ScKIN Journal
Wat er in je lichaam verandert na een maagverkleining
◷ 6 min leestijd Een maagverkleining is een grote stap. Je hebt er waarschijnlijk lang over nagedacht, veel voor moeten regelen en een heel traject voor doorlopen. Ik vind het belangrijk om daar meteen bij het begin iets over te zeggen, want mensen die deze weg gaan worden nog te vaak op hun gewicht beoordeeld. Dat laat ik hier helemaal buiten. In dit artikel gaat het puur over je lichaam, en over wat er praktisch verandert nadat de ingreep is gedaan. Zodat je begrijpt waarom je zorgteam je op bepaalde dingen let, en waarom die aandacht gewoon bij je nieuwe situatie hoort. Er zijn verschillende soorten ingrepen Voordat ik naar de binnenkant ga, is het goed om te weten dat een maagverkleining niet één ding is. Bij de ene ingreep wordt je maag kleiner gemaakt, bij de andere loopt de route van je voeding ook nog eens net iets anders dan daarvoor. Voor het gevoel van sneller vol zitten maakt dat op de dag zelf weinig verschil. Maar voor de manier waarop je lichaam voedingsstoffen uit je eten haalt, kan het wel verschil maken. Jouw zorgteam weet precies welke ingreep bij jou is gedaan, en stemt de nazorg daarop af. Het algemene verhaal hieronder geldt in grote lijnen voor allemaal. Je maag doet meer dan je denkt We zien de maag vaak als een soort opslagruimte: eten komt binnen, wordt even vastgehouden en gaat dan verder. Dat klopt, maar het is maar een deel van het verhaal. Je maag is eigenlijk een heel actief orgaan. Ze maakt maagzuur, ze kneedt je voeding fijn, en ze maakt een aantal stoffen aan die verderop in je lichaam nog belangrijk werk doen. Een van die stoffen wil ik er even uitlichten, omdat hij zo mooi laat zien hoe fijn afgesteld dit systeem is. In de wand van je maag worden namelijk kleine hoeveelheden van een speciaal helper-eiwit gemaakt. Je kunt dat zien als een soort begeleider. Sommige voedingsstoffen uit je eten kunnen pas een stuk verderop in je darm naar binnen worden gehaald als ze aan de hand van die begeleider worden meegenomen. Zonder dat schakeltje blijft zo'n voedingsstof gewoon voorbijkomen zonder dat je lichaam er veel mee kan. Wat er verandert na de ingreep Na een maagverkleining is je maag kleiner, en bij sommige ingrepen loopt de route van je voeding ook net iets anders dan daarvoor. Je merkt dat het eerste aan de buitenkant: je zit veel sneller vol, je eet kleinere porties, en je lichaam geeft eerder een seintje dat het genoeg is. Dat is precies de bedoeling van de operatie. Maar er verandert dus ook iets aan de binnenkant, op die plek waar het maagzuur en dat helper-eiwit worden gemaakt. Als de maag kleiner wordt, verandert die aanmaak mee. En daarmee verandert ook hoe makkelijk je lichaam bepaalde voedingsstoffen uit je eten kan halen. Niet omdat er iets mis is, maar simpelweg omdat de route korter en anders is geworden. Vitamine B12 als voorbeeld Het duidelijkste voorbeeld hiervan is vitamine B12. De manier waarop je lichaam die uit voeding haalt, is best een bewerkelijk proces. Je moet je dat voorstellen als een lopende band met een paar stappen achter elkaar. Er is maagzuur nodig om de B12 uit je voeding los te maken. Er is dat helper-eiwit uit de maagwand nodig om de vitamine te begeleiden. En helemaal aan het eind van je dunne darm, in een stuk dat het ileum heet, wordt de vitamine dan met die begeleider naar binnen gehaald. Je snapt al waar dit heen gaat. Als er aan het begin van die lopende band iets verandert, en dat gebeurt na een maagverkleining, dan verloopt de rest van de band ook anders. Je lichaam haalt vitamine B12 dan minder makkelijk uit gewone voeding. Dat is een bekend en goed onderzocht gegeven, en het is ook precies de reden dat je zorgteam hier vanaf het begin bovenop zit. Vitamine B12 is trouwens niet de enige. Ook een aantal andere voedingsstoffen leunt op datzelfde maagzuur en die eerste stappen. Denk aan ijzer, aan calcium en aan folaat. Ik noem ze even op stofniveau, zodat je het grotere plaatje ziet: het gaat niet om dat ene, het gaat om een groepje voedingsstoffen dat allemaal via de maag zijn weg begint. Waarom je zorgteam je bloedwaarden volgt Hier komt alles samen. Omdat de route in je lichaam is veranderd, houdt je behandelteam je bloedwaarden regelmatig in de gaten. Op basis daarvan stellen ze een suppletieschema voor je op, helemaal afgestemd op jouw situatie. Dat is standaard nazorg na een maagverkleining, en het hoort er gewoon bij. Het is geen teken dat er iets fout gaat, het is juist een teken dat er goed voor je gezorgd wordt. Wat ik je vooral wil meegeven: dit is een normaal onderdeel van je nieuwe situatie, geen mankement. Je lichaam doet gewoon zijn werk, alleen langs een kortere weg dan vroeger. En omdat die weg korter is, is het slim om te weten hoe het in elkaar zit, zodat je er zelf ook bewust mee omgaat. Dit is bekend, en daarom bestaat de nazorg Ik wil je nog even meegeven dat dit allemaal geen verrassing is voor de mensen die je begeleiden. De hele nazorg na een maagverkleining is er juist op ingericht dat je lichaam op een andere manier met voeding omgaat. De vaste controles, het suppletieschema, de gesprekken met je diëtist: het is geen extra dat er per ongeluk bij hangt, het is de bedoeling. Zo is het protocol opgebouwd, en dat is een geruststellende gedachte. Er is over nagedacht, en het is voorspelbaar. Wat jij zelf kunt doen in deze fase, is eigenlijk vrij overzichtelijk. Kom naar je afspraken, ook als je je goed voelt. Wees eerlijk over hoe het met je gaat. En probeer te begrijpen wat er speelt, want dat maakt het makkelijker om je aan de adviezen te houden. Daar is deze reeks ook voor bedoeld: niet om je iets te laten doen, maar om je te helpen snappen waarom je team doet wat het doet. Wat dit betekent voor jou De kern van dit eerste artikel is eigenlijk simpel. Een maagverkleining verandert niet alleen hoeveel je eet, maar ook hoe je lichaam voedingsstoffen uit dat eten haalt. Vitamine B12 is daarvan het duidelijkste voorbeeld, omdat de opname daarvan zo nauw met de maag samenhangt. Je zorgteam volgt dit voor je, en dat is waardevol. In het volgende artikel ga ik in op de ongemakken die veel mensen in de eerste periode na de ingreep tegenkomen, en op de praktische dingen die daarbij in mijn ervaring het meeste rust geven. Lees ook De ongemakken na een maagverkleining, en wat er in de praktijk helpt Wat je leefstijl vraagt om op de lange termijn sterk te blijven Welke voedingsstoffen aandacht krijgen, en waar ze vandaan komen
LEES MEER
Wat je leefstijl vraagt om op de lange termijn sterk te blijven bij maagverkleining
◷ 6 min leestijd De eerste maanden na een maagverkleining zijn vooral wennen en herstellen. Maar deze ingreep is geen tijdelijk project, het is een blijvende verandering. En dat betekent dat je op de langere termijn een aantal dingen een vaste plek in je leven geeft. In dit artikel neem ik je mee in wat je leefstijl van je vraagt als de drukke beginfase voorbij is. Rustig, en zonder dat het een last hoeft te worden. Je waarden laten volgen hoort er blijvend bij Laat ik met het belangrijkste beginnen, want dat wil ik nergens in deze reeks onder het tapijt schuiven. Na een maagverkleining blijft je behandelteam je bloedwaarden volgen, ook als je je goed voelt. Op basis daarvan schrijven zij je suppletie voor en stellen ze die bij waar nodig. Dat is hun werk, en dat is waardevol werk. Alles wat ik in deze artikelen deel is algemene voorlichting en vervangt dat niet. Zie het als achtergrond waarmee je de gesprekken met je zorgteam beter volgt, niet als iets wat ervoor in de plaats komt. Ik zeg dit met nadruk, omdat ik merk dat mensen die zich lekker voelen soms denken dat de controles wel wat minder kunnen. Juist die regelmaat is de kracht. Je waarden vertellen een verhaal dat je aan de buitenkant niet altijd ziet, en je team leest dat verhaal voor je. Eiwit als vaste basis onder je dag Als het om je eten gaat, is eiwit op de lange termijn een van je belangrijkste vrienden. Je eet nu kleinere porties, dus wat er op je bord ligt, mag tellen. Door bij elke maaltijd met wat eiwit te beginnen, geef je je lichaam bouwstoffen voor je spieren, je huid en je herstel. Denk aan ei, vis, zuivel, peulvruchten, of een goede eiwitbron die bij jou past. Je diëtist helpt je hierin een vorm te vinden die werkt. Blijf bewegen, en bouw wat kracht op Beweging doet in deze fase veel meer dan je zou denken. Het houdt je spieren sterk, het is goed voor je stemming, en het helpt je om je prettig te voelen in je veranderende lichaam. Je hoeft geen sportschoolheld te worden. Een dagelijkse wandeling, wat lichte krachtoefeningen, iets wat je leuk vindt en volhoudt: dat is precies genoeg. Regelmaat wint het hier van intensiteit. Waarom ik kracht apart noem: als je afvalt, verlies je niet alleen vet maar ook een deel spier, en juist die spieren wil je zoveel mogelijk behouden. Ze houden je sterk, ze helpen je stevig op je benen te staan, en ze dragen bij aan hoe fit je je door de dag voelt. Twee keer per week iets van lichte weerstand, met je eigen lichaamsgewicht of met lichte gewichten, is een mooie gewoonte om langzaam op te bouwen. Begin klein en laat het meegroeien met wat je aankunt. Variatie en rust, ook als het druk is Eet zo gevarieerd als je kleinere porties toelaten, en let op je nachtrust. Slaap is de tijd waarin je lichaam opruimt en herstelt, en dat blijft belangrijk, juist na een grote ingreep. En probeer ergens in je dag een moment te vinden waarop je echt even niks moet. Spanning kost je lichaam meer dan we vaak denken, en die momenten van rust zijn geen luxe, ze zijn onderhoud. Samen eten hoort er nog steeds bij Iets waar mensen op de lange termijn tegenaan lopen, is het sociale deel van eten. Een verjaardag, een etentje, de feestdagen: eten is bij ons verweven met gezelligheid, en jouw manier van eten is veranderd. Mijn tip is om je niet te laten meeslepen door wat er op tafel staat, maar ook niet te streng voor jezelf te zijn. Neem kleine porties van wat je lekker vindt, eet in je eigen tempo, en laat de aandacht vooral naar de mensen gaan. Je hoeft je niet te verstoppen achter je bord, en je hoeft ook niet mee te doen met alles. Er zit een prettige middenweg, en die vind je met een beetje oefening vanzelf. Wat ook helpt, is vooraf even bedenken hoe je het aanpakt als je ergens gaat eten. Niet uit angst, maar gewoon zodat je ontspannen aan tafel zit. Regelmaat en een klein plannetje geven rust, en rust is precies wat je op de lange termijn overeind houdt. Wat een aantal voedingsstoffen in je lichaam doet Nu wil ik iets dieper op de inhoud in, want in de vorige artikelen noemde ik een paar keer op stofniveau dat er voedingsstoffen zijn die na een maagverkleining extra aandacht krijgen. Ik leg graag uit wat die stoffen eigenlijk doen, want dan snap je waaróm je zorgteam ze in de gaten houdt. Vitamine B12 is er daar een van, en die doet in je lichaam een paar heel verschillende dingen tegelijk. In je cellen zitten kleine energiefabriekjes, de mitochondriën, waar je lichaam energie vrijmaakt uit je voeding. Vitamine B12 speelt daarin een rol als meewerker. Dat is geen korte oppepper zoals een kop koffie, maar iets wat meedraait in het dagelijkse werk van je energie. Daarnaast heeft vitamine B12 een rol bij je zenuwstelsel. Je moet je een zenuw voorstellen als een stroomdraad met een rubberen omhulsel eromheen. Dat omhulsel, de myelineschede, zorgt ervoor dat de signalen mooi en snel doorlopen. Vitamine B12 is betrokken bij het onderhoud van dat systeem. En ten slotte speelt B12 mee bij de aanmaak van rode bloedcellen, die de zuurstof door je lichaam vervoeren. Vitamine B12 werkt daarbij niet alleen. Folaat en vitamine B6 zijn een soort collega's die met dezelfde processen meewerken. Ze horen bij elkaar, een beetje zoals een groepje meewerkers dat samen een klus klaart. Ik vind het mooi om te zien hoe die stoffen op elkaar ingespeeld zijn, en het verklaart waarom ze vaak in één adem genoemd worden. Naar het laatste deel Wat ik je in dit artikel vooral wil meegeven: leefstijl na een maagverkleining is een kwestie van rustige, blijvende gewoontes. Je waarden laten volgen door je team, genoeg eiwit, blijven bewegen, variatie en rust. En daaronder zit die groep voedingsstoffen die extra aandacht verdient, met vitamine B12 voorop. In het laatste artikel van deze reeks vat ik samen welke voedingsstoffen dat precies zijn, waar ze in je voeding vandaan komen, en op welke plek een aanvulling in beeld kan komen. Altijd naast, en nooit in plaats van, wat je zorgteam voor je regelt. Lees ook Wat er in je lichaam verandert na een maagverkleining De ongemakken na een maagverkleining, en wat er in de praktijk helpt Welke voedingsstoffen aandacht krijgen, en waar ze vandaan komen
LEES MEER
Welke voedingsstoffen aandacht krijgen bij maagverkleining, en waar ze vandaan komen
◷ 6 min leestijd In deze reeks keken we naar wat er in je lichaam verandert na een maagverkleining, welke ongemakken daarbij komen kijken, en wat je leefstijl op de lange termijn van je vraagt. In dit laatste artikel breng ik het samen. Ik zet op een rij welke voedingsstoffen in deze artikelen naar voren kwamen, waar je ze in gewone voeding vindt, en op welke plek een aanvulling in beeld kan komen. Om welke voedingsstoffen ging het Door de hele reeks heen kwam steeds dezelfde groep terug: vitamine B12, met folaat en vitamine B6 als vaste collega's. Vitamine B12 was daarbij de hoofdrolspeler, omdat de manier waarop je lichaam die uit voeding haalt zo nauw met je maag samenhangt. Precies dat maakt deze vitamine zo relevant om te begrijpen na een maagverkleining. Even kort wat deze stoffen doen, zoals we in het vorige artikel zagen. Vitamine B12 speelt een rol bij het vrijmaken van energie in je cellen, bij je zenuwstelsel en bij de aanmaak van rode bloedcellen. Folaat en vitamine B6 werken met een aantal van diezelfde processen mee. Waar deze voedingsstoffen in voeding zitten Het aardige om te weten is waar je deze stoffen normaal vandaan haalt. Vitamine B12 zit vrijwel alleen in dierlijke voeding: denk aan lever, vlees, vis, eieren en zuivel. In plantaardige producten kom je het nauwelijks tegen. Dat is goed om te weten, want als je van jezelf al weinig dierlijke producten eet, komt deze vitamine sowieso minder makkelijk je kant op. Folaat vind je juist volop in groene bladgroenten, peulvruchten en volkoren producten. En vitamine B6 zit verspreid door heel veel voeding, van vlees en vis tot noten en groente. Wat opvalt als je dit rijtje ziet: het komt uit heel verschillende hoeken van je voeding, en je haalt het er alleen uit als je gevarieerd en voldoende eet. Precies dat is na een maagverkleining lastiger, simpelweg omdat er minder op je bord past. Het is dus geen kwestie van slecht je best doen, het is de nieuwe verhouding waarin je leeft. En dat is nou juist waarom je dit samen met je zorgteam bekijkt. Nu je de reeks hebt gevolgd, snap je waarom ik dit noem. Na een maagverkleining eet je kleinere porties, en verandert bovendien de manier waarop je lichaam juist vitamine B12 uit die voeding haalt. Die twee dingen samen maken dat deze groep voedingsstoffen extra de aandacht krijgt van je zorgteam. Waarom deze stoffen bij elkaar horen Wat ik in mijn werk mooi vind om uit te leggen, is dat je lichaam nooit met één losse voedingsstof werkt. Het werkt met processen, en in zo'n proces doen altijd meerdere stoffen tegelijk mee. Vitamine B12, folaat en vitamine B6 zijn daar een goed voorbeeld van. Ze zijn op elkaar ingespeeld en komen daarom vaak samen voorbij. Je kunt het je voorstellen als een klein team dat samen een klus klaart: haalt er eentje weg, dan loopt het geheel minder soepel. Dat is ook de reden dat je ze vaak samen ziet, en niet als losse dingen die niks met elkaar te maken hebben. Voor jou is dat een prettige gedachte, want het betekent dat je niet met allemaal losse dingen hoeft te puzzelen. Het gaat om een groepje dat bij elkaar hoort, en dat je zorgteam als geheel in de gaten houdt. Waar een aanvulling in beeld komt En dan de brug naar waar dit artikel voor ScKIN op uitkomt. Die actieve B-vitamines waar we het steeds over hadden, vind je terug in ScKIN Vitamin B12+. Het is een zuigtablet die je onder de tong laat smelten, met twee actieve vormen van vitamine B12, methylcobalamine en adenosylcobalamine, aangevuld met 400 mcg folaat en vitamine B6. Aangevuld met zwarte bessen extract als onderdeel van de complete formule. De erkende bijdragen hangen aan de voedingsstoffen zelf. Zo draagt vitamine B12 bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid en tot de normale werking van het zenuwstelsel.1 Vitamine B12 draagt daarnaast bij tot een normale vorming van rode bloedcellen en aan een heldere geest.1 Folaat draagt bij aan normale bloedaanmaak, en vitamine B6 ondersteunt de normale werking van het zenuwstelsel.2,3 Belangrijk: altijd naast je zorgteam, nooit in plaats daarvan Hier wil ik heel helder in zijn, want dit is het hart van dit artikel. Na een maagverkleining is het je behandelteam dat je bloedwaarden controleert en je suppletie voorschrijft, afgestemd op jouw situatie. Dit artikel en dit product vervangen dat advies niet, en zijn er ook geen alternatief voor. Overleg dus altijd met je behandelteam of arts voordat je iets aan je routine toevoegt. Zij kennen jouw waarden, en dat is precies wat nodig is om goede keuzes te maken. Zie de informatie in deze reeks dus als achtergrond die je helpt begrijpen wat er speelt, en de gesprekken met je zorgteam makkelijker maakt. Niet als een schema dat je zelf gaat invullen. Als je iets uit deze artikelen wilt bespreken, neem het dan gerust mee naar je volgende afspraak. Dat is precies de goede plek ervoor, en je team helpt je graag om te kijken wat bij jouw waarden en jouw situatie past. Bekijk ScKIN Vitamin B12+ Tot slot Als je een ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: je hebt een grote stap gezet, en je lichaam werkt daarna gewoon langs een iets andere route. Begrijpen hoe die route in elkaar zit, en dicht bij je zorgteam blijven, is het mooiste wat je voor jezelf kunt doen. De rest is rust, regelmaat en een beetje geduld met jezelf. 1 Vitamine B12 draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid, tot de normale werking van het zenuwstelsel, tot een normale vorming van rode bloedcellen en aan een heldere geest. 2 Folaat draagt bij aan normale bloedaanmaak. 3 Vitamine B6 ondersteunt de normale werking van het zenuwstelsel. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding en van de zorg en suppletie die je behandelteam voorschrijft. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Niet geschikt voor kinderen tot en met 3 jaar. Lees ook Wat er in je lichaam verandert na een maagverkleining De ongemakken na een maagverkleining, en wat er in de praktijk helpt Wat je leefstijl vraagt om op de lange termijn sterk te blijven
LEES MEER
Welke vitamines ondersteunen de energie van mijn kind?
Is je kind snel moe en is de basis thuis op orde? Bekijk de Energie-bundel van ScKIN met B12, magnesium en vitamine C, geschikt vanaf 4 jaar.
LEES MEER
Waarom is mijn kind zo snel moe?
Je kind hangt na school al op de bank en is snel op. We kijken rustig naar de gewone redenen waarom kinderen zo snel moe kunnen zijn.
LEES MEER
Waar heeft de energie van mijn kind eigenlijk mee te maken?
Energie bij kinderen hangt samen met slaap, voeding, herstel en het ritme van de dag. We leggen uit hoe die stukken op elkaar ingrijpen.
LEES MEER
Hoe help ik mijn kind zelf aan meer energie?
Praktische gewoontes rond ritme, slaap, eten, buiten bewegen en schermtijd die je kind helpen om beter door de dag te komen.
LEES MEER
Wat je lichaam je probeert te vertellen bij energiegebrek
◷ 6 min leestijd Nou, je kent dat vast wel. Je hebt eigenlijk best goed geslapen, je hebt niet eens zo'n gekke week, en toch zak je rond een uur of drie 's middags gewoon weg. Alsof iemand de stekker eruit trekt. Of je begint de dag al met het gevoel dat je een berg moet beklimmen voordat je überhaupt op gang komt. En het gekke is: het gaat vaak niet weg met nog een keer uitslapen. Best frustrerend, want je doet je best en je snapt niet waar het vandaan komt. Vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI vind ik energie een van de meest interessante onderwerpen die er zijn. Want energie is veel meer dan de vraag of je genoeg slaapt. Het is eigenlijk een verhaal over wat er in je cellen gebeurt. En als je dat een beetje begrijpt, ga je de signalen van je lichaam ineens heel anders lezen. Daar wil ik je in dit artikel in meenemen. Moe en toch aan staan Een van de dingen die ik in mijn werk het vaakst terughoor, is dit: "Ik ben doodmoe, maar ik kom niet tot rust." Je bent op, maar je hoofd blijft draaien. Je ploft op de bank en toch voel je een soort onrust onder je vel. Dat klinkt tegenstrijdig, en toch is het heel logisch als je weet wat er onder zit. Het laat namelijk zien dat vermoeidheid niet altijd betekent dat je lichaam rustig is. Je kunt tegelijk leeg zijn én overprikkeld, en dat is precies dat vervelende "moe maar aan"-gevoel. Ik vind het belangrijk om dat te benoemen, omdat veel mensen denken dat ze gewoon meer moeten rusten. Rust is fijn, maar als je lichaam ondertussen aan blijft staan, dan vult die rust je accu niet zo goed als je zou hopen. En dan sta je de volgende ochtend weer met datzelfde lege gevoel op. Gewoon moe, of iets anders? Even een belangrijk onderscheid, want niet alle vermoeidheid is hetzelfde. Er is de moeheid na een dag flink doorwerken of een stevige training. Die is heerlijk, want je gaat liggen en je slaapt als een roos, en de volgende ochtend ben je weer de oude. Dat is je lichaam dat gezond op en neer beweegt, en daar hoef je niets mee. Waar het over gaat in dit artikel, is die andere soort. De vermoeidheid die blijft hangen. Die er 's ochtends al is voordat je iets hebt gedaan, die niet meebeweegt met je slaap, en die je soms juist het meest voelt op momenten dat je zou verwachten dat je fit bent. Vaak gaat het samen met een kort lontje, moeite met concentreren, of dat je overal net iets sneller op reageert dan je gewend bent. Als je dat herkent, dan is het de moeite waard om verder te kijken dan alleen je nachtrust. Energie zit niet in je eten, energie moet eruit Hier komt het stukje dat wat mij betreft alles verandert. We denken vaak dat energie rechtstreeks uit ons eten komt: je eet iets, en hup, daar is de energie. Maar zo werkt het niet helemaal. Je haalt de bouwstoffen uit je voeding, dat klopt, maar je lichaam moet daar zelf nog energie van maken. En dat maken gebeurt op de kleinste plek die je je kunt voorstellen: in je cellen. In bijna al je cellen zitten kleine energiefabriekjes. In de wetenschap heten die mitochondriën, maar ik noem ze graag gewoon je energiefabriekjes, want dat is precies wat ze doen. Ze pakken de brandstof uit je voeding, dus glucose, vetten en eiwitten, en zetten die om in een soort oplaadbare accu die je lichaam kan gebruiken. De hele dag door wordt er in die fabriekjes energie gemaakt en weer verbruikt, voor alles: denken, bewegen, herstellen, je hart dat klopt, je huid die zich vernieuwt. En dat betekent iets belangrijks. Als je moe bent, ligt het niet altijd aan hoevéél je eet of slaapt. Het kan ook liggen aan hoe goed die fabriekjes hun werk kunnen doen. En daar hebben ze hulp bij nodig. De meewerkers die je nergens ziet Die energiefabriekjes draaien namelijk niet zomaar vanzelf. Ze hebben een hele set aan hulpstoffen nodig om hun werk te doen. In mijn vak noemen we die cofactoren, maar je mag ze gerust de meewerkers noemen. Het zijn vitamines en mineralen die meedraaien in het proces, een beetje als de mensen aan een lopende band die elk hun eigen handeling doen. Valt er ergens eentje weg, dan stokt de hele band, hoe veel grondstof je er ook in stopt. Een paar van die meewerkers spelen juist bij energie een grote rol. Magnesium is daar een van, en die komt in deze reeks nog vaak terug, omdat het bij het vrijmaken van energie een sleutelrol heeft. Ook een aantal B-vitamines draait mee in de omzetting van voeding naar bruikbare energie. Ze zijn geen wondermiddel, ze zijn gewoon onderdeel van het gereedschap waarmee je lichaam werkt. En dat gereedschap haal je uit je voeding. Waarom drukke periodes zoveel vragen Wat ik in de praktijk steeds terugzie, is dat vermoeidheid vaak opspeelt in precies die periodes waarin je het al druk hebt. En dat is geen toeval. Als je langere tijd in een hoge versnelling staat, vraagt je lichaam meer van diezelfde meewerkers. Stress, veel koffie, veel suiker, weinig groente: het zijn allemaal dingen die maken dat je meer verbruikt dan je binnenkrijgt. Je voorraad staat dan onder druk, terwijl je juist méér nodig hebt. Dat is denk ik de belangrijkste boodschap van dit eerste artikel. Vermoeidheid is geen teken dat er iets mis is met je wilskracht of je discipline. Het is je lichaam dat een signaal geeft dat er ergens in het proces iets vraagt om aandacht. En het fijne is: aan een heleboel van die dingen kun je zelf iets doen. Wat dit betekent voor jou Als je moe bent, kijk dan niet alleen naar je slaap. Slaap is belangrijk, echt waar, maar het is maar één stuk van het verhaal. De andere stukken zitten in hoe je eet, hoe je met spanning omgaat, en of je lichaam de meewerkers binnenkrijgt die het nodig heeft om energie te maken en weer los te laten. In het volgende artikel loop ik met je langs de praktische dingen die in mijn ervaring het meeste verschil maken. Gewoon concrete stappen die je vandaag al kunt zetten, zonder dat je je hele leven hoeft om te gooien. En daarna gaan we nog een laag dieper, naar wat er nou eigenlijk in die energiefabriekjes gebeurt. Want als je dat eenmaal snapt, wordt alles logisch. Lees ook Wat kun je zélf doen bij energiegebrek? Praktische tips vanuit kPNI De diepere laag achter energiegebrek volgens kPNI Wat je van binnenuit kunt doen voor meer energie
LEES MEER
Wat kun je zélf doen bij energiegebrek? Praktische tips vanuit kPNI
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel nam ik je mee in wat energie eigenlijk is: geen kwestie van alleen genoeg slaap, maar van kleine energiefabriekjes in je cellen die met de juiste meewerkers hun werk kunnen doen. Nu het praktische deel, want daar heb je uiteindelijk het meeste aan. Hieronder loop ik langs de dingen die in mijn ervaring het meeste verschil maken bij aanhoudende vermoeidheid. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk te doen. Kies er twee of drie en houd die een paar weken vol. 1. Begin je dag met eiwit in plaats van alleen snelle koolhydraten Heel veel mensen starten met alleen iets zoets: een cracker met jam, een schaaltje ontbijtgranen, een glas sap. Je bloedsuiker schiet dan omhoog en zakt daarna net zo hard weer weg, en die dip voel je vaak rond een uur of elf. Combineer je koolhydraten met wat eiwit en goede vetten, dan blijft je energie veel gelijkmatiger. Denk aan yoghurt met noten, een ei bij je brood, of havermout met wat zaden erdoor. Zo geef je je energiefabriekjes een stabielere aanvoer om mee te werken. 2. Houd je bloedsuiker rustig door de dag Datzelfde principe geldt de hele dag. Pieken en dalen in je bloedsuiker kosten energie en geven dat achtbaan-gevoel waarbij je steeds weer even inzakt. Probeer bij elke maaltijd en tussendoortje iets van eiwit of vet te combineren met je koolhydraten. Een appel met een handje walnoten houdt je langer op de been dan een appel alleen. Het is een kleine gewoonte die verrassend veel doet. 3. Eet gevarieerd en kleurrijk, juist groene groente Je energiefabriekjes hebben een breed pakket aan vitamines en mineralen nodig. Hoe gevarieerder je eet, hoe breder dat aanbod. Let eens bewust op kleur bij je groenten, en geef groene bladgroente daarbij een vaste plek. Spinazie, boerenkool, snijbiet: juist die donkergroene bladeren zijn van nature een goede bron van magnesium, een van de belangrijkste meewerkers bij energie. Ook noten, zaden, peulvruchten en een stukje pure chocolade leveren magnesium. Zo krijg je het gewoon via je bord binnen. 4. Wees eerlijk over koffie en suiker Koffie voelt als energie, maar het is eigenlijk geleend. Je leent van later, en dat moet je terugbetalen, meestal precies op het moment dat je het niet kunt gebruiken. Ik zeg niet dat je moet stoppen, maar kijk eens naar je timing. Een kop koffie op een lege maag vroeg in de ochtend werkt vaak averechts. En suiker en alcohol maken dat je lichaam meer van je meewerkers verbruikt, waaronder magnesium. Wat minder van beide geeft je systeem letterlijk meer om mee te werken. 5. Kom in beweging, ook al voelt het tegenstrijdig Als je moe bent, is bewegen het laatste waar je zin in hebt. Toch zetten je energiefabriekjes juist door beweging een tandje bij. Je hoeft niet naar de sportschool. Een stevige wandeling van twintig minuten, een stukje fietsen, de trap in plaats van de lift. Beweging vraagt even iets van je, maar geeft daarna meer terug dan het kost. Begin klein en bouw rustig op. 6. Pak daglicht in de ochtend Je energie loopt mee met een ritme, en daglicht is daarvoor het belangrijkste startsein. Ga in de ochtend even naar buiten, ook als het bewolkt is. Dat zet je interne klok goed, en die klok bepaalt mede wanneer je je fit voelt en wanneer je afbouwt richting de avond. Tien minuten buiten met je koffie doet meer dan je denkt. 7. Geef je zenuwstelsel echt even rust Dit is die "moe maar aan"-stand van het vorige artikel. Als je de hele dag in de hoogste versnelling staat, blijft je systeem aan, ook als je lichaam op is. Bouw daarom bewust een paar rustmomenten in waarop je echt niets doet. Geen telefoon, geen scherm. Een paar minuten rustig ademhalen, even uit het raam staren, een korte wandeling zonder oordopjes. Het gaat niet om de lengte, maar om de regelmaat. Je leert je systeem zo weer dat het ook uit mag. 8. Drink genoeg, verspreid over de dag Zelfs een beetje uitdroging voel je terug in je energie en je concentratie. Zet een fles water op je bureau en drink een glas bij elke maaltijd. Zo simpel, en het is een van de makkelijkste basisdingen die er zijn. Wacht niet tot je dorst hebt, want dan ben je eigenlijk al te laat. 9. Bewaak je avond Ik zeg bewust niet "slaap beter", want dat is nou juist zo lastig als je hoofd aan staat. Maar je kunt wel je avond rustiger maken. Dim je licht op tijd, leg je telefoon een half uur voor het slapen weg, en probeer rond dezelfde tijd naar bed te gaan, ook in het weekend. Je geeft je lichaam dan de ruimte om af te schakelen, en dat is precies waar herstel begint. 10. Denk in weken, niet in dagen Dit is misschien wel de belangrijkste. Je energie herstelt zich niet in één nacht en ook niet in twee dagen. Je lichaam heeft tijd nodig om weer op te bouwen wat er is verbruikt. Kies daarom een paar punten uit dit lijstje, houd ze een aantal weken vol, en kijk dan pas terug. Ga je alles tegelijk veranderen, dan weet je achteraf niet wat het verschil maakte, en haak je sneller af. Een woord over magnesiumrijke voeding Omdat magnesium in deze reeks zo'n grote rol speelt, geef ik je graag even mee waar je het van nature in vindt, zodat je er bewuster naar kunt grijpen. Denk aan donkergroene bladgroente zoals spinazie en boerenkool, aan noten en zaden zoals amandelen en pompoenpitten, aan peulvruchten zoals kikkererwten en linzen, en aan een stukje pure chocolade met een hoog cacaogehalte. Volkoren producten leveren ook een deel. Het aardige is dat dit precies de dingen zijn die in een gevarieerd, kleurrijk eetpatroon vanzelf voorbijkomen. Je hoeft er geen lijstjes voor bij te houden, gewoon vaker naar die groene groente en die handvol noten grijpen doet al veel. Houd er wel rekening mee dat veel koffie, suiker en alcohol maken dat je lichaam er sneller doorheen gaat, dus daar valt aan de andere kant ook winst te halen. Hoe je dit volhoudt Begin klein. Pak morgen bijvoorbeeld het ontbijt en het ochtenddaglicht, en laat de rest nog even. Als dat een gewoonte is geworden, voeg je iets toe. Zo bouw je rustig een basis op die blijft, in plaats van een strak plan dat je na een week alweer loslaat. In het volgende artikel duiken we de diepte in. Ik laat je zien wat er nou echt in die energiefabriekjes gebeurt, en waarom magnesium daarbij zo'n sleutelrol speelt. Als je dat eenmaal begrijpt, snap je ook waarom een aantal van deze tips zo goed werkt. Lees ook Wat je lichaam je probeert te vertellen bij energiegebrek De diepere laag achter energiegebrek volgens kPNI Wat je van binnenuit kunt doen voor meer energie
LEES MEER
