ScKIN Journal
De vergeten oorzaak van hormonale onrust
◷ 6 min leestijd Nou, misschien herken je dit wel. Je voelt je een tijdlang niet helemaal jezelf. De ene week zit je lekker in je vel en de andere week is alles net even te veel, je slaapt onrustiger, je bent sneller geraakt, en je huid of je stemming lijkt een eigen leven te leiden. Vaak wordt er dan al snel naar de hormonen gewezen, en dat is ook niet gek, want hormonen sturen ontzettend veel aan in je lichaam. Maar wat ik vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI steeds weer zie, is dat we naar hormonen kijken alsof het losse knoppen zijn die je even bijstelt. En zo werkt het eigenlijk niet. Daarom wil ik je in dit artikel meenemen in iets wat vaak wordt overgeslagen: hormonale onrust begint zelden bij de hormonen zelf. Ze zijn meestal het gevolg, en niet de oorzaak. En als je snapt waar die onrust dan wél vandaan komt, wordt een heleboel ineens logischer. Hormonen werken als een systeem, niet als losse knoppen Je hebt niet één hormoon dat je humeur regelt en één dat je energie regelt en daar los van nog eentje voor je slaap. Ze praten allemaal met elkaar. Je schildklier, je bijnieren waar je stresshormoon vandaan komt, en je geslachtshormonen zoals oestrogeen en progesteron zitten in hetzelfde netwerk. En dat netwerk wordt aangestuurd vanuit je hersenen. Je moet je dat voorstellen als een bedrijf. Bovenin zit de hypothalamus, dat is degene die besluit dat er iets moet gebeuren. Die geeft het door aan de manager, de hypofyse, en die bepaalt hoe de opdracht wordt uitgevoerd. En helemaal onderaan zitten de uitvoerders, bijvoorbeeld je bijnieren of je schildklier, die het werk doen. Zit er ergens in die lijn ruis, dan merk je dat verderop in het hele bedrijf. Dat is precies waarom hormonale onrust zich zo breed kan laten voelen, van je slaap tot je stemming tot je huid. De thermostaat in je lijf Het mooie is dat je lichaam dit systeem heel slim in balans houdt, met een soort ingebouwde thermostaat. Als er een hormoon wordt aangemaakt, komt een deel daarvan later weer terug bij de hersenen, en dat is meteen het signaal om te stoppen. Vergelijk het met de verwarming thuis: wordt het warm genoeg in de kamer, dan slaat de thermostaat vanzelf af. Zo houdt je lichaam alles keurig tussen de lijntjes. Zolang die thermostaat goed werkt, kun je prima tegen een stootje. Een drukke week, een korte nacht, een spannende periode, je lichaam vangt het op en komt daarna weer in balans. Sterker nog, af en toe wat spanning is juist gezond, het houdt het systeem soepel. Het gaat pas wringen als de druk niet meer weggaat. De vergeten oorzaak: aanhoudende spanning En daar zit hem vaak de kneep. Als je heel lang achter elkaar in de hoogste versnelling staat, blijft je lichaam stresshormoon aanmaken. In het begin ga je daar goed op, je bent alert en je komt in beweging. Maar op een gegeven moment worden je cellen als het ware een beetje doof voor dat signaal. De hersenen blijven opdracht geven, het lichaam blijft aanmaken, en toch komt het niet meer goed aan. Wat je dan merkt is niet meer energie, maar juist het omgekeerde: je wordt moe van stress in plaats van scherp. Ik vind dat een belangrijk punt om te benoemen, omdat mensen vaak denken dat er iets kapot is. Dat is niet zo. Je lichaam doet precies wat het hoort te doen, alleen krijgt het te weinig ruimte om te herstellen. En zolang die stresskant vol aan staat, gaat de rest van het systeem mee wiebelen. Je stresshormoon en je geslachtshormonen delen namelijk bouwstoffen. Staat de ene as maandenlang op scherp, dan is er minder ruimte voor de andere. En dan is er nog je bloedsuiker De tweede grote meespeler die vaak vergeten wordt, is je bloedsuiker. Elke keer dat je iets met veel snelle suikers eet, schiet je bloedsuiker omhoog en daarna weer naar beneden. Die golfbeweging van piek naar dal voel je in je energie en in je stemming, en het hormoon dat die suiker opruimt vraagt op zijn beurt weer het nodige van je lichaam. Als dat de hele dag door heen en weer gaat, is dat een stille vorm van onrust die je hormonale systeem extra belast. Het fijne is: dit is precies een van de plekken waar je zelf het meeste invloed hebt. Daarover meer in het tweede artikel. Waar voeding in dit verhaal past Wat ik hier alvast wil meegeven, is dat je hormonen niet alleen gestuurd worden door hoeveel spanning je hebt, maar ook door of je lichaam de bouwstoffen heeft om al dat werk te doen. Want een hormoon dat wordt aangemaakt, moet ook nog kunnen aankomen op de cel. Dat gaat via receptoren, een soort deurbellen op de buitenkant van je cellen waarop een hormoon aanbelt. En of die deurbel goed werkt, hangt onder andere af van voedingsstoffen. Zo spelen zink, vitamine C en magnesium een rol in hoe je stresshormoon zijn werk doet. En essentiële vetzuren, de omega 3 die je uit vette vis haalt, zijn belangrijk omdat je celwand daardoor soepel blijft, waardoor die deurbellen beter reageren. Je schildklier, die je verbranding en je temperatuur regelt, heeft weer jodium en selenium nodig om haar hormoon te kunnen maken. En je bloedsuiker wordt mede in balans gehouden met hulp van chroom. Dit zijn geen wondermiddelen, het zijn gewoon de meewerkers waar je lichaam niet zonder kan. En je haalt ze in de eerste plaats uit je voeding. Wat dit betekent voor jou De belangrijkste boodschap van dit eerste artikel: als je je hormonaal onrustig voelt, kijk dan niet alleen naar het hormoon dat toevallig het meest opvalt. Kijk naar het geheel eronder. Hoeveel aanhoudende spanning staat er op je systeem? Hoe stabiel is je bloedsuiker door de dag? En krijgt je lichaam genoeg van de bouwstoffen die het nodig heeft om zijn werk te doen? Juist omdat het een systeem is, is er ook goed nieuws: je hoeft niet alles tegelijk aan te pakken. Een paar dingen die de druk van de ketel halen, werken door in het hele netwerk. In het volgende artikel loop ik met je langs de leefstijlgewoontes die in mijn ervaring het meeste verschil maken. Lees ook 7 leefstijlgewoontes die je hormonale balans ondersteunen Hoe je hormonen samenhangen met je stress, je immuunsysteem en je darmen De voedingsstoffen die meespelen bij een normale hormoonhuishouding
Learn more
De voedingsstoffen die meespelen bij een normale hormoonhuishouding
◷ 6 min leestijd In deze reeks keken we naar waar hormonale onrust vandaan komt, wat je er in je dagelijkse leven aan kunt doen, en hoe je hormonen samenhangen met je stress, je afweer en je darmen. In dit laatste artikel zet ik het stuk van binnenuit op een rij: welke voedingsstoffen een erkende rol spelen rond je hormoonhuishouding, en hoe je daar praktisch voor zorgt. Je lichaam werkt met meewerkers Wat in alle voorgaande artikelen terugkwam, is dat je hormonen niet in hun eentje werken. Ze hebben bouwstoffen nodig, een soort meewerkers die de processen mogelijk maken. Vitaminen en mineralen zijn precies dat. Ze zitten niet zelf aan de knoppen, maar zonder hen draait de machine niet lekker. En een aantal daarvan heeft een erkende rol als het gaat om je hormonen, je schildklier, je bloedsuiker en je weerstand tegen stress. Laat ik de belangrijkste voor je op een rij zetten, in gewone taal, zodat je ziet welke stoffen in dit verhaal steeds terugkwamen. Zink draagt bij aan een normale hormoonhuishouding en aan de normale weerstand tegen stress.1 Jodium ondersteunt een normale hormoonproductie door de schildklier en levert een bijdrage aan een normale werking van de schildklier.2 Selenium is essentieel voor de productie van schildklierhormonen.3 Chroom draagt bij tot de instandhouding van normale bloedsuikergehalten.4 Vitamine B5 draagt bij aan de normale weerstand tegen stress en helpt om moeheid en vermoeidheid te verminderen.5 Vitamine C draagt bij tot een normaal energieleverend metabolisme en ondersteunt het immuunsysteem.6 Vitamine D draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem.7 Wat opvalt als je dit rijtje ziet, is dat het er nogal wat zijn, en dat ze uit heel verschillende hoeken van je voeding komen. Zink zit in vlees, noten en pompoenpitten, jodium in zeewier, vis en ei, selenium in paranoten, chroom in volkoren producten, vitamine C in fruit en paprika. Eén product dekt dat nooit. Daarom is variatie in wat je eet geen modewoord, maar gewoon praktisch. Nog iets wat ik vaak uitleg: je lichaam benut sommige van deze stoffen beter in de juiste combinatie. Vitamine C helpt je lichaam bijvoorbeeld om ijzer uit plantaardige voeding beter op te nemen, en veel processen lopen alleen soepel als er meerdere meewerkers tegelijk aanwezig zijn. Dat is nog een reden waarom een brede basis vaak prettiger uitpakt dan één losse stof. Waarom een brede basis vaak prettiger werkt In de praktijk zie ik dat mensen soms heel gericht één stof gaan nemen omdat ze daarover iets gelezen hebben. Dat kan zinvol zijn, maar vaker is het handiger om te zorgen voor een brede basis. Je lichaam werkt namelijk niet met losse stoffen, maar met processen waarin veel stoffen tegelijk meedoen. Ontbreekt er ergens een meewerker, dan stokt het proces, hoeveel je van dat ene ook neemt. Denk aan een orkest. Eén heel harde viool maakt nog geen mooi stuk muziek. Het gaat om het samenspel, om alle partijen die op het juiste moment meedoen. Zo werkt het in je lichaam ook: het geheel doet het werk, niet één losse speler. Die brede basis leg je in de eerste plaats met je voeding: gevarieerd, kleurrijk, met genoeg groente, vezels en goede vetten. Merk je dat dat er in drukke periodes bij inschiet, en dat is nou juist vaak wanneer je hormonaal het meest wiebelt, dan kan een aanvulling praktisch zijn. ScKIN Control+ Daarvoor hebben we bij ScKIN Control+. Het combineert een brede set vitaminen en mineralen, waaronder zink, jodium, selenium, chroom, vitamine A, vitamine C, vitamine D3, vitamine E, vitamine B5 en biotine, aangevuld met lactoferrine, MSM, mariadistel, groene thee en gember als onderdeel van de complete formule. De erkende bijdragen komen van die vitaminen en mineralen. Zo draagt zink bij aan een normale hormoonhuishouding en aan de normale weerstand tegen stress, ondersteunt jodium een normale hormoonproductie door de schildklier, en is selenium essentieel voor de productie van schildklierhormonen.1,2,3 Chroom draagt bij tot de instandhouding van normale bloedsuikergehalten, en vitamine B5 draagt bij aan de normale weerstand tegen stress en helpt om moeheid en vermoeidheid te verminderen.4,5 De planten en overige ingrediënten beschouwen we als onderdeel van de formule. Zie het als een brede basis onder je dag, naast alles wat je met je voeding, je rust en je beweging doet. Geen vervanging van goed eten, wel een manier om je basis breed te houden in periodes waarin dat lastiger lukt. Bekijk Control+ Nog even dit Control+ bouw je rustig op: de eerste week één tablet per dag, de tweede week twee, en daarna drie tabletten per dag. Het is niet bedoeld voor kinderen onder de tien jaar en niet voor vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven. Gebruik je medicijnen of ben je onder behandeling, overleg dan even met je arts of een deskundige voordat je begint. Geef het daarnaast even de tijd. Voedingsstoffen doen hun werk geleidelijk, in de weken dat je lichaam ermee aan de slag gaat, en niet van de ene op de andere dag. Dat geldt voor je voeding net zo goed als voor een aanvulling. Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: hormonale onrust is zelden een kwestie van één knop die verkeerd staat. Het is een systeem dat om rust, ritme en goede bouwstoffen vraagt. Geef het tijd, kies een paar dingen uit deze artikelen en houd ze een aantal weken vol. Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, maar het is wel hoe je lichaam werkt. 1 Zink draagt bij aan een normale hormoonhuishouding en aan de normale weerstand tegen stress. 2 Jodium ondersteunt een normale hormoonproductie door de schildklier en levert een bijdrage aan een normale werking van de schildklier. 3 Selenium is essentieel voor de productie van schildklierhormonen. 4 Chroom draagt bij tot de instandhouding van normale bloedsuikergehalten. 5 Vitamine B5 draagt bij aan de normale weerstand tegen stress en helpt om moeheid en vermoeidheid te verminderen. 6 Vitamine C draagt bij tot een normaal energieleverend metabolisme en ondersteunt het immuunsysteem. 7 Vitamine D draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook De vergeten oorzaak van hormonale onrust 7 leefstijlgewoontes die je hormonale balans ondersteunen Hoe je hormonen samenhangen met je stress, je immuunsysteem en je darmen
Learn more
Hoe je hormonen samenhangen met je stress, je immuunsysteem en je darmen
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar waar hormonale onrust vandaan komt en wat je er in je dagelijkse leven aan kunt doen. Nu wil ik een laag dieper met je gaan, want dit is waar mijn vak, de kPNI, echt over gaat. We kijken niet naar losse onderdelen, maar naar hoe systemen met elkaar praten. En je hormonen praten met bijna alles. Alles hangt met alles samen We zijn gewend om ons lichaam op te knippen in aparte hokjes. Je hormonen bij de een, je afweer bij de ander, je spijsvertering weer ergens anders. Maar zo leeft je lichaam niet. Alles werkt met elkaar samen, en juist die samenhang verklaart waarom hormonale onrust zich zo breed kan laten voelen. Ik loop drie verbindingen met je langs die ik in de praktijk het vaakst terugzie. 1. Je stress-systeem en je schildklier Je schildklier is een beetje de thermostaat van je lichaam. Ze regelt je verbranding, je temperatuur en voor een groot deel je energie. En die schildklier luistert heel goed naar hoeveel spanning er op je systeem staat. Als je langere tijd onder druk staat, doet je lichaam iets slims. Het zet de thermostaat een standje lager om brandstof te sparen, net zoals je thuis de verwarming lager zet als je zuinig wilt doen. Handig voor even, maar vervelend als die situatie maanden duurt, want dan merk je die lagere stand in je energie en in hoe je je voelt. Dit is een van de redenen dat een drukke periode zich zo in je hele lijf kan laten voelen, en dat rust nemen geen luxe is maar onderdeel van de oplossing. Wat hierbij helpt om te onthouden: je lichaam kan niet tegelijk vol op overleven staan en rustig alles bijhouden. Kiest het voor alert en snel, dan gaat dat ten koste van de rustige, opbouwende taken. Daarom is bewust schakelen naar rust, al is het maar even, geen zweverig advies maar iets wat je hele systeem letterlijk de ruimte geeft om zijn gewone werk weer op te pakken. Je schildklier heeft trouwens ook bouwstoffen nodig om haar hormoon te maken. Jodium en selenium spelen daarin een erkende rol. Jodium haal je uit zeewier, vis en ei, selenium zit bijvoorbeeld in paranoten. 2. Je hormonen en je afweer Je stresshormoon heeft nog een taak die veel mensen niet kennen: het zet je afweer tijdelijk een tandje lager. Ook dat is van oorsprong slim, want in een acuut gevaarlijk moment wil je lichaam even alle energie ergens anders inzetten. Maar staat die spanning maandenlang aan, dan staat je afweer dus ook langere tijd op een lager pitje. Veel mensen herkennen dat ze juist verkouden worden op het moment dat ze eindelijk tot rust komen, bijvoorbeeld de eerste dag van een vakantie. Dat is geen toeval, dat is dit mechanisme. Voor je afweer geldt hetzelfde als voor de rest: het is een normaal, gezond systeem dat gewoon ruimte en bouwstoffen nodig heeft. Zink en vitamine C spelen hierin een rol, en die spelen toevallig ook mee in hoe je stresshormoon zijn werk doet. Zo zie je hoe dezelfde meewerkers op meerdere plekken tegelijk nodig zijn. 3. Je darmen, je lever en het opruimen van hormonen Dit is misschien wel het stuk dat het vaakst wordt overgeslagen. Hormonen worden niet alleen aangemaakt, ze moeten ook weer worden opgeruimd als ze hun werk hebben gedaan. Dat opruimen gebeurt voor een groot deel in je lever, en het afvoeren daarna loopt via je darm. Als die route soepel loopt, houd je je hormonen netjes in balans. Loopt het stroever, bijvoorbeeld omdat je vertering niet lekker gaat of omdat je weinig vezels binnenkrijgt, dan kunnen gebruikte hormonen langer blijven rondgaan dan de bedoeling is. Vezels helpen namelijk om die opgeruimde hormonen af te voeren. En vezels haal je uit groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten. Veel mensen eten daar minder van dan ze denken. Praktisch kun je hier meteen iets mee. Bouw je maaltijden op rond groente in plaats van eromheen, voeg wat peulvruchten toe zoals linzen of kikkererwten, en kies waar het kan voor volkoren in plaats van wit. Je hoeft niks te tellen. Als de helft van je bord uit groente bestaat, zit je meestal goed met je vezels. Dat is precies waarom ik binnen de kPNI je darm en je hormonen nooit los van elkaar bekijk. Gevarieerd eten met genoeg vezels is geen apart advies voor je buik, het raakt je hele hormonale systeem. De rode draad: de deurbel moet werken Er is nog een verbinding die overal doorheen loopt, en die vind ik zo mooi om uit te leggen. Een hormoon kan nog zo netjes worden aangemaakt, het moet ook aankomen op de cel. Dat gaat via receptoren, die kleine deurbellen op je cellen waarop een hormoon aanbelt. En of die deurbel goed reageert, hangt onder andere af van je celwand. Die celwand bestaat voor een deel uit vetten. Krijg je genoeg goede vetten binnen, de omega 3 uit vette vis bijvoorbeeld, dan blijft die wand soepel en reageert de deurbel netjes. Wordt die wand stroef, dan komt het signaal minder goed aan, hoeveel hormoon er ook aanbelt. Ook vitamine A, vitamine D en zink spelen een rol rond die receptoren. Het is een mooi voorbeeld van hoe voeding en hormonen elkaar de hand geven. Ik vind dit zo'n belangrijk inzicht, omdat het laat zien dat genoeg hormoon hebben niet het hele verhaal is. Het gaat er net zo goed om of het signaal netjes wordt opgevangen. En dat opvangen kun je van binnenuit ondersteunen met je voeding, iets waar je zelf invloed op hebt. Waarom je dit samen moet bekijken Als je alleen naar je hormonen kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je voeding kijkt, ook. Het zit hem juist in de samenhang: rust geven aan je stress-systeem, je darm en lever soepel houden met vezels en variatie, en zorgen voor de bouwstoffen die overal tegelijk meedraaien. In het laatste artikel zet ik die voedingsstoffen op een rij, en laat ik zien welke een erkende rol hebben rond je hormoonhuishouding. Lees ook De vergeten oorzaak van hormonale onrust 7 leefstijlgewoontes die je hormonale balans ondersteunen De voedingsstoffen die meespelen bij een normale hormoonhuishouding
Learn more
7 leefstijlgewoontes die je hormonale balans ondersteunen
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel nam ik je mee in waar hormonale onrust vandaan komt: hormonen die als systeem samenwerken, aanhoudende spanning die dat systeem uit ritme haalt, en een bloedsuiker die de hele dag op en neer gaat. Nu het praktische deel, want daar heb je het meest aan. Hieronder loop ik langs de gewoontes die in mijn ervaring het meeste verschil maken. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk te doen. Kies er twee of drie en houd die een paar weken vol. 1. Haal de druk van je stress-systeem Dit is misschien wel de belangrijkste, en tegelijk de moeilijkste. Je hormonale systeem komt pas tot rust als je stress-systeem dat ook doet. Dat betekent niet dat je je hele leven moet omgooien, maar wel dat je bewust momenten van pauze inbouwt. Een korte wandeling zonder telefoon, tien minuten rustig ademhalen, even echt niks. Regelmaat werkt daarbij beter dan lengte. Elke dag een klein moment doet meer dan één keer per maand een lang moment. Een concrete gewoonte die veel mensen helpt: stop met alles tegelijk doen. Multitasking voelt productief, maar het put je juist uit. Maak liever één ding af voordat je aan het volgende begint. Je wint er nauwelijks tijd mee om alles door elkaar te doen, en het kost je van alles aan rust. 2. Stabiliseer je bloedsuiker Een ontbijt van alleen snelle koolhydraten, denk aan een wit broodje of een schaaltje zoete granen, geeft een piek en daarna een dip, en dat patroon herhaalt zich de hele dag. Combineer je koolhydraten steeds met wat eiwit en goede vetten: yoghurt op plantaardige basis met noten, een ei bij je brood, een stuk fruit samen met een handvol walnoten. Je bloedsuiker blijft dan veel gelijkmatiger, en dat voelt je hele systeem. Probeer daarnaast eens toe te werken naar drie eetmomenten per dag in plaats van de hele dag door kleine beetjes, zodat je lichaam tussendoor ook rust krijgt van het verteren. Let ook even op wat je drinkt. Vruchtensap, frisdrank en zoete koffievarianten geven net zo goed een piek, terwijl je ze veel sneller wegdrinkt dan dat je zou eten. Water, thee of koffie zonder suiker houden je bloedsuiker rustiger, en dat scheelt door de dag heen echt. 3. Eet genoeg goede vetten Je hormonen worden voor een deel uit vetten gemaakt, en je celwanden, waar de hormonen moeten aankomen, bestaan ook uit vet. Goede vetten zijn dus geen bijzaak. Denk aan vette vis zoals zalm en makreel, olijfolie over je groente, avocado, noten en zaden. De omega 3 uit vette vis is daarbij belangrijk omdat je lichaam die vetzuren niet zelf maakt, je moet ze echt uit je voeding halen. Ze houden je celwanden soepel, zodat de signalen van je hormonen netjes aankomen. 4. Geef je schildklier wat uit de zee Je schildklier regelt je verbranding en je energie, en ze heeft daar specifieke bouwstoffen voor nodig. Jodium en selenium zijn de bekendste. Jodium haal je vooral uit dingen uit de zee: vis, zeewier, en in kleinere mate uit ei. Selenium zit heel geconcentreerd in paranoten, een paar per dag is al genoeg, en verder in vis en zonnebloempitten. Eet je gevarieerd met af en toe iets uit de zee erbij, dan zit je hier meestal wel goed. 5. Bescherm je slaap en je ritme Je stresshormoon regelt voor een groot deel je dag-en-nachtritme. Het hoort 's ochtends hoog te zijn zodat je wakker wordt, en 's avonds laag zodat je in slaap valt. Bij aanhoudende spanning raakt dat ritme verschoven, en dan lig je 's avonds klaarwakker terwijl je 's ochtends niet op gang komt. Help je ritme door rond dezelfde tijd naar bed te gaan en op te staan, ook in het weekend, en door 's avonds het felle licht en de schermen wat eerder te dimmen. Overdag juist wél naar buiten voor daglicht, dat zet je ritme aan het begin van de dag goed. Nog een praktisch punt: houd je koffie bij de ochtend en de vroege middag. Cafeïne blijft uren in je lichaam actief, en later op de dag kan het je slaap subtiel onrustiger maken zonder dat je het doorhebt. Bouw je koffie na een uur of twee 's middags af, dan slaap je vaak dieper, en dat werkt de volgende dag weer door in hoe je je voelt. 6. Beweeg, maar ga niet over je grens Bewegen helpt je hormonale balans op allerlei manieren: het maakt je gevoeliger voor je bloedsuikerhormoon, het helpt je spanning kwijt te raken en het houdt je stevig. Krachttraining is daarbij extra waardevol. Maar er zit een maar aan: jezelf structureel voorbij trainen werkt averechts, want dat is voor je lichaam ook weer een vorm van spanning. Zoek dus de balans. Regelmatig stevig bewegen, en daarna ook echt herstellen. 7. Ruim stille verstoorders op Tot slot iets waar veel mensen niet bij stilstaan. In plastic, in sommige verzorgingsproducten en op niet-gewassen groente en fruit zitten stoffen die op onze eigen hormonen lijken en het systeem in de war kunnen sturen. Je hoeft daar niet paniekerig van te worden, maar een paar simpele gewoontes schelen: bewaar je eten liever in glas dan in plastic, drink niet uit een plastic fles die lang in de warmte heeft gelegen, en was je groente en fruit goed of kies waar het kan voor biologisch. En eet vooral veel groente, streef eens naar zo'n 500 gram op een dag, want groente helpt je lichaam juist om die stoffen weer af te voeren. Hoe je dit volhoudt Kies twee of drie punten uit dit rijtje en houd die een paar weken vol voordat je iets nieuws toevoegt. Je hormonale systeem reageert niet van vandaag op morgen, het heeft een aantal weken nodig om in een rustiger ritme te komen. Ga je alles tegelijk veranderen, dan weet je achteraf niet wat het verschil maakte, en het is bovendien niet vol te houden. Wat veel mensen helpt om vol te houden, is het klein en concreet maken. Niet iets vaags als meer op jezelf letten, maar bijvoorbeeld deze week bij elk ontbijt een handvol noten, en drie avonden op tijd naar bed. Hoe concreter je afspraak met jezelf, hoe groter de kans dat je het echt doet. In het volgende artikel ga ik dieper in op hoe je hormonen samenhangen met je afweer, je bloedsuiker en je darmen, zodat je beter snapt waaróm deze dingen werken. Lees ook De vergeten oorzaak van hormonale onrust Hoe je hormonen samenhangen met je stress, je immuunsysteem en je darmen De voedingsstoffen die meespelen bij een normale hormoonhuishouding
Learn moreVitamines en voedingsstoffen tijdens je zwangerschap: waar let je op?
◷ 5 min leestijdZwanger zijn, of het willen worden, zet ineens veel in beweging. En al snel duikt de vraag op: krijg ik wel binnen wat mijn lichaam en mijn baby nodig hebben? Er is veel informatie, en niet alles klopt. In dit artikel zetten we de belangrijkste voedingsstoffen op een rij, met steeds de kanttekening die het zwaarst weegt: je verloskundige of arts kent jouw situatie het best. Zie dit als achtergrond, niet als vervanging van hun advies. Foliumzuur: hier begint het Foliumzuur is de bekendste, en niet voor niets. Verloskundigen adviseren om vanaf de kinderwens tot en met de tiende week van de zwangerschap dagelijks 400 microgram foliumzuur te slikken, als aanvulling op je voeding. Foliumzuur zit ook in groene bladgroenten, peulvruchten en volkoren producten, maar via voeding alleen haal je de aanbevolen hoeveelheid meestal niet. Begin er dus op tijd mee, het liefst al voordat je zwanger bent. Vitamin B12+ van ScKIN bevat 400 microgram folaat in de actieve 5-MTHF-vorm, precies de aanbevolen hoeveelheid. Adequate inname van foliumzuur door de moeder verhoogt de kans op een gezond verloop van de vroege zwangerschap, bij een dagelijkse inname van 400 microgram folaat. Overleg wel met je verloskundige welk supplement in jouw situatie het best past. Vitamine D: zeker in de winter Vitamine D is belangrijk voor iedereen, en tijdens de zwangerschap wordt er extra op gelet. Je huid maakt het aan onder invloed van zonlicht, maar van oktober tot april staat de zon in Nederland te laag. Veel zwangeren krijgen daarom het advies om vitamine D aan te vullen. Vitamine D draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem en aan het behoud van sterke botten. Overleg met je verloskundige welke dosering bij jou past. DHA: bouwstof voor hersenen en ogen DHA is een omega-3-vetzuur dat een bijzondere rol speelt in de zwangerschap. De inname van DHA door de moeder draagt bij tot de normale ontwikkeling van de hersenen en de ogen van de baby, zowel tijdens de zwangerschap als bij zuigelingen die borstvoeding krijgen. Je krijgt DHA vooral binnen via vette vis. Eet je weinig vis, dan kan een visoliesupplement aanvullen. Omega+ van ScKIN levert 750 mg DHA per dagdosering en is aanbevolen bij zwangerschap en borstvoeding. Magnesium: voor je spieren en je energie Tijdens de zwangerschap vraagt je lichaam veel van je, en magnesium speelt op meerdere plekken een rol. Magnesium draagt bij aan een normale spierwerking en helpt vermoeidheid en moeheid te verminderen. Veel vrouwen ervaren het in deze periode als een prettige aanvulling. Triple Magnesium+ levert magnesium in drie goed opneembare vormen. Bespreek ook dit met je verloskundige, zeker als je al andere supplementen gebruikt. IJzer en jodium: de stille twee Tijdens de zwangerschap heeft je lichaam meer ijzer nodig, onder andere voor de aanmaak van bloed. Je verloskundige controleert dit meestal via je bloedwaarden en adviseert alleen aanvulling als dat nodig is, want ook te veel ijzer is niet wenselijk. Jodium is belangrijk voor de schildklier, die tijdens de zwangerschap harder werkt. Een gevarieerd voedingspatroon met onder andere brood en zuivel levert meestal genoeg. Ga hier niet zelf mee experimenteren, maar volg het advies van je begeleider. Let op met vitamine A Nog een belangrijk punt: sommige supplementen en multivitamines bevatten vitamine A in de vorm van retinol. Tijdens de zwangerschap wordt daar juist voorzichtig mee omgegaan, omdat een hoge inname van retinol niet wenselijk is. Ook dat is een reden om niet zomaar een algemene multivitamine te pakken, maar te kiezen voor iets dat op deze periode is afgestemd, in overleg met je verloskundige. De rol van ScKIN: aanvullen, niet vervangen Belangrijk om helder te hebben: de supplementen van ScKIN zijn geen vervanging van de begeleiding van je verloskundige. Wél sluiten een paar producten goed aan bij deze periode: Vitamin B12+ met 400 microgram folaat in de actieve vorm, Omega+ voor DHA, Vitamin D+ voor vitamine D, en Triple Magnesium+ voor magnesium. Welke combinatie bij jou past, bespreek je met je verloskundige of arts. Tot slot Een gezonde zwangerschap draait niet om zoveel mogelijk slikken, maar om de juiste dingen op het juiste moment. Foliumzuur vroeg, vitamine D, DHA en magnesium als aanvulling waar je voeding tekortschiet, en verder vooral gevarieerd eten, rust nemen en goed naar je lichaam luisteren. En bij elke vraag: je verloskundige is je eerste aanspreekpunt. Veelgestelde vragen Welke vitamines zijn het belangrijkst tijdens de zwangerschap?Foliumzuur en vitamine D worden het vaakst genoemd, samen met DHA (een omega-3-vetzuur). Foliumzuur slik je vanaf de kinderwens; vitamine D, DHA en magnesium vul je aan waar je voeding tekortschiet. Overleg altijd met je verloskundige wat bij jou past. Mag ik gewoon een multivitamine slikken tijdens de zwangerschap?Niet zomaar. Sommige stoffen, zoals vitamine A in de vorm van retinol, wil je in deze periode juist beperken. Kies daarom voor een supplement dat op de zwangerschap is afgestemd, en leg twijfels voor aan je verloskundige. Vanaf wanneer moet ik beginnen?Met foliumzuur het liefst al bij de kinderwens, dus voordat je zwanger bent, tot en met de tiende week. De rest bespreek je met je verloskundige, die je door de hele zwangerschap heen begeleidt. Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Tijdens de zwangerschap is je verloskundige of arts je eerste aanspreekpunt. Overleg altijd voordat je supplementen gebruikt.
Learn more
Een goede weerstand: 8 manieren om je immuunsysteem te ondersteunen
◷ 5 min leestijdZodra de dagen korter worden en iedereen om je heen begint te snotteren, gaat het ineens leven: hoe houd ik mezelf op de been? Werken aan een goede weerstand klinkt als iets groots, maar het is vooral een optelsom van kleine dingen die je dag na dag goed doet. En het begint op een plek waar je 'm misschien niet zoekt: in je darm. Hier zijn acht manieren om je immuunsysteem te ondersteunen, van binnenuit. 1. Begin bij je darm Een groot deel van je immuunsysteem zit in en rond je darmen. Dat is geen toeval. Je darmwand is de grens tussen de buitenwereld en je lichaam, en daar wordt continu bepaald wat er wel en niet doorheen mag. Een gevarieerd microbioom helpt die grens goed te laten werken. Vezels uit groente, fruit, peulvruchten en volle granen zijn het voer voor je darmbacteriën. Bij ScKIN kijken we daarom altijd eerst naar de darm als het over weerstand gaat, want daar begint de verbinding tussen je huid, je spijsvertering en je immuunsysteem. 2. Eet gevarieerd en kleurrijk Elke kleur op je bord staat voor andere voedingsstoffen. Rode paprika en bessen zitten vol vitamine C, groene bladgroenten leveren onder andere foliumzuur, en oranje groenten geven je bètacaroteen. Hoe meer variatie, hoe breder het pakket aan vitamines en mineralen dat binnenkomt. Probeer bij elke maaltijd minstens twee kleuren op je bord te krijgen. Dat is een simpelere regel dan tellen, en je lichaam vaart er wel bij. 3. Zorg voor genoeg vitamine C Vitamine C is misschien wel de bekendste als het over weerstand gaat, en niet zonder reden. Vitamine C ondersteunt het immuunsysteem en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. Je vindt het in citrusvruchten, paprika, kiwi en bessen. Eet je weinig groente en fruit, of vraagt een drukke periode veel van je, dan kan een supplement aanvullen wat je voeding mist. Vitamin C+ levert 3000 mg gebufferde vitamine C in een maagvriendelijke vorm. 4. Vergeet vitamine D niet, zeker in de winter In de zomer maakt je huid vitamine D aan zodra de zon erop schijnt. Maar van oktober tot april staat de zon in Nederland te laag, en dan wordt dat lastig. Vitamine D draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem. Juist in die donkere maanden kiezen veel mensen ervoor om aan te vullen. Vitamin D+ geeft je een hooggedoseerde, goed opneembare vorm, opgelost in olijfolie voor een betere opname. 5. Denk aan zink Zink is een mineraal dat vaak over het hoofd wordt gezien, terwijl het op veel plekken meewerkt. Zink zorgt mede voor een goede weerstand en ondersteunt daarnaast je huid en je hormoonhuishouding. Je vindt het in noten, zaden, volle granen en schaaldieren. In Control+ en Super Greens+ zit zink als onderdeel van een bredere formule, samen met andere stoffen die je immuunsysteem ondersteunen. 6. Slaap genoeg Slaap is geen luxe, maar onderhoud. Terwijl jij slaapt doet je lichaam z'n herstelwerk, en dat heeft je immuunsysteem hard nodig. Streef naar zeven tot negen uur, en probeer een vast ritme aan te houden, ook in het weekend. Merk je dat je slecht in slaap komt? Kijk dan naar je avondroutine: minder schermen in het laatste uur, wat rust en een vast moment om af te bouwen doen vaak meer dan je denkt. 7. Beweeg, maar overvraag jezelf niet Matige, regelmatige beweging houdt je lichaam soepel en actief. Een stevige wandeling, een rondje fietsen of een work-out: het telt allemaal. Let wel op de balans, want jezelf uitputten met te zware trainingen werkt averechts. Vitamine C bevordert overigens de weerstand tijdens en na fysieke inspanning, dus rond een intensieve periode is voldoende binnenkrijgen extra de moeite waard. 8. Houd stress in toom Een korte piek stress is niet erg, maar langdurige spanning vraagt veel van je lichaam en put je op den duur uit. Bouw daarom bewust rustmomenten in je dag in. Dat hoeft niet groots: een wandeling zonder telefoon, tien minuten ademhalen, of gewoon even niets. Je immuunsysteem functioneert het best als er ook ruimte is om te herstellen. Tot slot: bouw je basis op Een goede weerstand is geen kwestie van één wondermiddel, maar van een basis die je consequent volhoudt. Eet gevarieerd, slaap goed, beweeg, houd rust, en vul aan waar je voeding tekortschiet. Wil je gericht ondersteunen? In onze Weerstand-collectie vind je de supplementen die daarbij passen: van Vitamin C+ tot de brede basis van Super Greens+ en Control+. Veelgestelde vragen Welke vitamines zijn belangrijk voor je weerstand?Vitamine C en vitamine D worden het vaakst genoemd, samen met het mineraal zink. Vitamine C en zink dragen bij aan een goede weerstand, en vitamine D draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem. Een gevarieerd voedingspatroon levert de basis; een supplement kan aanvullen waar dat nodig is. Kun je je weerstand ondersteunen met supplementen?Supplementen zijn een aanvulling, geen vervanging van gezonde voeding en leefstijl. Ze zijn vooral zinvol als je voeding bepaalde stoffen onvoldoende levert, bijvoorbeeld vitamine D in de wintermaanden. De grootste winst zit in het geheel: voeding, slaap, beweging en rust samen. Wanneer kun je het beste beginnen?Een goede weerstand bouw je op over langere tijd, niet van de ene op de andere dag. Begin daarom ruim voordat het griepseizoen losbarst, dus eigenlijk het hele jaar door. Consistentie doet hier het werk. Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg bij klachten of twijfel een arts of deskundige.
Learn more
Wat je van binnenuit kunt doen voor een gezonde huid
◷ 6 min leestijd In deze reeks keken we naar wat onrust in je huid kan veroorzaken, wat je er praktisch aan kunt doen, en hoe je huid samenhangt met de rest van je lichaam. In dit laatste artikel gaat het over het stuk van binnenuit: welke voedingsstoffen een erkende rol spelen voor je huid, en hoe je daar praktisch voor zorgt. Je huid wordt elke dag opnieuw gemaakt Het helpt om te beseffen dat je huid geen vaststaand geheel is. Ze vernieuwt zichzelf continu, en een volledige cyclus duurt al gauw een aantal weken. Al die tijd is je lichaam bezig met bouwen, en daar heeft het materiaal voor nodig. Dat materiaal komt uit wat je eet en drinkt. Daarom zeg ik altijd: je huidverzorging werkt van buiten naar binnen, en je voeding van binnen naar buiten. Je hebt ze allebei nodig, en ze doen iets anders. Welke voedingsstoffen een erkende rol hebben Er is een aantal vitaminen en mineralen waarvan de rol voor de huid wetenschappelijk is vastgesteld. Ik zet de belangrijkste voor je op een rij, in gewone taal. Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en draagt bij aan het behoud van een normale huid.1 Vitamine A draagt bij aan het behoud van een normale huid en van normale slijmvliezen.2 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid, en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.3 Vitamine B2 en B3 dragen bij aan het behoud van een normale huid.4 Biotine helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.5 Jodium draagt bij aan het behoud van een normale huid.6 Wat opvalt als je dit rijtje ziet: het zijn er nogal wat, en ze komen uit heel verschillende hoeken van je voeding. Zink haal je bijvoorbeeld uit vlees, noten en zaden, vitamine A uit oranje en groene groenten, vitamine C uit fruit en paprika, de B-vitaminen uit volkoren producten, ei en groente. Eén product dekt dat nooit. Variatie is dus geen modewoord maar gewoon praktisch. Waarom een brede basis vaak prettiger werkt In de praktijk zie ik dat mensen soms heel gericht één stof gaan nemen omdat ze daarover iets gelezen hebben. Dat kan zinvol zijn, maar vaker is het handiger om te zorgen voor een brede basis. Je lichaam werkt namelijk niet met losse stoffen, maar met processen waarin veel stoffen tegelijk meedoen. Ontbreekt er ergens een schakel, dan stokt het proces, hoeveel je ook van dat ene neemt. Die brede basis leg je in de eerste plaats met je voeding: gevarieerd, kleurrijk, met genoeg groente en vezels. Merk je dat dat er in drukke periodes bij inschiet, dan kan een aanvulling praktisch zijn. Super Greens+ van ScKIN Daarvoor hebben we bij ScKIN Super Greens+: één maatschep per dag met 89 ingrediënten. Daarin zit het volledige vitaminespectrum van A tot en met K2, aangevuld met mineralen zoals zink, magnesium, koper, jodium en chroom, en een uitgebreide mix van groenten, algen, planten en kruiden. De erkende bijdragen komen van de vitaminen en mineralen. Zo helpt zink bij de verzorging van de huid van binnenuit, dragen vitamine A, B2, B3 en biotine bij aan het behoud van een normale huid, en draagt vitamine C bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid.1,2,3,4,5 Daarnaast ondersteunt zink het immuunsysteem en helpt vitamine B5 bij de normale weerstand tegen stress.1,7 De plantenmix beschouwen we als onderdeel van de formule. Zie het als een brede basis onder je dag, naast alles wat je met je verzorging en je leefstijl doet. Geen vervanging van goed eten, wel een manier om je basis breed te houden in periodes waarin dat lastiger lukt. Bekijk Super Greens+ Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: geef het tijd. Je huid vernieuwt zich in weken, niet in dagen. Kies een paar dingen uit deze artikelen, houd ze een aantal weken vol, en kijk dan pas terug. Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, maar het is wel hoe het werkt. 1 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit, draagt bij aan het behoud van een normale huid en ondersteunt het immuunsysteem. 2 Vitamine A draagt bij aan het behoud van een normale huid en van normale slijmvliezen. 3 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. 4 Vitamine B2 en vitamine B3 dragen bij aan het behoud van een normale huid. 5 Biotine helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. 6 Jodium draagt bij aan het behoud van een normale huid. 7 Vitamine B5 draagt bij aan de normale weerstand tegen stress. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Hoe je het praktisch inpast Een aanvulling werkt alleen als je hem ook echt neemt, en daar gaat het in de praktijk het vaakst mis. Mijn tip is om het te koppelen aan iets wat je toch al elke dag doet. Zet het bij je waterkoker of naast je ontbijtspullen, en neem het op een vast moment. Eén maatschep door water of in een smoothie, elke dag rond hetzelfde tijdstip. Zo hoef je er niet meer over na te denken, en dat is precies waarom het dan wel lukt. Merk je dat je het regelmatig vergeet, dan is dat geen kwestie van discipline maar van de plek waar het staat. Verplaats het gewoon naar waar je 's ochtends toch al bent. Wat je er wel en niet van mag verwachten Hier wil ik eerlijk over zijn, want er wordt in deze wereld nogal wat beloofd. Een aanvulling is precies dat: een aanvulling. Het is geen vervanging voor goed eten, genoeg slapen en verstandig omgaan met spanning. Als die basis niet staat, dan gaat één maatschep dat niet oplossen. Wat het wel doet, is je basis breed houden in periodes waarin dat via je bord lastiger lukt. En dat zijn nou precies de drukke periodes waarin je huid vaak ook wat wisselender is. Zie het dus als ondersteuning van een geheel, niet als de oplossing op zich. En geef het tijd. Ik zeg altijd tegen mensen: kijk na twaalf weken pas echt terug. Je huid vernieuwt zich in weken, en de dingen waar we het in deze reeks over hadden, werken op diezelfde schaal. Wie na één week conclusies trekt, stopt meestal net voordat het interessant wordt. Lees ook Hoe een onrustige huid vaak een signaal is van disbalans van binnenuit Wat kun je zélf doen bij een onrustige huid? Praktische tips vanuit kPNI Hoe een onrustige huid samenhangt met je immuunsysteem, hormonen en darmen Benieuwd naar onze formule voor je huid van binnenuit? Ontdek Collagen+, ons collageen poeder met 32 ingrediënten.
Learn more
Hoe een onrustige huid samenhangt met je immuunsysteem, hormonen en darmen
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat een onrustige huid is en wat je er praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar de samenhang. Want dit is waar het vak van de kPNI over gaat: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen met elkaar praten. En je huid praat mee. Je huid is meer dan een omhulsel We denken bij de huid vaak aan de buitenkant, aan hoe iets eruitziet. Maar je huid is ook een actief orgaan dat de hele dag bezig is. Ze houdt vocht binnen, houdt ongewenste dingen buiten, regelt je temperatuur en is bovendien een plek waar je afweer actief is. Dat laatste wordt vaak vergeten, en het verklaart een hoop. Want als je huid als grensgebied fungeert, dan zit daar ook bewaking. En bewaking die veel prikkels te verwerken krijgt, staat scherper afgesteld. Dat is precies wat je voelt als je huid overal op lijkt te reageren. De rol van je afweer Je afweersysteem is er niet alleen voor als je ziek wordt. Het is de hele dag door bezig met opruimen, herstellen en beoordelen wat er langskomt. Als dat systeem langere tijd druk is, bijvoorbeeld in een periode van veel spanning of weinig slaap, dan merk je dat op de plekken waar je lichaam contact maakt met de buitenwereld. Je huid is daar de zichtbaarste van. Wat ik daarbij belangrijk vind om te zeggen: dit is een normaal proces, geen defect. Je lichaam doet precies wat het moet doen. Alleen kan het uit balans raken als de belasting langere tijd hoger is dan het herstel. Hormonen en het ritme van de maand Bij vrouwen loopt de huid vaak mee met de cyclus, en dat is heel logisch als je bedenkt dat hormonen invloed hebben op onder andere de talgproductie. In de ene fase van de maand is je huid rustiger, in de andere reageert ze sneller. Veel vrouwen kennen dat patroon wel, maar leggen het verband niet altijd. Mijn tip: houd het eens twee of drie maanden bij in een notitie op je telefoon. Niet uitgebreid, gewoon een woord per dag over hoe je huid aanvoelt. Als je dat naast je cyclus legt, zie je vaak een patroon dat je daarna veel rustiger maakt. Je weet dan namelijk dat die ene week erbij hoort en vanzelf weer omslaat. Ook stress speelt hierin mee, want spanning en je hormoonhuishouding zijn nauw met elkaar verweven. Dat is een van de redenen dat een drukke periode zich in je huid kan laten zien. De verbinding met je spijsvertering En dan het stuk dat binnen de kPNI veel aandacht krijgt: de samenhang tussen je spijsvertering en je huid. Beide zijn grensgebieden, allebei plekken waar je lichaam contact maakt met wat van buiten komt. Wat er in je spijsvertering gebeurt, is daarom niet los te zien van de rest van je lichaam. Praktisch betekent dat vooral één ding: gevarieerd eten met voldoende vezels en groenten is geen los advies voor je darmen, maar iets wat je hele systeem raakt. Vezels zitten in groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten. Veel mensen eten daar minder van dan ze denken. De bouwstoffen die overal meedoen Wat al die systemen gemeen hebben, is dat ze bouwstoffen nodig hebben om hun werk te doen. Vitaminen en mineralen draaien in je lichaam mee als een soort meewerkers: ze maken processen mogelijk. En een aantal daarvan heeft een erkende rol als het om je huid gaat. Zo helpt zink bij de verzorging van de huid van binnenuit en draagt het bij aan het behoud van een normale huid.1 Vitamine A draagt bij aan het behoud van een normale huid, en vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid.1 Ook vitamine B2, vitamine B3 en biotine dragen bij aan het behoud van een normale huid.1 Dat zijn geen wondermiddelen; het zijn stoffen die gewoon meedoen in het dagelijkse werk van je lichaam, en die je uit je voeding haalt. Waarom dit samen bekeken moet worden Als je alleen naar je huid kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je voeding kijkt, ook. De kracht zit in de combinatie: je huid van buiten rustig verzorgen, je leefstijl zo inrichten dat je lichaam ruimte krijgt om te herstellen, en van binnenuit zorgen voor een brede basis aan bouwstoffen. In het laatste artikel van deze reeks laat ik zien hoe je dat laatste stuk praktisch aanpakt, en welke voedingsstoffen daarbij een erkende rol spelen. 1 Zink, vitamine A, vitamine B2, vitamine B3 en biotine dragen bij aan het behoud van een normale huid; zink en biotine helpen bij de verzorging van de huid van binnenuit; vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid. Waarom herstel gewoon tijd kost Iets wat in mijn vak steeds terugkomt: herstel is een proces dat je moet toestaan, en waar je lichaam ruimte voor nodig heeft. Je kunt het niet forceren. Als de belasting elke dag hoog is en er nauwelijks momenten van herstel tussen zitten, dan stapelt dat op. Niet dramatisch, maar wel merkbaar. Dat is ook waarom een vakantie vaak zoveel doet. Niet omdat je daar betere producten gebruikt, maar omdat de belasting een paar dagen lager ligt en er meer ruimte is om bij te komen. Dat effect kun je in je gewone weken deels nabootsen door bewust herstelmomenten in te bouwen, hoe kort ook. Wat balans in de praktijk betekent Het woord balans wordt zo vaak gebruikt dat het bijna niks meer zegt. Ik bedoel er iets heel concreets mee: de verhouding tussen wat je van je lichaam vraagt en wat je het teruggeeft. Vraag je veel, dan mag daar ook meer tegenover staan aan slaap, voeding en rust. Dat is geen luxe, dat is gewoon rekenen. In de praktijk zie ik dat mensen vaak precies op één punt scherp zijn, bijvoorbeeld hun voeding, terwijl slaap of spanning al maanden onder druk staan. En dan blijft het resultaat achter, terwijl er hard gewerkt wordt. Juist daarom kijk ik altijd naar het geheel: waar zit bij deze persoon de grootste ruimte om iets te winnen? Dat is bij iedereen anders, en dat is precies waarom standaardadvies vaak tegenvalt. Lees ook Hoe een onrustige huid vaak een signaal is van disbalans van binnenuit Wat kun je zélf doen bij een onrustige huid? Praktische tips vanuit kPNI Wat je van binnenuit kunt doen voor een gezonde huid
Learn more
Wat kun je zélf doen bij een onrustige huid? Praktische tips vanuit kPNI
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel nam ik je mee in waar onrust in je huid vandaan kan komen: een beschermlaag die wat is uitgeput, en een aantal dingen van binnenuit die meespelen. Nu het praktische deel, want daar heb je het meest aan. Hieronder loop ik langs de dingen die in mijn ervaring het meeste verschil maken. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk te doen; begin met twee of drie en houd die een paar weken vol. 1. Maak je routine simpeler in plaats van uitgebreider Dit is misschien wel de belangrijkste, en tegelijk de moeilijkste. Als je huid opspeelt, is de neiging om er iets bij te doen: nog een serum, nog een masker, nog een behandeling. Terwijl een onrustige huid vaak juist gebaat is bij minder. Ga eens terug naar een milde reiniging, een goede verzorging en niets anders. Geef dat drie weken. Zo geef je je huid de kans om tot rust te komen, en je weet daarna ook veel beter waar ze wel of niet op reageert. 2. Reinig mild en met lauw water Heet water en stevig schuimende reinigers halen precies die beschermende vetlaag weg die je wilt behouden. Was je gezicht met lauw water, gebruik een milde reiniging en boen niet. Dep je gezicht daarna droog in plaats van te wrijven. Klinkt klein, maar over weken opgeteld scheelt dit echt. 3. Kies verzorging die je beschermlaag opbouwt Zoek naar producten die de specie tussen je huidcellen aanvullen, met vetachtige bestanddelen zoals ceramiden. En breng je verzorging aan op een licht vochtige huid, meteen na het wassen. Dan sluit je het aanwezige vocht als het ware in. Wacht je tot je helemaal droog bent, dan is een deel van dat vocht al verdampt. 4. Wees zuinig met actieve ingrediënten Sterke actieve stoffen kunnen fantastisch werken, maar niet op een huid die al overprikkeld is. Gebruik je meerdere actieve producten tegelijk, bouw dan af naar één, en gebruik die minder vaak. Als je huid weer rustig is, kun je altijd opbouwen. Andersom werkt zelden. 5. Blijf van je gezicht af Een open deur, en toch. Aan je gezicht zitten, pulken of knijpen maakt onrust bijna altijd erger en houdt hem langer aan. Een praktische tip die goed werkt: leg een klein taakje klaar voor je handen als je merkt dat je zit te friemelen, zoals een handcrème binnen handbereik. 6. Verschoon je kussensloop en poets je telefoon Op je kussensloop en je telefoonscherm verzamelt zich van alles wat vervolgens de hele nacht of het hele gesprek tegen je wang ligt. Verschoon je sloop twee keer per week en veeg je telefoon dagelijks af. Zo simpel, en het scheelt merkbaar. 7. Houd je bloedsuiker stabiel Nu het deel van binnenuit. Een ontbijt van alleen snelle koolhydraten geeft een piek en daarna een dip, en dat patroon herhaalt zich de hele dag. Combineer je koolhydraten steeds met wat eiwit en vezels: yoghurt met noten, volkorenbrood met ei, een stuk fruit samen met een handje walnoten. Je energie blijft gelijkmatiger en dat merkt je hele lijf. 8. Eet gevarieerd en kleurrijk Je huid vernieuwt zich continu en gebruikt daar bouwstoffen voor die uit je eten komen. Hoe gevarieerder je eet, hoe breder het aanbod. Probeer eens bewust op kleur te letten bij je groenten: groen, rood, oranje, paars. Dat is een simpele manier om vanzelf meer verschillende voedingsstoffen binnen te krijgen, zonder dat je met lijstjes hoeft te werken. 9. Drink verspreid over de dag Je huid staat achteraan in de rij als het om vochtverdeling gaat. Een fles water op je bureau en een glas bij elke maaltijd is een van de makkelijkste basisdingen die je kunt doen. 10. Geef je slaap en je spanning echt aandacht Ik zet deze twee bewust als laatste, want ze worden het vaakst overgeslagen terwijl ze veel gewicht hebben. Probeer rond dezelfde tijd naar bed te gaan en op te staan, ook in het weekend. En bouw ergens in je dag een moment in waarop je echt even niks doet: een korte wandeling zonder telefoon, een paar minuten rustig ademhalen. Je hoeft er geen uur voor vrij te maken; regelmaat werkt beter dan lengte. Hoe je dit volhoudt Kies twee of drie punten uit dit lijstje en houd die vier weken vol voordat je iets nieuws toevoegt. Je huid heeft tijd nodig, want een volledige vernieuwingscyclus duurt al gauw een aantal weken. Ga je alles tegelijk veranderen, dan weet je achteraf niet wat het verschil maakte. In het volgende artikel ga ik dieper in op de samenhang tussen je huid, je immuunsysteem, je hormonen en je spijsvertering. Want als je begrijpt waaróm die dingen meespelen, wordt het makkelijker om vol te houden. 11. Bescherm je huid tegen de zon Zonlicht is een prikkel waar een gevoelige huid vaak sterker op reageert dan je zou verwachten, en dat geldt niet alleen in de zomer. Gebruik dagelijks bescherming op de plekken die bloot liggen, ook op een bewolkte dag. Kies iets dat prettig aanvoelt op jouw huid, want de beste bescherming is degene die je ook echt elke dag gebruikt. 12. Spoel zweet af na het sporten Zweet dat lang op je huid blijft liggen in combinatie met wrijving van kleding is voor veel mensen een terugkerende prikkel. Spoel na het sporten je gezicht af met lauw water, ook als je niet meteen doucht. Draag daarnaast liever iets luchtigs dan strak synthetisch materiaal als je merkt dat je huid daarop reageert. 13. Houd je kwasten en sponsjes schoon Make-upkwasten en sponsjes verzamelen na verloop van tijd van alles, en dat breng je vervolgens elke ochtend opnieuw aan. Was ze wekelijks met een milde zeep en laat ze goed drogen. Het is een klusje van vijf minuten dat vaak jaren wordt uitgesteld. Waar begin je? Als je dit lijstje ziet, kan het overweldigend voelen. Doe dat jezelf niet aan. Mijn advies: kies er drie waarvan je denkt dat ze bij jou het meeste spelen. Voor de meeste mensen is dat de combinatie van je routine simpeler maken, je bloedsuiker stabieler houden en je slaapritme vastzetten. Houd die drie vier weken vol zonder er iets bij te doen. Schrijf ergens kort op hoe je huid aanvoelt, bijvoorbeeld één woord per dag in je telefoon. Na een paar weken zie je een lijn die je in de spiegel van dag tot dag nooit had opgemerkt. Pas als die drie punten echt staan, voeg je iets nieuws toe. Zo weet je ook wat er werkt, en dat is uiteindelijk waardevoller dan alles tegelijk proberen. Lees ook Hoe een onrustige huid vaak een signaal is van disbalans van binnenuit Hoe een onrustige huid samenhangt met je immuunsysteem, hormonen en darmen Wat je van binnenuit kunt doen voor een gezonde huid
Learn more
