◷ 9 min leestijd
Steeds meer vrouwen grijpen naar collageen voor hun huid, haar, nagels en gewrichten. En terecht, want collageen is een van de belangrijkste bouwstoffen van je hele lijf. Maar er is een woord dat de laatste tijd vaker opduikt zodra het over rundercollageen gaat: Neu5Gc. Een lastig woord voor een klein suikermolecuul, en toch is het de moeite waard om te weten wat het is. Want de bron van je collageen bepaalt best wel wat je lichaam ermee kan. In dit artikel leg ik je rustig uit wat Neu5Gc in rundercollageen precies is, waarom je lichaam het als vreemd ziet, wat het onderzoek er tot nu toe over laat zien, en hoe je hier verstandig mee omgaat als je collageen wilt gebruiken.
Wat is Neu5Gc eigenlijk?
Neu5Gc, voluit N-glycolylneuraminezuur, is een siaalzuur. Dat is een familie van suikers die aan de buitenkant van cellen zit, een soort vlaggetjes waaraan je immuunsysteem herkent wat bij het lichaam hoort en wat niet. Zoogdieren zoals runderen, varkens en schapen maken deze Neu5Gc gewoon zelf aan. Het zit dus van nature in hun weefsels, in hun huid, hun botten en hun bindweefsel.
Bij de mens ligt dat anders. Ergens ver terug in onze evolutie is er in het menselijke lichaam een schakeltje in de keten uitgevallen, een verandering in het CMAH-gen. Daardoor maken wij zelf geen Neu5Gc meer aan. Wij hebben een net iets andere variant, Neu5Ac. Het verschil tussen die twee is minimaal, één zuurstofatoom, en juist dat maakt het interessant. Want een molecuul dat je zelf niet aanmaakt, ziet je lichaam als een vreemde.
Waarom je lichaam Neu5Gc als lichaamsvreemd ziet
Hier zit de kern van het verhaal. Wij maken Neu5Gc niet zelf, maar we kunnen het wel binnenkrijgen via voeding. Vooral rood vlees en zuivel van zoogdieren zijn bronnen, en dus ook rundercollageen. Een deel van die Neu5Gc bouwt het lichaam vervolgens in in de eigen weefsels. En dan gebeurt er iets bijzonders: je immuunsysteem ziet dat lichaamsvreemde suikermolecuul zitten waar het niet thuishoort, en gaat er antistoffen tegen aanmaken. Die anti-Neu5Gc-antistoffen zijn bij veel mensen gewoon aantoonbaar in het bloed.
Stel je een lopende band voor waar normaal alleen eigen onderdelen overheen gaan. Zodra er een vreemd onderdeeltje tussen ligt, gaat er een lampje branden. Die reactie op zich is klein, maar als hij dag in dag uit doorgaat kan het een vorm van laaggradige, sluimerende ontsteking voeden. Onderzoekers hebben daar zelfs een naam voor bedacht: xenosialitis. Het is geen acute allergie waar je meteen iets van merkt, maar een stille achtergrondruis die je liever niet elke dag aanwakkert.
Wat de wetenschap over Neu5Gc laat zien
Belangrijk om te zeggen: dit is nog volop in onderzoek, en niemand hoeft in de stress te schieten. Maar de studies die er zijn, geven wel een richting aan die de moeite waard is om te kennen. Een paar dingen die onderzoekers hebben gezien:
- Neu5Gc wordt door de mens als lichaamsvreemd herkend en kan een ontstekingsreactie uitlokken, vooral bij regelmatige inname via rood vlees (Samraj e.a., 2013).
- Bij mensen met bepaalde auto-immuunbeelden, zoals schildklierproblemen, zijn hogere niveaus anti-Neu5Gc-antistoffen gevonden dan bij gezonde mensen (Eleftheriou e.a., 2014).
- Er wordt onderzocht of de opeenstapeling van Neu5Gc en de bijbehorende antistoffen een rol speelt bij chronische ontstekingsprocessen (Padler-Karavani e.a., 2011).
- Chronische inname van Neu5Gc lijkt te leiden tot een langdurige aanmaak van antistoffen met een breed immuunprofiel (Lu e.a., 2012).
Het is dus geen keihard bewijs dat rundercollageen je ziek maakt, en zo wil ik het ook niet brengen. Het is wél een reden om even stil te staan bij wat je dagelijks binnenkrijgt. Zeker als je gevoelig bent, een auto-immuunbeeld hebt of je huid en darmen toch al onrustig zijn, is het logisch om te kijken naar een bron die dit vreemde molecuul niet meebrengt.
Waarom rundercollageen het wel bevat en viscollageen niet
En dit is precies waar het verschil in bron alles gaat doen. Runderen zijn zoogdieren, net als wij, en dus zit er van nature Neu5Gc in hun weefsels, ook in het collageen dat daaruit gewonnen wordt. Vis is geen zoogdier. Vissen hebben dat metabole pad niet op dezelfde manier, en daarom brengt viscollageen dit molecuul niet mee. Voor wie Neu5Gc wil vermijden is dat een simpel maar belangrijk onderscheid: kies je bron.
Het verschil in opname: moleculair gewicht
Er is nog een reden waarom viscollageen zo geliefd is, en die heeft niets met Neu5Gc te maken maar met opname. Viscollageen heeft een aanzienlijk lager moleculair gewicht dan rundercollageen. Je kunt het zien als korte versus lange stukjes: hoe korter de stukjes, hoe sneller je lichaam ze herkent en door de darmwand haalt. Viscollageen is bovendien van nature rijk aan type I collageen, precies het type dat het meest voorkomt in je huid, haar en nagels. Daarnaast levert het type III, dat hoort bij soepel bindweefsel en het vasthouden van vocht in de huid.
Collageen is een bouwstof, geen wondermiddel
Nu is het verleidelijk om te denken dat je alleen maar collageen naar binnen hoeft te werken en dat je huid dan vanzelf jonger wordt. Zo werkt het niet, en dat vertel ik vrouwen ook altijd eerlijk. Collageen is een bouwstof. Meer niet, maar zeker ook niet minder. Je levert je lichaam de bakstenen aan, maar of er ook echt een muur van gemetseld wordt, hangt af van de bouwvakkers en het gereedschap dat erbij hoort.
Die bouwvakkers zijn je fibroblasten, de kleine fabriekjes in je huid die collageen en elastine maken. Zij draaien overdag beter dan 's nachts en ze hebben de juiste stoffen nodig om hun werk te doen. Een van de belangrijkste daarvan is vitamine C. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid. ¹ Zonder die cofactor kan je lichaam de aangeleverde bouwstoffen simpelweg niet goed verwerken tot stevige collageenbundels. Vandaar dat een kale schep collageen zonder de juiste omgeving vaak tegenvalt.
En het is niet alleen vitamine C. Voor stevig bindweefsel spelen meer stoffen mee. Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel ² en mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel. ³ Voor je huid van binnenuit is zink een bekende: zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. ⁴ En werk je aan sterk haar en sterke nagels, dan hoort daar biotine bij: biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en normale nagels. ⁵ Dat is de reden waarom je collageen het liefst niet los aanbiedt, maar samen met de stoffen die het lichaam nodig heeft om er iets mee te doen.
Wat je collageen sloopt terwijl je slaapt
Er is nog een kant van het verhaal die minstens zo belangrijk is als aanvullen: afbraak. Je kunt de mooiste bouwstoffen aanleveren, maar als je aan de andere kant je collageen elke dag sloopt, blijf je dweilen met de kraan open. Na je 25e neemt je eigen collageenaanmaak al langzaam af, ongeveer 1 tot 3 procent per jaar, en tegen je 40e kan dat oplopen tot tientallen procenten minder collageen in je huid en bindweefsel. Dat is een natuurlijk proces, maar leefstijl versnelt of vertraagt het flink.
De grootste boosdoeners? Suiker voorop. Suikers plakken zich vast aan je eiwitten, ook aan collageen, in een proces dat glycatie heet. Je collageenvezels verharden dan, verliezen hun veerkracht en breken sneller. Denk aan een appel die net geplukt is en mooi stevig aanvoelt, tegenover diezelfde appel na drie weken op de fruitschaal: slapper, ingezakt. Verder breekt stress je collageen af, want cortisol, je stresshormoon, gebruikt eiwitten uit je bindweefsel als brandstof. Ook te veel zon, roken en te weinig bouwstoffen in je voeding versnellen de afbraak. Roken zet bijvoorbeeld een enzym aan, MMP-1, dat je collageen in de huid actief afbreekt.
Daarom heeft ondersteuning van binnenuit alleen zin binnen een groter plaatje: genoeg eiwit uit je voeding, je suiker onder controle, voldoende slaap (want in je diepe slaap maak je herstelhormonen aan) en beweging, want bindweefsel heeft belasting nodig om sterk te blijven. If you don't use it, you lose it.
Waar ScKIN voor koos
Toen we ScKIN Collagen+ samenstelden, was de keuze voor de bron een van de eerste dingen die vastlagen. Geen rundercollageen, maar zuiver viscollageen. Precies om die reden van hierboven: viscollageen brengt geen Neu5Gc mee, wordt door het lage moleculaire gewicht goed opgenomen en is rijk aan het type I dat je huid het hardst nodig heeft.
Maar we wilden meer dan alleen een schone bron. De meeste collageensupplementen op de markt bevatten twee dingen: collageen en een beetje vitamine C. Collagen+ bevat 32 ingrediënten. Naast 6000 mg viscollageenpeptiden per dagdosering zitten er onder andere hyaluronzuur, glucosamine, chondroïtine en MSM in voor je bindweefsel, plus de cofactoren die het echte werk mogelijk maken: vitamine C, zink, koper, mangaan en biotine. Zo lever je niet alleen de bakstenen, maar ook de bouwvakkers en het gereedschap in één schep.
Moet je je nu zorgen maken over Neu5Gc in rundercollageen?
Eerlijk antwoord: zorgen is een groot woord. Neu5Gc is geen gif en één biefstukje gaat je niet slopen. Maar als je toch elke dag collageen gaat gebruiken, waarom zou je dan kiezen voor een bron die een lichaamsvreemd molecuul meebrengt, als er een bron is die dat niet doet? Zeker als je gevoelig bent, een auto-immuunbeeld hebt of je huid en darmen sowieso onrustig zijn, is viscollageen gewoon de rustigere keuze voor je lichaam.
Het draait uiteindelijk om het geheel: een schone bron, de juiste cofactoren erbij, en een leefstijl die je collageen niet elke dag afbreekt. Doe je dat, dan geef je je huid, haar, nagels en bindweefsel precies wat ze nodig hebben om van binnenuit sterk te blijven.
¹ Vitamine C (500 mg, 625% RI): goedgekeurde gezondheidsclaim.
² Koper (2 mg, 200% RI): goedgekeurde gezondheidsclaim.
³ Mangaan (2 mg, 100% RI): goedgekeurde gezondheidsclaim.
⁴ Zink (25 mg, 250% RI): goedgekeurde gezondheidsclaim.
⁵ Biotine (50 mcg, 100% RI): goedgekeurde gezondheidsclaim.
