◷ 7 min leestijd
Je kent dat gevoel vast. Je hebt een lange dag achter een scherm gezeten, en tegen de avond voelt je gezicht vol en gespannen aan. Je kaken staan strak, je voorhoofd voelt zwaar, en in de spiegel zie je vooral vermoeidheid terug. Heel veel vrouwen die ik spreek herkennen dat meteen. En bijna altijd komt daarna dezelfde vraag: is er iets wat ik daar zelf, in een paar minuten, aan kan doen?
Gua sha is een van de dingen die dan ter sprake komen. Je ziet die platte, gladde stenen inmiddels overal voorbijkomen, en er wordt van alles over beweerd. Daarom neem ik je in dit artikel eerst mee in wat het is, waar het vandaan komt en wat er precies gebeurt als je met een steen over je huid strijkt. Daarna, in de volgende delen, wordt het praktisch.
Wat een gua sha precies is
Een gua sha is een plat stuk steen, meestal zo groot als je handpalm, met golvende randen en gladde vlakken. Je houdt hem bijna plat tegen je huid en strijkt ermee, altijd in één richting, met een dun laagje olie ertussen zodat hij soepel glijdt. Meer is het niet. Geen batterijen, geen stroom, geen instellingen.
Wat de vorm zo slim maakt: die golvingen vallen precies om de contouren van je gezicht. De diepe golf past om je kaaklijn, de vlakke zijde ligt mooi op je wang, een smalle punt komt bij je neus en je wenkbrauwboog. Sommige stenen hebben aan één kant een kamrand met tanden, en die is bedoeld voor je hoofdhuid en je haar.
In de kern is een gua sha dus gewoon een handmassagetool. Alles wat je ermee doet, zou je ook met je vingers kunnen doen. De steen doet het net iets anders: hij is koeler dan je handen, hij verdeelt de druk over een groter oppervlak, en hij dwingt je om rustiger en gerichter te werken dan je met je vingertoppen zou doen.
Waar de naam vandaan komt
Gua sha is Chinees en betekent letterlijk iets als schrapen tot er sha verschijnt. Gua is de beweging, het strijken of schrapen. Sha is de rode of paarsige verkleuring die op de huid kan opkomen als je stevig genoeg over een plek werkt. In de traditionele Oost-Aziatische volksgeneeskunde wordt die verkleuring gezien als een teken dat er iets in beweging is gekomen, en die techniek wordt al eeuwenlang van generatie op generatie doorgegeven, vaak thuis, aan de keukentafel, met een lepel of een muntstuk als het moest.
Belangrijk om te weten: die traditionele vorm gebeurt op het lichaam. Op de rug, de schouders, de nek, de bovenarmen. Met stevige druk, door iemand die weet wat die doet, en met die verkleuring als bedoeld gevolg. Dat is een heel andere praktijk dan wat je nu in de beautywereld ziet.
Van het lichaam naar het gezicht
De versie die je op Instagram voorbij ziet komen, is de zachte gezichtsvariant. Die werkt met lichte druk, met olie, in rustige halen. En daar hoort nadrukkelijk geen rode of blauwige verkleuring bij. Zie je die op je gezicht, dan werk je te hard. Dat is meteen de belangrijkste veiligheidsregel van dit hele onderwerp, en die wil ik hier vroeg neerzetten, omdat er online filmpjes rondgaan waarin mensen werkelijk met volle kracht over hun wangen boenen.
De huid op je gezicht is dunner en kwetsbaarder dan die op je rug. Ze is gevoeliger voor wrijving, en de bloedvaatjes eronder liggen dichter bij het oppervlak. Wat op een schouder prettig aanvoelt, is op een wang te veel. Ik zeg altijd: als het pijn doet, doe je het verkeerd. Prettig en licht is de norm, niet de uitzondering.
Wat er gebeurt als je over je huid strijkt
Vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI kijk ik altijd naar hoe systemen samenwerken. Dus niet naar de huid als losse laag, maar naar wat eronder zit en wat eromheen gebeurt. Er zijn vier dingen die het de moeite waard maken om een paar minuten per dag met je gezicht bezig te zijn.
Je huid werkt langzaam en is matig doorbloed
Weefsels in je lichaam vernieuwen zich in heel verschillende tempo's. Je darmwand doet dat in een paar dagen, je lever in ongeveer honderd dagen, en je huid heeft er een paar honderd dagen voor nodig. Dat komt onder andere doordat de huid vergeleken met andere organen matig doorbloed is. Bloed brengt zuurstof en bouwstoffen, en waar minder bloed langskomt, gaan processen nu eenmaal rustiger.
Aanraking en massage maken de huid in dat gebied warm en brengen de doorbloeding ter plekke op gang. Je ziet het meteen: de huid kleurt licht op en voelt warmer aan. Dat is een tijdelijk effect, niet iets blijvends, maar het is precies waarom je gezicht er na een paar minuten frisser uitziet.
Bindweefsel past zich aan aan wat je ermee doet
Onder je huid ligt bindweefsel, het laagje dat je spieren, vaten en organen omhult en met elkaar verbindt. Ik leg dat vaak zo uit: bindweefsel past zich aan aan de belasting die het krijgt. Doe je er niks mee, dan verandert het van kwaliteit. Use it or lose it, zeggen ze in mijn vak, en dat geldt net zo goed voor het weefsel onder je gezicht als voor dat in je benen.
Veel vrouwen houden in hun kaken, hun slapen en hun voorhoofd de hele dag spanning vast zonder het te merken. Zeker als je veel praat, veel achter een scherm zit of 's nachts je kaken op elkaar klemt. Dat weefsel wat losser en beweeglijker maken voelt niet voor niets zo prettig.
Je lymfevocht heeft geen eigen pomp
Dit vind ik zelf een van de mooiste stukken fysiologie. Je bloed wordt rondgepompt door je hart. Je lymfevocht niet. Dat systeem heeft geen eigen motor en komt in beweging door iets anders: door je spieren die samentrekken, door je ademhaling, door beweging van buitenaf. Daarom zeg ik in de praktijk zo vaak: beweeg. Niet omdat bewegen een trucje is, maar omdat je vochthuishouding er letterlijk op draait.
Rustig strijken over je huid is een vorm van beweging van buitenaf. Je hoeft daar geen grote beloftes aan te hangen, en ik doe dat ook niet. Maar het verklaart wel waarom mensen na een paar minuten zeggen dat hun gezicht lichter aanvoelt.
En dan het stuk dat vaak wordt overgeslagen
Spanning. Als je langere tijd in de hoogste versnelling staat, heeft dat overal in je lichaam invloed, ook op je huid en je bindweefsel. Je lichaam maakt in zo'n periode meer stresshormoon aan, en dat hormoon breekt onder andere eiwitten uit bindweefsel af om er snel energie van te maken. Tegelijk is herstel juist iets wat vooral gebeurt als je systeem rustig is.
Een paar minuten waarin je niks anders doet dan langzaam over je gezicht strijken en rustig ademhalen, is daarom meer dan een verzorgingsmoment. Het is een van de weinige momenten op een dag waarop je bewust omschakelt. Dat effect wordt in mijn ogen onderschat.
Wat gua sha niet is
Even net zo duidelijk de andere kant. Een gua sha is een verzorgend beautytool, geen behandeling. Het is geen vervanging van een huidprofessional, het is geen oplossing voor een huid die al langer iets laat zien wat je niet vertrouwt, en het verandert de structuur van je gezicht niet. Beloftes over blijvende veranderingen in je gezichtsvorm kun je rustig naast je neerleggen.
En let op: op een geïrriteerde, beschadigde of net behandelde huid laat je hem gewoon liggen. Over een plek die pijn doet, ga je niet heen.
Wat je er wel van mag verwachten
Een paar minuten aandacht voor jezelf. Een huid die warm en verzorgd aanvoelt. Een gezicht dat er na afloop frisser uitziet. Gezichtsspieren en weefsel die soepeler aanvoelen dan ervoor. En vooral: een klein vast moment op een dag die verder vol zit. Daar hoef je geen groter verhaal van te maken, want dat is het al.
In het volgende deel laat ik je precies zien hoe je zo'n steen gebruikt, welke richting je aanhoudt en welke fouten ik het vaakst voorbij zie komen.
Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Welke gua sha kies je? Materiaal, vorm en afwerking, lees je welke producten hierbij passen.
