DHA is vette vis: zalm, makreel, haring, sardines en ansjovis. Daar hoeft je lichaam niets meer om te zetten, de vetzuren zijn al in de vorm die je cellen meteen kunnen gebruiken. Twee tot drie keer per week vette vis is een prachtige basis. Alleen loop ik in de praktijk tegen twee dingen aan: bijna niemand haalt dat elke week echt, en de kwaliteit van vis uit de supermarkt wisselt enorm. Wie helemaal geen vis eet, komt uit bij algenolie, de plek waar de vis zijn omega 3 oorspronkelijk vandaan haalt. Let er dan wel op dat er ook EPA in zit, want veel algenoliën leveren vooral DHA.
Versheid is het stuk dat bijna iedereen overslaat
Dit vind ik zelf het belangrijkste punt van allemaal. Omega 3 is een gevoelig vet. Zodra het in aanraking komt met zuurstof, licht en warmte begint het te oxideren, en geoxideerd vet is precies het tegenovergestelde van wat je wilt binnenkrijgen. Het ruikt ranzig, smaakt scherp, en je cellen kunnen er weinig mee.
Bij visolie meten ze die versheid met de zogeheten Totox-waarde, de oxidatiewaarde. Hoe lager dat getal, hoe verser en zuiverder de olie. En hier schrikken mensen vaak van: veel omega's die je zomaar in de winkel koopt zitten al ergens tussen de 10 en 26, terwijl je juist zo laag mogelijk wilt zitten. Een olie die eigenlijk al ranzig is voordat je hem opent, doet gewoon niet wat je ervan hoopt. Datzelfde geldt trouwens voor je gemalen lijnzaad en je notenolie: koop klein, bewaar koel en gebruik het vers.
Hoe je hier dagelijks een goede keuze in maakt
Als ik alles op een rij zet, komt het hierop neer. Bouw je basis met echte voeding: twee tot drie keer per week vette vis, een handvol walnoten, vers gemalen lijnzaad door je ontbijt. Let bij vis op versheid en kies liever de kleinere soorten. En besef dat de plantaardige bronnen vooral ALA leveren, wat je lichaam maar beperkt omzet naar de vetzuren waar je hart en je cellen echt op draaien.
Voor de meeste mensen betekent dat het volgende: met voeding alleen kom je een heel eind, maar het dagelijks halen van een goede hoeveelheid EPA en DHA is in de praktijk best lastig. Daar wordt een zuivere omega een logische aanvulling, precies zoals je vitamine D of magnesium als vaste basis neemt. Niet als vervanging van goed eten, maar als de betrouwbare bodem eronder, elke dag dezelfde hoeveelheid, in een vorm die je cellen meteen kunnen gebruiken.
ScKIN Omega+ als dagelijkse bron van EPA en DHA
Precies daarvoor hebben we Omega+ ontwikkeld. Het is een hooggedoseerde, zuivere visolie waarmee je met twee softgels per dag al een volle dagelijkse hoeveelheid binnenkrijgt: 1000 mg EPA en 750 mg DHA. Geen handvol capsules dus, en geen gepuzzel of je bord die dag wel genoeg leverde.
Waar het bij omega 3 om draait, versheid en zuiverheid, zit hier ingebakken. Omega+ heeft een Totox-waarde van lager dan 5, ver onder wat je gemiddeld in de winkel vindt. De olie komt uit wild gevangen Alaska Pollock, is MSC-gecertificeerd en Partner of GOED, met een visgelatine softgel en een natuurlijke tocoferolenmix die de olie beschermt. Geen vissmaak, geen oprispingen, gewoon een schone bron die doet wat je ervan verwacht.
En dan de reden waarom je die EPA en DHA elke dag wilt binnenkrijgen als het om je hart gaat: EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart.¹ Dat zijn de vetzuren waar je hartspiercellen en al je celmembranen dagelijks op draaien, en Omega+ levert ze in de juiste vorm en de juiste hoeveelheid. Het is bovendien het enige product in de ScKIN-lijn dat ook aanbevolen is bij zwangerschap en borstvoeding.
¹ EPA en DHA (1750 mg per dagdosering). Gunstig effect bij een dagelijkse inname van 250 mg EPA en DHA.
