ScKIN Journal
Essentiële vetzuren en waar je ze vandaan haalt
◷ 6 min leestijd In deze reeks keken we naar wat een droge huid veroorzaakt, wat je er praktisch aan kunt doen, en hoe je huid van binnenuit is opgebouwd. Eén woord kwam daarbij steeds terug: vetten. Je beschermlaag is ervan gemaakt, je celwanden zijn ervan gemaakt, en een deel van die vetten kan je lichaam niet zelf aanmaken. In dit laatste artikel zoom ik in op precies die vetten, de essentiële vetzuren, en op de vraag waar je ze eigenlijk vandaan haalt. Even samenvatten: essentiële vetzuren De meeste vetten kan je lichaam zelf maken. Maar een aantal niet, en die noemen we daarom essentieel. Essentieel betekent hier letterlijk dat je ze via je voeding binnen moet krijgen, omdat je lichaam ze niet uit iets anders kan opbouwen. De bekendste essentiële vetzuren zijn de omega-3 vetzuren, en binnen die groep zijn EPA en DHA de twee die er in het lichaam het meest toe doen. Waarom bijna niemand er genoeg van binnenkrijgt Hier zit de kern. EPA en DHA zitten vooral in vette vis, zoals zalm, makreel, haring en sardines. En de meeste mensen eten simpelweg weinig vette vis. Er bestaat ook een plantaardige omega-3, ALA genaamd, in lijnzaad en walnoten. Dat is prima om te eten, maar je lichaam moet die eerst omzetten naar EPA en DHA, en dat gaat maar heel beperkt. Je kunt dus een tijd netjes lijnzaad door je yoghurt doen en alsnog weinig EPA en DHA binnenkrijgen. En nee, een enkele keer een visje bij de afhaal telt daarbij nauwelijks mee, het gaat om wat je week in week uit gemiddeld op je bord krijgt. Wil je op zeker spelen, dan is een paar keer per week vette vis de meest directe route. Lukt dat in de praktijk niet, dan kan een aanvulling handig zijn. En daar komt Omega+ in beeld. Omega+ van ScKIN als bron van omega-3 Omega+ is een zuivere visolie en daarmee een directe bron van omega-3. Eén dagdosering van twee softgels levert 1000 mg EPA en 750 mg DHA. Dat is een royale hoeveelheid, waar je bij veel andere visolies vier tot zes capsules voor nodig hebt. Zie het niet als vervanging van goede voeding, maar als een manier om je basis aan essentiële vetzuren op peil te houden in periodes waarin het met vis eten gewoon niet lukt. Waar ik bij visolie altijd op let, is zuiverheid. Visolie kan namelijk oxideren, en dan wil je het juist niet meer binnenkrijgen. Omega+ is gemaakt van wild gevangen Alaska Pollock, is MSC gecertificeerd, heeft een totoxwaarde onder de 5, en zit in een softgel van visgelatine. Geen vissmaak, geen oprispingen, gewoon twee softgels bij een maaltijd. Waar omega-3 een erkende rol speelt En dan de vraag die er wettelijk toe doet: waar is van omega-3 nu echt vastgesteld dat het een rol speelt? Dat zijn deze punten, en die hangen aan de vetzuren EPA en DHA zelf. DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie.1 De inname van DHA is goed voor het gezichtsvermogen.1 EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart.2 Dat zijn de wettelijk goedgekeurde gezondheidsclaims voor deze vetzuren, en Omega+ levert er ruim de hoeveelheid van die daarvoor nodig is. Het zijn dus geen beloftes die ik verzin, maar de vastgestelde rollen van EPA en DHA in je lichaam. Hoe je Omega+ praktisch inzet Twee softgels per dag, bij voorkeur bij een maaltijd met wat vet erin, want dan neemt je lichaam de vetzuren het prettigst op. Bij je lunch of avondeten dus, niet op een lege maag. Kinderen vanaf zes jaar kunnen met één softgel per dag toe. Wie liever geen capsule doorslikt, kan de softgel openprikken en de olie door wat koude voeding mengen. Gebruik je bloedverdunners, overleg dan even met je arts voordat je met visolie begint. En zoals bij alles geldt: een aanvulling is een aanvulling. Ze komt bovenop een voeding die al zo goed mogelijk klopt, niet in de plaats daarvan. Zie Omega+ dus als de stok achter de deur voor je omega-3, voor al die weken waarin twee keer vette vis er gewoon niet van komt. Een aantekening voor de zwangerschap Nog iets wat het noemen waard is. Omega+ is het enige product in de ScKIN lijn dat ook wordt aanbevolen tijdens zwangerschap en borstvoeding. Dat heeft met DHA te maken. De inname van DHA door de moeder draagt bij tot de normale ontwikkeling van de hersenen bij de foetus en bij zuigelingen die borstvoeding krijgen.3 Voor wie zwanger is of het wil worden, is dat een fijne bijkomstigheid. Hoe ik het zelf zie Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: je hele lichaam werkt met de vetten die jij het geeft, en de essentiële daarvan moeten uit je voeding komen. Zorg dus eerst voor die basis met gevarieerd eten, gezonde vetten en waar het kan wat vaker vette vis. En lukt dat vis-deel niet, dan is Omega+ een zuivere bron van omega-3 om op terug te vallen. Geef het bovendien tijd. Je lichaam werkt in weken, niet in dagen. Kies een paar dingen uit deze artikelen, houd ze een aantal weken vol, en kijk dan pas terug. Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, maar het is wel hoe het werkt. Bekijk Omega+ 1 DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie, en de inname van DHA is goed voor het gezichtsvermogen. Gunstig effect bij een dagelijkse inname van 250 mg DHA. Omega+ levert 750 mg DHA per dagdosering. 2 EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart. Gunstig effect bij een dagelijkse inname van 250 mg EPA en DHA. Omega+ levert 1750 mg EPA en DHA per dagdosering. 3 De inname van DHA door de moeder draagt bij tot de normale ontwikkeling van de hersenen bij de foetus en bij zuigelingen die borstvoeding krijgen, en tot een goede ontwikkeling van de ogen van de foetus en bij zuigelingen die borstvoeding krijgen. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook De vergeten oorzaak van droge huid Wat kun je zélf doen bij een droge huid? Praktische tips Wat er van binnenuit meespeelt bij een droge huid
LEES MEER
Wat er van binnenuit meespeelt bij een droge huid
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat een droge huid is en wat je er praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar het waaróm. Want als je begrijpt hoe je huid van binnenuit is opgebouwd, wordt het een stuk logischer waarom die gezonde vetten en die variatie op je bord er zo toe doen. En dan houd je het ook makkelijker vol. Je huid is een levend orgaan, geen laagje We denken bij de huid vaak aan de buitenkant, aan hoe iets eruitziet. Maar je huid is je grootste orgaan, en ze is de hele dag bezig. Ze houdt vocht binnen, houdt ongewenste dingen buiten, regelt je temperatuur en vernieuwt zichzelf voortdurend. Die vernieuwing kost bouwmateriaal, en dat materiaal komt uit wat je eet en drinkt. Een volledige vernieuwingscyclus van je opperhuid duurt al gauw een aantal weken. Dat is meteen de reden dat je van een verandering in je voeding niet na twee dagen iets ziet, maar wel na een aantal weken. Je bouwt letterlijk aan de huid van volgende maand. Elke cel heeft een wand van vet Ik noemde het in het eerste artikel al kort, en het is zo belangrijk dat ik er hier dieper op inga. Elke cel in je lichaam is omgeven door een wand, en die wand is opgebouwd uit vetten. Je moet je dat voorstellen als een soepel, buigzaam vlies dat bepaalt wat er de cel in en uit gaat. Voedingsstoffen naar binnen, afvalstoffen naar buiten. En hier komt iets moois: waar die celwanden van gemaakt worden, hangt deels af van welke vetten jíj eet. Eet je vooral verzadigde en bewerkte vetten, dan bouwt je lichaam daar zijn celwanden mee. Eet je ook gezonde, onverzadigde vetten, dan komen die er ook in terug, en dan blijft dat vlies soepeler. Voor je huidcellen betekent een soepele celwand dat vocht en voedingsstoffen beter op hun plek komen. Dat is precies waarom ik bij een droge huid altijd naar de vetten in iemands voeding kijk. Niet als los trucje, maar omdat het het basismateriaal is waar je huid mee werkt. De essentiële vetzuren, en waarom ze uit voeding moeten komen Van de vetten die je nodig hebt, kan je lichaam de meeste zelf maken. Maar een aantal niet, en dat zijn de essentiële vetzuren. Je lichaam kan ze niet uit andere stoffen opbouwen, dus de enige manier om er aan te komen is via je voeding. De bekendste essentiële vetzuren zijn de omega-3 vetzuren. Binnen die groep zijn er twee die er in het lichaam echt toe doen: EPA en DHA. Die zitten vooral in vette vis. Er bestaat ook een plantaardige omega-3 in bijvoorbeeld lijnzaad en walnoten, maar je lichaam moet die eerst omzetten naar EPA en DHA, en dat gaat maar mondjesmaat. Daarom is vette vis zo'n directe bron. In het laatste artikel ga ik hier verder op in en laat ik zien waar je die vetzuren praktisch vandaan haalt. Meer bouwstoffen die meedoen Vetten zijn het hoofdverhaal, maar je huid werkt met een heel team aan voedingsstoffen. Ik licht er een paar uit die er specifiek toe doen. Vitamine A speelt een rol bij de opbouw, het herstel en het normaal functioneren van de huid. Je haalt het uit oranje en donkergroene groenten, en uit lever en ei. Zink is samen met vitamine A een van de belangrijkste voedingsstoffen als het om de huid gaat, en speelt een rol bij opbouw en herstel. Het zit in noten, zaden, vlees en peulvruchten. Vitamine C speelt een rol bij de aanmaak van collageen, het eiwit dat je huid stevigheid geeft. Denk aan paprika, kiwi en citrusfruit. Wat opvalt: deze stoffen komen uit heel verschillende hoeken van je voeding. Eén product dekt dat nooit. Juist daarom is gevarieerd en kleurrijk eten geen modewoord, maar heel praktisch. De verhouding tussen je vetten telt ook Nog iets wat binnen mijn vak veel aandacht krijgt: het gaat niet alleen om hoeveel gezonde vetten je binnenkrijgt, maar ook om de verhouding ertussen. In een gemiddeld westers voedingspatroon zit veel van het ene type onverzadigd vet, uit bijvoorbeeld zonnebloemolie en veel bewerkte producten, en juist weinig omega-3. Die twee soorten gebruiken in je lichaam deels dezelfde routes, dus als het ene volop aanwezig is, komt het andere er minder makkelijk tussen. Praktisch betekent dat vooral dit: het helpt niet alleen om meer omega-3 toe te voegen, maar ook om wat zuiniger te zijn met sterk bewerkte plantaardige oliën en kant-en-klaar voedsel. Zo geef je die waardevolle omega-3 wat meer ruimte. Je hoeft daar niet streng in te zijn, bewustzijn is al de halve winst. Wat er nog meer meespeelt Je voeding is de basis, maar ze staat niet los van de rest. Een paar dingen die ik in de praktijk vaak terugzie bij een droge huid. De seizoenen. In de winter, met de verwarming aan en koude wind buiten, is een huid bijna altijd droger dan in de zomer. Dat is normaal, en het helpt om je verzorging en je voeding daar een beetje op mee te laten bewegen. Je hormonen en je cyclus. Bij veel vrouwen loopt de huid mee met de maand en met de jaren. Rond de overgang bijvoorbeeld verandert de huid vaak van karakter en wordt ze droger. Dat is een natuurlijk proces, en het is fijn om te weten dat het erbij hoort. Rust en herstel. Je huid herstelt vooral 's nachts. Slaap je structureel kort of onrustig, dan krijgt dat herstel minder ruimte. Dat zie je niet na één nacht, maar wel over de weken. Alles hangt samen Als je alleen naar je huid kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je voeding kijkt, ook. De kracht zit in de combinatie: je huid van buiten rustig en rijk verzorgen, je leefstijl zo inrichten dat je lichaam ruimte krijgt om te herstellen, en van binnenuit zorgen voor de juiste bouwstoffen, met die gezonde vetten voorop. In het laatste artikel maak ik dat laatste stuk concreet. Ik zoom in op de essentiële vetzuren, waarom bijna niemand er genoeg van binnenkrijgt, en waar je ze vandaan haalt. Lees ook De vergeten oorzaak van droge huid Wat kun je zélf doen bij een droge huid? Praktische tips Essentiële vetzuren en waar je ze vandaan haalt
LEES MEER
Wat kun je zélf doen bij een droge huid? Praktische tips
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel nam ik je mee in waar een droge huid vandaan komt: een beschermlaag die van vet is gemaakt en die uitgeput kan raken, van buitenaf én van binnenuit. Nu het praktische deel, want daar heb je op de korte termijn het meest aan. Hieronder loop ik langs de dingen die in mijn ervaring het meeste verschil maken. Je hoeft ze echt niet allemaal tegelijk te doen. Kies er twee of drie en houd die een paar weken vol. Aan de buitenkant 1. Douche korter, en niet te heet Ik weet het, een hete douche op een koude ochtend is heerlijk. Maar warm water spoelt precies die beschermende vetten van je huid. Zet de kraan een graadje koeler, houd het wat korter, en dep je huid daarna droog in plaats van te wrijven. Zo laat je een deel van die vetlaag gewoon zitten. 2. Reinig mild Schuimende reinigers die je gezicht piepschoon maken, halen vaak te veel weg. Kies een milde, verzorgende reiniging en boen niet. Voor veel mensen met een droge huid is 's avonds reinigen genoeg en 's ochtends alleen lauw water al prima. 3. Smeer op een vochtige huid Dit is een van de makkelijkste tips die echt iets doet. Breng je crème of olie aan als je huid nog een beetje vochtig is, meteen na het douchen of wassen. Dan sluit je het aanwezige vocht als het ware in. Wacht je tot je helemaal droog bent, dan is een deel van dat vocht al verdampt en heeft je crème minder om vast te houden. 4. Kies verzorging die de vetlaag aanvult Zoek naar producten met vetachtige bestanddelen die je beschermlaag opbouwen, zoals ceramiden en plantaardige oliën. Die vullen als het ware de specie tussen je huidcellen aan. Rijk hoeft niet duur te zijn, het gaat om wat erin zit. 5. Zet de luchtvochtigheid in huis omhoog Zodra de verwarming aangaat, wordt de lucht in huis droog, en je huid geeft dan vocht af aan die droge lucht. Een bak water op de verwarming, wat meer planten, of een luchtbevochtiger in je slaapkamer kan al schelen. Je merkt het vaak het eerst 's ochtends aan hoe je huid aanvoelt. 6. Bescherm tegen wind en kou Koude wind en het heen en weer gaan tussen buiten en de warme binnenlucht vragen veel van je huid. Een beschermende crème voordat je naar buiten gaat, en een sjaal over je wangen bij echt guur weer, doen meer dan je zou denken. Op je bord 7. Eet elke dag gezonde vetten Dit is misschien wel de belangrijkste van dit rijtje, en tegelijk de meest vergeten. Je beschermlaag en je celwanden zijn van vet gemaakt, dus geef je lichaam dat bouwmateriaal. Denk aan avocado, walnoten, lijnzaad, olijfolie, en een paar keer per week vette vis zoals zalm, makreel of sardines. Een handvol noten bij je ontbijt of een halve avocado door je lunch is zo gebeurd. En kies je een keer voor vis, ga dan voor de vette soorten, want in magere vis zoals kabeljauw zit veel minder van die waardevolle vetzuren. Een blik sardines op een cracker is een van de makkelijkste manieren om er wat van binnen te krijgen. 8. Let op de essentiële vetzuren Een aantal van die vetten kan je lichaam niet zelf maken, de essentiële vetzuren. Die moet je echt uit voeding halen. De omega-3 vetzuren zijn daar de bekendste van, en die zitten vooral in vette vis, en in kleinere hoeveelheden in lijnzaad en walnoten. Eet je zelden vis, dan is dit een hoek van je voeding om eens bewust naar te kijken. In het laatste artikel van deze reeks ga ik daar verder op in. 9. Eet kleurrijk en gevarieerd Je huid gebruikt meer dan alleen vet om zich te vernieuwen. Vitamine A zit in oranje en donkergroene groenten zoals wortel, zoete aardappel en spinazie. Vitamine C in paprika, kiwi en citrusfruit. Zink in noten, zaden, vlees en peulvruchten. Door bewust op kleur te letten bij je groenten krijg je die vanzelf breder binnen, zonder dat je met lijstjes hoeft te werken. 10. Drink verspreid over de dag Vocht van binnenuit helpt, maar je huid staat wel achteraan in de rij bij de verdeling ervan. Een fles water op je bureau en een glas bij elke maaltijd is een simpele basis. Je hoeft het niet te overdrijven, gelijkmatig over de dag werkt beter dan in één keer veel. 11. Wissel niet te vaak van producten Als je huid droog is, is de verleiding groot om steeds iets nieuws te proberen. Toch is rust in je routine juist fijn voor een droge huid. Geef een product een aantal weken de tijd voordat je oordeelt, en verander niet alles tegelijk. Zo weet je ook veel beter waar je huid wel of niet blij van wordt. 12. Vergeet je lippen, handen en ellebogen niet De plekken die als eerste droog aanvoelen, zijn vaak je lippen, je handen en je ellebogen. Daar is de huid dun of krijgt ze veel te verduren. Een verzorgende balsem binnen handbereik, en je handen insmeren na elke keer wassen, scheelt echt. Klein gebaar, groot verschil door de dag heen. En verder: rust en geduld Twee dingen die vaak worden onderschat. Je huid vernieuwt zich in een cyclus van een aantal weken, dus geef nieuwe gewoontes echt de tijd voordat je conclusies trekt. En let op je slaap en je spanning, want een lichaam dat in de hoogste versnelling staat, houdt minder ruimte over voor herstel. Dat merk je uiteindelijk ook aan je huid. Je hoeft daar geen uur per dag voor vrij te maken, regelmaat werkt beter dan lengte. Rond dezelfde tijd naar bed, en ergens in je dag een moment waarop je echt even niks doet. Hoe je dit volhoudt Kies twee of drie punten uit dit lijstje en houd die vier weken vol voordat je iets nieuws toevoegt. Ga je alles tegelijk veranderen, dan weet je achteraf niet wat het verschil maakte. In het volgende artikel duik ik dieper in het waaróm: hoe je huid van binnenuit is opgebouwd, en waarom juist die vetten zo'n grote rol spelen. Lees ook De vergeten oorzaak van droge huid Wat er van binnenuit meespeelt bij een droge huid Essentiële vetzuren en waar je ze vandaan haalt
LEES MEER
De vergeten oorzaak van droge huid
◷ 6 min leestijd Nou, je kent dat gevoel vast wel. Je huid trekt, voelt strak aan na het douchen, en op sommige plekken schilfert ze een beetje. Dus je smeert. En je smeert nog eens. Een rijkere crème, een olie erover, misschien een serum erbij. Het helpt even, en dan is dat trekkerige gevoel gewoon weer terug. Best frustrerend, want aan de buitenkant doe je eigenlijk alles goed. Wat ik vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde zo interessant vind aan een droge huid, is dat het antwoord vaak niet in die volgende crème zit. Er is namelijk een kant van het verhaal die bijna altijd wordt overgeslagen, en dat is de kant van binnenuit. In dit eerste artikel neem ik je daarin mee, zodat je snapt waaróm je huid soms zo droog blijft, wat je er ook op smeert. Wat een droge huid eigenlijk is Laten we bij het begin beginnen. Een droge huid is een huid die haar vocht niet goed vasthoudt. Het gaat er dus niet zozeer om dat er te weinig vet óp je huid zit, maar dat het vocht ín je huid te makkelijk ontsnapt. En zodra dat vocht verdampt, voelt je huid strak, ziet ze er dof uit en kan ze gaan schilferen. Dat vasthouden van vocht is het werk van je buitenste huidlaag. En om te snappen waarom die laag dat soms niet meer goed doet, helpt een beeld dat ik graag gebruik. Je huid heeft een muurtje, en de specie is van vet gemaakt Je moet je die buitenste laag voorstellen als een muurtje van bakstenen. De huidcellen zijn de stenen, en daartussen zit specie die alles bij elkaar houdt. Die specie bestaat uit vetten. Zolang dat muurtje netjes dicht zit, houdt je huid haar vocht binnen en blijft er van buitenaf weinig ongewenst binnenkomen. Wordt die specie dunner, dan gebeuren er twee dingen tegelijk. Je huid verliest sneller vocht, waardoor ze droog en strak aanvoelt. En prikkels van buiten komen makkelijker binnen, waardoor je huid gevoeliger reageert dan je gewend bent. Precies dat schrale, trekkerige gevoel dus. Belangrijk om te onthouden: die specie is van vet gemaakt. Dat maakt vetten geen bijzaak voor je huid, maar juist het bouwmateriaal van haar beschermlaag. Onthou dat, want daar komen we straks op terug. Wat die vetlaag dunner maakt aan de buitenkant Een groot deel van wat je huid uitdroogt is heel alledaags, en gebeurt aan de buitenkant. Een paar bekende: Te heet en te lang douchen of baden. Warm water spoelt precies die beschermende vetten weg. Droge binnenlucht. Zodra de verwarming aangaat in het najaar, daalt de luchtvochtigheid in huis, en je huid geeft dan sneller vocht af aan die droge lucht. Koude wind buiten, en het heen en weer gaan tussen koud en warm. Te vaak of te stevig reinigen, met schuimende producten die ontvetten. Aan deze dingen kun je zelf een hoop doen, en in het volgende artikel loop ik ze praktisch met je langs. Maar ze zijn maar de helft van het verhaal. De vergeten kant: je huid wordt ook van binnenuit opgebouwd Hier komt het deel dat vaak wordt overgeslagen. Die vetten in je beschermlaag komen niet alleen uit een crème. Je lichaam maakt en onderhoudt die laag zelf, en daar heeft het bouwstoffen voor nodig die uit je voeding komen. Sterker nog, niet alleen de specie tussen je huidcellen bestaat uit vet, ook de wand van elke cel zelf is opgebouwd uit vetten. Je moet je zo'n celwand voorstellen als een soepel vlies dat bepaalt wat er de cel in en uit mag. Hoe soepeler dat vlies, hoe beter je cellen hun werk doen, en dat geldt net zo goed voor je huidcellen. En nu het stuk waar het echt om draait. Sommige van die vetten kan je lichaam prima zelf maken. Maar een aantal kan het niet zelf aanmaken, en die noemen we daarom essentiële vetzuren. Essentieel betekent hier heel letterlijk: je moet ze binnenkrijgen via wat je eet, want je lichaam kan ze niet uit iets anders opbouwen. Krijg je er in een drukke periode weinig van binnen, dan heeft je lichaam simpelweg minder om die soepele celwanden en die beschermende vetlaag mee te onderhouden. Meer dan alleen vet Vetten zijn het hoofdverhaal bij een droge huid, maar ze staan niet alleen. Je huid vernieuwt zich continu, en daar zijn meer bouwstoffen bij betrokken. Vitamine A en zink spelen bijvoorbeeld allebei een rol bij de opbouw en het herstel van de huid. En vitamine C speelt een rol bij de aanmaak van collageen, het stevige eiwit dat je huid structuur geeft. Ik noem ze hier alvast, zodat je ziet dat het om een samenspel gaat. In het derde artikel ga ik daar dieper op in. Een mooi voorbeeld dat ik vaak geef is de avocado. Daar zit niet alleen een gezonde vetsoort in, maar ook een stof die je lichaam helpt bij het maken van een eiwit dat vocht vasthoudt in je hoornlaag. Een avocado is dus zo'n typisch geval van voeding die je huid van binnenuit iets te bieden heeft. Waarom deze kant zo vaak wordt overgeslagen Eigenlijk best logisch dat we die binnenkant vergeten. De hele wereld om ons heen wijst naar de buitenkant: naar de volgende crème, het volgende serum, de volgende behandeling. En verzorging dóet ook iets, laat daar geen twijfel over bestaan. Maar het is de helft. Als je alleen aan de buitenkant blijft aanvullen terwijl je lichaam van binnenuit weinig materiaal heeft om mee te werken, blijf je dweilen. Juist de combinatie van buiten én binnen geeft je huid de rust die ze zoekt. Wat dit betekent voor jou De belangrijkste boodschap van dit eerste artikel: als je huid droog blijft terwijl je van buiten alles al probeert, kijk dan ook eens naar de binnenkant. Je beschermlaag is van vet gemaakt, je celwanden zijn van vet gemaakt, en een deel van die vetten moet uit je voeding komen omdat je lichaam ze niet zelf aanmaakt. Dat is de vergeten oorzaak waar de titel op doelt. Het fijne is dat je aan beide kanten iets kunt doen, en vaak met kleinere stappen dan je denkt. In het volgende artikel begin ik met het praktische deel: wat je vanaf vandaag anders kunt doen, aan de buitenkant én op je bord. Lees ook Wat kun je zélf doen bij een droge huid? Praktische tips Wat er van binnenuit meespeelt bij een droge huid Essentiële vetzuren en waar je ze vandaan haalt
LEES MEER
Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
◷ 7 min leestijd In deze reeks keken we naar wat bij psoriasis van binnenuit meespeelt, wat je er praktisch aan kunt doen, en hoe je huid samenhangt met je afweer en je spijsvertering. In alle drie de artikelen kwam één groep bouwstoffen steeds terug: de essentiële vetzuren. In dit laatste deel zoom ik daarop in. Wat zijn het, waarom kan je lichaam ze niet zelf maken, en waar haal je ze uit. En ik blijf het eerlijk zeggen: psoriasis is een medische aandoening die bij je arts hoort. Dit artikel gaat over de vetzuren zelf, niet over het behandelen van je huid. Wat 'essentieel' eigenlijk betekent De naam zegt het al. Een voedingsstof heet essentieel als je lichaam hem niet zelf kan aanmaken en je hem dus uit je voeding moet halen. Voor de meeste vetten geldt dat niet, die maakt je lichaam prima zelf. Maar een paar vetzuren vallen daarbuiten, en de bekendste daarvan zijn de omega-3-vetzuren. Die moet je echt via je bord binnenkrijgen, elke dag opnieuw, want je lichaam heeft geen voorraadkast waar het eindeloos uit kan putten. Dat maakt ze zo bijzonder. Waar je lichaam veel dingen zelf oplost, is het voor deze vetten volledig afhankelijk van wat jij eet. En zoals we in het vorige artikel zagen, doen ze op heel veel plekken mee: in de wanden van je cellen, en als grondstof voor de signaalstoffen waarmee je lichaam een afweerreactie netjes afrondt. Genoeg reden dus om er bewust mee bezig te zijn. Even over EPA en DHA Als je je in omega-3 verdiept, kom je al snel twee namen tegen: EPA en DHA. Dat zijn de twee vetzuren die er binnen de omega-3-familie het meest toe doen, en die je vooral uit vis haalt. Je hoeft die namen niet uit je hoofd te leren, maar het is wel handig om te weten dat ze niet hetzelfde zijn. DHA is bijvoorbeeld een belangrijke bouwsteen voor je hersenen en speelt mee bij je gezichtsvermogen, en EPA en DHA samen doen mee bij de normale werking van je hart. Verderop kom ik daar nog even precies op terug. Waar je omega-3 uit haalt De rijkste bron van omega-3 is vette vis, denk aan zalm, makreel, haring en sardines. Daarnaast zit er een plantaardige variant in walnoten, lijnzaad en chiazaad. Toch is dat niet helemaal hetzelfde, want de plantaardige vorm moet je lichaam eerst nog omzetten naar EPA en DHA, en dat lukt maar voor een klein deel. De vorm uit vette vis kan je lichaam een stuk makkelijker gebruiken. Vandaar dat vette vis in dit verhaal zo vaak genoemd wordt. In de praktijk zie ik dat veel mensen minder vette vis eten dan het advies, gewoon omdat het er in een drukke week bij inschiet, of omdat ze het niet zo vaak op het menu zetten. Als je twee keer per week vette vis eet en verder gevarieerd, dan doe je het eigenlijk al heel netjes. Lukt dat structureel niet, dan kan een aanvulling praktisch zijn om je basis breed te houden. En daar wil ik je onze eigen Omega+ voor laten zien. Omega+ van ScKIN als bron van omega-3 Onze Omega+ is een visolie die rijk is aan omega-3, met per dagdosering van twee softgels 1000 mg EPA en 750 mg DHA. Het is een bron van omega-3, precies die essentiële vetzuren waar we het in deze reeks over hadden. De visolie is van hoge kwaliteit: MSC-gecertificeerd, uit wild gevangen Alaska Pollock, met een lage totoxwaarde, wat iets zegt over de versheid van de olie. Nu wil ik heel precies zijn over wat we hier wel en niet over zeggen, want dat vind ik belangrijk. De officieel erkende bijdragen van deze vetzuren gaan over drie dingen. DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie.1 EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart.1 En de inname van DHA is goed voor het gezichtsvermogen.1 Dat zijn de bijdragen die vaststaan, en daar houd ik het bij. Zie Omega+ dus als een betrouwbare manier om je omega-3 op peil te houden als bron van deze essentiële vetzuren, naast je gewone voeding. Zie Omega+ vooral als een brede basis onder je dag, als een goede bron van de vetzuren die je lichaam nou eenmaal niet zelf maakt. En voor alles wat met je huid en je psoriasis te maken heeft, blijft je arts of behandelaar je aanspreekpunt. Bekijk Omega+ Waarom kwaliteit bij visolie echt uitmaakt Nog een ding dat ik graag meegeef, want bij visolie is kwaliteit belangrijker dan mensen denken. Vette olie kan namelijk oxideren, en dan is ze eigenlijk over haar houdbaarheid heen voordat je haar opdrinkt. Daarom letten we bij Omega+ op de versheid van de olie, uitgedrukt in een lage totoxwaarde. Daarnaast is de vis wild gevangen en MSC-gecertificeerd, wat gaat over hoe verantwoord de vis uit zee komt. Kies je zelf een visolie uit, let dan op dat soort dingen, want een verse olie van goede herkomst is de moeite waard. En tijdens zwangerschap en borstvoeding Een mooi detail om te weten: Omega+ is het enige product in onze lijn dat we ook aanraden tijdens de zwangerschap en de borstvoeding. Dat komt door DHA. De inname van DHA door de moeder draagt namelijk bij tot een goede ontwikkeling van de ogen en de normale ontwikkeling van de hersenen bij de baby, zowel bij de ongeboren baby als bij baby's die borstvoeding krijgen.2 Ben je in verwachting of geef je borstvoeding, overleg dan wel even met je verloskundige of arts over wat voor jou passend is. Praktisch: hoe je hiermee omgaat Wil je met je vetten aan de slag, dan zou ik het zo aanpakken. Zet twee keer per week vette vis op je menu en varieer met walnoten, lijnzaad en chiazaad door bijvoorbeeld je yoghurt of salade. Gebruik olijfolie als je vaste vet in de keuken. En kies je voor een aanvulling, neem die dan bij een maaltijd, dat zit voor de meeste mensen het prettigst. Twee softgels Omega+ per dag zijn genoeg voor de genoemde hoeveelheden EPA en DHA. Overleg altijd met je arts of behandelaar als je medicijnen gebruikt of onder behandeling bent, zeker bij een aandoening als psoriasis. Een aanvulling hoort naast die begeleiding te staan, nooit in de plaats ervan. Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: je huid is verbonden met de rest van je lichaam, en van binnenuit een gezonde basis leggen is iets wat je rustig en met aandacht doet. Essentiële vetzuren horen bij die basis, gewoon omdat je lichaam ze niet zelf maakt. Geef het tijd, kies een paar dingen uit deze artikelen, en blijf het afstemmen met de mensen die je begeleiden. Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, maar het is wel hoe het werkt. 1 DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie en de inname van DHA is goed voor het gezichtsvermogen (bij een dagelijkse inname van 250 mg DHA). EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart (bij een dagelijkse inname van 250 mg EPA en DHA). Omega+ levert 750 mg DHA en 1000 mg EPA per dagdosering van twee softgels. 2 De inname van DHA door de moeder draagt bij tot een goede ontwikkeling van de ogen en tot de normale ontwikkeling van de hersenen bij de foetus en bij zuigelingen die borstvoeding krijgen. Dit gunstige effect wordt verkregen bij een inname van 200 mg DHA bovenop de aanbevolen dagelijkse inname van omega-3-vetzuren voor volwassenen. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding en een gezonde leefstijl. Psoriasis is een medische aandoening. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd je arts of behandelaar. Lees ook Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit De diepere laag achter psoriasis
LEES MEER
De diepere laag achter psoriasis
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat bij psoriasis van binnenuit meespeelt en wat je er praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar de samenhang. Want dit is waar het vak van de kPNI eigenlijk over gaat: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen met elkaar praten. En je huid praat volop mee. Nog even vooraf: dit is educatie, geen behandeling. Psoriasis hoort bij je arts, en wat ik hier uitleg is bedoeld om het te begrijpen. Je huid is een actief orgaan We denken bij de huid vaak aan de buitenkant, aan hoe iets eruitziet. Maar je huid is een druk orgaan dat de hele dag bezig is. Ze houdt vocht binnen, houdt ongewenste dingen buiten, regelt je temperatuur, en ze is bovendien een plek waar je afweer heel actief is. Dat laatste wordt vaak vergeten, en het verklaart bij psoriasis een hoop. Want als je huid een grensgebied is, dan zit daar ook bewaking. En bewaking die veel prikkels te verwerken krijgt, gaat scherper afgesteld staan. Dat is precies wat er speelt bij een huid die overactief reageert. Het muurtje, en waarom een open muurtje zoveel doet In het eerste artikel gebruikte ik het beeld van een muurtje van bakstenen met specie ertussen. Bij psoriasis sluit dat muurtje vaak minder goed, onder andere doordat het eiwit filaggrine minder goed zijn werk doet. Filaggrine helpt om vocht in de hoornlaag vast te houden en de huid dicht te houden. Zit daar een zwakke plek, dan komen prikkels van buiten makkelijker binnen. En hier komt de kern: als er via dat open muurtje telkens iets binnenkomt, dan krijgt je afweer daar steeds een seintje van. Zo ontstaat een soort keten. Open barrière, indringers, een prikkel, een afweerreactie, en dat rondje herhaalt zich. Als je begrijpt dat het een keten is, snap je ook waarom het helpt om op meerdere plekken tegelijk rust te brengen, en niet alleen aan één knop te draaien. De afweer en het idee van laaggradige activiteit Je afweersysteem heeft twee standen die je je kunt voorstellen. Er is de acute stand, die aangaat als je bijvoorbeeld een griepje hebt en die daarna weer netjes uitgaat. En er is een veel stillere, laaggradige activiteit die op de achtergrond kan blijven sudderen als je lichaam langere tijd belast wordt, door spanning, weinig slaap, of een eetpatroon met veel suiker. Bij psoriasis is die achtergrondactiviteit een belangrijk stuk van het verhaal. Het lichaam komt niet helemaal tot rust, en dat zie je terug in de huid. Het mooie is dat je lichaam ook manieren heeft om zo'n reactie weer tot een einde te brengen, en daar spelen bepaalde bouwstoffen een rol in. Ik kom er zo op. Hormonen, stress en het ritme van je systeem Spanning en je hormoonhuishouding zijn nauw met elkaar verweven. In een drukke periode maakt je lichaam meer stresshormonen aan, en dat raakt onder andere je afweer en je huid. Dat is een van de redenen dat psoriasis zich in een zware tijd juist kan laten zien. Voor veel vrouwen loopt de huid daarnaast ook mee met de maand, omdat hormonen invloed hebben op onder andere de vetproductie van de huid. Mijn tip: houd het eens twee of drie maanden bij in een notitie op je telefoon. Niet uitgebreid, gewoon een woord per dag over hoe je huid aanvoelt en wat er speelde. Als je dat naast je leven en je cyclus legt, zie je vaak een patroon dat je daarna veel rustiger maakt. De verbinding met je spijsvertering, wat concreter Nu het stuk dat binnen de kPNI zoveel aandacht krijgt: de samenhang tussen je spijsvertering en je huid. Beide zijn grensgebieden, allebei plekken waar je lichaam contact maakt met wat van buiten komt, en allebei hebben ze een muurtje dat goed dicht hoort te zitten. Wat er in je darm gebeurt, is daarom niet los te zien van je huid. Praktisch betekent dat vooral één ding: gevarieerd eten met genoeg vezels en groente is geen los advies voor je darmen, maar iets wat je hele systeem raakt. Vezels zitten in groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten. Heel veel mensen eten daar minder van dan ze denken. De rol van de essentiële vetzuren En dan de bouwstoffen waar ik in het eerste artikel al even naar verwees: de essentiële vetzuren. Ik wil je hier laten zien waarom ze in dit hele verhaal zo vaak terugkomen. Deze vetten zitten namelijk in de wanden van al je cellen, de zogeheten celmembranen. Je kunt je zo'n membraan voorstellen als een soepele huid om elke cel heen, en de kwaliteit daarvan bepaalt mede hoe goed die cel haar werk doet. Die soepelheid komt voor een groot deel uit de vetten die je eet. Maar er is nog iets. Je lichaam gebruikt deze vetzuren ook als grondstof om kleine signaalstoffen van te maken. En een deel van die signaalstoffen is juist betrokken bij het netjes tot een einde brengen van een afweerreactie. Zie het als de opruimploeg die na afloop het licht weer uitdoet. Dat is normale fysiologie, iets wat je lichaam zelf doet, mits het de juiste grondstoffen tot zijn beschikking heeft. En laat die grondstoffen nou net de vetzuren zijn die je lichaam niet zelf kan maken. Daarom kijken we in de kPNI altijd naar de vetten in iemands voeding. Niet als een los trucje, maar omdat ze op zoveel plekken tegelijk meedoen: in je celwanden, in je afweer, in je huidmuurtje. Vandaar dat ik ze in dit verhaal niet mag overslaan. Waarom je dit samen moet bekijken Als je alleen naar je huid kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je voeding kijkt, ook. De kracht zit in de combinatie: je huid van buiten zacht verzorgen, je leefstijl zo inrichten dat je lichaam ruimte krijgt om te herstellen, en van binnenuit zorgen voor een brede basis aan bouwstoffen, waaronder die essentiële vetzuren. En dat alles, ik blijf het herhalen, naast de begeleiding van je arts. In het laatste artikel van deze reeks zoom ik in op die vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt, waar je ze uit haalt, en hoe je daar praktisch voor zorgt. Lees ook Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
LEES MEER
Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel nam ik je mee in wat er bij psoriasis van binnenuit kan meespelen: een huidmuurtje dat minder goed sluit, een afweer die scherp staat, de verbinding met je spijsvertering en de rol van spanning. Nu het praktische deel, want daar heb je meestal het meest aan. Voordat we beginnen nog even dit: psoriasis hoort bij je arts of dermatoloog, en wat hieronder staat is bedoeld om naast die begeleiding een gezonde basis te leggen. Geen wondermiddel, gewoon een aantal dingen die in mijn ervaring rust brengen. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk te doen. Kies er twee of drie en houd die een paar weken vol. 1. Ga voor een eetpatroon dat je lichaam rust geeft Het eerste waar ik met mensen naar kijk, is wat er op het bord ligt. Een eetpatroon met veel groente, goede vetten en genoeg variatie geeft je lichaam de bouwstoffen die het nodig heeft, en het legt minder druk op je systeem. In de praktijk betekent dat vooral: veel verse groente, wat vaker vis, noten, zaden en pitten, en olijfolie. En let eens bewust op kleur bij je groente, groen, rood, oranje, paars. Dat is een simpele manier om vanzelf een breder aanbod aan voedingsstoffen binnen te krijgen, zonder dat je met lijstjes hoeft te werken. 2. Wees zuinig met suiker en snelle happen Suiker is iets waar je huid niet blij van wordt. Een dag vol snelle koolhydraten geeft pieken en dalen in je bloedsuiker, en dat is iets wat je hele lijf voelt. Je hoeft niet alles in één keer om te gooien. Begin met je ontbijt: combineer je koolhydraten steeds met wat eiwit en vezels, dus yoghurt op plantaardige basis met noten, een ei erbij, een stuk fruit samen met een handje walnoten. Je energie blijft gelijkmatiger, en dat scheelt. 3. Kijk eens kritisch naar zuivel en gluten Dit is er een waar ik in mijn werk vaak op uitkom. Bij een overactieve huid kan het de moeite waard zijn om koemelkzuivel en gluten een tijdje te laten staan, en te kijken hoe je huid daarop reageert. Doe dat wel rustig en het liefst in overleg met je behandelaar, zodat je gevarieerd blijft eten. Plantaardige zuivel is een prima vervanger. Zie het als een proef van een paar weken, waarin je jezelf goed observeert. 4. Geef je spijsvertering aandacht Omdat je huid en je darmen zo met elkaar samenhangen, is alles wat je vertering rust geeft de moeite waard. Eet niet de hele dag door maar houd wat ruimte tussen je eetmomenten, kauw goed, en zorg voor genoeg vezels uit groente, fruit en peulvruchten. Een glas water met wat citroen in de ochtend vind ik zelf een fijne gewoonte om je spijsvertering op gang te helpen. 5. Verzorg je huid zacht en met de juiste vetten Van buitenaf is het belangrijk dat je je huid niet verder uitput. Was met lauw water in plaats van heet, gebruik zachte, kalmerende verzorging en boen niet. Zoek naar producten die je huidmuurtje aanvullen met vetachtige bestanddelen, en breng ze aan op een licht vochtige huid, meteen na het wassen. Dan sluit je het aanwezige vocht als het ware in. Voor sommige mensen werken speciale badoliën of een basisch badzout prettig, dat is even uitproberen wat bij jouw huid past. 6. Een tip met avocado Een praktische die ik graag deel: avocado. In avocado zit persine, een voorloper van datzelfde filaggrine dat je huid helpt vocht vast te houden. Een avocado eten is dus sowieso een goede gewoonte, en de binnenkant van de schil kun je heel zacht over een rustige plek op je huid strijken. Klinkt misschien gek, maar het is een oud en onschuldig huismiddeltje dat veel mensen fijn vinden. 7. Wees voorzichtig met alcohol Ik zeg het maar gewoon eerlijk: alcohol is iets wat een overactieve huid zelden goed doet. Als je merkt dat je huid meebeweegt met periodes waarin je meer drinkt, is dat een signaal om serieus te nemen. Je hoeft er geen ingewikkeld verhaal van te maken, gewoon minder of even helemaal niet, en kijken wat het doet. 8. Maak je omgeving wat schoner Je huid staat de hele dag in contact met van alles: wasmiddel, huidverzorging, schoonmaakspullen, geurtjes. Kies waar je kunt voor milde, zo natuurlijk mogelijke producten, en was je kleding en beddengoed met een neutraal, parfumvrij middel. Draag het liefst luchtige, katoenen kleding op de plekken die snel reageren. Kleine dingen, maar bij elkaar opgeteld geef je je huid zo minder prikkels te verwerken. 9. Neem je stress echt serieus Deze zet ik bewust niet onderaan omdat hij minder belangrijk is, maar juist omdat hij zo vaak wordt overgeslagen. We weten dat spanning bij psoriasis meepraat, dus rust nemen is hier geen luxe. Bouw ergens in je dag een moment in waarop je echt even niks doet: een korte wandeling zonder telefoon, een paar minuten rustig ademhalen, yoga, iets wat jou werkt. Je hoeft er geen uur voor vrij te maken, regelmaat werkt beter dan lengte. 10. Zorg voor een gezonde basis van binnenuit En dan de bouwstoffen. Je huid vernieuwt zich continu en gebruikt daar materiaal voor dat uit je voeding komt. Vitamine A, zink en vitamine D komen bij de huid steeds terug, net als de essentiële vetzuren die je lichaam niet zelf maakt. Zorg in de eerste plaats via je voeding voor een brede basis, gevarieerd en kleurrijk. Merk je dat dat er in drukke periodes bij inschiet, dan kan een aanvulling praktisch zijn. In het laatste artikel van deze reeks ga ik daar dieper op in. Hoe je dit volhoudt Kies twee of drie punten uit dit lijstje en houd die minstens vier weken vol voordat je iets nieuws toevoegt. Je huid heeft tijd nodig, want een volledige vernieuwingscyclus duurt al gauw een aantal weken. Ga je alles tegelijk veranderen, dan weet je achteraf niet wat het verschil maakte. En blijf dit altijd afstemmen met je arts of behandelaar. In het volgende artikel duiken we een laag dieper, naar de samenhang tussen je huid, je afweer en je spijsvertering. Lees ook Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit De diepere laag achter psoriasis Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
LEES MEER
Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit
◷ 6 min leestijd Nou, als je met psoriasis leeft, dan ken je je eigen huid waarschijnlijk beter dan wie dan ook. Die plekken die komen en gaan, de periodes waarin het rustig is en dan ineens weer die weken waarin alles opspeelt. En wat ik in mijn werk zo vaak terugzie, is dat mensen jarenlang bijna alleen naar de buitenkant hebben gekeken. Naar zalven, naar wat je er wel of niet op smeert. Heel logisch, want je ziet het nou eenmaal op je huid. Maar in mijn vak, de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI, kijken we net even anders naar wat er speelt. Ik wil je meteen iets belangrijks meegeven voordat we beginnen. Psoriasis is een medische aandoening, en die hoort thuis bij je arts of dermatoloog. Wat ik hier met je deel is geen behandeling en zeker geen vervanging van de begeleiding die je daar krijgt. Het is een manier om te begrijpen wat er van binnenuit meespeelt, zodat je naast die begeleiding een gezonde basis kunt leggen. Zie het zo, en dan kunnen we er eerlijk over praten. Psoriasis is meer dan wat je op je huid ziet Wat ik heel graag wil laten zien, is dat je huid eigenlijk de buitenste laag is van een veel groter geheel. Ze staat de hele dag in verbinding met de rest van je lichaam, en ze laat vaak zien wat er verderop speelt. Bij psoriasis gaat het om een huid die overactief reageert, en als je goed kijkt, komt die reactie zelden alleen uit de huid zelf. Er zijn meestal een paar dingen die van binnenuit meepraten. Dat verklaart ook waarom het zo wisselt. In een rustige, gezonde periode kan je huid dagenlang meevallen, en in een drukke of zware tijd laat ze zich juist zien. Als het puur een verhaal van de buitenkant was, zou het veel constanter zijn. Dat het meebeweegt met hoe je leeft, is nou precies het signaal waar ik naar kijk. Je huid heeft een muurtje, en bij psoriasis staat dat vaak open Om te begrijpen waarom je huid zo reageert, helpt het om te weten hoe die buitenste laag in elkaar zit. Je moet je dat voorstellen als een muurtje van bakstenen met specie ertussen. De huidcellen zijn de stenen, en de vetten daartussen zijn de specie. Zolang dat muurtje netjes dicht is, houdt je huid haar vocht vast en blijft er van buiten weinig ongewenst binnenkomen. Bij een huid die overactief is, zit er vaak iets in dat muurtje dat niet helemaal sluit. Er is zelfs een lichaamseigen eiwit dat hierin een grote rol speelt, filaggrine, dat helpt om vocht in de hoornlaag vast te houden en de huid als het ware dicht te houden. Werkt die bescherming minder goed, dan gebeuren er twee dingen tegelijk. Je huid houdt haar vocht minder goed vast, en prikkels van buitenaf komen makkelijker binnen. En laat dat binnenkomen nou net iets zijn wat je afweer aan het werk zet. De afweer die maar aan blijft staan En zo komen we bij het stuk dat bij psoriasis zo belangrijk is. Je afweersysteem is er niet alleen voor als je ziek wordt. Het is de hele dag door bezig met opruimen, beoordelen en herstellen. Als er via een open muurtje steeds prikkels binnenkomen, dan krijgt je afweer telkens een seintje dat er iets te doen is. Op den duur ontstaat er zo een systeem dat eigenlijk altijd een beetje aan blijft staan. Dat is precies wat je bij psoriasis terugziet: een huid waarin de afweer scherp afgesteld staat en waarin de celvernieuwing veel sneller gaat dan normaal. Wat ik daarbij belangrijk vind om te zeggen, is dat je lichaam op zich gewoon doet wat het denkt te moeten doen. Het is geen kwestie van iets wat kapot is, het is meer een systeem dat uit balans is geraakt doordat de belasting langere tijd hoger is dan het herstel. De verbinding met je spijsvertering Binnen de kPNI zeggen we vaak: je huid begint eigenlijk in je darmen. Dat klinkt misschien gek, maar het is heel logisch als je bedenkt dat je huid en je spijsvertering allebei grensgebieden zijn. Het zijn de plekken waar je lichaam contact maakt met de buitenwereld. En net als je huid heeft ook je darm een soort muurtje dat goed dicht hoort te zitten. Bij mensen met psoriasis kijken we daarom bijna altijd ook naar de spijsvertering. Niet omdat het per se dáár zit, maar omdat die twee grensgebieden met elkaar samenhangen. Wat er in je vertering gebeurt, hoe gevarieerd je eet, hoe je darm haar werk doet, dat is allemaal onderdeel van hetzelfde plaatje. In het derde artikel van deze reeks ga ik daar wat dieper op in. Stress als aanjager En dan is er nog iets wat ik echt niet mag overslaan, en dat is spanning. Heel veel mensen die ik spreek, herkennen dat hun huid in een drukke of emotioneel zware periode anders reageert. Soms is er zelfs een heftige gebeurtenis geweest vlak voordat het opspeelde. Dat is geen toeval. Als je lichaam langere tijd in de hoogste versnelling staat, merkt het dat op allerlei plekken, en je huid is daar een van de zichtbaarste van. Het fijne aan dit inzicht is dat je er iets mee kunt. Als je weet dat spanning meepraat, dan wordt rust nemen ineens niet zomaar iets vaags, maar een onderdeel van je basis. Welke bouwstoffen hierin meespelen Wat al die dingen gemeen hebben, is dat je lichaam bouwstoffen nodig heeft om zijn werk te doen. Vitaminen en mineralen draaien in je lichaam mee als een soort meewerkers, ze maken processen mogelijk. Vitamine A en zink zijn er twee die bij de opbouw en het functioneren van de huid steeds terugkomen. Vitamine D speelt een rol bij je afweer. En er is nog een groep die ik hier alvast wil noemen, omdat we er later in deze reeks op terugkomen: de essentiële vetzuren. Die naam zegt eigenlijk alles. Essentieel betekent dat je lichaam ze niet zelf kan maken, en dat je ze dus uit je voeding moet halen. Ze zitten in de vetten tussen je huidcellen, in het muurtje waar we het net over hadden, en ze doen op nog veel meer plekken in je lichaam mee. Onthoud die term alvast, want in het laatste artikel kom ik er uitgebreid op terug. Wat dit voor jou betekent De belangrijkste boodschap van dit eerste artikel is deze: als je psoriasis hebt, kijk dan niet alleen naar wat je op je huid smeert. Dat is één helft van het verhaal, en zeker een belangrijke, want de juiste verzorging van buitenaf helpt je huid. Maar de andere helft zit in hoe je leeft, eet, slaapt en met spanning omgaat, en in de bouwstoffen die je lichaam van binnenuit nodig heeft. En dat blijf ik erbij zeggen: doe dit altijd naast de begeleiding van je arts, niet in plaats daarvan. In het volgende artikel loop ik met je langs de praktische dingen die je zelf kunt oppakken om die basis te leggen. Lees ook Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit De diepere laag achter psoriasis Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
LEES MEER
Waarom eczeem, astma en hooikoorts vaak in een verhaal thuishoren
◷ 5 min leestijd Als je zelf eczeem hebt, of als ouder een kindje met eczeem ziet, dan is de kans groot dat je het rijtje kent: eczeem, hooikoorts, astma. Vaak komen die drie in dezelfde familie voor, of zelfs bij dezelfde persoon in verschillende levensfases. Dat is geen toeval, en in dit artikel leg ik uit waarom deze dingen vaak in een verhaal thuishoren. Niet om je zorgen te maken, maar juist omdat het rustgevend is als je snapt hoe het samenhangt. De rode draad: allemaal grensgebieden Je huid is een grensgebied, een plek waar je lichaam contact maakt met de buitenwereld. Maar het is niet het enige. Je luchtwegen, je neus en je darmen zijn dat net zo goed. Overal daar zit een fijne, levende laag, een slijmvlies of een barriere, die de buitenwereld buiten en de binnenwereld binnen houdt. Je kunt het zien als verschillende deuren van hetzelfde huis. Ze zitten op andere plekken, maar ze zijn van dezelfde bouw. En daar zit precies de verklaring. Het eiwit filaggrine, dat ik in de eerdere artikelen beschreef als de sleutel tot een goed sluitende huid, speelt ook een rol in andere slijmvliezen. Is die van nature wat minder actief, dan merk je dat niet alleen op je huid, maar mogelijk ook aan een snel droge neus, geirriteerde ogen of luchtwegen die gevoeliger zijn. Dezelfde bouw, dezelfde gevoeligheid, op verschillende deuren van het huis. Waarom het een op het ander lijkt te volgen In mijn vak zie je vaak een patroon dat begint bij de huid. Een kindje met eczeem in de plooien, dat later gevoeliger blijkt voor pollen en huisstof, en soms nog weer later luchtwegen heeft die snel reageren. Er is een grotere kans dat deze dingen in elkaars verlengde liggen, juist omdat ze dezelfde basis delen. Dat komt zo. Als een van die grensgebieden wat opener staat, komen er makkelijker prikkels binnen die je afweer moet beoordelen. Je afweersysteem raakt daardoor laagdrempeliger afgesteld: het reageert sneller en op meer dingen. Dat is waarom je bij dezelfde persoon vaak eczeem, een gevoelige neus en snelle reacties op van alles ziet. Het is niet een aandoening die de andere veroorzaakt, maar een gedeelde gevoeligheid die zich op verschillende plekken laat zien. Bij die reacties speelt ook histamine mee, een stofje dat jeuk en prikkeling aanwakkert, en dat verklaart waarom die gevoeligheid zo herkenbaar overal opduikt. De verbinding met je spijsvertering Van al die grensgebieden krijgt je spijsvertering in mijn vak veel aandacht, en dat is niet voor niets. Je darmen zijn qua oppervlak veruit het grootste grensgebied dat je hebt, en er is een levendig contact tussen wat daar gebeurt en de rest van je lichaam, je huid inbegrepen. Ik wil daar geen ingewikkeld verhaal van maken, want de praktische boodschap is eigenlijk heel eenvoudig: gevarieerd eten met voldoende vezels en groenten is geen los advies voor je buik, maar iets wat je hele systeem raakt. Vezels zitten in groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten, en veel mensen eten daar minder van dan ze denken. Wat dit praktisch betekent Als je begrijpt dat deze dingen dezelfde basis delen, wordt je aanpak vanzelf breder en rustiger. Je gaat niet meer jagen op die ene plek, maar je zorgt voor het geheel. Dat betekent: dempen wat de sluimerende ontsteking voedt, dus rustiger aan met suiker, veel bewerkte producten en, als je merkt dat het je goed doet, een tijdje minder zuivel en gluten. En daarnaast juist voeden wat je grensgebieden nodig hebben. Daarbij komen dezelfde bouwstoffen terug die je huid ook gebruikt. De essentiele vetzuren, die je lichaam niet zelf maakt en die je uit vette vis, noten en zaden haalt, spelen een rol in hoe soepel je slijmvliezen en je huid blijven en hoe netjes je lichaam een ontstekingsreactie afrondt. Zink draait mee in zowel je huid als je afweer. En vitamine A speelt een rol bij het normaal houden van je huid en je slijmvliezen. Het mooie is dat je met een gevarieerd, kleurrijk bord al die deuren van je huis tegelijk voedt. Wat dit betekent als je kind eczeem heeft Voor ouders is dit vaak een van de meest waardevolle inzichten. Als je kindje eczeem heeft, is de neiging begrijpelijk om je helemaal op die plekjes te richten. Maar als je bedenkt dat de huid, de neus en de luchtwegen dezelfde bouw delen, dan snap je waarom een brede, rustige aanpak vaak prettiger uitpakt dan jagen op elke plek apart. Denk aan ademende katoenen kleding, een koele slaapkamer, milde verzorging en een gevarieerd bord met genoeg goede vetten en groente. Je hoeft daar geen ingewikkeld project van te maken. Rust en regelmaat doen hier veel werk, en dat geldt voor jong en oud. Blijft het je zorgen baren, ga er dan mee naar de huisarts of een kinderarts, zeker bij kleine kinderen. Klein beginnen loont Je hoeft dit niet in een keer om te gooien. Kies een of twee dingen die makkelijk in je dag passen, bijvoorbeeld elke dag een portie groente extra en een handje noten of wat vette vis in de week, en houd dat een tijdje vol. Kleine, volgehouden stappen doen op de lange termijn meer dan een korte, strenge periode waarna je weer terugvalt. En dat geldt precies zo voor je huid als voor de rest van je grensgebieden. Je bouwt aan het geheel, en dat geheel heeft de tijd nodig om mee te bewegen. Tot slot Ik vind dit een van de meest geruststellende inzichten om te delen. Eczeem, een gevoelige neus of snel reagerende luchtwegen zijn geen losse pechgevallen, maar vaak uitingen van dezelfde aanleg. En dat betekent ook dat de dingen die je voor het geheel doet, op meer plekken tegelijk kunnen landen. Rust, gevarieerde voeding en een leefstijl die je lichaam ademruimte geeft, dat is de basis. En blijft iets je zorgen baren, of ben je onder behandeling, overleg dan altijd met je arts. Dan bouw je verder op iets wat klopt. Lees ook Waarom eczeem niet zomaar een oppervlakkig probleem is Wat kun je zelf doen bij eczeem? Praktische tips Wat niemand je vertelt over eczeem (maar je wel moet weten) Je huid van binnenuit ondersteunen: de bouwstoffen op een rij
LEES MEER
