◷ 6 min leestijd
In de eerste twee artikelen keken we naar wat energiegebrek is en wat je er praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar wat er nou eigenlijk in je cellen gebeurt. Dit is waar het vak van de kPNI over gaat: niet alleen naar het gevoel kijken, maar naar het proces eronder. En bij energie is dat proces echt fascinerend. Als je het eenmaal snapt, ga je je eigen vermoeidheid met heel andere ogen bekijken.
Je accu heet ATP
Weet je nog, die energiefabriekjes in je cellen? Wat ze maken, is een stof die ATP heet. Je hoeft die naam niet te onthouden, maar het idee is prachtig: ATP is een soort oplaadbare accu. Je lichaam laadt hem op door brandstof uit je voeding te verbranden, en ontlaadt hem weer op het moment dat er ergens energie nodig is. En dat gebeurt de hele dag door, in een tempo dat je je bijna niet kunt voorstellen. Een volwassen lichaam maakt en verbruikt per dag een enorme hoeveelheid van die accu's, keer op keer opnieuw opgeladen. Bijna al je energie loopt via dit ene systeem.
Dus als je 's middags inzakt, dan is dat niet zomaar een vaag gevoel. Er speelt dan iets in hoe goed je die accu's kunt opladen en weer kunt gebruiken. En daar komt de meest onderschatte speler van dit hele verhaal om de hoek kijken.
Waarom magnesium de sleutel is
Hier wordt het mooi. Die accu, dat ATP, is namelijk niet zomaar bruikbaar. Er is iets nodig om de energie eruit vrij te maken. En laat dat nou net magnesium zijn. In de vakliteratuur staat het heel stellig: ATP heeft magnesium nodig om biologisch actief te worden, en zonder magnesium kan ATP zijn energie niet vrijgeven. Lees die zin nog eens rustig. Je kunt een volle accu hebben, maar zonder magnesium krijg je de energie er simpelweg niet uit.
Dat vind ik zo'n belangrijk inzicht, want het verklaart iets wat veel mensen herkennen. Je eet prima, je rust genoeg, en toch voel je je leeg. Het is dan goed mogelijk dat het niet aan de brandstof ligt, maar aan de sleutel die de energie moet vrijmaken. Magnesium is die sleutel. Het is een van de meest onmisbare meewerkers in je hele energiehuishouding, en tegelijk een van de stoffen waar je lichaam er in drukke tijden veel van verbruikt.
De meewerker die overal meedraait
Magnesium doet trouwens veel meer dan dat. Het draait mee in honderden processen in je lichaam. Het speelt een rol bij je spieren, je zenuwstelsel, je botten, en bij de omzetting van je voeding naar bruikbare energie. Je moet het je voorstellen als een meewerker die overal op de werkvloer even nodig is. Draait die goed mee, dan loopt de hele boel soepeler. En omdat je lichaam magnesium niet zelf aanmaakt, ben je volledig afhankelijk van wat je via je voeding binnenkrijgt.
Een van de vormen waarin magnesium voorkomt, is gebonden aan appelzuur, ook wel malaat genoemd. Appelzuur is toevallig een stof die zelf meedraait in de energieproductie in de cel, in wat we de citroenzuurcyclus noemen. Je hoeft de details niet te kennen, maar het geeft mooi aan hoe dicht magnesium tegen dat energieproces aan zit.
Moe én gespannen: het andere gezicht van magnesium
En dan het stuk dat verklaart waarom je tegelijk moe én opgejaagd kunt zijn. In je hersenen zit een soort poort die bepaalt hoeveel prikkels er doorkomen. Magnesium is de poortwachter van die deur. Zolang er genoeg magnesium is, houdt het die poort netjes dicht tot er echt een prikkel nodig is, en blijf je rustig en helder. Staat je magnesium onder druk, bijvoorbeeld door langdurige spanning, dan blijft die poort te vaak openstaan. Je reageert dan op elk geluid, elke gedachte, elke prikkel. Je staat aan, ook als je op bent.
En hier zit een vervelende cirkel in. Stress zorgt ervoor dat je lichaam extra magnesium verbruikt, uit onderzoek blijkt zelfs dat mensen onder spanning er via de urine flink meer van uitscheiden. Dus juist als je het meest nodig hebt, raakt je voorraad sneller op. Minder magnesium betekent een poort die nog vaker openstaat, wat weer meer spanning geeft, wat weer meer magnesium kost. Zo houd je jezelf in die "moe maar aan"-stand vast zonder dat je het doorhebt.
Waarom slaap alleen het niet oplost
Nu snap je waarschijnlijk ook beter waarom die welgemeende tip "ga eens wat eerder naar bed" soms zo weinig doet. Slaap is de tijd waarin je lichaam opruimt en herstelt, en dat is echt onmisbaar. Maar slaap vult niet automatisch je meewerkers aan. Als je systeem overdag te weinig magnesium heeft om die poort dicht te houden, dan blijf je 's nachts ook makkelijker in een lichte, onrustige stand hangen. En dan word je moe wakker, terwijl je toch de uren hebt gemaakt. Het is een beetje als een telefoon die de hele nacht aan de lader ligt, maar 's ochtends toch niet vol is, omdat er ondertussen van alles blijft draaien op de achtergrond.
Daarom kijken we binnen de kPNI verder dan de uren op je wekker. We kijken naar of je lichaam overdag de rust en de bouwstoffen krijgt om 's nachts echt af te schakelen. Die twee dingen, je meewerkers op peil en je systeem dat mag ontladen, versterken elkaar. Zet je op allebei in, dan gaat het balletje de goede kant op rollen.
B6, de stille kompaan
Naast magnesium is er nog een meewerker die ik hier wil noemen, en dat is vitamine B6. Die draait mee in de omzetting van je voeding naar bruikbare energie en in de werking van je zenuwstelsel. B6 en magnesium werken op verschillende plekken in datzelfde proces, en juist daarom is het fijn als ze allebei goed vertegenwoordigd zijn. Ook B6 haal je uit je voeding, uit dingen als volkoren producten, ei, vis en groente.
Waarom je dit samen moet bekijken
Als je alleen naar je slaap kijkt, mis je een groot deel van het plaatje. Als je alleen naar je eten kijkt ook. De kracht zit in de samenhang: goede brandstof binnenkrijgen, je systeem de rust geven om af te schakelen, en zorgen dat de meewerkers die de energie vrijmaken en de prikkels temmen ruim aanwezig zijn. Dat is precies hoe we binnen de kPNI naar energie kijken. Niet als een knop die je omzet, maar als een proces dat je van meerdere kanten ondersteunt.
In het laatste artikel van deze reeks maak ik het praktisch. Ik laat je zien welke voedingsstoffen een erkende rol spelen bij je energie, en hoe je daar van binnenuit voor kunt zorgen.
