ScKIN Journal
Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal
◷ 6 min leestijd In deze reeks liepen we langs wat biotine doet, waar het in zit en hoeveel je er nu eigenlijk van nodig hebt. In dit laatste artikel maak ik de brug naar het product, en ik doe dat graag, want hier komt precies terug wat ik in het derde artikel schreef. Dat biotine waar deze reeks over ging, zit in ScKIN Collagen+. Per dagdosering van één maatschep van 17,9 gram levert het 50 mcg biotine, oftewel 100 procent van de dagelijkse referentie-inname. Waarom 50 en niet 10.000 Ik weet dat dit getal er bescheiden uitziet naast de potten waar ik het in het vorige artikel over had. En dat is een bewuste keuze, dus ik leg hem graag uit. Je lichaam draagt in totaal ongeveer duizend microgram biotine bij zich en hergebruikt die voorraad steeds opnieuw. Het enzymsysteem dat biotine inzet heeft een begrensde capaciteit. Honderd keer de referentiewaarde geven laat die koerier niet harder lopen; het levert vooral een indrukwekkend getal op de voorkant op en een duurdere urine. Daar komt het punt uit het vorige artikel bij: hoge doseringen biotine kunnen bepaalde bloedtesten verstoren. Dat is een reëel ongemak waar laboratoria actief voor waarschuwen, en dat wilden we onze klanten niet aandoen. Wat in mijn ogen wél werkt, is biotine op een nette hoeveelheid zetten en er vervolgens voor zorgen dat de stoffen eromheen kloppen. Want zoals ik in deze hele reeks heb laten zien: biotine werkt nooit alleen. De stoffen die er in Collagen+ omheen staan Dit is waar de formule zijn werk doet. Naast biotine levert één maatschep: Zink, 25 mg. Zink houdt het haar sterk en helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.2 Selenium, 40 mcg. Selenium houdt het haar sterk en is goed voor nagels.3 Koper, 2 mg. Koper draagt bij aan de normale haarkleur en tot de instandhouding van normaal bindweefsel.4 Vitamine C, 500 mg. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid, en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.5 Leg dat rijtje eens naast de claims uit het vorige artikel. Je ziet vier stoffen die alle vier op hetzelfde terrein meewerken, elk vanuit een eigen hoek. Dat is het idee: niet één stof heel hard, maar een groepje in verhouding. Wat biotine volgens de goedgekeurde claims doet Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar.1 Biotine draagt bij aan normale haargroei.1 Biotine houdt het haar sterk.1 Biotine draagt bij aan het behoud van normale nagels.1 Biotine helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.1 Biotine helpt een normale huid in stand houden.1 En de rest van de formule Collagen+ is opgebouwd rond collageenpeptiden uit vis, 6000 mg per dagdosering, aangevuld met onder meer hyaluronzuur, aminozuren als L-lysine en L-glutamine, MSM, phytoceramiden en een aantal spijsverteringsenzymen. Die ingrediënten beschouwen we als onderdeel van de formule; de erkende bijdragen komen van de vitaminen en mineralen die ik hierboven noemde, en die heb ik daarom letterlijk opgeschreven. Omdat er viscollageen in zit, is dit product niet geschikt voor wie plantaardig eet. Dat zeg ik er liever meteen bij. Voor wie dit vooral interessant is Ik zeg er liever eerlijk bij voor wie dit past en voor wie niet, want dat vind ik belangrijker dan zo breed mogelijk aanprijzen. Dit is interessant als je bezig bent met je huid, je haar en je nagels en je daarbij van binnenuit wilt werken in plaats van alleen met wat je erop smeert. De stoffen die ik hierboven noemde werken precies op dat terrein. Daarnaast is de leeftijdsfactor reëel. Vanaf een jaar of veertig verloopt de eigen aanmaak van bindweefsel trager, en zoals ik in het collageenverhaal vaker heb uitgelegd: zonder voldoende meewerkers, zoals zink, koper en vitamine C, kan je lichaam dat materiaal ook minder goed verwerken. Dat is de reden dat die cofactoren in deze formule zitten en niet als losse gedachte. Voor wie is het niet bedoeld? Voor wie plantaardig eet, om de reden die ik hierboven noemde. En het is geen oplossing voor een voedingspatroon dat verder niet klopt. Een maatschep naast een dag vol snelle happen doet minder dan diezelfde dag met noten, zaden, een ei, groente en voldoende eiwit. Hoe je het inneemt Eén maatschep per dag, geroerd door water, sap of een smoothie. Collagen+ heeft een tropicalsmaak, dus het laat zich makkelijk drinken. Mijn belangrijkste advies gaat niet over het moment van de dag, maar over geduld. Je huid vernieuwt zichzelf in ongeveer achtentwintig tot veertig dagen, en een haar groeit ongeveer een centimeter per maand. Wat je nu opbouwt zie je dus pas een aantal maanden later terug. Ik adviseer mensen dan ook om er minimaal drie maanden de tijd voor te nemen voordat ze terugkijken, en op wat oudere leeftijd gerust zes. Dat is minder spannend dan een snelle belofte, maar het is wel hoe je lichaam werkt. Bekijk Collagen+ Tot slot Wat ik je na deze vier artikelen vooral wil meegeven: laat je niet imponeren door het grootste getal op een verpakking. Biotine zit in heel gewone voeding, je lichaam gaat er zuinig mee om, en wat telt is of de stoffen eromheen kloppen. Zorg dus eerst voor je bord, met noten, zaden, een ei, volkoren producten en groente. En kies je aan te vullen, kijk dan naar het geheel. 1 Biotine (50 mcg, 100% RI) draagt bij aan het behoud van normaal haar, aan normale haargroei en aan het behoud van normale nagels, houdt het haar sterk, helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en helpt een normale huid in stand houden. 2 Zink (25 mg, 250% RI) houdt het haar sterk en helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. 3 Selenium (40 mcg, 73% RI) houdt het haar sterk en is goed voor nagels. 4 Koper (2 mg, 200% RI) draagt bij aan de normale haarkleur en tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 5 Vitamine C (500 mg, 625% RI) draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte, zwangerschap of medicijngebruik altijd een deskundige. Gebruik je een biotinesupplement, meld dat dan als je bloed laat prikken. Lees ook Wat biotine in je lichaam doet Waar zit biotine in? De bronnen op je bord Biotine per dag: hoeveel is gebruikelijk en waar je op let
LEES MEER
Biotine per dag: hoeveel is gebruikelijk en waar je op let
◷ 7 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat biotine doet en waar het in zit. Nu de vraag die me het vaakst wordt gesteld, en waar in de winkel ook de meeste verwarring over bestaat. Hoeveel biotine heb je per dag nodig, en wat moet je denken van die potten met 10.000 microgram erop? Ik geef je hier een eerlijk antwoord, ook al is dat misschien minder spannend dan je had gehoopt. Er is geen officiële Nederlandse aanbeveling Dat is het eerste dat je moet weten en het verrast veel mensen. De Gezondheidsraad heeft voor biotine geen adequate inname vastgesteld. De reden daarvoor is eenvoudig: er zijn te weinig gegevens om precies vast te stellen hoeveel een mens per dag nodig heeft. Wat er wel is, zijn richtwaarden. In Europa wordt gewerkt met een referentiewaarde in de orde van 15 tot 100 microgram per dag voor volwassenen. In de Verenigde Staten hanteert men een adequate inname van rond de 30 microgram per dag. Op etiketten in Nederland zie je 50 microgram als de dagelijkse referentie-inname staan; dat is de waarde waar het percentage op de verpakking tegen wordt afgezet. We praten dus over enkele tientallen microgrammen. Onthoud dat getal even, want het is zo relevant voor de rest van dit artikel. En dan zie je 10.000 microgram op een pot staan Want dat is wat er in de schappen gebeurt. Producten voor haar en nagels bevatten regelmatig 5.000 of 10.000 microgram biotine per dagdosering. Dat is honderd tot enkele honderden keren de referentiewaarde. Als ik daar eerlijk over ben: die hoeveelheden zijn vooral een marketingverhaal. Een groter getal op de voorkant voelt als een beter product, en biotine is goedkoop, dus het is een makkelijke manier om indruk te maken. Maar herinner je wat ik in het eerste artikel schreef. Je lichaam draagt in totaal ongeveer één milligram biotine bij zich, dus zo'n duizend microgram, en het hergebruikt die voorraad steeds opnieuw. Het enzymsysteem dat biotine inzet heeft een beperkte capaciteit; het is niet zo dat de koerier harder gaat lopen als je er honderd extra naast zet. Wat je niet gebruikt, is wateroplosbaar en verlaat je lichaam gewoon weer. Meer is hier dus niet automatisch beter. Ik zeg altijd: het gaat niet om het getal op de voorkant, het gaat om of het systeem waar de stof in meedraait compleet is. Waar je bij hoge doseringen wél op moet letten En nu het punt dat ik het belangrijkst vind van dit hele artikel, omdat het praktisch is en omdat veel mensen het niet weten. Hoge doseringen biotine kunnen de uitslag van bepaalde bloedtesten verstoren. Dat komt doordat veel laboratoriumtesten gebruikmaken van een techniek waarin biotine een rol speelt als hulpstof. Zit er veel biotine in je bloed, dan kan die techniek uit balans raken en komt er een waarde uit die niet klopt. Dat speelt onder meer bij schildklierwaarden en bij een aantal hartmarkers. Het gevolg kan zijn dat er conclusies worden getrokken die nergens op slaan, in de ene of de andere richting. Dat is geen theoretisch risico; laboratoria en toezichthouders waarschuwen hier actief voor. Wat je daaraan doet is simpel: meld het altijd als je bloed laat prikken en je een biotinesupplement gebruikt. Zeker als het om een hoge dosering gaat. Vaak wordt dan geadviseerd om het een paar dagen ervoor te laten staan. Overleg dat met je arts of met het laboratorium; zij weten welke test ze gebruiken. Ik vind dit echt iets wat je moet weten voordat je zo'n pot koopt. Drie dingen die de biotinehuishouding beïnvloeden Rauw eiwit. Dat behandelde ik in het vorige artikel: avidine in rauw kippeneiwit bindt biotine. Gekookt of gebakken ei is geen punt. Hoge doseringen vitamine B5. Pantotheenzuur en biotine gebruiken dezelfde opnameroute in de darm. Neem je langdurig een hoge dosering B5 apart, dan kan dat ten koste gaan van de opname van biotine. In gewone voeding speelt dit niet; daar komen ze in verhoudingen langs die je lichaam prima aankan. Het is weer een voorbeeld van waarom ik liever werk met een formule waarin stoffen in verhouding tot elkaar staan dan met losse hoge doseringen. Langdurig gebruik van alfaliponzuur. Van deze antioxidant is bekend dat langdurig gebruik in therapeutische dosering de activiteit van een aantal biotine-afhankelijke enzymen omlaag brengt. Gebruik je dat, dan is het goed om te weten dat biotine daar logisch naast hoort. Daarnaast zijn er medicijnen die de biotinehuishouding beïnvloeden. Gebruik je medicatie, vraag dat dan na bij je arts of apotheek. Zij kennen jouw situatie en ik niet. Wat ik mensen in de praktijk adviseer Begin bij je bord. Uit het vorige artikel weet je dat biotine in heel gewone producten zit en dat het vooral uit de optelsom komt. Een dag met noten, zaden, een ei, volkoren producten en groente levert je gewoon wat je nodig hebt. Wil je aanvullen, kijk dan niet naar het grootste getal maar naar de context. Zit biotine in een formule samen met de andere stoffen die op dezelfde plek meewerken? Staat er een redelijke hoeveelheid op, in de buurt van de referentiewaarde in plaats van honderd keer zoveel? Dat zijn in mijn ogen de betere vragen. En als je toch voor een hoge dosering kiest, onthoud dan het punt over de bloedtesten. Dat is geen detail. De voedingsstoffen die hierbij horen Voor biotine zijn een paar gezondheidsclaims officieel vastgesteld. Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en aan normale haargroei, en houdt het haar sterk.1 Biotine draagt bij aan het behoud van normale nagels.1 En biotine helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en helpt een normale huid in stand houden.1 Biotine staat daarbij niet alleen. Zink houdt het haar sterk en helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.2 Selenium houdt het haar sterk en is goed voor nagels.3 Koper draagt bij aan de normale haarkleur en tot de instandhouding van normaal bindweefsel.4 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid.5 Dat rijtje laat precies zien wat ik hierboven bedoelde met context. Het zijn meerdere stoffen die op hetzelfde terrein meewerken. Samengevat De referentiewaarde ligt in de orde van tientallen microgrammen per dag, niet duizenden. Je lichaam hergebruikt biotine en haalt het makkelijk uit gewone voeding. Kies je toch voor een aanvulling, kijk dan naar het geheel van de formule en naar de verhoudingen. En meld het bij je arts als je bloed laat prikken. In het laatste artikel laat ik zien welke keuze wij daarin hebben gemaakt. 1 Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar, aan normale haargroei en aan het behoud van normale nagels, houdt het haar sterk, helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en helpt een normale huid in stand houden. 2 Zink houdt het haar sterk en helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. 3 Selenium houdt het haar sterk en is goed voor nagels. 4 Koper draagt bij aan de normale haarkleur en tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 5 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid. Dit is deel 3 van een reeks van 4. In het laatste deel, Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat biotine in je lichaam doet Waar zit biotine in? De bronnen op je bord Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal
LEES MEER
Waar zit biotine in? De bronnen op je bord
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel keken we naar wat biotine doet: koerier spelen voor vijf enzymen die op kruispunten in je stofwisseling zitten. Nu de vraag waar je het vandaan haalt. Het goede nieuws vooraf: biotine zit in heel veel voedingsmiddelen, alleen meestal in kleine hoeveelheden. Er zijn weinig producten die er uitgesproken rijk aan zijn. Het komt dus vooral uit de optelsom van je hele dag, en niet uit één superbron. De rijkste bronnen Eidooier is de klassieker. Er zit een verhaal aan vast over het eiwit van het ei waar ik zo op terugkom, maar de dooier zelf is een uitstekende bron. Lever is van oudsher de allerrijkste bron. Niet ieders favoriet, maar goed om te weten. Biergist en voedingsgist zitten er zeer goed in. Voedingsgistvlokken zijn bovendien makkelijk te gebruiken: strooi ze over pasta, door een saus of over popcorn. Sojabonen en producten daarvan, zoals tempeh en tofu, dragen stevig bij. Noten en zaden Amandelen, walnoten, pecannoten, pinda's en zonnebloempitten leveren allemaal biotine. Dit is denk ik de makkelijkste categorie om dagelijks te laten terugkomen. Een handje noten als tussendoortje, of een lepel zonnebloempitten door je yoghurt of salade, en je hebt er verder geen omkijken naar. Granen, groenten en de rest Havermout en volkoren producten dragen bij. Bij granen zit het meeste in de buitenste laag, dus volkoren levert meer dan wit. Zoete aardappel is een prettige bron en bovendien veelzijdig. Champignons en andere paddenstoelen leveren biotine. Tomaten staan van oudsher in de rijtjes en tellen mee omdat veel mensen ze dagelijks eten. Avocado, banaan en broccoli dragen op bescheiden schaal bij. Kaas en melk leveren kleine hoeveelheden die door de dag heen optellen. Zalm en andere vis dragen bij. Valt je iets op aan dit rijtje? Het zijn allemaal gewone, alledaagse producten. Dat is precies de reden dat biotine in een gevarieerd voedingspatroon vanzelf meekomt. Het verhaal van het rauwe eiwit En dan het stuk dat ik je beloofde, want dit is een van de mooiste voorbeelden uit de voedingsleer. In rauw kippeneiwit zit een stof die avidine heet. Avidine heeft de eigenschap dat het zich extreem stevig aan biotine bindt. Zodra dat gebeurt, kan je darm de biotine niet meer opnemen en verlaat het geheel je lichaam weer. Je moet je voorstellen dat avidine een slot is dat om je koerier heen klikt. De koerier is er nog wel, maar hij komt nergens meer. Dit is geen theorie: het is precies zo ontdekt, bij mensen en dieren die grote hoeveelheden rauw eiwit aten. Daar is de bijnaam eiwitziekte uit voortgekomen. Nu het geruststellende deel. Avidine wordt door verhitting onschadelijk gemaakt. Een gekookt, gebakken of gepocheerd ei levert dus geen enkel probleem, en het ei blijft gewoon een van de betere biotinebronnen. Het speelt alleen als je structureel grote hoeveelheden rauw eiwit binnenkrijgt, bijvoorbeeld als iemand rauwe eiwitten door een shake doet. Dat kom ik in de praktijk af en toe nog tegen, en dan leg ik dit verhaal uit. Eet je gewoon je eitje gekookt of gebakken? Dan is er niets aan de hand en haal je er juist een mooie hoeveelheid uit. Hoe biotine uit je eten vrijkomt Nog iets wat weinig bekend is. Biotine zit in je voeding meestal vastgemaakt aan eiwitten. Om het te kunnen opnemen moet het daar eerst van worden losgemaakt, en daar heb je een speciaal enzym voor dat onder meer door je alvleesklier wordt aangemaakt. De opname gebeurt vervolgens in je dunne darm. Waarom ik dat noem: het laat zien dat je vertering er gewoon bij hoort. Alles wat je vertering ondersteunt, helpt dus ook hier. Rustig eten, goed kauwen, en je maaltijd niet wegwerken tussen twee afspraken door. Ik weet dat het een open deur is. Het is ook de eerste stap. Bereiding en bewaren Biotine kan redelijk goed tegen hitte, dus normaal koken en bakken is geen probleem. Het is wel wateroplosbaar, dus er lekt wat weg in ruim kookwater. Gebruik je dat vocht in een soep of een saus, dan blijft het gewoon in je gerecht. Langdurige, hoge verhitting en sterk bewerkte producten doen de hoeveelheid wel afnemen. Ook hier geldt dus de vuistregel die ik bij bijna alles geef: hoe dichter bij het oorspronkelijke product, hoe meer erin blijft zitten. Wat je darmbacteriën zelf maken Er is nog een bron die niet op je boodschappenlijst staat: je eigen darmflora. De bacteriën in je dikke darm maken zelf biotine aan. Dat is bijzonder, want dat geldt maar voor een handvol vitamines. Tegelijk moet je die bijdrage niet overschatten. Uit onderzoek komt naar voren dat het om een klein deel van je dagelijkse hoeveelheid gaat, in de orde van een paar procent. Daar komt bij dat het grootste deel van die productie plaatsvindt in je dikke darm, terwijl de opname vooral in je dunne darm gebeurt, dus een stuk eerder in de route. Ik noem het vooral omdat het weer laat zien hoe verweven je vertering en je voedingsstatus zijn. Je darmflora is geen apart hoekje van je lichaam; ze draait mee in je stofwisseling. Alles wat die bacteriën goed doet, zoals voldoende vezels uit groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten, werkt dus op meer plekken door dan je op het eerste gezicht zou denken. Een dag waarin biotine vanzelf meekomt Ontbijt: havermout met een handvol amandelen en een lepel zonnebloempitten. Of een gekookt ei op volkorenbrood. Lunch: volkorenbrood met kaas en avocado, of een salade met tempeh en een gekookt ei. Tussendoor: een handje walnoten of pecannoten. Avondeten: geroosterde zoete aardappel met champignons, of zalm met groente. Eventueel een lepel voedingsgistvlokken eroverheen. Je ziet dat dit geen bijzondere boodschappenlijst vraagt. Dat is precies het punt. Samengevat Biotine komt uit de optelsom van je dag: eidooier, noten, zaden, volkoren producten, zoete aardappel, champignons, peulvruchten en gist. Kook je ei gewoon zoals je gewend bent, want verhitting maakt avidine onschadelijk. En zorg dat je vertering de rust krijgt om het werk te doen. In het volgende artikel gaan we naar de vraag waar ik eigenlijk het vaakst naar gevraagd word: hoeveel biotine heb je nu echt nodig, en wat moet je denken van die verpakkingen met duizenden microgrammen? Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat biotine in je lichaam doet Biotine per dag: hoeveel is gebruikelijk en waar je op let Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal
LEES MEER
Wat biotine in je lichaam doet
◷ 6 min leestijd Biotine is een van die vitamines die je vooral kent van de verpakking. Je ziet het staan op producten voor haar en nagels, meestal in indrukwekkend grote getallen, en daar blijft het voor de meeste mensen bij. Wat biotine nu eigenlijk doet in je lichaam, daar wordt zelden over verteld. Dat vind ik jammer, want het is een vitamine met een heel specifieke en eigenlijk vrij elegante taak. Ik neem je er graag in mee. Drie namen voor dezelfde stof Eerst even de verwarring wegnemen, want deze vitamine heeft meerdere namen. In Nederland spreken we van vitamine B8, internationaal wordt meestal B7 gebruikt, en van oudsher heette ze vitamine H. Die laatste is de leukste, want die H komt uit het Duits: Haar und Haut. Haar en huid. Toen deze vitamine werd ontdekt, viel op dat ze juist daar zichtbaar meedeed, en dat is haar naam een tijd blijven bepalen. Inmiddels weten we dat haar werkterrein een stuk breder ligt, en dat het effect op haar en huid eigenlijk een gevolg is van iets wat veel dieper in je stofwisseling gebeurt. De koerier die een bouwsteen aflevert Nu het mechanisme. Biotine is een co-enzym, en dat betekent dat ze met een enzym samenwerkt om een klus te klaren die het enzym alleen niet kan. De klus in kwestie is heel precies. Er is een groepje enzymen in je lichaam dat als taak heeft om een klein koolstofdeeltje toe te voegen aan een molecuul. Zo'n toevoeging klinkt onbeduidend, maar het is vaak de stap waardoor een molecuul ineens iets heel anders kan. Die enzymen heten carboxylases, en er zijn er vijf die zonder biotine simpelweg niet werken. Je moet je biotine voorstellen als een koerier die met een pakketje op zijn rug naar het enzym loopt, het pakketje afgeeft, en dat het enzym dat pakketje vervolgens op de juiste plek vastzet. Geen koerier, geen pakketje, geen reactie. Zo simpel is het. En dat is meteen het antwoord op de vraag waarom biotine zo breed meedoet. Die vijf enzymen zitten namelijk op sleutelposities in je stofwisseling. Waar die vijf enzymen voor zorgen Ik loop ze langs in gewone taal, want dan zie je meteen het plaatje. Vetzuren maken. Je lichaam maakt zelf vetten aan, en biotine staat aan het begin van die productielijn. Dit is het stuk dat direct raakt aan je huid, en daar kom ik zo op terug. Glucose maken als dat nodig is. Als je een tijd niet eet, moet je lichaam zelf bloedsuiker kunnen aanmaken uit andere bouwstoffen. Dat proces heet gluconeogenese en biotine doet daar mee. Aminozuren afbreken. Eiwitten uit je voeding worden afgebroken tot aminozuren, en een deel daarvan wordt verder verwerkt in stappen waar biotine bij nodig is. Energie vrijmaken uit je eten. Biotine doet mee in de kringloop waarin je uiteindelijk energie wint uit wat je hebt gegeten. Zie je wat hier gebeurt? Biotine zit precies op de kruispunten waar vetten, suikers en eiwitten bij elkaar komen. Het is een schakelaar op een druk punt. En dan de link met je huid en je haar Nu wordt duidelijk waarom die oude naam vitamine H zo bleef hangen. Je huid heeft aan de buitenkant een beschermlaag die ik graag vergelijk met een muurtje van bakstenen met specie ertussen. De huidcellen zijn de stenen, en de vetten daartussen zijn de specie. Zolang dat muurtje netjes dicht zit, houdt je huid haar vocht vast en blijft er van buiten minder ongewenst binnenkomen. Die specie is opgebouwd uit vetten die je lichaam zelf aanmaakt. En die aanmaak begint bij een van die vijf enzymen waar biotine de koerier voor speelt. Zo loopt de lijn van een klein vitaminemolecuul naar de stevigheid van je huidbarrière. Voor je haar geldt iets vergelijkbaars. Een haar bestaat grotendeels uit keratine, een eiwit, en de aanmaak daarvan vraagt om aminozuren en om een soepel lopende stofwisseling eromheen. Ook daar zit biotine in het proces. Wat ik daar altijd bij zeg: dit betekent niet dat je huid of je haar een kwestie van één vitamine is. Verre van. Het betekent dat biotine een van de meewerkers is op een productielijn waar nog veel meer stoffen aan meedoen. Meer dan alleen co-enzym Er is nog een kant van biotine die pas de laatste decennia goed in beeld is gekomen, en die vind ik fascinerend. Naast het koerierswerk blijkt biotine ook een regelende rol te hebben. Het doet mee in celsignalering, bij het kopiëren van DNA en bij het aflezen van genen. Inmiddels zijn er zo'n tweeduizend genen geïdentificeerd waarvan de activiteit met biotine samenhangt, waaronder genen die met je suiker- en vetstofwisseling en met je afweer te maken hebben. Dat is een heel ander soort taak dan pakketjes bezorgen. Dat is meebeslissen over wat er wanneer wordt aangezet. Je lichaam is er zuinig op Tot slot iets praktisch dat het hele plaatje nuanceert. Biotine wordt in je lichaam voor een groot deel hergebruikt. Nadat een enzym klaar is met zijn werk, wordt de biotine er weer afgehaald en opnieuw ingezet. Er is een speciaal enzym dat dat regelt. Een volwassene draagt naar schatting ongeveer één milligram biotine bij zich. Dat is bijna niets, en het is genoeg omdat het steeds opnieuw rondgaat. Daar komt bij dat de bacteriën in je dikke darm zelf ook wat biotine maken, al is de bijdrage daarvan aan het totaal vermoedelijk klein. Dit is belangrijk om te weten, want het zet de enorme getallen die je op sommige verpakkingen ziet staan in een ander licht. Daar gaat het derde artikel van deze reeks over. Wat ik hiervan meeneem Biotine is een koerier voor vijf enzymen die op kruispunten in je stofwisseling zitten: bij het maken van vetten, bij het aanmaken van glucose, bij het verwerken van aminozuren en bij het vrijmaken van energie. Daarnaast doet ze mee in het aansturen van genen. De verbinding met je huid en je haar loopt via die vetproductie en via je eiwitstofwisseling. In het volgende artikel kijken we naar waar biotine in zit, en naar een klassiek verhaal over rauw eiwit dat je waarschijnlijk niet kent. Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Waar zit biotine in? De bronnen op je bord Biotine per dag: hoeveel is gebruikelijk en waar je op let Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal
LEES MEER
Wat je kunt doen als leefstijl alleen niet genoeg is bij nagels die uit balans zijn
◷ 6 min leestijd In deze reeks keken we naar wat een nagel is, wat je er praktisch aan kunt doen, en hoe je nagels samenhangen met je huid en je bindweefsel. In dit laatste artikel gaat het over het stuk van binnenuit: welke voedingsstoffen een erkende rol spelen voor je nagels en de huid eromheen, en hoe je daar praktisch voor zorgt. Even samengevat wat we tegenkwamen In het eerste artikel zag je dat een nagel is opgebouwd uit keratine, een eiwit, en dat je lichaam er dus bouwstenen en een paar meewerkers voor nodig heeft. In het tweede artikel liepen we langs de praktische dingen: eiwit verdelen over de dag, je handen sparen, je nagelriemen soepel houden, en het geheel tijd geven. In het derde artikel zoomden we uit naar de samenhang tussen nagel, haar, huid en bindweefsel. De stoffen die in die verhalen steeds terugkwamen, waren biotine, selenium en zink, plus vitamine C en koper voor de huid en het bindweefsel eromheen. In dit artikel zet ik hun erkende rol netjes op een rij. Welke stoffen een erkende rol hebben voor je nagels Er is een aantal vitaminen en mineralen waarvan de rol wetenschappelijk is vastgesteld. Ik zet ze voor je op een rij, in gewone taal. Biotine draagt bij aan het behoud van normale nagels.1 Selenium is goed voor nagels.2 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en draagt bij aan een normale celdeling.3 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid.4 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.5 Wat opvalt als je dit rijtje ziet: het zijn er een paar, en ze komen uit verschillende hoeken van je voeding. Biotine haal je bijvoorbeeld uit ei, noten en volkoren producten, selenium uit vis, ei en paranoten, zink uit vlees, noten en zaden, en vitamine C uit fruit en paprika. Eén product dekt dat zelden allemaal. Variatie is dus geen modewoord, maar gewoon praktisch. Hoe je die stoffen door de dag heen binnenkrijgt Het mooie is dat je met gewone voeding al een heel eind komt. Begin bij je eiwit, want dat is de bouwsteen van het keratine waar je nagels van gemaakt zijn: een ei of wat zuivel bij het ontbijt, vis, kip, peulvruchten of noten later op de dag. Verdeel dat zoveel mogelijk over je maaltijden in plaats van alles 's avonds in te halen, zodat je lichaam de hele dag door materiaal heeft om mee te werken. Leg daar een breed palet aan groente en fruit naast, op kleur gekozen, en je hebt vanzelf de vitaminen en mineralen te pakken die als meewerkers meedraaien. Paranoten zijn bijvoorbeeld een rijke bron van selenium, ei en volkoren leveren biotine, en paprika en citrus geven je vitamine C. Zo bouw je met je bord al een groot deel van de basis op, zonder dat je met lijsten in de weer hoeft. Waarom een brede basis vaak prettiger werkt In de praktijk zie ik dat mensen soms heel gericht één stof gaan nemen, omdat ze daar iets over gelezen hebben. Dat kan zinvol zijn, maar vaak is het handiger om te zorgen voor een brede basis. Je lichaam werkt namelijk niet met losse stoffen, maar met processen waarin veel stoffen tegelijk meedraaien. Ontbreekt er ergens een schakel in de keten, dan stokt het proces, hoeveel je ook van dat ene neemt. Die brede basis leg je in de eerste plaats met je voeding: genoeg eiwit, gevarieerd, kleurrijk, met voldoende groente. Merk je dat dit er in drukke periodes bij inschiet, dan kan een aanvulling praktisch zijn. Collagen+ van ScKIN Daarvoor hebben we bij ScKIN Collagen+. Per maatschep krijg je 6000 mg collageenpeptiden uit vis, aangevuld met een uitgebreide reeks vitaminen, mineralen en plantaardige stoffen. De collageenpeptiden zijn het eiwit-ingrediënt van de formule. Ik beschrijf ze bewust als bouwstof-ingrediënt, want collageen zelf voert geen gezondheidsclaim. De erkende bijdragen komen van de vitaminen en mineralen eromheen. Zo draagt biotine bij aan het behoud van normale nagels, en is selenium goed voor nagels.1,2 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en draagt bij aan een normale celdeling, vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid, en koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.3,4,5 Precies de stoffen dus die in deze reeks steeds terugkwamen rond je nagels en de huid eromheen. Zie het als een brede basis onder je dag, naast alles wat je met je voeding en je verzorging doet. Geen vervanging van goed eten, wel een manier om je basis breed te houden in periodes waarin dat lastiger lukt. Bekijk Collagen+ Control+ van ScKIN Vind je een tablet handiger dan een maatschep, of wil je de verbinding tussen huid, darm en immuunsysteem centraal zetten, dan is Control+ een mooie optie. Ook daarin zitten de stoffen die rond je nagels een rol spelen: biotine draagt bij aan het behoud van normale nagels, en selenium is goed voor nagels.1,2 Het is een brede formule, dus je pakt er meteen meer mee dan alleen je nagels. Bekijk Control+ Super Greens+ van ScKIN Wil je liever één brede dagelijkse basis met heel veel voedingsstoffen tegelijk, dan is Super Greens+ met 89 ingrediënten een optie. Daarin zit onder andere zink, en zink draagt bij aan het behoud van normale nagels.6 Daaromheen zit een volledig spectrum aan vitaminen en mineralen dat je van binnenuit ondersteunt. Bekijk Super Greens+ Een realistisch tijdpad Wat mag je verwachten qua tempo? Omdat een nagel maar langzaam groeit, duurt het gewoon een aantal maanden voordat een nagel helemaal is doorgeschoven met nieuw materiaal. In de tussentijd is het slim om niet elke week in de spiegel te turen, maar bijvoorbeeld eens per maand rustig terug te kijken. Zo geef je je lichaam de ruimte om het werk te doen zonder dat je jezelf ongeduldig maakt. En houd het behapbaar. Je hoeft niet alles uit deze reeks tegelijk te doen. Genoeg eiwit op je bord, een brede basis aan groente en fruit, je handen sparen in het water, je nagelriemen soepel houden, en waar dat lastig lukt een aanvulling. Dat is een prima startpunt waar je daarna rustig op voortbouwt. Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: geef het tijd. Een nagel groeit langzaam, en verandering wordt pas na een aantal weken zichtbaar. Kies een paar dingen uit deze artikelen, houd ze een aantal weken vol, en kijk dan pas terug. Rustig opbouwen van binnenuit is minder spannend dan een snelle belofte, maar het is wel hoe je lichaam echt werkt. 1 Biotine draagt bij aan het behoud van normale nagels. 2 Selenium is goed voor nagels. 3 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en draagt bij aan een normale celdeling. 4 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid. 5 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 6 Zink draagt bij aan het behoud van normale nagels. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook Wat je lichaam je probeert te vertellen bij sterke nagels Wat kun je zélf doen voor sterke nagels? Praktische tips De diepere laag achter sterke nagels
LEES MEER
De diepere laag achter sterke nagels
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat een nagel is en wat je er praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar de samenhang. Want dit is waar het vak van de kPNI om draait: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen met elkaar samenwerken. En je nagels doen daarin volop mee. Nagel, haar en huid delen dezelfde familie Het helpt om te weten dat je nagels, je haar en de buitenste laag van je huid uit hetzelfde soort materiaal bestaan: keratine, een stevig eiwit. Ze horen eigenlijk bij dezelfde familie. Daarom zie je vaak dat als het met het een wat minder gaat, het met het ander ook meebeweegt. Een periode waarin je haar wat futlozer aanvoelt, valt regelmatig samen met nagels die sneller splijten. Dat is geen toeval, het komt uit dezelfde werkplaats van je lichaam. En die werkplaats werkt met prioriteiten. Als er ergens in je lichaam iets belangrijkers speelt, gaan de bouwstoffen eerst daarheen. Je nagels staan wat dat betreft best achteraan in de rij, want je lichaam ziet ze niet als levensnoodzakelijk. Daarom zijn ze vaak een van de eerste plekken waar je iets terugziet als het aanbod een tijdje smaller is, en een van de latere plekken waar het herstel zichtbaar wordt. Het fundament onder de nagel Een nagel rust op een bedje van bindweefsel, en dat fundament bepaalt mede hoe stevig het geheel staat. Bindweefsel is voor een groot deel opgebouwd uit collageen, een eiwitstructuur die je door je hele lichaam terugvindt: in je huid, je pezen, je bloedvaten en dus ook rond je nagels. Je kunt het zien als het stevige weefsel dat alles op zijn plek houdt. Nu is het aardige dat je lichaam dat collageen zelf aanmaakt, mits het de juiste meewerkers heeft. Vitamine C is er daar een van, want die is betrokken bij de vorming van collageen. In mijn vak omschrijven we vitamine C weleens als een co-enzym voor de aanmaak van bindweefsel. En koper draait mee in het in stand houden van dat bindweefsel. Zo zie je maar dat een sterke nagel eigenlijk een klein teamproject is van meerdere stoffen tegelijk. Bouwstenen en meewerkers, allebei nodig Dit is misschien wel het belangrijkste inzicht uit deze reeks: bouwstenen alleen zijn niet genoeg, en meewerkers alleen ook niet. Je hebt allebei nodig, tegelijk. Je moet je voorstellen dat het keratine en het collageen de stenen zijn, en dat de vitaminen en mineralen de vaklui zijn die die stenen op de juiste plek metselen. Zonder stenen kan de vakman niks, en zonder vakman blijven de stenen op een hoop liggen. Vandaar dat je in de praktijk soms ziet dat iemand heel gericht één ding neemt en er weinig van merkt. Dan ontbreekt er ergens anders in de keten een schakel. Het lichaam werkt nu eenmaal niet met losse stoffen, maar met processen waarin veel stoffen samen meedoen. Een brede basis werkt daarom vaak prettiger dan één stof op zichzelf. De rol van je vertering Er is nog een schakel die vaak wordt overgeslagen, en dat is je vertering. Je kunt de mooiste bouwstoffen eten, maar je hebt er pas iets aan als je lichaam ze ook echt uit je voeding haalt en opneemt. Binnen de kPNI kijken we daarom altijd naar het hele traject: van wat er op je bord ligt, tot hoe goed je het verteert en opneemt. Praktisch betekent dat vooral rustig en goed kauwen, niet te gehaast eten, en gevarieerd eten met genoeg groente en vezels. Het klinkt bijna te simpel, maar het is de eerste stap waardoor de rest überhaupt kan werken. Bouwstoffen die je niet opneemt, komen immers nooit bij je nagels aan. Waarom nagels meebewegen met je hormonale ritme Voor veel vrouwen bewegen huid, haar en nagels mee met de maand en met grotere hormonale fasen, zoals een zwangerschap of de overgang. Dat is een heel normaal patroon en het heeft te maken met hoe je lichaam in verschillende fasen zijn bouwstoffen verdeelt. Het is fijn om dat te herkennen, want dan weet je dat een wat brozere periode er soms gewoon bij hoort en vanzelf weer omslaat. Ik raad vrouwen weleens aan om er een paar maanden losjes op te letten: een woord in een notitie, hoe je nagels aanvoelen. Als je dat naast je ritme legt, zie je vaak een patroon dat je een stuk rustiger maakt. Waarom spanning zich in je nagels laat zien Als je langere tijd in de hoogste versnelling staat, verdeelt je lichaam zijn aandacht en zijn bouwstoffen anders. In zo'n periode gaan de belangrijke, levensnoodzakelijke processen voor, en de opbouw van iets als een nagel schuift dan naar de achtergrond. Dat is precies waarom veel vrouwen merken dat hun nagels in een drukke periode brozer zijn dan in een rustige vakantieweek, terwijl ze in die vakantie hun routine vaak juist minder netjes volgen. Dat zegt iets. Ik vind het belangrijk om daarbij te zeggen dat dit een heel normaal proces is, geen mankement. Je lichaam doet precies wat het moet doen: het zet zijn middelen in waar ze op dat moment het hardst nodig zijn. Zodra er weer meer rust en ruimte is, krijgen de opbouwende processen vanzelf weer meer aandacht. Daarom is rust nemen niet zweverig, maar gewoon een onderdeel van hoe je aan sterke nagels werkt. De keten die het keratine maakt Even terug naar dat keratine, want daar zit een mooi voorbeeld van samenwerking in. Om van eiwit uit je voeding uiteindelijk een stevige nagel te bouwen, moet je lichaam een hele reeks stappen doorlopen: eiwit afbreken tot bouwstenen, die opnemen, en ze weer opnieuw in elkaar zetten tot keratine. Bij bijna elke stap in die reeks draaien vitaminen en mineralen mee als meewerkers. Je moet je voorstellen dat het een soort lopende band is, waar op verschillende plekken een vakman staat. Valt er ergens een vakman weg, dan ligt de band op dat punt stil, ook al is er genoeg materiaal. Dat verklaart waarom een brede basis zo vaak prettiger werkt dan één losse stof: je houdt de hele band bemand in plaats van op één plek extra materiaal aan te voeren dat verderop toch blijft liggen. Alles samen bekeken Als je alleen naar je nagels kijkt, mis je de helft. De kracht zit in de combinatie: genoeg eiwit als bouwsteen, een brede basis aan vitaminen en mineralen die als meewerkers meedraaien, een vertering die het allemaal opneemt, en een leefstijl die je lichaam de rust geeft om op te bouwen. In het laatste artikel van deze reeks laat ik zien hoe je dat stuk van binnenuit praktisch aanpakt, en welke stoffen daarbij een erkende rol spelen voor je nagels en de huid eromheen. Lees ook Wat je lichaam je probeert te vertellen bij sterke nagels Wat kun je zélf doen voor sterke nagels? Praktische tips Wat je kunt doen als leefstijl alleen niet genoeg is bij sterke nagels
LEES MEER
Wat kun je zélf doen voor sterke nagels? Praktische tips
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel keken we naar wat een nagel eigenlijk is en waarom stevigheid van binnenuit wordt opgebouwd. Nu het praktische deel, want daar heb je in het dagelijks leven het meeste aan. Hieronder loop ik langs de dingen die in mijn ervaring echt verschil maken voor sterkere nagels. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk te doen. Kies er twee of drie uit en houd die een paar weken vast, want een nagel groeit langzaam en heeft die tijd gewoon nodig. 1. Begin bij je eiwit Je nagels zijn van eiwit gemaakt, dus daar begint het. Probeer bij elke maaltijd een bron van eiwit op je bord te hebben: een ei of wat zuivel bij het ontbijt, vis, kip, peulvruchten of noten bij je lunch en avondeten. Heel veel mensen krijgen 's ochtends en 's middags weinig binnen en halen het pas 's avonds in. Door het te verdelen over de dag geef je je lichaam gelijkmatiger bouwstof om mee te werken. 2. Eet gevarieerd en kleurrijk Naast eiwit heb je een breed palet aan vitaminen en mineralen nodig die als meewerkers meedraaien. De makkelijkste manier om die binnen te krijgen is variëren en op kleur letten bij je groente en fruit: groen, oranje, rood, paars. Zo krijg je vanzelf een breed aanbod binnen zonder dat je met lijsten hoeft te werken. Denk aan bladgroen, paprika, wortel, bessen, en noten en zaden als tussendoortje. 3. Wees zuinig met je handen in het water Dit is een onderschatte, en tegelijk een van de meest praktische. Nagels die de hele dag in en uit water gaan, zetten steeds uit en krimpen weer, en daar worden ze brozer van. Doe afwas en schoonmaakwerk met handschoenen aan, en spoel niet eindeloos onder heet water. Zo simpel, en over weken opgeteld scheelt het echt. 4. Vet je nagelriemen dagelijks in De randjes rond je nagel drogen snel uit, en een droge nagelriem laat de nagel eronder makkelijker splijten aan de rand. Masseer er 's avonds gewoon wat olie of een rijke crème in, bijvoorbeeld terwijl je toch op de bank zit. Het kost een halve minuut en het houdt de basis soepel, precies daar waar de nagel wordt aangemaakt. 5. Geef je nagels af en toe rust Lak en gel kunnen prettig zijn en beschermen zelfs een beetje. Maar een nagel die maandenlang onafgebroken bedekt is, krijgt weinig kans om te ademen. Las eens een periode zonder in, of wissel af. Zo kun je ook beter zien hoe je nagels er eigenlijk zelf voorstaan. 6. Vijl in plaats van knippen, en steeds dezelfde kant op Bij zwakke nagels geeft knippen sneller kleine scheurtjes aan de rand die daarna verder inscheuren. Vijlen is zachter. En vijl rustig van de zijkant naar het midden in plaats van heen en weer te zagen, want dat heen en weer maakt de rand juist rafelig. 7. Drink verspreid over de dag Je nagels en je huid staan achteraan in de rij als het om vochtverdeling gaat. Een fles water op je bureau en een glas bij elke maaltijd is een van de makkelijkste basisdingen die je kunt doen, en het komt uiteindelijk ook je nagelriemen ten goede. 8. Let op je bloedsuiker Dit lijkt ver van je nagels af te staan, maar het hangt samen. Een dag vol pieken en dalen door snelle happen vraagt veel van je lichaam, en dat gaat ten koste van rustige, opbouwende processen. Combineer je koolhydraten steeds met wat eiwit en vezels: yoghurt met noten, volkorenbrood met ei, fruit samen met een handvol walnoten. Je energie blijft gelijkmatiger en je hele lijf profiteert. 9. Slaap en spanning tellen mee De nacht is de tijd waarin je lichaam opruimt en opbouwt. Slaap je structureel kort of onrustig, dan krijgen die opbouwende processen minder ruimte, en je nagels horen daarbij. Probeer rond dezelfde tijd naar bed te gaan, ook in het weekend. En bouw ergens in je dag een moment in waarop je echt even niks doet. Een korte wandeling zonder telefoon werkt al. 10. Geef het tijd, en kijk pas na een paar weken terug Ik zeg altijd: verwacht van je nagels geen verandering van vandaag op morgen. Een nagel groeit maar langzaam, en het duurt gewoon een aantal maanden voordat een nagel helemaal is doorgeschoven met nieuw materiaal. Kies daarom een paar punten uit dit lijstje, houd ze vol, en beoordeel het effect pas na een aantal weken. Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, maar het is wel hoe het werkt. Let op je poets- en afblijfmomenten Er zijn een paar alledaagse gewoonten die stevige nagels stiekem tegenwerken. Aceton om lak te verwijderen droogt de nagel behoorlijk uit, dus gebruik het met mate en vet daarna je nagelriemen weer in. Ook het gebruik van je nagels als gereedschap, om een sticker los te peuteren of een dopje open te wrikken, geeft precies die kleine scheurtjes aan de rand waar het splijten begint. Ik zeg altijd: je nagels zijn geen schroevendraaier, geef ze dat werk niet. En dan het pulken. Aan een velletje of een loszittende rand trekken voelt bijna onbewust, maar het beschadigt de nagelriem en de rand meer dan je denkt. Een praktische tip die goed werkt: leg iets binnen handbereik voor je handen, zoals een tube handcrème, zodat je even iets anders te doen hebt op het moment dat je merkt dat je zit te friemelen. Wat je van een verstevigende lak wel en niet mag verwachten Een verstevigende lak of een basecoat kan zeker prettig zijn: het beschermt de nagel aan de buitenkant en geeft wat steun tegen splijten op de korte termijn. Zie het als een tijdelijke jas om de nagel heen. Maar het bouwt de nagel niet op, want die opbouw gebeurt van binnenuit aan de basis. Gebruik zo'n lak dus gerust als hulpje, maar reken erop dat de echte stevigheid van je voeding en je leefstijl komt, en van het geduld om een nagel helemaal te laten doorschuiven. Hoe je dit volhoudt Ga niet alles tegelijk veranderen, want dan weet je achteraf niet wat het verschil maakte, en het is ook lastiger vol te houden. Pak twee of drie dingen die goed in jouw dag passen. Voor de een is dat de handschoenen bij de afwas, voor de ander de olie op de nagelriemen en het ei bij het ontbijt. Klein en constant wint het van groots en kortstondig. In het volgende artikel ga ik een laag dieper, naar hoe je nagels, je huid en je bindweefsel met elkaar samenhangen. Want als je begrijpt waaróm die dingen meespelen, wordt het een stuk makkelijker om vol te houden. Lees ook Wat je lichaam je probeert te vertellen bij sterke nagels De diepere laag achter sterke nagels Wat je kunt doen als leefstijl alleen niet genoeg is bij sterke nagels
LEES MEER
Wat je lichaam je probeert te vertellen bij zwakke nagels
◷ 6 min leestijd Je kent het vast wel: je nagels doen het maandenlang prima, en dan is er ineens die periode dat ze splijten, meebuigen of aan de randen gaan pluizen. Je hebt niks veranderd, en toch voelen ze anders. Best onhandig, want je weet niet zo goed waar je moet beginnen om ze weer steviger te krijgen. Wat ik vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI zo boeiend vind aan nagels, is dat ze eigenlijk een klein logboek zijn van wat er verderop in je lichaam speelt. Ze groeien langzaam, ze veranderen langzaam, en juist daardoor laten ze vaak een periode zien die al een tijdje achter je ligt. In dit artikel neem ik je mee in wat je nagels je proberen te vertellen. Wat een nagel eigenlijk is Laten we bij het begin beginnen, want dat maakt de rest een stuk logischer. Een nagel is opgebouwd uit een stevig eiwit dat keratine heet. Datzelfde eiwit zit ook in je haar en in de bovenste laag van je huid. Je moet je voorstellen dat je lichaam dat keratine laagje voor laagje aan de basis van je nagel aanmaakt, en dat de nagel daarna langzaam naar voren schuift. Wat je aan het puntje ziet, is dus weken geleden gemaakt. Dat is meteen het eerste inzicht dat rust geeft. Als je nagels nu wat zwak zijn, zegt dat iets over de omstandigheden van een tijdje terug. En andersom betekent het ook dat verandering tijd kost, gewoon omdat een nagel nu eenmaal traag groeit. Ongeveer een halve week per millimeter, om je een idee te geven. Nagels worden gebouwd, en bouwen kost materiaal Omdat een nagel steeds opnieuw wordt aangemaakt, heeft je lichaam er bouwstoffen voor nodig. En die bouwstoffen komen uit wat je eet en drinkt. Ik vergelijk het weleens met een muur die de hele dag door wordt opgemetseld: zolang er genoeg stenen en genoeg specie zijn, wordt het een stevige muur. Is het aanbod een tijdje smaller, dan merk je dat later terug in hoe stevig het geheel staat. De belangrijkste steen is hier eiwit, want daar is dat keratine van gemaakt. Eiwit lever je aan je lichaam via bijvoorbeeld eieren, vis, vlees, peulvruchten, noten en zuivel. Heel veel mensen eten door de dag heen minder eiwit dan ze denken, vooral bij het ontbijt en de lunch. En laat dat juist de basis zijn waar je nagels van worden gemaakt. De meewerkers op de achtergrond Alleen bouwstenen zijn niet genoeg. Je lichaam heeft ook een aantal stoffen nodig die het werk mogelijk maken, een soort meewerkers op de achtergrond. In mijn vak noemen we dat cofactoren: vitaminen en mineralen die meedraaien in een proces zonder dat ze zelf de bouwsteen zijn. Zie het als een schakel in een keten. Ontbreekt er ergens een schakel, dan stokt de rest, hoeveel bouwstenen je ook aanlevert. Bij nagels spelen er een paar die ik in de praktijk steeds terugzie. Biotine is er daar een van, een B-vitamine die meedoet in het onderhoud van je nagels. Selenium is een mineraal dat hier ook een rol heeft. En zink draait mee in de celdeling, en laat een nagel juist ontstaan door cellen die zich steeds opnieuw delen aan de basis. Ik loop ze in het vierde artikel van deze reeks nog eens rustig langs, met de erkende rol die ze hebben. De laag onder je nagel Er is nog iets wat vaak vergeten wordt, en dat is het bedje waarop je nagel rust. Onder en rondom je nagel zit bindweefsel, en dat bindweefsel heeft eigen bouwstoffen nodig om stevig te blijven. Vitamine C speelt daar een rol in, want die is betrokken bij de vorming van collageen, en collageen is een belangrijk onderdeel van bindweefsel. Koper is ook zo'n meewerker als het om bindweefsel gaat. Ik vind dat een mooi voorbeeld van hoe je lichaam samenwerkt: een sterke nagel is niet alleen de nagel zelf, maar ook een gezond fundament eronder. Net zoals dat een tegel pas mooi strak ligt als de ondergrond goed is. Waarom nagels wisselen met je leven En dan het deel waar ik het in mijn werk het vaakst over heb: je nagels lopen mee met hoe je leeft. Een drukke periode, weinig slaap, veel op de automatische piloot eten, veel handen wassen en schoonmaakmiddelen zonder handschoenen. Dat telt allemaal op. Het is bijna nooit één ding, en dat is eigenlijk goed nieuws, want het betekent dat je op meerdere plekken tegelijk iets kunt doen. Ook je hormonale ritme speelt mee, en het weer trouwens ook. In de winter, met droge binnenlucht van de verwarming, hebben veel mensen brozere nagels dan in de zomer. Dat is een heel normaal patroon en het helpt om het te herkennen, zodat je niet meteen denkt dat er iets mis is. Wat de vorm en de tekening je laten zien Veel vrouwen kijken naar hun nagels en maken zich zorgen over dingen die eigenlijk heel gewoon zijn. Die kleine lengterichels die je bij ouder worden wat duidelijker ziet, horen er bijvoorbeeld gewoon bij. Net zoals dat een boom ringen krijgt, laat een nagel de sporen van de tijd zien. Ook een enkel wit vlekje is meestal niets meer dan een klein stootje van weken geleden, dat langzaam meegroeit naar de rand. Waar ik wel graag naar kijk, is het geheel over een langere periode. Voelen je nagels structureel slap aan, splijten ze laag voor laag, of pluizen ze steeds aan dezelfde rand? Dan is het de moeite waard om naar de bredere situatie te kijken: je voeding, je slaap, je drukte, en hoeveel je je handen in het water hebt. Het is bijna nooit één ding, en juist daarom valt er ook op meerdere plekken tegelijk winst te halen. Waarom een snelle oplossing vaak tegenvalt Ik snap heel goed dat je het liefst binnen een week resultaat wilt zien. Maar omdat een nagel zo langzaam groeit, kan een verandering nu eenmaal pas na een aantal weken aan het puntje zichtbaar worden. Wat je vandaag anders doet, zie je terug in de nagel die over een tijdje is doorgeschoven. Dat klinkt misschien als geduldwerk, en dat is het eigenlijk ook, maar het is wel eerlijk. Zo weet je tenminste dat het effect echt van jouw aanpak komt en niet van een tijdelijk laagje aan de buitenkant. Wat dit voor jou betekent De kern van dit verhaal: als je nagels wat zwak zijn, kijk dan verder dan alleen een verstevigende lak. Die kan prettig zijn, en zeker handig als bescherming. Maar de echte stevigheid wordt van binnenuit gebouwd, uit eiwit als bouwsteen en uit een handjevol vitaminen en mineralen die als meewerkers meedraaien. En uit een leefstijl die je lichaam de rust en het materiaal geeft om dat werk goed te doen. Het fijne is dat je aan bijna al die punten zelf iets kunt doen, en vaak met kleinere stappen dan je denkt. In het volgende artikel loop ik met je langs de praktische dingen die in mijn ervaring het meeste verschil maken voor sterkere nagels. Lees ook Wat kun je zélf doen voor sterke nagels? Praktische tips De diepere laag achter sterke nagels Wat je kunt doen als leefstijl alleen niet genoeg is bij sterke nagels
LEES MEER
