ScKIN Journal
Wat een B12-waarde in je bloed vertelt
◷ 6 min leestijd Je bent bij de huisarts geweest, je bloed is geprikt, en een paar dagen later komt de uitslag: je vitamine B12 zit netjes binnen de norm. Fijn, denk je. En toch blijf je je soms afvragen hoe het zit, want je energie is wisselend en je hoofd voelt niet altijd even helder. Best herkenbaar. Dan is het interessant om eens rustig te kijken naar wat zo'n B12-waarde in je bloed eigenlijk zegt, en net zo belangrijk, wat hij niet zegt. Ik ben Caroline, en vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI vind ik dit een van de mooiste voorbeelden van hoe een getal op een uitslag maar een deel van het verhaal vertelt. Belangrijk vooraf: alles wat ik hieronder met je deel is bedoeld om je meer inzicht te geven. Het is informatief, geen diagnose, en het vervangt het gesprek met je arts niet. Een bloeduitslag lees je altijd samen met iemand die je hele situatie kent. Wat er precies gemeten wordt Als je arts vitamine B12 laat prikken, wordt meestal de totale hoeveelheid B12 gemeten die op dat moment in je bloed rondzweeft. Dat is een prima startpunt. Maar het is goed om te weten dat dit getal iets anders is dan de hoeveelheid B12 die je lichaam daadwerkelijk kan gebruiken. B12 in je bloed is namelijk nog niet hetzelfde als B12 die klaarligt om in je cellen aan het werk te gaan. Je moet je voorstellen dat vitamine B12 een hele route aflegt voordat hij op de plek van bestemming is. Hij komt binnen via je voeding, wordt in je maag en darmen opgepakt door speciale transporteiwitten, reist mee met je bloed, en moet uiteindelijk je cellen in. Pas daar, ín de cel, kan je lichaam er echt mee werken. Het bloed is dus eigenlijk de snelweg, niet de eindbestemming. En op zo'n uitslag zie je vooral wie er op de snelweg rijdt, niet wie er al veilig is aangekomen. Waarom die route zo bepalend is In mijn werk kijk ik altijd naar het hele plaatje, en bij B12 begint dat plaatje in de maag. Daar maakt je lichaam een stofje aan dat intrinsic factor heet. Dat is een soort begeleider die zich aan de B12 vastkoppelt en hem meeneemt op de reis richting je darmen. Zonder die begeleider komt B12 een stuk moeilijker op zijn plek. En of die intrinsic factor goed wordt aangemaakt, hangt weer samen met je maagzuur, met hoe je eet, met spanning, en met dingen die per persoon verschillen. Wat ik je hiermee vooral wil meegeven: er zitten best veel stappen in dat proces, en bij elke stap kan er iets soepel of juist wat stroever gaan. Twee mensen kunnen daardoor een vergelijkbaar getal op hun uitslag hebben, terwijl hun lichaam de B12 heel verschillend gebruikt. Daarom is dat ene getal een startpunt om over door te praten, en zelden het eindpunt. Waarom een B12-waarde kan wisselen Iets anders wat veel mensen niet weten: je B12-waarde ligt niet muurvast. Slik je een supplement of een multivitamine waar B12 in zit, dan kan de waarde in je bloed er meteen een stuk hoger uitzien. Dat betekent dan vooral dat er veel op de snelweg rijdt, en het zegt op zichzelf nog niet zo veel over hoe het ín je cellen zit. Dat is precies waarom je uitslag altijd naast je situatie gelegd moet worden: wat eet je, gebruik je iets, hoe voel je je door de dag heen. Ook je leeftijd speelt mee. Naarmate we ouder worden, maakt de maag vaak wat minder maagzuur aan, en verloopt dat hele opnameproces geleidelijk anders. Dat gaat sluipend, en juist daarom is het bij vijftigplussers zo fijn om B12 gewoon rustig in de gaten te houden in overleg met de arts. Wat je zelf kunt doen met deze kennis Ik ben er niet van om na één uitslag meteen van alles te veranderen. Wel merk ik dat mensen er rustiger van worden als ze het proces begrijpen. Een paar dingen die praktisch helpen: Vraag door bij je uitslag. Vraag welke waarde er precies gemeten is en wat die in jouw geval betekent. Je hebt recht op die uitleg, en het maakt het getal ineens een stuk minder abstract. Zorg voor bronnen in je voeding. Vitamine B12 haal je vooral uit dierlijke producten zoals vlees, vis, ei en zuivel. Eet je daar weinig of niets van, dan is het extra zinvol om er samen met een deskundige bewust naar te kijken. Let op je eigen signalen, maar trek geen overhaaste conclusies. Energie, concentratie en hoe helder je hoofd voelt zijn dingen die veel mensen herkennen. Ze horen bij het gesprek, maar ze zijn geen bewijs op zichzelf. Alles hangt met van alles samen. Voor wie het extra interessant is om te kijken Er zijn situaties waarin het net iets meer de moeite waard is om je B12 goed in de gaten te houden, altijd in overleg met je arts. Eet je weinig of geen dierlijke producten, dan zijn de natuurlijke bronnen van B12 in je voeding beperkt, en is het slim om daar bewust bij stil te staan. Word je ouder, dan verandert je maagzuur geleidelijk, en daarmee ook de manier waarop je lichaam B12 uit je eten haalt. En ook bij bepaalde medicatie of bij ingrepen aan maag of darmen kan dat opnamestuk anders lopen. Ik noem dit niet om je bezorgd te maken, maar zodat je weet wanneer het gesprek met je arts of een deskundige net wat waardevoller wordt. Herken je jezelf in zo'n situatie, dan is dat een goede reden om je waarde niet als los getal te bekijken, maar in het licht van je eigen leven en voeding. Waar dit naartoe gaat De kern van dit eerste artikel: een B12-waarde in je bloed is waardevolle informatie, maar het is een momentopname van wat er rondzweeft, niet van wat er in je cellen gebeurt. Dat onderscheid tussen bloed en cel is juist waar het interessant wordt, want er bestaan manieren om net iets dieper te kijken. In het volgende artikel neem ik je mee in het verschil tussen totaal B12 en actief B12, en waarom dat onderscheid voor je lichaam zo veel uitmaakt. Dan wordt ook duidelijk waarom die ene standaardwaarde soms geruststellend oogt terwijl er onder de motorkap meer speelt. Lees ook Actief B12 en totaal B12: het verschil Wanneer een hoge B12-waarde opvalt Welke vorm vitamine B12 kies je?
LEES MEER
Methylcobalamine, adenosylcobalamine en cyanocobalamine: de vormen van B12
◷ 7 min leestijd Vitamine B12 is zo'n vitamine waar iedereen wel eens van gehoord heeft, maar waar veel mensen eigenlijk niet zo goed van weten wat het nou precies doet. En wat nog minder bekend is: er bestaan meerdere vormen van B12, en die vormen verschillen best wel van elkaar. In dit artikel neem ik je mee in die verschillende vormen, want als je begrijpt hoe ze van elkaar verschillen, snap je ook waarom het ene supplement iets heel anders is dan het andere. Ik doe dit vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI, waar we altijd kijken naar hoe je lichaam met een stof aan de slag gaat. Niet alleen wat je binnenkrijgt, maar wat je lichaam ermee kan. En juist bij B12 is dat een heel mooi voorbeeld, want daar zit het grote verschil. Even kort: wat is vitamine B12 eigenlijk Vitamine B12 is een in water oplosbare vitamine die je lichaam nodig heeft voor een hele reeks processen. Het speelt onder andere een rol bij je energiehuishouding, bij je zenuwen, bij de aanmaak van rode bloedcellen en bij de opbouw van je DNA. Je lichaam maakt B12 niet zelf aan, dus je bent voor je B12 afhankelijk van wat je binnenkrijgt. Van nature zit het vooral in dierlijke producten zoals vlees, vis, ei en zuivel. Tot zover is het een gewone vitamine. Maar dan komt het interessante deel, want B12 komt in verschillende chemische jasjes voor, en dat jasje bepaalt hoeveel werk je lichaam nog moet verzetten voordat het er iets mee kan. De vormen op een rij Je moet je voorstellen dat je lichaam pas echt iets aan B12 heeft op het moment dat het in de cel zit, in een vorm die daar meteen bruikbaar is. Ik noem dat altijd hapklaar voor in de cel. Sommige vormen van B12 zijn dat al vanaf het begin, en andere vormen moeten eerst nog een aantal keer omgezet worden voordat ze zover zijn. Cyanocobalamine Cyanocobalamine is de synthetische vorm. Je komt hem veel tegen in gewone multivitamines, en in een lage dosering is dat op zich prima. Er is ook veel onderzoek naar gedaan. Alleen heeft deze vorm nog vier omzettingsstappen nodig in je lichaam voordat hij bruikbaar is in de cel. Vier keer moet je lichaam er dus nog iets mee doen, en bij elk van die stappen kan het wat soepeler of wat stroever lopen, afhankelijk van hoe je lichaam ervoor staat. Hydroxocobalamine Hydroxocobalamine is wel een natuurlijke vorm, en je ziet hem vaak terug bij injecties. Deze vorm heeft nog drie omzettingsstappen nodig voordat je cel ermee aan de slag kan. Ook hier geldt weer: elke stap is een moment waarop het proces kan haperen. Methylcobalamine En dan komen we bij de vormen waar mijn eigen voorkeur naar uitgaat: de actieve vormen. Methylcobalamine is er daar een van. Deze vorm is natuurlijk en hoeft nul keer omgezet te worden. Hij is meteen hapklaar voor in de cel. Methylcobalamine is vooral belangrijk voor je DNA, voor je hersenen en voor je zenuwen. Het woord methyl zit er niet voor niets in: het verwijst naar methylering, een proces dat ik in het tweede artikel wat verder uitleg en dat in vrijwel je hele lichaam meespeelt. Voor je zenuwen gebruik ik graag het beeld van een stroomdraad. Om een stroomdraad zit altijd een rubberen omhulsel, zodat de stroom netjes op zijn plek blijft en niet alle kanten op schiet. Rondom je zenuwen zit ook zo'n beschermend laagje, de myelineschede. Methylcobalamine speelt een rol bij dat hele verhaal van zenuwoverdracht, en die vettige structuren zitten trouwens ook in je hersenen. Vandaar dat B12 wel eens de brain vitamin genoemd wordt. Adenosylcobalamine De tweede actieve vorm is adenosylcobalamine. Ook natuurlijk, ook nul omzettingsstappen, dus ook meteen bruikbaar in de cel. Waar methylcobalamine vooral in het DNA- en zenuwverhaal actief is, werkt adenosylcobalamine met name in je energiehuishouding. Het is actief in je mitochondriën, en die noem ik altijd de energiefabriekjes van je cellen. Daar wordt je energie gemaakt, en adenosylcobalamine draait daar middenin mee. Wat ik zo mooi vind aan deze twee actieve vormen samen, is dat ze elkaar aanvullen. De een zit meer op het spoor van je zenuwen en je DNA, de ander meer op het spoor van je energie. Samen dekken ze een breed veld af. Waar B12 van nature vandaan komt Voordat we naar de vorm in supplementen kijken, is het goed om te weten waar B12 van nature zit. Dat is vooral in dierlijke producten: vlees, vis, ei en zuivel. Planten bevatten er nauwelijks tot geen bruikbare B12. Dat verklaart waarom mensen die plantaardig eten er vaak bewust voor kiezen om B12 aan te vullen, want die hoek van de voeding valt bij hen simpelweg weg. Hetzelfde geldt in mindere mate naarmate we ouder worden, omdat ons lichaam de B12 uit voeding dan wat minder makkelijk oppakt. Dat is geen alarm, gewoon iets om te weten, en het maakt het extra interessant om te snappen in welke vorm je B12 dan het beste aanvult. Actief betekent: klaar voor gebruik Ik gebruik het woord actief steeds, dus laat ik het nog even scherp neerzetten. Een actieve vorm is een vorm die je lichaam niet meer hoeft te bewerken. Hij ligt als het ware al in het goede jasje klaar om zijn werk in de cel te doen. Een niet-actieve vorm is niet slecht, maar hij staat nog een paar stations van de eindstreep af. Bij methylcobalamine en adenosylcobalamine sla je die stations over. Dat is de reden dat mijn eigen voorkeur naar die twee uitgaat: niet omdat de rest niet deugt, maar omdat je met de actieve vorm minder afhankelijk bent van hoe je lichaam er die dag voor staat. Waarom dit onderscheid ertoe doet Je zou kunnen denken: B12 is B12, wat maakt het uit welke vorm er in mijn supplement zit. Maar zoals je nu ziet, zit het verschil hem in het aantal stappen dat je lichaam nog moet zetten. Een vorm met vier omzettingsstappen vraagt meer van je lichaam dan een vorm die al meteen klaarligt voor de cel. En bij ieder van die stappen speelt mee hoe jouw lichaam er op dat moment voor staat: hoe je spijsvertering loopt, of je veel op je bord hebt, of je lekker in je vel zit. In de praktijk merk ik dat dit onderscheid mensen echt helpt om bewustere keuzes te maken. Niet omdat de ene vorm per se moet, maar omdat het fijn is om te snappen wat je binnenkrijgt en wat je lichaam er nog mee moet doen. Wat je hiervan meeneemt De kern van dit eerste artikel: B12 bestaat in meerdere vormen, en die verschillen in hoeveel bewerking je lichaam nog moet uitvoeren. Cyanocobalamine en hydroxocobalamine hebben nog respectievelijk vier en drie omzettingsstappen nodig. Methylcobalamine en adenosylcobalamine zijn de actieve vormen die meteen hapklaar zijn voor in de cel, waarbij de een vooral in het zenuw- en DNA-verhaal meedraait en de ander in je energiehuishouding. In het volgende artikel ga ik dieper in op de opname: waarom die omzettingsstappen zo bepalend zijn, en wat er in je lichaam gebeurt tussen het moment dat je B12 binnenkrijgt en het moment dat je cel er iets mee kan. Lees ook Waarom de vorm van B12 uitmaakt voor de opname Zuigtablet, capsule of injectie: hoe B12 het lichaam bereikt De B12-vorm in ScKIN Vitamin B12+
LEES MEER
Waarom de vorm van B12 uitmaakt voor de opname
◷ 6 min leestijd In het eerste artikel zag je dat B12 in verschillende vormen bestaat, en dat die vormen verschillen in het aantal omzettingsstappen dat je lichaam nog moet zetten. In dit tweede deel gaan we een laag dieper. Want die stappen klinken misschien abstract, en ik wil je laten voelen waarom ze in de praktijk zoveel uitmaken voor wat er uiteindelijk in je cellen terechtkomt. Een stof binnenkrijgen is niet hetzelfde als hem gebruiken Dit is eigenlijk het hart van hoe wij binnen de kPNI naar voeding kijken. Wat er op het etiket staat, is wat je binnenkrijgt. Maar wat je lichaam er daadwerkelijk mee kan, is een ander verhaal. Tussen die twee zit een heel traject van omzetten, vervoeren en activeren, en op elk punt in dat traject kan het soepel of stroef lopen. Ik gebruik daar graag het beeld van een lopende band voor. Stel je een lopende band voor waar een product langskomt en bij elk station een bewerking krijgt. Loopt die band lekker door, dan komt er aan het eind een keurig eindproduct uit. Maar hapert er ergens een station, dan stokt de hele band en blijft er van alles liggen. Zo werkt het ook met de omzetting van een vitamine: elke omzettingsstap is een station, en elk station moet zijn werk kunnen doen. Waarom die omzettingsstappen kwetsbaar zijn Elke omzettingsstap in je lichaam heeft hulpstoffen nodig om te kunnen draaien. Dat zijn vaak andere vitamines en mineralen, die we cofactoren noemen. Zie een cofactor als een meewerker die nodig is om een stap uit te voeren. Is zo'n meewerker even niet goed op zijn plek, dan komt die ene stap moeizamer op gang. Nu snap je waarom het uitmaakt of een vorm nog vier stappen te gaan heeft of nul. Bij cyanocobalamine, de synthetische vorm, staan er nog vier van die stations op de band. Bij hydroxocobalamine nog drie. Elk station is een plek waar het kan haperen. Bij de actieve vormen, methylcobalamine en adenosylcobalamine, is de band als het ware al doorlopen: die stof is al hapklaar voor in de cel en hoeft niet meer omgezet te worden. Daarmee ben je een stuk minder afhankelijk van of al die tussenstappen op dat moment goed lopen. En hoe soepel die band draait, verschilt echt per persoon en per periode. Spanning, hoe je spijsvertering loopt, wat er op je bord ligt, hoe je slaapt: het speelt allemaal mee in hoe vlot je lichaam die omzettingen doet. In een drukke, hectische tijd verbruik je bovendien meer van allerlei vitamines en mineralen, dus dan vraagt je lichaam ook wat meer. Dat is precies waarom een vorm die al klaarligt in zulke periodes zo prettig kan zijn: je bent dan minder afhankelijk van of net alle stations lekker meedraaien. Methylering: het proces achter de vorm Ik beloofde je in het vorige artikel wat meer uitleg over dat woord methyl in methylcobalamine, en dat wil ik hier geven, want het is echt de moeite waard. Methylering is een proces waarbij je lichaam een klein bouwsteentje, een methylgroep, aan van alles vastmaakt: aan je DNA, aan bepaalde stoffen, aan boodschapperstofjes in je hoofd. Je kunt die methylgroepjes zien als een soort schakelaars. Door zo'n groepje aan of af te koppelen, zet je lichaam bepaalde functies aan of juist uit. Dat gebeurt de hele dag door, op ontelbaar veel plekken in je lichaam, en het speelt een rol in bijna alle lichaamsfuncties. B12 is een van de stoffen die dit methyleringsproces mee mogelijk maken, samen met onder andere folaat en vitamine B6. Die drie werken vaak als een klein team samen. En dat verklaart meteen waarom je in goede supplementen niet alleen de actieve vorm van B12 tegenkomt, maar ook de actieve vormen van die andere twee. Folaat en B6 kennen ook een actieve vorm Precies hetzelfde principe van omzetting geldt namelijk voor folaat en vitamine B6. Ook die vitamines bestaan in een vorm die je lichaam eerst nog moet bewerken, en in een actieve vorm die al klaarligt. Bij folaat heet die actieve vorm 5-MTHF, ook wel de gemethyleerde vorm van folaat. Die is meteen bruikbaar, zonder dat je lichaam hem eerst hoeft om te zetten. Bij vitamine B6 is de actieve vorm pyridoxaal-5-fosfaat, vaak afgekort tot P5P. Ook die ligt hapklaar. Kies je voor de actieve vormen van deze drie samen, dan geef je je lichaam een team dat meteen aan de slag kan, zonder eerst nog een rij omzettingsstappen te hoeven doorlopen. Het is geen alles of niets Ik wil hier wel iets belangrijks bij zeggen, want ik houd van eerlijk. Het is niet zo dat de niet-actieve vormen waardeloos zijn. Cyanocobalamine in een multivitamine doet gewoon zijn werk voor heel veel mensen, en er is veel onderzoek naar gedaan. Het punt is genuanceerder: hoe meer omzettingsstappen een vorm nog te gaan heeft, hoe meer je afhankelijk bent van of al die stappen bij jou soepel lopen. En dat kan per persoon en per periode verschillen. Voor wie daar meer zekerheid in wil, zijn de actieve vormen een prettige keuze, omdat je die tussenstappen simpelweg overslaat. Wat dit praktisch voor je keuze betekent Als je een B12 uitzoekt, loont het dus om verder te kijken dan alleen het getal op de verpakking. Een hoog aantal microgrammen zegt iets over hoeveel erin zit, maar niet in welke vorm en dus niet over hoeveel werk je lichaam er nog mee heeft. Kijk daarom op het etiket welke vorm er wordt gebruikt. Zie je methylcobalamine en adenosylcobalamine staan, dan weet je dat je de actieve vormen in handen hebt. Zie je bij folaat de aanduiding 5-MTHF en bij B6 de P5P-vorm, dan geldt hetzelfde voor die twee. Ik zeg altijd: het gaat niet om zoveel mogelijk, het gaat om zo bruikbaar mogelijk. Een vorm die je lichaam meteen kan gebruiken, heb je in verhouding minder van nodig om hetzelfde effect te bereiken, simpelweg omdat er onderweg niets verloren gaat aan omzetting. Dat is een prettiger uitgangspunt dan een grote hoeveelheid van een vorm die nog een hele band moet doorlopen. Wat je hiervan meeneemt Een stof binnenkrijgen en een stof kunnen gebruiken zijn twee verschillende dingen. Tussen die twee zit een lopende band van omzettingsstappen, en elke stap heeft cofactoren nodig om te draaien. Hoe minder stappen een vorm nog te gaan heeft, hoe minder er onderweg kan haperen. De actieve vormen, methylcobalamine en adenosylcobalamine voor B12, plus 5-MTHF voor folaat en P5P voor B6, zijn al hapklaar voor in de cel. In het laatste inhoudelijke artikel van deze reeks kijken we naar de route zelf: hoe B12 je lichaam binnenkomt, en waarom het nogal uitmaakt of dat via je spijsvertering gaat, via een zuigtablet onder je tong, of via een injectie. Lees ook Methylcobalamine, adenosylcobalamine en cyanocobalamine: de vormen van B12 Zuigtablet, capsule of injectie: hoe B12 het lichaam bereikt De B12-vorm in ScKIN Vitamin B12+
LEES MEER
De B12-vorm in ScKIN Vitamin B12+
◷ 6 min leestijd In deze reeks hebben we een mooie route afgelegd. In het eerste artikel keken we naar de verschillende vormen van B12 en het verschil tussen de niet-actieve en de actieve vormen. In het tweede zag je waarom die omzettingsstappen zo bepalend zijn, en hoe methylcobalamine, adenosylcobalamine, folaat en B6 samen een team vormen. In het derde artikel liepen we de routes langs waarlangs B12 je lichaam bereikt. In dit laatste deel breng ik alles samen en laat ik zien hoe wij deze inzichten bij ScKIN hebben vertaald naar een eigen B12. Kort samengevat wat we hebben gezien De vorm van B12 bepaalt hoeveel werk je lichaam nog moet verzetten. De synthetische vorm heeft nog vier omzettingsstappen te gaan, hydroxocobalamine nog drie. De twee actieve vormen, methylcobalamine en adenosylcobalamine, zijn meteen hapklaar voor in de cel: de een draait vooral mee in het zenuw- en DNA-verhaal, de ander in je energiehuishouding. En de manier van innemen maakt uit: een zuigtablet onder de tong omzeilt een groot deel van de spijsvertering. Als je die twee dingen combineert, de actieve vorm en de opname via het mondslijmvlies, dan sla je een hoop tussenstappen in één keer over. En dat is precies het idee achter onze eigen B12. ScKIN Vitamin B12+ Onze Vitamin B12+ combineert de twee actieve B12-vormen die in deze reeks steeds terugkwamen: methylcobalamine en adenosylcobalamine, samen goed voor 20.000 mcg per dagdosering. Beide vormen liggen hapklaar voor in de cel, zonder dat je lichaam ze eerst hoeft om te zetten. Daarnaast hebben we bewust ook de andere twee teamleden in de actieve vorm toegevoegd. Folaat zit erin als 5-MTHF, de direct bruikbare vorm, met 400 mcg per dagdosering. En vitamine B6 zit erin als pyridoxaal-5-fosfaat, de P5P-vorm, met 2,8 mg. Zo krijg je het hele team in de vorm die meteen aan de slag kan. Aangevuld met zwarte bessen extract, als onderdeel van de complete formule. En het formaat is een zuigtablet, precies om de reden die je in het derde artikel las. Je laat hem smelten onder je tong, zodat de opname via je mondslijmvlies verloopt en een groot deel van de spijsvertering wordt omzeild. Denk aan die tip: sabbelen, sabbelen, sabbelen, totdat er niets meer van over is, en niet doorslikken. Zuiver en plantaardig Nog iets waar we bewust op hebben gelet: de zuiverheid. Er zijn best veel zuigtabletten die suiker bevatten om ze lekker weg te laten smelten, soms zelfs als er zonder suiker op de verpakking staat, dus het loont altijd om het etiket goed te lezen. Onze Vitamin B12+ is suikervrij en helemaal plantaardig. Dat laatste is fijn om te weten voor wie plantaardig eet, want juist bij die manier van eten valt de natuurlijke B12 uit dierlijke producten weg en kan een zuivere, vegan aanvulling prettig zijn. De frisse smaak komt van kersenaroma en het zwarte bessen extract, zonder dat daar suiker voor nodig is. Waar deze vitamines aan bijdragen Nu de vorm en de route helder zijn, is het goed om te benoemen waar de vitamines in deze formule aan bijdragen. Deze bijdragen horen bij de stoffen zelf, dus bij vitamine B12, folaat en vitamine B6. Vitamine B12 draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid en tot de normale werking van het zenuwstelsel.1 Vitamine B12 draagt daarnaast bij tot een normale psychologische functie en is goed voor het concentratievermogen.1 Ook draagt vitamine B12 bij tot een normale vorming van rode bloedcellen en tot de normale werking van het immuunsysteem.1 Folaat draagt bij aan een normale celdeling en helpt vermoeidheid te verminderen.2 En vitamine B6 draagt bij aan een normale energiestofwisseling en ondersteunt de normale werking van het zenuwstelsel.3 Zo zie je dat de drie teamleden elkaar ook in hun bijdragen mooi aanvullen, rond dezelfde thema's: energie, zenuwen en een heldere geest. Bekijk Vitamin B12+ Voor wie dit prettig kan zijn Ik krijg vaak de vraag voor wie zo'n B12 nou fijn is. In de praktijk zie ik dat het aansluit bij mensen die plantaardig eten, omdat B12 van nature vooral in dierlijke producten zit. Ook mensen die wat ouder worden noem ik hier bewust, want de maagzuurproductie neemt met de jaren vanzelf wat af, waardoor de opname via de spijsvertering wat minder vlot verloopt. En verder is het gewoon prettig voor iedereen die zeker wil weten dat wat er binnenkomt ook meteen bruikbaar is. Geen van die groepen heeft iets bijzonders nodig, het is vooral fijn om te weten in welke situaties de actieve vorm en de sublinguale route hun voordeel laten zien. Praktisch in gebruik Je neemt een keer per dag een zuigtablet en laat die smelten onder je tong. Voor kinderen of bij een lichtere behoefte kun je de tablet breken en een halve of een kwart nemen, want de dosering leent zich daar goed voor. Zo doe je met een verpakking ook langer, wat prettig meegenomen is. En zoals bij elke route: drink er de dag door voldoende water bij, zes tot acht glazen is een prettige gewoonte. Zie deze B12 als een brede basis onder je dag, in de vorm die meteen bruikbaar is en via de route die een groot deel van de spijsvertering omzeilt. Geen vervanging van goede voeding, wel een manier om die basis breed te houden. Tot slot Als je een ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: bij B12 gaat het niet alleen om hoeveel er in zit, maar vooral om in welke vorm en via welke route. Snap je dat verschil, dan kun je veel bewuster kiezen wat bij jou past. En kom je er zelf niet helemaal uit, vraag dan gerust advies, we denken graag met je mee. 1 Vitamine B12 draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid, tot de normale werking van het zenuwstelsel, tot een normale psychologische functie, is goed voor het concentratievermogen, draagt bij tot een normale vorming van rode bloedcellen en tot de normale werking van het immuunsysteem. Vitamine B12 (20.000 mcg totaal) per dagdosering. 2 Folaat draagt bij aan een normale celdeling en helpt vermoeidheid te verminderen. Folaat als 5-MTHF (400 mcg, 200% RI) per dagdosering. 3 Vitamine B6 draagt bij aan een normale energiestofwisseling en ondersteunt de normale werking van het zenuwstelsel. Vitamine B6 als pyridoxaal-5-fosfaat (2,8 mg, 200% RI) per dagdosering. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Niet geschikt voor kinderen tot en met 3 jaar. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook Methylcobalamine, adenosylcobalamine en cyanocobalamine: de vormen van B12 Waarom de vorm van B12 uitmaakt voor de opname Zuigtablet, capsule of injectie: hoe B12 het lichaam bereikt
LEES MEER
Zuigtablet, capsule of injectie: hoe B12 het lichaam bereikt
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar de vormen van B12 en naar de omzettingsstappen die je lichaam moet zetten voordat het er iets mee kan. In dit derde deel gaat het over de route: hoe komt B12 eigenlijk je lichaam binnen, en waarom maakt het zoveel uit of dat via je spijsvertering gaat, onder je tong smelt, of via een injectie binnenkomt. Elke route heeft zijn eigen verhaal, met voordelen en aandachtspunten. De klassieke route: via de spijsvertering Als je B12 uit je voeding haalt, of als je een gewone capsule of tablet doorslikt, dan legt die B12 een flinke reis af. Het gaat via je slokdarm naar je maag, van je maag naar je darmen, en pas daarna, als alles goed gaat, komt het in je bloedbaan terecht en uiteindelijk in je cel. Onderweg gebeurt er van alles. In je maag heb je bijvoorbeeld een stofje nodig dat intrinsic factor heet. Dat werkt een beetje als een transportwagentje: het koppelt zich aan de B12 en neemt hem mee op reis richting je darmen, waar hij op de juiste plek weer wordt losgelaten. Voor dat hele proces heb je goed maagzuur nodig. Je maagzuur moet echt zuur genoeg zijn, met een pH rond de twee, anders komt dat transportsysteem moeizamer op gang. En daar zit nou net de kwetsbaarheid, want er zijn allerlei alledaagse dingen die maken dat je maagzuur wat minder op sterkte is. Denk aan het gebruik van maagzuurremmers, aan drukte en spanning, of gewoon aan ouder worden, want naarmate we ouder worden neemt onze maagzuurproductie vanzelf wat af. Ook als je darmen niet helemaal in balans zijn, kan de opname stroever lopen. Het gevolg is dat er via deze route vaak maar een klein deel van de B12 daadwerkelijk wordt opgenomen. Er speelt nog iets mee. Sommige medicijnen kunnen de opname van B12 beïnvloeden, en ook bepaalde ingrepen aan de maag horen daarbij. Ik noem dit niet om je bezorgd te maken, maar om te laten zien hoeveel schakels er meedoen op deze route. Juist omdat het er zoveel zijn, is het zo interessant dat er ook routes bestaan die een deel van dat traject overslaan. Daar kijken we hierna naar. De route onder de tong: de zuigtablet Nu wordt het interessant, want er is een manier om een groot deel van die reis over te slaan: de zuigtablet, ook wel sublinguaal genoemd. Bij een zuigtablet laat je de tablet langzaam smelten onder je tong, zodat de B12 wordt opgenomen via je mondslijmvlies. Van daaruit komt hij vrij direct in je bloedbaan, zonder eerst die hele tocht door maag en darmen te maken. Belangrijk daarbij, en dit is een tip die ik echt aan iedereen meegeef: je moet zo'n zuigtablet niet doorslikken. Dat gaat automatisch als je niet oplet, en dan stuur je de B12 alsnog de lange route op. De bedoeling is dat je hem laat smelten. Ik zeg altijd: sabbelen, sabbelen, sabbelen, totdat er niets meer van over is. Zo geef je je mondslijmvlies de tijd om het op te nemen. Combineer je die opname via het mondslijmvlies met een actieve vorm van B12, dan slaat je lichaam twee soorten werk tegelijk over. Je omzeilt een groot deel van de spijsvertering, en de B12 hoeft ook niet meer omgezet te worden omdat hij al hapklaar is voor in de cel. Dat maakt de zuigtablet een prettige, praktische vorm, zeker voor mensen bij wie de opname via de maag of darmen wat lastiger loopt. De directe route: de injectie Dan de injectie, die je via de huisarts of een andere zorgverlener krijgt. Een injectie brengt de B12 rechtstreeks in je lichaam, dus ook die omzeilt de spijsvertering. Er zitten wel een paar aandachtspunten aan. Bij injecties wordt vaak hydroxocobalamine gebruikt, en dat is, zoals je in het eerste artikel las, een vorm die nog drie omzettingsstappen nodig heeft voordat hij bruikbaar is in de cel. Er bestaan ook injecties met methylcobalamine, die dan wel al in de actieve vorm zit. Verder zitten er in de ampullen van een injectie doorgaans wat toevoegingen, onder andere om het geheel houdbaar te maken. En je bent voor elke prik afhankelijk van een afspraak bij je zorgverlener, wat tijd en planning vraagt. Wat ik daarnaast in de praktijk terugzie, is dat een injectie een vrij grote hoeveelheid in één keer geeft. Sommige mensen voelen zich daar na zo'n prik heel opgejaagd door, terwijl ze op een ander moment juist wat vlak aanvoelen. Dat wisselende ritme van hoog en laag hoort een beetje bij de manier waarop een injectie werkt. Zuigtablet of injectie: hoe kies je Er is geen route die voor iedereen de beste is, en dat is precies waarom ik het fijn vind om de verschillen naast elkaar te zetten. Wat ik zelf prettig vind aan een zuigtablet, is dat je een constante inname hebt van een vaste hoeveelheid, elke dag hetzelfde, gewoon thuis. Je hoeft niets door te slikken, het smelt weg onder je tong, en het komt vrij direct in je bloedbaan. Voor wie liever niet steeds naar een zorgverlener gaat, is dat een groot pluspunt. De injectie heeft dan weer als voordeel dat hij rechtstreeks binnenkomt en in bepaalde situaties, bijvoorbeeld op medisch advies, juist de aangewezen weg is. Het een sluit het ander ook niet uit. Waar het mij om gaat, is dat je begrijpt wat er bij elke route gebeurt, zodat je samen met een deskundige een keuze kunt maken die bij jou past. Nog een praktisch punt dat voor elke route geldt: drink voldoende. Zes tot acht glazen water per dag is sowieso een goede gewoonte, en het helpt je lichaam om alles rustig zijn werk te laten doen. Wat je hiervan meeneemt De route waarlangs B12 je lichaam bereikt, maakt echt uit. Via de spijsvertering is het een lange reis met veel afhankelijkheden, van intrinsic factor tot maagzuur. De zuigtablet omzeilt een groot deel van die reis via je mondslijmvlies, zeker in combinatie met een actieve vorm. De injectie brengt B12 rechtstreeks binnen, met eigen voor- en nadelen en altijd via een zorgverlener. In het laatste artikel van deze reeks breng ik alles samen, en laat ik zien hoe wij bij ScKIN deze inzichten hebben vertaald naar onze eigen B12. Lees ook Methylcobalamine, adenosylcobalamine en cyanocobalamine: de vormen van B12 Waarom de vorm van B12 uitmaakt voor de opname De B12-vorm in ScKIN Vitamin B12+
LEES MEER
De ongemakken na een maagverkleining, en wat er in de praktijk helpt
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel keken we naar wat er van binnen verandert na een maagverkleining. Nu wil ik het over de dagelijkse praktijk hebben, want dat is waar je in de eerste periode het meest mee bezig bent. Je lichaam is aan het wennen aan een nieuwe manier van eten, en dat gaat met vallen en opstaan. Hieronder loop ik langs de ongemakken die ik het vaakst hoor, en bij elk daarvan geef ik je iets praktisch mee. Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Pak eruit wat op dit moment bij je past. Sneller vol, en soms overvallen door dat gevoel Het eerste waar bijna iedereen tegenaan loopt, is hoe snel je nu vol zit. Een paar happen en het is genoeg. Als je te snel dooreet, voelt dat meteen ongemakkelijk. De praktische sleutel hier is tempo. Neem kleine happen, kauw echt goed, en leg tussendoor je bestek even neer. Zo geef je je lichaam de tijd om het seintje van verzadiging door te geven, en dat seintje komt nu veel eerder dan je gewend was. Een snelle hap die zich meteen wreekt Veel mensen merken dat sterk zoete of heel snelle happen na de ingreep anders vallen dan vroeger. Je kunt je er wat draaierig of beroerd van gaan voelen. Dat is een bekend verschijnsel na een maagverkleining. Wat helpt, is kiezen voor voeding die je lichaam rustiger verwerkt: begin je maaltijd met wat eiwit, combineer met vezels, en wees voorzichtig met losse zoete dranken. Je merkt zelf vrij snel welke dingen je beter even laat liggen. Drinken en eten uit elkaar halen Een tip die klein klinkt maar in de praktijk veel scheelt: drink niet te veel tijdens het eten. Je maag heeft nu weinig ruimte, en als die ruimte volloopt met drinken, is er geen plek meer voor je maaltijd. Probeer je slokjes water vooral tussen de maaltijden door te nemen, en niet er middenin. Zo houd je de ruimte die je hebt beschikbaar voor je eten. Energie die door de dag heen wegzakt Iets wat ik vaak terughoor, is dat de energie in deze periode wisselt. Dat is niet zo gek. Je eet minder, je lichaam is druk met wennen, en je bent vaak ook mentaal aan het schakelen. Wat hierbij helpt, is regelmaat: liever een paar kleine momenten van eten verspreid over de dag dan twee grote die je toch niet wegkrijgt. En gun jezelf rust. Je bent herstellende, ook al zie je dat aan de buitenkant misschien niet. Ik wil hier alvast een klein bruggetje leggen naar iets waar ik later in deze reeks op terugkom. Je lichaam maakt energie vrij in kleine energiefabriekjes in je cellen, en daar hebben een paar B-vitamines een rol in als meewerkers. Ook je zenuwstelsel leunt op diezelfde groep. Ik noem dat hier bewust op stofniveau, zonder er nu al iets bij te pakken, omdat het straks helpt om het grotere geheel te snappen. Hoe een bord er nu uitziet Veel mensen vinden het in het begin lastig om in te schatten hoeveel er nog op hun bord past. Een praktische manier om daarnaar te kijken: begin klein, en bouw op als je merkt dat het goed gaat. Zet je eiwit voorop, doe daar wat groente bij, en houd het geheel overzichtelijk. Liever een klein bord dat je helemaal opeet dan een groot bord waar je van schrikt. En eet met een klein bordje of schaaltje in plaats van een groot dinerbord, dat helpt je oog om een kleine portie als een volle maaltijd te zien. Kleine dingen, maar ze maken het rustiger in je hoofd. Luister naar de signalen van je lichaam Je lichaam geeft in deze fase heel duidelijk aan wat het wel en niet prettig vindt, alleen spreekt het een nieuwe taal die je nog aan het leren bent. Het kan helpen om een tijdje kort bij te houden wat je eet en hoe je je erna voelt. Niet om streng voor jezelf te zijn, maar om patronen te herkennen. Je ziet dan vanzelf welke maaltijden goed vallen en bij welke je lichaam even protesteert. Die informatie is goud waard, ook in je gesprekken met je diëtist. Veranderende smaak en minder trek Sommige mensen merken dat eten in de eerste maanden anders smaakt, of dat de trek een tijd weg is. Dat kan verwarrend zijn, zeker als je jezelf voorneemt om juist goed te eten. Maak het jezelf dan niet te ingewikkeld. Kleine, voedzame maaltijden die je wel wegkrijgt, zijn op dit moment waardevoller dan een perfect bord dat je half laat staan. Het went, en je trek komt meestal in een rustiger vorm weer terug. Je haar dat dunner kan aanvoelen Dit is een ongemak dat veel mensen na een maagverkleining bezighoudt: het haar kan in de maanden na de ingreep dunner aanvoelen. Ik noem het hier bewust, omdat het vervelend is om mee te maken en het fijn is om te weten dat je er niet de enige in bent. Het hangt samen met de grote omslag die je lichaam doormaakt in deze periode. Het beste wat je kunt doen, is je zorgteam en je diëtist hierin volgen, want zij kijken naar het hele plaatje en naar jouw waarden. Ik doe hier bewust geen losse belofte over, want dat zou niet eerlijk zijn. Geef jezelf tijd om te wennen Ik wil ook iets zeggen over het deel dat je niet op een bordje ziet. Een maagverkleining verandert je verhouding tot eten, en dat is niet alleen een lichamelijke omschakeling. Eten was voor je misschien troost, gezelligheid of een vast ritme, en dat verandert nu allemaal tegelijk. Het is heel normaal als dat af en toe schuurt. Wees daarin mild voor jezelf. Je bent iets groots aan het leren, en dat gaat met kleine stapjes vooruit en af en toe eentje terug. Dat hoort erbij, en het zegt niets over of je het goed doet. Leun op je diëtist en je zorgteam Dat brengt me bij de belangrijkste praktische tip van dit artikel. Je staat er niet alleen voor. Je diëtist en je behandelteam zijn er juist voor deze fase, en zij kennen jouw situatie. Alles wat ik hier deel is algemeen en bedoeld om je te helpen begrijpen wat er speelt. De persoonlijke invulling, en zeker alles wat met je waarden en je suppletie te maken heeft, hoort bij hen thuis. In het volgende artikel zoom ik uit naar de langere termijn: wat vraagt je leefstijl van je als de eerste maanden voorbij zijn, en hoe blijf je je op je gemak en sterk voelen in je nieuwe ritme. Lees ook Wat er in je lichaam verandert na een maagverkleining Wat je leefstijl vraagt om op de lange termijn sterk te blijven Welke voedingsstoffen aandacht krijgen, en waar ze vandaan komen
LEES MEER
Wat er in je lichaam verandert na een maagverkleining
◷ 6 min leestijd Een maagverkleining is een grote stap. Je hebt er waarschijnlijk lang over nagedacht, veel voor moeten regelen en een heel traject voor doorlopen. Ik vind het belangrijk om daar meteen bij het begin iets over te zeggen, want mensen die deze weg gaan worden nog te vaak op hun gewicht beoordeeld. Dat laat ik hier helemaal buiten. In dit artikel gaat het puur over je lichaam, en over wat er praktisch verandert nadat de ingreep is gedaan. Zodat je begrijpt waarom je zorgteam je op bepaalde dingen let, en waarom die aandacht gewoon bij je nieuwe situatie hoort. Er zijn verschillende soorten ingrepen Voordat ik naar de binnenkant ga, is het goed om te weten dat een maagverkleining niet één ding is. Bij de ene ingreep wordt je maag kleiner gemaakt, bij de andere loopt de route van je voeding ook nog eens net iets anders dan daarvoor. Voor het gevoel van sneller vol zitten maakt dat op de dag zelf weinig verschil. Maar voor de manier waarop je lichaam voedingsstoffen uit je eten haalt, kan het wel verschil maken. Jouw zorgteam weet precies welke ingreep bij jou is gedaan, en stemt de nazorg daarop af. Het algemene verhaal hieronder geldt in grote lijnen voor allemaal. Je maag doet meer dan je denkt We zien de maag vaak als een soort opslagruimte: eten komt binnen, wordt even vastgehouden en gaat dan verder. Dat klopt, maar het is maar een deel van het verhaal. Je maag is eigenlijk een heel actief orgaan. Ze maakt maagzuur, ze kneedt je voeding fijn, en ze maakt een aantal stoffen aan die verderop in je lichaam nog belangrijk werk doen. Een van die stoffen wil ik er even uitlichten, omdat hij zo mooi laat zien hoe fijn afgesteld dit systeem is. In de wand van je maag worden namelijk kleine hoeveelheden van een speciaal helper-eiwit gemaakt. Je kunt dat zien als een soort begeleider. Sommige voedingsstoffen uit je eten kunnen pas een stuk verderop in je darm naar binnen worden gehaald als ze aan de hand van die begeleider worden meegenomen. Zonder dat schakeltje blijft zo'n voedingsstof gewoon voorbijkomen zonder dat je lichaam er veel mee kan. Wat er verandert na de ingreep Na een maagverkleining is je maag kleiner, en bij sommige ingrepen loopt de route van je voeding ook net iets anders dan daarvoor. Je merkt dat het eerste aan de buitenkant: je zit veel sneller vol, je eet kleinere porties, en je lichaam geeft eerder een seintje dat het genoeg is. Dat is precies de bedoeling van de operatie. Maar er verandert dus ook iets aan de binnenkant, op die plek waar het maagzuur en dat helper-eiwit worden gemaakt. Als de maag kleiner wordt, verandert die aanmaak mee. En daarmee verandert ook hoe makkelijk je lichaam bepaalde voedingsstoffen uit je eten kan halen. Niet omdat er iets mis is, maar simpelweg omdat de route korter en anders is geworden. Vitamine B12 als voorbeeld Het duidelijkste voorbeeld hiervan is vitamine B12. De manier waarop je lichaam die uit voeding haalt, is best een bewerkelijk proces. Je moet je dat voorstellen als een lopende band met een paar stappen achter elkaar. Er is maagzuur nodig om de B12 uit je voeding los te maken. Er is dat helper-eiwit uit de maagwand nodig om de vitamine te begeleiden. En helemaal aan het eind van je dunne darm, in een stuk dat het ileum heet, wordt de vitamine dan met die begeleider naar binnen gehaald. Je snapt al waar dit heen gaat. Als er aan het begin van die lopende band iets verandert, en dat gebeurt na een maagverkleining, dan verloopt de rest van de band ook anders. Je lichaam haalt vitamine B12 dan minder makkelijk uit gewone voeding. Dat is een bekend en goed onderzocht gegeven, en het is ook precies de reden dat je zorgteam hier vanaf het begin bovenop zit. Vitamine B12 is trouwens niet de enige. Ook een aantal andere voedingsstoffen leunt op datzelfde maagzuur en die eerste stappen. Denk aan ijzer, aan calcium en aan folaat. Ik noem ze even op stofniveau, zodat je het grotere plaatje ziet: het gaat niet om dat ene, het gaat om een groepje voedingsstoffen dat allemaal via de maag zijn weg begint. Waarom je zorgteam je bloedwaarden volgt Hier komt alles samen. Omdat de route in je lichaam is veranderd, houdt je behandelteam je bloedwaarden regelmatig in de gaten. Op basis daarvan stellen ze een suppletieschema voor je op, helemaal afgestemd op jouw situatie. Dat is standaard nazorg na een maagverkleining, en het hoort er gewoon bij. Het is geen teken dat er iets fout gaat, het is juist een teken dat er goed voor je gezorgd wordt. Wat ik je vooral wil meegeven: dit is een normaal onderdeel van je nieuwe situatie, geen mankement. Je lichaam doet gewoon zijn werk, alleen langs een kortere weg dan vroeger. En omdat die weg korter is, is het slim om te weten hoe het in elkaar zit, zodat je er zelf ook bewust mee omgaat. Dit is bekend, en daarom bestaat de nazorg Ik wil je nog even meegeven dat dit allemaal geen verrassing is voor de mensen die je begeleiden. De hele nazorg na een maagverkleining is er juist op ingericht dat je lichaam op een andere manier met voeding omgaat. De vaste controles, het suppletieschema, de gesprekken met je diëtist: het is geen extra dat er per ongeluk bij hangt, het is de bedoeling. Zo is het protocol opgebouwd, en dat is een geruststellende gedachte. Er is over nagedacht, en het is voorspelbaar. Wat jij zelf kunt doen in deze fase, is eigenlijk vrij overzichtelijk. Kom naar je afspraken, ook als je je goed voelt. Wees eerlijk over hoe het met je gaat. En probeer te begrijpen wat er speelt, want dat maakt het makkelijker om je aan de adviezen te houden. Daar is deze reeks ook voor bedoeld: niet om je iets te laten doen, maar om je te helpen snappen waarom je team doet wat het doet. Wat dit betekent voor jou De kern van dit eerste artikel is eigenlijk simpel. Een maagverkleining verandert niet alleen hoeveel je eet, maar ook hoe je lichaam voedingsstoffen uit dat eten haalt. Vitamine B12 is daarvan het duidelijkste voorbeeld, omdat de opname daarvan zo nauw met de maag samenhangt. Je zorgteam volgt dit voor je, en dat is waardevol. In het volgende artikel ga ik in op de ongemakken die veel mensen in de eerste periode na de ingreep tegenkomen, en op de praktische dingen die daarbij in mijn ervaring het meeste rust geven. Lees ook De ongemakken na een maagverkleining, en wat er in de praktijk helpt Wat je leefstijl vraagt om op de lange termijn sterk te blijven Welke voedingsstoffen aandacht krijgen, en waar ze vandaan komen
LEES MEER
Wat je leefstijl vraagt om op de lange termijn sterk te blijven bij maagverkleining
◷ 6 min leestijd De eerste maanden na een maagverkleining zijn vooral wennen en herstellen. Maar deze ingreep is geen tijdelijk project, het is een blijvende verandering. En dat betekent dat je op de langere termijn een aantal dingen een vaste plek in je leven geeft. In dit artikel neem ik je mee in wat je leefstijl van je vraagt als de drukke beginfase voorbij is. Rustig, en zonder dat het een last hoeft te worden. Je waarden laten volgen hoort er blijvend bij Laat ik met het belangrijkste beginnen, want dat wil ik nergens in deze reeks onder het tapijt schuiven. Na een maagverkleining blijft je behandelteam je bloedwaarden volgen, ook als je je goed voelt. Op basis daarvan schrijven zij je suppletie voor en stellen ze die bij waar nodig. Dat is hun werk, en dat is waardevol werk. Alles wat ik in deze artikelen deel is algemene voorlichting en vervangt dat niet. Zie het als achtergrond waarmee je de gesprekken met je zorgteam beter volgt, niet als iets wat ervoor in de plaats komt. Ik zeg dit met nadruk, omdat ik merk dat mensen die zich lekker voelen soms denken dat de controles wel wat minder kunnen. Juist die regelmaat is de kracht. Je waarden vertellen een verhaal dat je aan de buitenkant niet altijd ziet, en je team leest dat verhaal voor je. Eiwit als vaste basis onder je dag Als het om je eten gaat, is eiwit op de lange termijn een van je belangrijkste vrienden. Je eet nu kleinere porties, dus wat er op je bord ligt, mag tellen. Door bij elke maaltijd met wat eiwit te beginnen, geef je je lichaam bouwstoffen voor je spieren, je huid en je herstel. Denk aan ei, vis, zuivel, peulvruchten, of een goede eiwitbron die bij jou past. Je diëtist helpt je hierin een vorm te vinden die werkt. Blijf bewegen, en bouw wat kracht op Beweging doet in deze fase veel meer dan je zou denken. Het houdt je spieren sterk, het is goed voor je stemming, en het helpt je om je prettig te voelen in je veranderende lichaam. Je hoeft geen sportschoolheld te worden. Een dagelijkse wandeling, wat lichte krachtoefeningen, iets wat je leuk vindt en volhoudt: dat is precies genoeg. Regelmaat wint het hier van intensiteit. Waarom ik kracht apart noem: als je afvalt, verlies je niet alleen vet maar ook een deel spier, en juist die spieren wil je zoveel mogelijk behouden. Ze houden je sterk, ze helpen je stevig op je benen te staan, en ze dragen bij aan hoe fit je je door de dag voelt. Twee keer per week iets van lichte weerstand, met je eigen lichaamsgewicht of met lichte gewichten, is een mooie gewoonte om langzaam op te bouwen. Begin klein en laat het meegroeien met wat je aankunt. Variatie en rust, ook als het druk is Eet zo gevarieerd als je kleinere porties toelaten, en let op je nachtrust. Slaap is de tijd waarin je lichaam opruimt en herstelt, en dat blijft belangrijk, juist na een grote ingreep. En probeer ergens in je dag een moment te vinden waarop je echt even niks moet. Spanning kost je lichaam meer dan we vaak denken, en die momenten van rust zijn geen luxe, ze zijn onderhoud. Samen eten hoort er nog steeds bij Iets waar mensen op de lange termijn tegenaan lopen, is het sociale deel van eten. Een verjaardag, een etentje, de feestdagen: eten is bij ons verweven met gezelligheid, en jouw manier van eten is veranderd. Mijn tip is om je niet te laten meeslepen door wat er op tafel staat, maar ook niet te streng voor jezelf te zijn. Neem kleine porties van wat je lekker vindt, eet in je eigen tempo, en laat de aandacht vooral naar de mensen gaan. Je hoeft je niet te verstoppen achter je bord, en je hoeft ook niet mee te doen met alles. Er zit een prettige middenweg, en die vind je met een beetje oefening vanzelf. Wat ook helpt, is vooraf even bedenken hoe je het aanpakt als je ergens gaat eten. Niet uit angst, maar gewoon zodat je ontspannen aan tafel zit. Regelmaat en een klein plannetje geven rust, en rust is precies wat je op de lange termijn overeind houdt. Wat een aantal voedingsstoffen in je lichaam doet Nu wil ik iets dieper op de inhoud in, want in de vorige artikelen noemde ik een paar keer op stofniveau dat er voedingsstoffen zijn die na een maagverkleining extra aandacht krijgen. Ik leg graag uit wat die stoffen eigenlijk doen, want dan snap je waaróm je zorgteam ze in de gaten houdt. Vitamine B12 is er daar een van, en die doet in je lichaam een paar heel verschillende dingen tegelijk. In je cellen zitten kleine energiefabriekjes, de mitochondriën, waar je lichaam energie vrijmaakt uit je voeding. Vitamine B12 speelt daarin een rol als meewerker. Dat is geen korte oppepper zoals een kop koffie, maar iets wat meedraait in het dagelijkse werk van je energie. Daarnaast heeft vitamine B12 een rol bij je zenuwstelsel. Je moet je een zenuw voorstellen als een stroomdraad met een rubberen omhulsel eromheen. Dat omhulsel, de myelineschede, zorgt ervoor dat de signalen mooi en snel doorlopen. Vitamine B12 is betrokken bij het onderhoud van dat systeem. En ten slotte speelt B12 mee bij de aanmaak van rode bloedcellen, die de zuurstof door je lichaam vervoeren. Vitamine B12 werkt daarbij niet alleen. Folaat en vitamine B6 zijn een soort collega's die met dezelfde processen meewerken. Ze horen bij elkaar, een beetje zoals een groepje meewerkers dat samen een klus klaart. Ik vind het mooi om te zien hoe die stoffen op elkaar ingespeeld zijn, en het verklaart waarom ze vaak in één adem genoemd worden. Naar het laatste deel Wat ik je in dit artikel vooral wil meegeven: leefstijl na een maagverkleining is een kwestie van rustige, blijvende gewoontes. Je waarden laten volgen door je team, genoeg eiwit, blijven bewegen, variatie en rust. En daaronder zit die groep voedingsstoffen die extra aandacht verdient, met vitamine B12 voorop. In het laatste artikel van deze reeks vat ik samen welke voedingsstoffen dat precies zijn, waar ze in je voeding vandaan komen, en op welke plek een aanvulling in beeld kan komen. Altijd naast, en nooit in plaats van, wat je zorgteam voor je regelt. Lees ook Wat er in je lichaam verandert na een maagverkleining De ongemakken na een maagverkleining, en wat er in de praktijk helpt Welke voedingsstoffen aandacht krijgen, en waar ze vandaan komen
LEES MEER
Welke voedingsstoffen aandacht krijgen bij maagverkleining, en waar ze vandaan komen
◷ 6 min leestijd In deze reeks keken we naar wat er in je lichaam verandert na een maagverkleining, welke ongemakken daarbij komen kijken, en wat je leefstijl op de lange termijn van je vraagt. In dit laatste artikel breng ik het samen. Ik zet op een rij welke voedingsstoffen in deze artikelen naar voren kwamen, waar je ze in gewone voeding vindt, en op welke plek een aanvulling in beeld kan komen. Om welke voedingsstoffen ging het Door de hele reeks heen kwam steeds dezelfde groep terug: vitamine B12, met folaat en vitamine B6 als vaste collega's. Vitamine B12 was daarbij de hoofdrolspeler, omdat de manier waarop je lichaam die uit voeding haalt zo nauw met je maag samenhangt. Precies dat maakt deze vitamine zo relevant om te begrijpen na een maagverkleining. Even kort wat deze stoffen doen, zoals we in het vorige artikel zagen. Vitamine B12 speelt een rol bij het vrijmaken van energie in je cellen, bij je zenuwstelsel en bij de aanmaak van rode bloedcellen. Folaat en vitamine B6 werken met een aantal van diezelfde processen mee. Waar deze voedingsstoffen in voeding zitten Het aardige om te weten is waar je deze stoffen normaal vandaan haalt. Vitamine B12 zit vrijwel alleen in dierlijke voeding: denk aan lever, vlees, vis, eieren en zuivel. In plantaardige producten kom je het nauwelijks tegen. Dat is goed om te weten, want als je van jezelf al weinig dierlijke producten eet, komt deze vitamine sowieso minder makkelijk je kant op. Folaat vind je juist volop in groene bladgroenten, peulvruchten en volkoren producten. En vitamine B6 zit verspreid door heel veel voeding, van vlees en vis tot noten en groente. Wat opvalt als je dit rijtje ziet: het komt uit heel verschillende hoeken van je voeding, en je haalt het er alleen uit als je gevarieerd en voldoende eet. Precies dat is na een maagverkleining lastiger, simpelweg omdat er minder op je bord past. Het is dus geen kwestie van slecht je best doen, het is de nieuwe verhouding waarin je leeft. En dat is nou juist waarom je dit samen met je zorgteam bekijkt. Nu je de reeks hebt gevolgd, snap je waarom ik dit noem. Na een maagverkleining eet je kleinere porties, en verandert bovendien de manier waarop je lichaam juist vitamine B12 uit die voeding haalt. Die twee dingen samen maken dat deze groep voedingsstoffen extra de aandacht krijgt van je zorgteam. Waarom deze stoffen bij elkaar horen Wat ik in mijn werk mooi vind om uit te leggen, is dat je lichaam nooit met één losse voedingsstof werkt. Het werkt met processen, en in zo'n proces doen altijd meerdere stoffen tegelijk mee. Vitamine B12, folaat en vitamine B6 zijn daar een goed voorbeeld van. Ze zijn op elkaar ingespeeld en komen daarom vaak samen voorbij. Je kunt het je voorstellen als een klein team dat samen een klus klaart: haalt er eentje weg, dan loopt het geheel minder soepel. Dat is ook de reden dat je ze vaak samen ziet, en niet als losse dingen die niks met elkaar te maken hebben. Voor jou is dat een prettige gedachte, want het betekent dat je niet met allemaal losse dingen hoeft te puzzelen. Het gaat om een groepje dat bij elkaar hoort, en dat je zorgteam als geheel in de gaten houdt. Waar een aanvulling in beeld komt En dan de brug naar waar dit artikel voor ScKIN op uitkomt. Die actieve B-vitamines waar we het steeds over hadden, vind je terug in ScKIN Vitamin B12+. Het is een zuigtablet die je onder de tong laat smelten, met twee actieve vormen van vitamine B12, methylcobalamine en adenosylcobalamine, aangevuld met 400 mcg folaat en vitamine B6. Aangevuld met zwarte bessen extract als onderdeel van de complete formule. De erkende bijdragen hangen aan de voedingsstoffen zelf. Zo draagt vitamine B12 bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid en tot de normale werking van het zenuwstelsel.1 Vitamine B12 draagt daarnaast bij tot een normale vorming van rode bloedcellen en aan een heldere geest.1 Folaat draagt bij aan normale bloedaanmaak, en vitamine B6 ondersteunt de normale werking van het zenuwstelsel.2,3 Belangrijk: altijd naast je zorgteam, nooit in plaats daarvan Hier wil ik heel helder in zijn, want dit is het hart van dit artikel. Na een maagverkleining is het je behandelteam dat je bloedwaarden controleert en je suppletie voorschrijft, afgestemd op jouw situatie. Dit artikel en dit product vervangen dat advies niet, en zijn er ook geen alternatief voor. Overleg dus altijd met je behandelteam of arts voordat je iets aan je routine toevoegt. Zij kennen jouw waarden, en dat is precies wat nodig is om goede keuzes te maken. Zie de informatie in deze reeks dus als achtergrond die je helpt begrijpen wat er speelt, en de gesprekken met je zorgteam makkelijker maakt. Niet als een schema dat je zelf gaat invullen. Als je iets uit deze artikelen wilt bespreken, neem het dan gerust mee naar je volgende afspraak. Dat is precies de goede plek ervoor, en je team helpt je graag om te kijken wat bij jouw waarden en jouw situatie past. Bekijk ScKIN Vitamin B12+ Tot slot Als je een ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: je hebt een grote stap gezet, en je lichaam werkt daarna gewoon langs een iets andere route. Begrijpen hoe die route in elkaar zit, en dicht bij je zorgteam blijven, is het mooiste wat je voor jezelf kunt doen. De rest is rust, regelmaat en een beetje geduld met jezelf. 1 Vitamine B12 draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid, tot de normale werking van het zenuwstelsel, tot een normale vorming van rode bloedcellen en aan een heldere geest. 2 Folaat draagt bij aan normale bloedaanmaak. 3 Vitamine B6 ondersteunt de normale werking van het zenuwstelsel. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding en van de zorg en suppletie die je behandelteam voorschrijft. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Niet geschikt voor kinderen tot en met 3 jaar. Lees ook Wat er in je lichaam verandert na een maagverkleining De ongemakken na een maagverkleining, en wat er in de praktijk helpt Wat je leefstijl vraagt om op de lange termijn sterk te blijven
LEES MEER
