◷ 7 min leestijd
Zodra je in de wereld van collageen duikt, kom je al snel dezelfde vraag tegen: neem ik nu viscollageen of rundercollageen? Op de verpakking staat vaak gewoon "collageen", terwijl de bron waar het vandaan komt eigenlijk best veel uitmaakt voor hoe je lichaam ermee omgaat. In mijn werk als orthomoleculair therapeut krijg ik die vraag aan tafel eigenlijk elke week, dus laten we het rustig uit elkaar trekken. Ik neem je mee in het verschil tussen vis- en rundercollageen, waarom het moleculaire gewicht zo belangrijk is, wat dat Neu5Gc-verhaal nu precies inhoudt, en hoe je kiest wat het beste bij jou past. Ik leg het uit zoals ik het ook gewoon zou vertellen.
Waarom de bron van je collageen uitmaakt
Collageen is het meest voorkomende eiwit in je lichaam. Ik noem het weleens de lijmstof, want het geeft structuur aan je huid, je haar, je nagels, je pezen, je banden en je bindweefsel. Als supplement wordt collageen bijna altijd gewonnen uit dierlijke bronnen, en de twee die je het vaakst tegenkomt zijn vis en rund. Ze klinken uitwisselbaar, maar ze verschillen op drie dingen die er echt toe doen: het moleculaire gewicht, het type collageen dat je binnenkrijgt, en de zuiverheid van de bron. En juist die drie samen bepalen hoe goed je lichaam de bouwstoffen kan gebruiken.
Belangrijk om te snappen: collageen dat je slikt, gaat niet als een compleet vezeltje je huid in. Je spijsvertering knipt het eerst in kleine stukjes, in aminozuren en korte ketentjes die peptiden heten. Die kleine deeltjes worden opgenomen en dienen als bouwstof waar je eigen fabriekjes, de fibroblasten, weer mee aan de slag gaan. Hoe fijner de bron al is opgeknipt, hoe minder werk je darm hoeft te doen om het door de wand op te nemen. En daar begint het verschil tussen vis en rund.
Wat viscollageen bijzonder maakt
Viscollageen, ook wel marine collageen genoemd, heeft van nature een lager moleculair gewicht dan rundercollageen. Dat betekent dat de peptiden kleiner zijn en dat je lichaam ze sneller en makkelijker opneemt. Ik vergelijk het weleens met een grote kast die je door een smalle deur naar binnen wilt krijgen. In losse planken lukt dat zo, in één geheel blijf je duwen en trekken. Kleine peptiden zijn die losse planken: je lichaam laat ze soepeler passeren.
Er is nog een tweede punt. Viscollageen is van nature rijk aan type I collageen, en dat is precies het type dat het meest in je huid, haar en nagels zit. Ongeveer negentig procent van al het collageen in je lichaam is type I, dus als je aan je huid werkt, wil je juist dat type royaal binnenkrijgen. Goede viscollageenbronnen leveren daarnaast wat type III, dat te maken heeft met de soepelheid van je bindweefsel en het vasthouden van vocht in je huidstructuur.
Het moleculaire gewicht wordt uitgedrukt in Dalton. Hoe lager dat getal, hoe kleiner de deeltjes en hoe vlotter de opname. Een zuivere viscollageenbron zit daar vaak ver onder de duizenden Daltons die je bij ruwer collageen ziet. Dat is de reden dat viscollageen bekendstaat als de meest opneembare vorm die er is.
Rundercollageen: waar je op moet letten
Rundercollageen komt uit huiden en botten van koeien. Het bevat type I en relatief veel type III collageen, dus voor bindweefsel en gewrichten wordt het vaak gebruikt. Op zich prima bouwstof, maar er zijn twee dingen waar ik mensen op wijs. Het eerste is dat rundercollageen doorgaans een hoger moleculair gewicht heeft, waardoor het minder makkelijk wordt opgenomen dan viscollageen. Het tweede punt is wat specifieker en heet Neu5Gc.
Wat is Neu5Gc?
Neu5Gc is een suikerachtig molecuul dat voorkomt in het weefsel van veel zoogdieren, waaronder runderen. Het bijzondere is dat de mens dit molecuul zelf niet aanmaakt. We zijn een van de weinige zoogdieren die het niet produceren, en daardoor herkent je lichaam Neu5Gc als lichaamsvreemd wanneer het via voeding binnenkomt, bijvoorbeeld via rood vlees of via rundercollageen. Je immuunsysteem reageert daar dan op. Voor de meeste mensen is dat een rustig achtergrondproces, maar wie zijn lichaam liever niet met lichaamsvreemde moleculen belast, kiest om die reden bewust voor een zuivere visbron. Vis zit evolutionair verder van ons af en levert dit molecuul niet op dezelfde manier.
Ik wil daar meteen bij zeggen: dit is geen reden om in de stress te schieten over een biefstukje af en toe. Het is wel een van de redenen dat ik in mijn eigen advies consequent voor zuiver viscollageen kies. Als je toch dagelijks een supplement neemt, dan liever een bron waar je lichaam moeiteloos mee overweg kan, zonder dat er iets tussen zit wat het als vreemd ervaart.
Welke past het beste bij jou?
Als ik het praktisch maak, komt het meestal op het volgende neer:
- Vooral bezig met je huid, haar en nagels? Dan is viscollageen de logische keuze. Het is rijk aan type I, laag in moleculair gewicht en goed opneembaar, precies wat deze weefsels vragen.
- Gevoelig systeem of een voorkeur voor een zuivere bron? Ook dan wijst het naar viscollageen, juist vanwege het Neu5Gc-verhaal en de zuiverheid.
- Geen vis, om smaak of andere redenen? Dan is rundercollageen een alternatief, maar let dan op de herkomst en de zuiverheid van het product, en weet dat de opname doorgaans wat minder vlot verloopt.
In de praktijk zie ik dat de meeste mensen die aan hun huid en veerkracht willen werken, het beste uit zijn met een goede visbron. Het combineert de fijnste opname met het type collageen dat je huid het hardst gebruikt.
De bron is niet het hele verhaal
Nu komt het stuk dat vaak wordt overgeslagen, en waar ik in mijn werk het meeste verschil mee maak. Je kunt de allerbeste, zuiverste viscollageenbron nemen, maar je lichaam heeft ook gereedschap nodig om er iets van te bouwen. Collageen aanmaken is een proces met meerdere meewerkende stoffen, en zonder die cofactoren mist je fabriekje eigenlijk de juiste sleutels.
De belangrijkste daarvan is vitamine C. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid.¹ Zonder voldoende vitamine C kan je lichaam de collageenketen niet stevig in elkaar zetten. Daarnaast helpt zink bij de verzorging van de huid van binnenuit,² en koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.³ Voor je haar en nagels is biotine waardevol: biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en normale nagels.⁴ En mangaan draagt bij aan de normale vorming van bindweefsel.⁵
Wat ik hiermee wil zeggen: kijk bij een collageensupplement niet alleen naar de bron en de dosering collageen, maar ook of die cofactoren erin zitten. Een royale schep collageen zonder vitamine C, zink of koper mist gewoon de gereedschapskist om het werk te doen. Dat is precies waar het bij veel producten op de markt juist misgaat. Vaak vind je alleen collageen en een klein beetje vitamine C, en dan blijft de rest van de ploeg thuis.
Waarom ik voor zuiver viscollageen heb gekozen
Toen ik zelf ScKIN Collagen+ ging samenstellen, wilde ik van beide werelden het beste: de fijnste bron én een complete gereedschapskist eromheen. De basis is 6000 mg zuivere viscollageenpeptiden per dagdosering, van een merk met een laag Daltongewicht voor een goede opname, gewonnen uit vis in plaats van rund. Zo omzeil je meteen het Neu5Gc-verhaal en werk je met het type collageen dat je huid, haar en nagels het meest gebruiken.
Daaromheen zitten de cofactoren die het werk mogelijk maken. Vitamine C in een royale dosering, samen met zink, koper, biotine en mangaan, elk met een eigen onderbouwde rol voor huid, haar en bindweefsel. Verder vind je er onder andere hyaluronzuur, glucosamine, chondroïtine, MSM en een reeks antioxidanten als onderdeel van de complete formule. Bij elkaar 32 ingrediënten in één maatschep, zodat je niet acht losse verpakkingen naast elkaar hoeft te zetten. Je lost het op in water, sap of een smoothie, bij voorkeur in de ochtend en niet in een warme drank, vanwege de vitamines en mineralen.
Kort samengevat
De bron van je collageen doet er wel degelijk toe. Viscollageen heeft een lager moleculair gewicht en wordt daardoor makkelijker opgenomen, het is rijk aan type I collageen voor je huid, haar en nagels, en het bevat geen Neu5Gc, het lichaamsvreemde molecuul waar rundercollageen sporen van kan bevatten. Rundercollageen kan een alternatief zijn, zeker als vis geen optie is, maar let dan goed op herkomst en zuiverheid. En vergeet niet dat de bron maar het halve verhaal is: je lichaam heeft vitamine C, zink, koper, biotine en mangaan nodig om er echt iets van te bouwen. Kies dus voor een zuivere visbron mét de juiste cofactoren erbij, neem het rustig dagelijks in, en geef je lichaam de tijd. Zo bouw je, letterlijk, aan een steviger fundament dat met je meegroeit.
¹ Vitamine C (500 mg, 625% RI) draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid.
² Zink (25 mg, 250% RI) helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.
³ Koper (2 mg, 200% RI) draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.
⁴ Biotine (50 mcg, 100% RI) draagt bij aan het behoud van normaal haar en normale nagels.
⁵ Mangaan (2 mg, 100% RI) draagt bij aan de normale vorming van bindweefsel.
