ScKIN Journal
Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
◷ 7 min leestijd In deze reeks keken we naar wat bij psoriasis van binnenuit meespeelt, wat je er praktisch aan kunt doen, en hoe je huid samenhangt met je afweer en je spijsvertering. In alle drie de artikelen kwam één groep bouwstoffen steeds terug: de essentiële vetzuren. In dit laatste deel zoom ik daarop in. Wat zijn het, waarom kan je lichaam ze niet zelf maken, en waar haal je ze uit. En ik blijf het eerlijk zeggen: psoriasis is een medische aandoening die bij je arts hoort. Dit artikel gaat over de vetzuren zelf, niet over het behandelen van je huid. Wat 'essentieel' eigenlijk betekent De naam zegt het al. Een voedingsstof heet essentieel als je lichaam hem niet zelf kan aanmaken en je hem dus uit je voeding moet halen. Voor de meeste vetten geldt dat niet, die maakt je lichaam prima zelf. Maar een paar vetzuren vallen daarbuiten, en de bekendste daarvan zijn de omega-3-vetzuren. Die moet je echt via je bord binnenkrijgen, elke dag opnieuw, want je lichaam heeft geen voorraadkast waar het eindeloos uit kan putten. Dat maakt ze zo bijzonder. Waar je lichaam veel dingen zelf oplost, is het voor deze vetten volledig afhankelijk van wat jij eet. En zoals we in het vorige artikel zagen, doen ze op heel veel plekken mee: in de wanden van je cellen, en als grondstof voor de signaalstoffen waarmee je lichaam een afweerreactie netjes afrondt. Genoeg reden dus om er bewust mee bezig te zijn. Even over EPA en DHA Als je je in omega-3 verdiept, kom je al snel twee namen tegen: EPA en DHA. Dat zijn de twee vetzuren die er binnen de omega-3-familie het meest toe doen, en die je vooral uit vis haalt. Je hoeft die namen niet uit je hoofd te leren, maar het is wel handig om te weten dat ze niet hetzelfde zijn. DHA is bijvoorbeeld een belangrijke bouwsteen voor je hersenen en speelt mee bij je gezichtsvermogen, en EPA en DHA samen doen mee bij de normale werking van je hart. Verderop kom ik daar nog even precies op terug. Waar je omega-3 uit haalt De rijkste bron van omega-3 is vette vis, denk aan zalm, makreel, haring en sardines. Daarnaast zit er een plantaardige variant in walnoten, lijnzaad en chiazaad. Toch is dat niet helemaal hetzelfde, want de plantaardige vorm moet je lichaam eerst nog omzetten naar EPA en DHA, en dat lukt maar voor een klein deel. De vorm uit vette vis kan je lichaam een stuk makkelijker gebruiken. Vandaar dat vette vis in dit verhaal zo vaak genoemd wordt. In de praktijk zie ik dat veel mensen minder vette vis eten dan het advies, gewoon omdat het er in een drukke week bij inschiet, of omdat ze het niet zo vaak op het menu zetten. Als je twee keer per week vette vis eet en verder gevarieerd, dan doe je het eigenlijk al heel netjes. Lukt dat structureel niet, dan kan een aanvulling praktisch zijn om je basis breed te houden. En daar wil ik je onze eigen Omega+ voor laten zien. Omega+ van ScKIN als bron van omega-3 Onze Omega+ is een visolie die rijk is aan omega-3, met per dagdosering van twee softgels 1000 mg EPA en 750 mg DHA. Het is een bron van omega-3, precies die essentiële vetzuren waar we het in deze reeks over hadden. De visolie is van hoge kwaliteit: MSC-gecertificeerd, uit wild gevangen Alaska Pollock, met een lage totoxwaarde, wat iets zegt over de versheid van de olie. Nu wil ik heel precies zijn over wat we hier wel en niet over zeggen, want dat vind ik belangrijk. De officieel erkende bijdragen van deze vetzuren gaan over drie dingen. DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie.1 EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart.1 En de inname van DHA is goed voor het gezichtsvermogen.1 Dat zijn de bijdragen die vaststaan, en daar houd ik het bij. Zie Omega+ dus als een betrouwbare manier om je omega-3 op peil te houden als bron van deze essentiële vetzuren, naast je gewone voeding. Zie Omega+ vooral als een brede basis onder je dag, als een goede bron van de vetzuren die je lichaam nou eenmaal niet zelf maakt. En voor alles wat met je huid en je psoriasis te maken heeft, blijft je arts of behandelaar je aanspreekpunt. Bekijk Omega+ Waarom kwaliteit bij visolie echt uitmaakt Nog een ding dat ik graag meegeef, want bij visolie is kwaliteit belangrijker dan mensen denken. Vette olie kan namelijk oxideren, en dan is ze eigenlijk over haar houdbaarheid heen voordat je haar opdrinkt. Daarom letten we bij Omega+ op de versheid van de olie, uitgedrukt in een lage totoxwaarde. Daarnaast is de vis wild gevangen en MSC-gecertificeerd, wat gaat over hoe verantwoord de vis uit zee komt. Kies je zelf een visolie uit, let dan op dat soort dingen, want een verse olie van goede herkomst is de moeite waard. En tijdens zwangerschap en borstvoeding Een mooi detail om te weten: Omega+ is het enige product in onze lijn dat we ook aanraden tijdens de zwangerschap en de borstvoeding. Dat komt door DHA. De inname van DHA door de moeder draagt namelijk bij tot een goede ontwikkeling van de ogen en de normale ontwikkeling van de hersenen bij de baby, zowel bij de ongeboren baby als bij baby's die borstvoeding krijgen.2 Ben je in verwachting of geef je borstvoeding, overleg dan wel even met je verloskundige of arts over wat voor jou passend is. Praktisch: hoe je hiermee omgaat Wil je met je vetten aan de slag, dan zou ik het zo aanpakken. Zet twee keer per week vette vis op je menu en varieer met walnoten, lijnzaad en chiazaad door bijvoorbeeld je yoghurt of salade. Gebruik olijfolie als je vaste vet in de keuken. En kies je voor een aanvulling, neem die dan bij een maaltijd, dat zit voor de meeste mensen het prettigst. Twee softgels Omega+ per dag zijn genoeg voor de genoemde hoeveelheden EPA en DHA. Overleg altijd met je arts of behandelaar als je medicijnen gebruikt of onder behandeling bent, zeker bij een aandoening als psoriasis. Een aanvulling hoort naast die begeleiding te staan, nooit in de plaats ervan. Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: je huid is verbonden met de rest van je lichaam, en van binnenuit een gezonde basis leggen is iets wat je rustig en met aandacht doet. Essentiële vetzuren horen bij die basis, gewoon omdat je lichaam ze niet zelf maakt. Geef het tijd, kies een paar dingen uit deze artikelen, en blijf het afstemmen met de mensen die je begeleiden. Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, maar het is wel hoe het werkt. 1 DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie en de inname van DHA is goed voor het gezichtsvermogen (bij een dagelijkse inname van 250 mg DHA). EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart (bij een dagelijkse inname van 250 mg EPA en DHA). Omega+ levert 750 mg DHA en 1000 mg EPA per dagdosering van twee softgels. 2 De inname van DHA door de moeder draagt bij tot een goede ontwikkeling van de ogen en tot de normale ontwikkeling van de hersenen bij de foetus en bij zuigelingen die borstvoeding krijgen. Dit gunstige effect wordt verkregen bij een inname van 200 mg DHA bovenop de aanbevolen dagelijkse inname van omega-3-vetzuren voor volwassenen. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding en een gezonde leefstijl. Psoriasis is een medische aandoening. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd je arts of behandelaar. Lees ook Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit De diepere laag achter psoriasis
LEES MEER
De diepere laag achter psoriasis
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat bij psoriasis van binnenuit meespeelt en wat je er praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar de samenhang. Want dit is waar het vak van de kPNI eigenlijk over gaat: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen met elkaar praten. En je huid praat volop mee. Nog even vooraf: dit is educatie, geen behandeling. Psoriasis hoort bij je arts, en wat ik hier uitleg is bedoeld om het te begrijpen. Je huid is een actief orgaan We denken bij de huid vaak aan de buitenkant, aan hoe iets eruitziet. Maar je huid is een druk orgaan dat de hele dag bezig is. Ze houdt vocht binnen, houdt ongewenste dingen buiten, regelt je temperatuur, en ze is bovendien een plek waar je afweer heel actief is. Dat laatste wordt vaak vergeten, en het verklaart bij psoriasis een hoop. Want als je huid een grensgebied is, dan zit daar ook bewaking. En bewaking die veel prikkels te verwerken krijgt, gaat scherper afgesteld staan. Dat is precies wat er speelt bij een huid die overactief reageert. Het muurtje, en waarom een open muurtje zoveel doet In het eerste artikel gebruikte ik het beeld van een muurtje van bakstenen met specie ertussen. Bij psoriasis sluit dat muurtje vaak minder goed, onder andere doordat het eiwit filaggrine minder goed zijn werk doet. Filaggrine helpt om vocht in de hoornlaag vast te houden en de huid dicht te houden. Zit daar een zwakke plek, dan komen prikkels van buiten makkelijker binnen. En hier komt de kern: als er via dat open muurtje telkens iets binnenkomt, dan krijgt je afweer daar steeds een seintje van. Zo ontstaat een soort keten. Open barrière, indringers, een prikkel, een afweerreactie, en dat rondje herhaalt zich. Als je begrijpt dat het een keten is, snap je ook waarom het helpt om op meerdere plekken tegelijk rust te brengen, en niet alleen aan één knop te draaien. De afweer en het idee van laaggradige activiteit Je afweersysteem heeft twee standen die je je kunt voorstellen. Er is de acute stand, die aangaat als je bijvoorbeeld een griepje hebt en die daarna weer netjes uitgaat. En er is een veel stillere, laaggradige activiteit die op de achtergrond kan blijven sudderen als je lichaam langere tijd belast wordt, door spanning, weinig slaap, of een eetpatroon met veel suiker. Bij psoriasis is die achtergrondactiviteit een belangrijk stuk van het verhaal. Het lichaam komt niet helemaal tot rust, en dat zie je terug in de huid. Het mooie is dat je lichaam ook manieren heeft om zo'n reactie weer tot een einde te brengen, en daar spelen bepaalde bouwstoffen een rol in. Ik kom er zo op. Hormonen, stress en het ritme van je systeem Spanning en je hormoonhuishouding zijn nauw met elkaar verweven. In een drukke periode maakt je lichaam meer stresshormonen aan, en dat raakt onder andere je afweer en je huid. Dat is een van de redenen dat psoriasis zich in een zware tijd juist kan laten zien. Voor veel vrouwen loopt de huid daarnaast ook mee met de maand, omdat hormonen invloed hebben op onder andere de vetproductie van de huid. Mijn tip: houd het eens twee of drie maanden bij in een notitie op je telefoon. Niet uitgebreid, gewoon een woord per dag over hoe je huid aanvoelt en wat er speelde. Als je dat naast je leven en je cyclus legt, zie je vaak een patroon dat je daarna veel rustiger maakt. De verbinding met je spijsvertering, wat concreter Nu het stuk dat binnen de kPNI zoveel aandacht krijgt: de samenhang tussen je spijsvertering en je huid. Beide zijn grensgebieden, allebei plekken waar je lichaam contact maakt met wat van buiten komt, en allebei hebben ze een muurtje dat goed dicht hoort te zitten. Wat er in je darm gebeurt, is daarom niet los te zien van je huid. Praktisch betekent dat vooral één ding: gevarieerd eten met genoeg vezels en groente is geen los advies voor je darmen, maar iets wat je hele systeem raakt. Vezels zitten in groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten. Heel veel mensen eten daar minder van dan ze denken. De rol van de essentiële vetzuren En dan de bouwstoffen waar ik in het eerste artikel al even naar verwees: de essentiële vetzuren. Ik wil je hier laten zien waarom ze in dit hele verhaal zo vaak terugkomen. Deze vetten zitten namelijk in de wanden van al je cellen, de zogeheten celmembranen. Je kunt je zo'n membraan voorstellen als een soepele huid om elke cel heen, en de kwaliteit daarvan bepaalt mede hoe goed die cel haar werk doet. Die soepelheid komt voor een groot deel uit de vetten die je eet. Maar er is nog iets. Je lichaam gebruikt deze vetzuren ook als grondstof om kleine signaalstoffen van te maken. En een deel van die signaalstoffen is juist betrokken bij het netjes tot een einde brengen van een afweerreactie. Zie het als de opruimploeg die na afloop het licht weer uitdoet. Dat is normale fysiologie, iets wat je lichaam zelf doet, mits het de juiste grondstoffen tot zijn beschikking heeft. En laat die grondstoffen nou net de vetzuren zijn die je lichaam niet zelf kan maken. Daarom kijken we in de kPNI altijd naar de vetten in iemands voeding. Niet als een los trucje, maar omdat ze op zoveel plekken tegelijk meedoen: in je celwanden, in je afweer, in je huidmuurtje. Vandaar dat ik ze in dit verhaal niet mag overslaan. Waarom je dit samen moet bekijken Als je alleen naar je huid kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je voeding kijkt, ook. De kracht zit in de combinatie: je huid van buiten zacht verzorgen, je leefstijl zo inrichten dat je lichaam ruimte krijgt om te herstellen, en van binnenuit zorgen voor een brede basis aan bouwstoffen, waaronder die essentiële vetzuren. En dat alles, ik blijf het herhalen, naast de begeleiding van je arts. In het laatste artikel van deze reeks zoom ik in op die vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt, waar je ze uit haalt, en hoe je daar praktisch voor zorgt. Lees ook Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
LEES MEER
Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel nam ik je mee in wat er bij psoriasis van binnenuit kan meespelen: een huidmuurtje dat minder goed sluit, een afweer die scherp staat, de verbinding met je spijsvertering en de rol van spanning. Nu het praktische deel, want daar heb je meestal het meest aan. Voordat we beginnen nog even dit: psoriasis hoort bij je arts of dermatoloog, en wat hieronder staat is bedoeld om naast die begeleiding een gezonde basis te leggen. Geen wondermiddel, gewoon een aantal dingen die in mijn ervaring rust brengen. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk te doen. Kies er twee of drie en houd die een paar weken vol. 1. Ga voor een eetpatroon dat je lichaam rust geeft Het eerste waar ik met mensen naar kijk, is wat er op het bord ligt. Een eetpatroon met veel groente, goede vetten en genoeg variatie geeft je lichaam de bouwstoffen die het nodig heeft, en het legt minder druk op je systeem. In de praktijk betekent dat vooral: veel verse groente, wat vaker vis, noten, zaden en pitten, en olijfolie. En let eens bewust op kleur bij je groente, groen, rood, oranje, paars. Dat is een simpele manier om vanzelf een breder aanbod aan voedingsstoffen binnen te krijgen, zonder dat je met lijstjes hoeft te werken. 2. Wees zuinig met suiker en snelle happen Suiker is iets waar je huid niet blij van wordt. Een dag vol snelle koolhydraten geeft pieken en dalen in je bloedsuiker, en dat is iets wat je hele lijf voelt. Je hoeft niet alles in één keer om te gooien. Begin met je ontbijt: combineer je koolhydraten steeds met wat eiwit en vezels, dus yoghurt op plantaardige basis met noten, een ei erbij, een stuk fruit samen met een handje walnoten. Je energie blijft gelijkmatiger, en dat scheelt. 3. Kijk eens kritisch naar zuivel en gluten Dit is er een waar ik in mijn werk vaak op uitkom. Bij een overactieve huid kan het de moeite waard zijn om koemelkzuivel en gluten een tijdje te laten staan, en te kijken hoe je huid daarop reageert. Doe dat wel rustig en het liefst in overleg met je behandelaar, zodat je gevarieerd blijft eten. Plantaardige zuivel is een prima vervanger. Zie het als een proef van een paar weken, waarin je jezelf goed observeert. 4. Geef je spijsvertering aandacht Omdat je huid en je darmen zo met elkaar samenhangen, is alles wat je vertering rust geeft de moeite waard. Eet niet de hele dag door maar houd wat ruimte tussen je eetmomenten, kauw goed, en zorg voor genoeg vezels uit groente, fruit en peulvruchten. Een glas water met wat citroen in de ochtend vind ik zelf een fijne gewoonte om je spijsvertering op gang te helpen. 5. Verzorg je huid zacht en met de juiste vetten Van buitenaf is het belangrijk dat je je huid niet verder uitput. Was met lauw water in plaats van heet, gebruik zachte, kalmerende verzorging en boen niet. Zoek naar producten die je huidmuurtje aanvullen met vetachtige bestanddelen, en breng ze aan op een licht vochtige huid, meteen na het wassen. Dan sluit je het aanwezige vocht als het ware in. Voor sommige mensen werken speciale badoliën of een basisch badzout prettig, dat is even uitproberen wat bij jouw huid past. 6. Een tip met avocado Een praktische die ik graag deel: avocado. In avocado zit persine, een voorloper van datzelfde filaggrine dat je huid helpt vocht vast te houden. Een avocado eten is dus sowieso een goede gewoonte, en de binnenkant van de schil kun je heel zacht over een rustige plek op je huid strijken. Klinkt misschien gek, maar het is een oud en onschuldig huismiddeltje dat veel mensen fijn vinden. 7. Wees voorzichtig met alcohol Ik zeg het maar gewoon eerlijk: alcohol is iets wat een overactieve huid zelden goed doet. Als je merkt dat je huid meebeweegt met periodes waarin je meer drinkt, is dat een signaal om serieus te nemen. Je hoeft er geen ingewikkeld verhaal van te maken, gewoon minder of even helemaal niet, en kijken wat het doet. 8. Maak je omgeving wat schoner Je huid staat de hele dag in contact met van alles: wasmiddel, huidverzorging, schoonmaakspullen, geurtjes. Kies waar je kunt voor milde, zo natuurlijk mogelijke producten, en was je kleding en beddengoed met een neutraal, parfumvrij middel. Draag het liefst luchtige, katoenen kleding op de plekken die snel reageren. Kleine dingen, maar bij elkaar opgeteld geef je je huid zo minder prikkels te verwerken. 9. Neem je stress echt serieus Deze zet ik bewust niet onderaan omdat hij minder belangrijk is, maar juist omdat hij zo vaak wordt overgeslagen. We weten dat spanning bij psoriasis meepraat, dus rust nemen is hier geen luxe. Bouw ergens in je dag een moment in waarop je echt even niks doet: een korte wandeling zonder telefoon, een paar minuten rustig ademhalen, yoga, iets wat jou werkt. Je hoeft er geen uur voor vrij te maken, regelmaat werkt beter dan lengte. 10. Zorg voor een gezonde basis van binnenuit En dan de bouwstoffen. Je huid vernieuwt zich continu en gebruikt daar materiaal voor dat uit je voeding komt. Vitamine A, zink en vitamine D komen bij de huid steeds terug, net als de essentiële vetzuren die je lichaam niet zelf maakt. Zorg in de eerste plaats via je voeding voor een brede basis, gevarieerd en kleurrijk. Merk je dat dat er in drukke periodes bij inschiet, dan kan een aanvulling praktisch zijn. In het laatste artikel van deze reeks ga ik daar dieper op in. Hoe je dit volhoudt Kies twee of drie punten uit dit lijstje en houd die minstens vier weken vol voordat je iets nieuws toevoegt. Je huid heeft tijd nodig, want een volledige vernieuwingscyclus duurt al gauw een aantal weken. Ga je alles tegelijk veranderen, dan weet je achteraf niet wat het verschil maakte. En blijf dit altijd afstemmen met je arts of behandelaar. In het volgende artikel duiken we een laag dieper, naar de samenhang tussen je huid, je afweer en je spijsvertering. Lees ook Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit De diepere laag achter psoriasis Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
LEES MEER
Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit
◷ 6 min leestijd Nou, als je met psoriasis leeft, dan ken je je eigen huid waarschijnlijk beter dan wie dan ook. Die plekken die komen en gaan, de periodes waarin het rustig is en dan ineens weer die weken waarin alles opspeelt. En wat ik in mijn werk zo vaak terugzie, is dat mensen jarenlang bijna alleen naar de buitenkant hebben gekeken. Naar zalven, naar wat je er wel of niet op smeert. Heel logisch, want je ziet het nou eenmaal op je huid. Maar in mijn vak, de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI, kijken we net even anders naar wat er speelt. Ik wil je meteen iets belangrijks meegeven voordat we beginnen. Psoriasis is een medische aandoening, en die hoort thuis bij je arts of dermatoloog. Wat ik hier met je deel is geen behandeling en zeker geen vervanging van de begeleiding die je daar krijgt. Het is een manier om te begrijpen wat er van binnenuit meespeelt, zodat je naast die begeleiding een gezonde basis kunt leggen. Zie het zo, en dan kunnen we er eerlijk over praten. Psoriasis is meer dan wat je op je huid ziet Wat ik heel graag wil laten zien, is dat je huid eigenlijk de buitenste laag is van een veel groter geheel. Ze staat de hele dag in verbinding met de rest van je lichaam, en ze laat vaak zien wat er verderop speelt. Bij psoriasis gaat het om een huid die overactief reageert, en als je goed kijkt, komt die reactie zelden alleen uit de huid zelf. Er zijn meestal een paar dingen die van binnenuit meepraten. Dat verklaart ook waarom het zo wisselt. In een rustige, gezonde periode kan je huid dagenlang meevallen, en in een drukke of zware tijd laat ze zich juist zien. Als het puur een verhaal van de buitenkant was, zou het veel constanter zijn. Dat het meebeweegt met hoe je leeft, is nou precies het signaal waar ik naar kijk. Je huid heeft een muurtje, en bij psoriasis staat dat vaak open Om te begrijpen waarom je huid zo reageert, helpt het om te weten hoe die buitenste laag in elkaar zit. Je moet je dat voorstellen als een muurtje van bakstenen met specie ertussen. De huidcellen zijn de stenen, en de vetten daartussen zijn de specie. Zolang dat muurtje netjes dicht is, houdt je huid haar vocht vast en blijft er van buiten weinig ongewenst binnenkomen. Bij een huid die overactief is, zit er vaak iets in dat muurtje dat niet helemaal sluit. Er is zelfs een lichaamseigen eiwit dat hierin een grote rol speelt, filaggrine, dat helpt om vocht in de hoornlaag vast te houden en de huid als het ware dicht te houden. Werkt die bescherming minder goed, dan gebeuren er twee dingen tegelijk. Je huid houdt haar vocht minder goed vast, en prikkels van buitenaf komen makkelijker binnen. En laat dat binnenkomen nou net iets zijn wat je afweer aan het werk zet. De afweer die maar aan blijft staan En zo komen we bij het stuk dat bij psoriasis zo belangrijk is. Je afweersysteem is er niet alleen voor als je ziek wordt. Het is de hele dag door bezig met opruimen, beoordelen en herstellen. Als er via een open muurtje steeds prikkels binnenkomen, dan krijgt je afweer telkens een seintje dat er iets te doen is. Op den duur ontstaat er zo een systeem dat eigenlijk altijd een beetje aan blijft staan. Dat is precies wat je bij psoriasis terugziet: een huid waarin de afweer scherp afgesteld staat en waarin de celvernieuwing veel sneller gaat dan normaal. Wat ik daarbij belangrijk vind om te zeggen, is dat je lichaam op zich gewoon doet wat het denkt te moeten doen. Het is geen kwestie van iets wat kapot is, het is meer een systeem dat uit balans is geraakt doordat de belasting langere tijd hoger is dan het herstel. De verbinding met je spijsvertering Binnen de kPNI zeggen we vaak: je huid begint eigenlijk in je darmen. Dat klinkt misschien gek, maar het is heel logisch als je bedenkt dat je huid en je spijsvertering allebei grensgebieden zijn. Het zijn de plekken waar je lichaam contact maakt met de buitenwereld. En net als je huid heeft ook je darm een soort muurtje dat goed dicht hoort te zitten. Bij mensen met psoriasis kijken we daarom bijna altijd ook naar de spijsvertering. Niet omdat het per se dáár zit, maar omdat die twee grensgebieden met elkaar samenhangen. Wat er in je vertering gebeurt, hoe gevarieerd je eet, hoe je darm haar werk doet, dat is allemaal onderdeel van hetzelfde plaatje. In het derde artikel van deze reeks ga ik daar wat dieper op in. Stress als aanjager En dan is er nog iets wat ik echt niet mag overslaan, en dat is spanning. Heel veel mensen die ik spreek, herkennen dat hun huid in een drukke of emotioneel zware periode anders reageert. Soms is er zelfs een heftige gebeurtenis geweest vlak voordat het opspeelde. Dat is geen toeval. Als je lichaam langere tijd in de hoogste versnelling staat, merkt het dat op allerlei plekken, en je huid is daar een van de zichtbaarste van. Het fijne aan dit inzicht is dat je er iets mee kunt. Als je weet dat spanning meepraat, dan wordt rust nemen ineens niet zomaar iets vaags, maar een onderdeel van je basis. Welke bouwstoffen hierin meespelen Wat al die dingen gemeen hebben, is dat je lichaam bouwstoffen nodig heeft om zijn werk te doen. Vitaminen en mineralen draaien in je lichaam mee als een soort meewerkers, ze maken processen mogelijk. Vitamine A en zink zijn er twee die bij de opbouw en het functioneren van de huid steeds terugkomen. Vitamine D speelt een rol bij je afweer. En er is nog een groep die ik hier alvast wil noemen, omdat we er later in deze reeks op terugkomen: de essentiële vetzuren. Die naam zegt eigenlijk alles. Essentieel betekent dat je lichaam ze niet zelf kan maken, en dat je ze dus uit je voeding moet halen. Ze zitten in de vetten tussen je huidcellen, in het muurtje waar we het net over hadden, en ze doen op nog veel meer plekken in je lichaam mee. Onthoud die term alvast, want in het laatste artikel kom ik er uitgebreid op terug. Wat dit voor jou betekent De belangrijkste boodschap van dit eerste artikel is deze: als je psoriasis hebt, kijk dan niet alleen naar wat je op je huid smeert. Dat is één helft van het verhaal, en zeker een belangrijke, want de juiste verzorging van buitenaf helpt je huid. Maar de andere helft zit in hoe je leeft, eet, slaapt en met spanning omgaat, en in de bouwstoffen die je lichaam van binnenuit nodig heeft. En dat blijf ik erbij zeggen: doe dit altijd naast de begeleiding van je arts, niet in plaats daarvan. In het volgende artikel loop ik met je langs de praktische dingen die je zelf kunt oppakken om die basis te leggen. Lees ook Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit De diepere laag achter psoriasis Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
LEES MEER
