Doorgaan naar artikel

Doe de supplementen quiz hier

Als 'Uitstekend' beoordeeld  ⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Black Friday 20% OFF 

The ScKIN Club: Join now + 25 punten

Voor 12:00 besteld, dezelfde dag op de post

Gratis verzending vanaf 50 EUR (NL)

Flatlay met makreel, haring, zalm, sardines, walnoten, lijnzaad en chiazaad

Hoeveel omega 3 per dag haal je uit je eten: de bronnen op een rij

◷ 6 min leestijd

In het vorige artikel keken we naar wat EPA en DHA in je lichaam doen en waarom de plantaardige variant ALA daar geen vervanger voor is. Nu de bronnen, want dat is waar de vraag hoeveel omega 3 per dag concreet wordt. Ik zet de getallen er zo veel mogelijk bij, zodat je zelf kunt rekenen in plaats van iets aan te moeten nemen.

Vette vis is de enige echte bron

Laat ik meteen duidelijk zijn: als het om EPA en DHA gaat, is vette vis veruit de belangrijkste bron die er is. En met vette vis bedoel ik een specifieke groep.

Haring staat bovenaan, en dat is mooi nieuws want het is ook een van de goedkoopste. Een gemiddelde maatjesharing levert al gauw rond de anderhalf tot twee gram EPA en DHA samen. Dat is een forse hoeveelheid voor zoiets kleins.

Makreel zit in dezelfde categorie. Een portie gerookte of gegrilde makreel levert ongeveer twee gram. Gerookte makreel uit het koelvak is daarmee een van de makkelijkste bronnen die er bestaat.

Zalm levert per portie ongeveer anderhalf tot twee gram, al verschilt dat tussen wilde en gekweekte zalm. Gekweekte zalm bevat vaak meer vet in totaal, maar de samenstelling van dat vet hangt af van het voer.

Sardines en ansjovis uit blik zijn bescheiden in prijs en sterk in inhoud: een blikje levert al snel een tot anderhalve gram. En omdat je ze met graat eet, krijg je er calcium bij.

Daarnaast zijn er de bescheidener leveranciers: forel, paling, oesters en mosselen. Witvis zoals kabeljauw, tilapia en pangasius levert vrijwel niets aan EPA en DHA, want daar zit het vet niet in het spierweefsel maar in de lever.

Wat dat betekent voor je week

Het Nederlandse voedingsadvies komt neer op ongeveer tweehonderd milligram visvetzuren per dag, en dat haal je met één portie vette vis per week. Voor de erkende bijdragen die aan EPA en DHA worden toegeschreven, wordt een iets hogere drempel aangehouden: rond de tweehonderdvijftig milligram per dag.

Eet je dus één keer per week haring of makreel, dan zit je over de week gemiddeld in die orde van grootte. Alleen laat de praktijk zien dat de meeste mensen die ene keer per week niet halen. Uit onderzoek naar wat Nederlanders werkelijk eten, komt vis er structureel bekaaid vanaf, en dan praten we nog over vis in het algemeen en niet alleen over de vette soorten.

Dat is geen verwijt, het is gewoon hoe het ligt. Vis is duurder, veel mensen vinden het lastig te bereiden en kinderen eten het vaak niet. Het is goed om dat eerlijk onder ogen te zien, want het bepaalt wel welke vervolgstap logisch is.

De plantaardige bronnen: waardevol, maar ander werk

Lijnzaad, chiazaad, walnoten, hennepzaad en koolzaadolie leveren ALA, en daar zit flink wat van in. Een eetlepel gebroken lijnzaad levert al een paar gram ALA.

Alleen moet je lichaam daar dan zelf EPA van maken, en dat lukt maar in een heel beperkte mate. De omzetting naar DHA is nog veel beperkter. Dat betekent niet dat deze bronnen waardeloos zijn, want ALA doet zijn eigen werk en deze voedingsmiddelen leveren daarnaast vezels, magnesium en eiwit. Het betekent alleen dat je ze niet moet optellen bij je EPA en DHA.

Een praktisch punt bij lijnzaad: koop het heel en maal het zelf, of koop gebroken lijnzaad in kleine hoeveelheden en bewaar het in de koelkast. Deze vetten zijn gevoelig voor lucht, licht en warmte, en gemalen zaad dat maanden in een warme kast staat, levert minder op dan je denkt.

Algen: de bron waar de vis het zelf vandaan heeft

Hier zit een detail dat veel mensen verrast. Vissen maken EPA en DHA niet zelf. Ze krijgen het binnen via de microalgen onderaan de voedselketen, en slaan het op in hun vetweefsel. De oorspronkelijke bron is dus de alg.

Daarom bestaat er ook algenolie, gewonnen uit gekweekte microalgen. Dat is de plantaardige route naar DHA, en daar valt wat voor te zeggen. Wel is het goed te weten dat de meeste algenoliën vooral DHA bevatten en weinig tot geen EPA. En omzetting van DHA terug naar EPA gaat in je lichaam vrijwel niet; die lopende band draait maar één kant op. Wil je via algenolie ook EPA binnenkrijgen, dan moet dat er expliciet aan toegevoegd zijn, en dat is lang niet altijd zo.

Hoe je dit praktisch op je bord krijgt

Een paar dingen die in mijn ervaring echt werken, en die weinig moeite kosten.

Houd blikjes in huis. Sardines, makreel en ansjovis in olijfolie staan maanden in je kast. Een blikje met citroen, peterselie en zuurdesembrood is binnen een minuut een lunch. Dit is de allermakkelijkste manier om vis in je week te krijgen.

Zet er een vaste dag voor. Visdag op vrijdag of zondag klinkt ouderwets, maar vaste gewoontes houd je vol en losse voornemens niet.

Neem haring als het seizoen is. Een maatjesharing aan de kraam is misschien wel de voordeligste bron van EPA en DHA die je in Nederland kunt kopen.

Let op hoe je het bereidt. Deze vetzuren zijn gevoelig voor hitte. Zacht garen, bakken op matig vuur of in de oven houdt meer intact dan heet frituren. Rauw en licht gerookt tellen ook gewoon mee.

Kijk ook naar de andere kant. Vervang zonnebloemolie en maiskiemolie in je keuken door olijfolie. Dat verlaagt je omega 6 en trekt de verhouding daarmee de goede kant op, zonder dat je er iets voor koopt.

Over kwaliteit en vervuiling

Een eerlijke kanttekening, want die hoort erbij. Vis hoger in de voedselketen hoopt meer zware metalen op dan vis lager in de keten. Grote roofvissen zoals zwaardvis, haai en grote tonijn staan daarom op de lijst waar terughoudendheid wordt geadviseerd, zeker tijdens zwangerschap.

De kleine, snelgroeiende vetvissen zoals haring, sardine, ansjovis en makreel zitten laag in die keten. Dat is precies waarom die soorten in voedingsadviezen zo vaak bovenaan staan: veel EPA en DHA, weinig opeenhoping.

In het volgende artikel ga ik in op de vraag die hier logisch op volgt: hoeveel per dag is gebruikelijk, waar ligt de bovengrens, en waar let je op als je overweegt iets toe te voegen.

Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Hoeveel omega 3 per dag: waar je op let bij een brede basis, lees je welke producten hierbij passen.

Lees ook

Vorige post Volgende bericht