Doorgaan naar artikel

Doe de supplementen quiz hier

Als 'Uitstekend' beoordeeld  ⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Black Friday 20% OFF 

The ScKIN Club: Join now + 25 punten

Voor 12:00 besteld, dezelfde dag op de post

Gratis verzending vanaf 50 EUR (NL)

Een gouden druppel visolie op een gladde lichte steen

Hoeveel omega 3 per dag: wat EPA en DHA in je lichaam doen

◷ 6 min leestijd

Hoeveel omega 3 heb ik nu eigenlijk per dag nodig? Dat is een van de meest gestelde vragen die ik tegenkom, en ik snap precies waarom. Je ziet op de ene verpakking duizend milligram staan en op de andere tweehonderd, en dan blijkt dat ene getal ook nog eens iets heel anders te betekenen dan het andere.

Voordat ik met getallen aankom, wil ik je eerst meenemen in wat deze vetzuren in je lichaam doen. Want zodra je dat helder hebt, snap je meteen waarom de ene omega 3 niet de andere is, en waarom op een verpakking kijken naar het totale aantal milligrammen visolie je eigenlijk niets vertelt.

Omega 3 is geen enkele stof

Laten we daar beginnen, want hier gaat het meestal al mis. Omega 3 is geen stof maar een familie van vetzuren, en binnen die familie zijn er drie die ertoe doen.

De eerste is ALA, alfa-linoleenzuur. Dat is de plantaardige variant en die zit in lijnzaad, walnoten, chiazaad, hennepzaad en koolzaadolie. De tweede is EPA, eicosapentaeenzuur. De derde is DHA, docosahexaeenzuur. Die laatste twee zitten vrijwel alleen in zeevoeding: vette vis, schaaldieren en algen.

ALA wordt essentieel genoemd omdat je lichaam het zelf niet kan maken. Je moet het dus uit je voeding halen, net als een paar vitaminen. En in theorie kan je lichaam uit ALA vervolgens zelf EPA en DHA maken. Alleen gaat dat in de praktijk zó moeizaam dat je er niet op kunt bouwen; er wordt maar een heel klein deel van omgezet, en van EPA naar DHA is het nog eens een stuk minder.

Dat is meteen de belangrijkste les van dit artikel. Als iemand zegt dat hij elke dag lijnzaad eet en dus genoeg omega 3 binnenkrijgt, dan klopt dat voor ALA en vrijwel niet voor EPA en DHA. Die twee zijn andere stoffen met ander werk.

Waar EPA en DHA terechtkomen: in je celwanden

Hier wordt het mooi, en dit is ook de uitleg die ik in mijn eigen werk het vaakst gebruik. Elke cel die je hebt, is omhuld door een wand die grotendeels uit vetten bestaat. Je moet je die wand niet voorstellen als een muur, maar als iets wat zich gedraagt als een laagje olie: soepel, beweeglijk, met van alles wat er doorheen moet.

Wat die wand soepel maakt of juist stug, hangt af van welke vetzuren erin zitten. En welke vetzuren erin zitten, hangt af van wat jij eet. Eet je veel verzadigd vet en veel omega 6, dan bouwt je lichaam daarmee. Krijg je regelmatig EPA en DHA binnen, dan worden die ingebouwd en blijft die wand soepeler.

Waarom dat ertoe doet: door die wand heen moet van alles. Zuurstof naar binnen, afvalstoffen naar buiten, voedingsstoffen naar binnen, signalen van buiten naar binnen. In de wand zitten ook de receptoren, de sloten waar hormonen en boodschapperstoffen op passen. Zit zo'n receptor vast in een stug laagje, dan verandert hoe goed het signaal overkomt.

Dat is wat ik bedoel als ik zeg dat deze vetzuren basaal zijn. Ze zijn geen middel voor één orgaan. Ze zijn bouwmateriaal voor iedere cel die je hebt, van je rode bloedcellen tot je hersencellen.

DHA en je hersenen: een oud verhaal

DHA verdient hier een eigen stukje, want die is in je hersenen het sterkst vertegenwoordigd. Je hersenen bestaan voor een flink deel uit vet, en DHA is daarin een van de belangrijkste bouwstenen.

Wat ik daar graag bij vertel, is hoe oud dat verband is. Uit onderzoek naar de vroege mens blijkt dat de groepen die aan de rand van het water leefden en veel schelp- en schaaldieren aten, precies de stoffen binnenkregen die je voor de ontwikkeling van hersenweefsel nodig hebt: DHA, jodium en het aminozuur tyrosine. Dat trio hoort bij elkaar, en het is geen toeval dat het in dezelfde voeding zit.

Je ziet het patroon dus terug tot in onze eigen ontwikkeling: hersenweefsel en zeevoeding horen bij elkaar. Dat maakt het ook minder gek dat juist DHA de vetzuurfamilie is waar bij hersenen en gezichtsvermogen steeds naar gekeken wordt. Het netvlies in je oog is trouwens hersenweefsel, en ook daar is DHA sterk aanwezig.

De verhouding met omega 6 telt net zo hard

Nog iets wat zelden op een verpakking staat. Hoeveel EPA en DHA je binnenkrijgt is de ene helft van het verhaal; hoe dat zich verhoudt tot de omega 6-vetzuren is de andere helft.

Omega 6 zit in zonnebloemolie, maiskiemolie, sojaolie, in de meeste margarines en in zo'n beetje alles wat industrieel bereid is. Omega 3 en omega 6 gebruiken voor een deel dezelfde enzymen en dezelfde routes in je lichaam. Ze concurreren dus letterlijk om dezelfde lopende band. Hoe meer omega 6 er aankomt, hoe minder ruimte er op die band overblijft voor omega 3.

In een gemiddeld westers voedingspatroon is die verhouding flink scheefgegroeid, vooral omdat we veel meer plantaardige oliën en bewerkte producten eten dan vroeger. Daarom is het vaak effectiever om aan twee kanten te werken: iets meer omega 3 erbij, en wat minder van die bewerkte oliën. Dat tweede kost niets en wordt bijna altijd vergeten.

En dan de reactie na het eten

Er is nog een plek waar die verhouding zichtbaar wordt, en die vind ik verhelderend. Na elke maaltijd geeft je lichaam een korte, normale reactie: het gaat aan de slag met wat er binnenkomt. Dat hoort zo, en het hoort ook weer af te lopen.

Hoe groot en hoe lang die reactie is, hangt samen met wat er op je bord lag. Hoe hoger het aandeel EPA en DHA in je voeding, hoe rustiger die reactie verloopt. Hoe meer bewerkte oliën en hoe vaker je eet, hoe vaker die reactie opnieuw wordt opgestart. Ook dat laatste telt mee: iemand die zes keer per dag iets eet, zet dat proces zes keer per dag aan.

Dit is dus niet alleen een verhaal over hoeveel milligram je neemt. Het is net zo goed een verhaal over hoe je dag eruitziet.

Wat je hiervan meeneemt naar de getallen

Voordat we in het volgende artikel naar de bronnen gaan kijken, nog even de kern op een rij. Omega 3 is een familie, en de getallen die ertoe doen zijn die van EPA en DHA, niet het totaal aan visolie. De plantaardige variant ALA is waardevol maar is geen vervanger. En hoeveel je nodig hebt, hangt ook af van hoeveel omega 6 ertegenover staat.

In het volgende artikel loop ik langs de voedingsbronnen, met de hoeveelheden erbij, zodat je zelf kunt zien wat een week vis je oplevert en wat niet.

Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Hoeveel omega 3 per dag: waar je op let bij een brede basis, lees je welke producten hierbij passen.

Lees ook

Vorige post Volgende bericht