ScKIN Journal
Een brede dagelijkse basis in plaats van een multivitamine: waar je op let
◷ 7 min leestijd In deze reeks keken we naar wat vitaminen en mineralen in je lichaam doen, hoe de vorm bepaalt wat je lichaam ermee kan, en hoe je een etiket leest. In dit laatste artikel wil ik je meenemen in de keuze die ik in mijn eigen werk maak, en waarom die anders is dan een multivitamine pakken. Waar een multivitamine voor bedoeld is, en waar niet Een multivitamine is bedoeld als onderhoud. Breed, algemeen, en vrij laag gedoseerd. Dat is een nette functie en voor veel mensen een prima begin. Alleen loopt die opzet in de praktijk tegen iets aan, en dat is precies wat ik in het tweede artikel beschreef: om een brede inhoud in één klein tablet te krijgen, moet je kiezen. Ofwel je gaat met de dosering naar beneden, ofwel je kiest goedkopere vormen die minder ruimte innemen, ofwel je laat stoffen weg. In de drie artikelen hiervoor noemde ik op stofniveau welke voedingsstoffen in een brede formule meedoen en waarom. Het volledige vitaminespectrum van A tot en met K2, het B-complex als keten in plaats van twee losse namen, en de mineralen die er het vaakst uitvallen: jodium, chroom en koper. Dat rijtje is precies de maatstaf die ik aanleg. Waarom ik liever van een brede basis spreek Een brede dagelijkse basis is iets anders dan een multivitamine. Het is geen tablet dat per definitie klein moet blijven, maar een formule waar ruimte in zit. Daardoor kun je de vormen kiezen die je lichaam goed opneemt in plaats van de vormen die weinig plek innemen, en kun je ook de stoffen meenemen die commercieel niet hoeven maar wel meedoen. En er is nog iets. Je lichaam werkt niet met losse stoffen maar met processen, en in zo'n proces doen er altijd meerdere mee. Dat is dat beeld van de lopende band: als er ergens een schakel wegvalt, stokt het geheel, hoeveel je ook van dat ene neemt. Daarom leg ik in mijn werk liever een brede bodem dan dat ik heel gericht op één naam ga zitten. Super Greens+ van ScKIN Daarvoor hebben we bij ScKIN Super Greens+. Eén maatschep van 10 gram per dag, met 89 ingrediënten. Ik noem het bewust geen multivitamine, want dat is het niet. Het is een brede dagelijkse basis in poedervorm, en die poedervorm is een bewuste keuze: er is ruimte voor grammen in plaats van milligrammen, en er hoeft geen bindmiddel in om er een tablet van te persen. Wat er in die ene maatschep zit, langs het rijtje uit de artikelen hiervoor: Het volledige vitaminespectrum, van vitamine A en bètacaroteen tot en met vitamine K2, met het complete B-complex: B1, B2, B3, B5, B6 in de P5P-vorm, biotine, folaat en B12. Vitamine C uit drie bronnen, waarvan de hoofdbron calcium-L-ascorbaat is: de gebufferde vorm die ik in het tweede artikel beschreef, aangevuld met acerola en rozenbottel. De mineralen die er vaak uitvallen: jodium (150 mcg, 100% RI), chroom (35 mcg), koper (2,25 mg), mangaan, zink (12 mg), magnesium, calcium en kalium. Een plantenmix van meer dan twintig soorten, waaronder spirulina, chlorella, gerstegras, maca, rhodiola rosea, mariadistel, gember en curcumine, plus een probioticummix van elf stammen en plantaardige enzymen. Die mix beschrijven we als formule. Wat die vitaminen en mineralen volgens de goedgekeurde claims doen De erkende bijdragen rusten op de vitaminen en mineralen, en ik zet ze hieronder letterlijk neer zoals ze zijn toegestaan: Vitamine B12 draagt bij aan een normaal energieniveau en helpt vermoeidheid te verminderen.1 Vitamine B2 draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme en helpt om moeheid en vermoeidheid te verminderen.2 Vitamine B5 draagt bij aan de normale weerstand tegen stress en tot normale mentale prestaties.3 Vitamine C draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.4 Jodium levert een bijdrage aan een normale werking van de schildklier en draagt bij aan een normale concentratie.5 Chroom draagt bij aan een normale stofwisseling van koolhydraten, vet en eiwitten.6 Zink ondersteunt het immuunsysteem en draagt bij aan het behoud van een normale huid.7 Vitamine K draagt bij aan de instandhouding van sterke botten.8 Vitamine D helpt bij de normale werking van het immuunsysteem en draagt bij aan een normale spierwerking.9 De planten in de mix dragen daarnaast een aantal eigen bewoordingen: mariadistel draagt bij aan de instandhouding van de normale leverfunctie, en maca, Koreaans ginseng en rhodiola rosea dragen bij aan de normale weerstand tegen stress.10 Praktisch: hoe je het inneemt Een paar dingen die in de praktijk het verschil maken: Bij een maaltijd. Er zitten vetoplosbare vitaminen in (A, D, E en K), en die worden bij een maaltijd met wat vet erin beter opgenomen. Koud verwerken. Niet in hete thee of in warme havermout, want warmte breekt de enzymen en de levende culturen af. In koude havermout of chiapudding kan prima. In de ochtend of rond het middaguur. Er zit een compleet B-complex in dat meedoet in je energiestofwisseling. Voor wie daar gevoelig voor is werkt na vier uur 's middags minder prettig. Qua smaak: water met een scheut citroen of limoen, een plantaardige drank, kokoswater, of door een smoothie met mango, ananas of banaan. Voeg het poeder na het mixen toe, niet in de blender. Een halve maatschep is een prima onderhoudsdosering, en ook de keuze voor kinderen vanaf tien jaar. Eén ding om te weten: Super Greens+ is niet geschikt tijdens zwangerschap en borstvoeding, onder andere vanwege de vitamine A. Bekijk Super Greens+ Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: draai het blik om. Het verhaal op de voorkant is gemaakt om te overtuigen, de achterkant is gemaakt om te informeren. Dagdosering, de uitgang achter de mineralen, de vorm van folaat en B12, en wat er onder het streepje staat. Vier dingen, en je weet in een minuut waar je naar kijkt. En blijf bij alles wat hierboven staat één ding vooropstellen: je basis leg je op je bord. Gevarieerd, kleurrijk, met genoeg groente. Een formule is daar een aanvulling op en nooit een vervanging van. Een hele fijne dag. 1 Vitamine B12 draagt bij aan een normaal energieniveau en helpt vermoeidheid te verminderen. 2 Vitamine B2 draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme en helpt om moeheid en vermoeidheid te verminderen. 3 Vitamine B5 draagt bij aan de normale weerstand tegen stress en draagt bij tot normale mentale prestaties. 4 Vitamine C draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. 5 Jodium levert een bijdrage aan een normale werking van de schildklier en draagt bij aan een normale concentratie. 6 Chroom draagt bij aan een normale stofwisseling van koolhydraten, vet en eiwitten. 7 Zink ondersteunt het immuunsysteem en draagt bij aan het behoud van een normale huid. 8 Vitamine K draagt bij aan de instandhouding van sterke botten. 9 Vitamine D helpt bij de normale werking van het immuunsysteem en draagt bij aan een normale spierwerking. 10 Plantclaims in afwachting van goedkeuring door de Europese Commissie. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Niet geschikt tijdens zwangerschap en borstvoeding. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook Wat een multivitamine eigenlijk is, en wat erin zit Waarom de ene multivitamine de andere niet is: vorm en dosering Zo lees je het etiket van een multivitamine
LEES MEER
Waarom de ene multivitamine de andere niet is: vorm en dosering
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel noemde ik het al kort: twee blikken met hetzelfde woord erop kunnen totaal verschillende inhoud hebben. Nu gaan we daar echt in. Want als er één ding is waar ik in mijn werk met etiketten steeds op terugkom, dan is het dit: de hoeveelheid zegt niet zoveel, de vorm wel. Dit is misschien het meest praktische artikel van deze reeks. Je hebt er namelijk niets voor nodig dan je ogen en de achterkant van een verpakking. Hoe een mineraal in een formule terechtkomt Een mineraal zit nooit los in een product. Magnesium of zink in pure vorm zou je lichaam helemaal niet goed kunnen gebruiken, dus het wordt altijd gebonden aan iets anders. Dat waar het aan gebonden is, bepaalt voor een groot deel of je lichaam het makkelijk herkent en naar binnen haalt. En dat is precies het woord dat op het etiket achter de naam staat. Je ziet dus niet staan "magnesium", je ziet staan "magnesiumoxide" of "magnesiumbisglycinaat". Dat achtervoegsel is de informatie. De vormen die je lichaam goed opneemt Dit zijn de vormen waar een mineraal aan een aminozuur of aan een organisch zuur gebonden is. Je herkent ze aan deze uitgangen: bisglycinaat (gebonden aan het aminozuur glycine) tauraat (gebonden aan taurine) ascorbaat (gebonden aan vitamine C) citraat (gebonden aan citroenzuur) malaat (gebonden aan appelzuur) methionine, pidolaat en picolinaat Deze gebonden vormen worden door je lichaam herkend als iets wat het al kent, en gaan vaak via een eigen opnameroute in de darm naar binnen. In mijn vak noemen we zoiets hapklaar voor in de cel. De vormen die je lichaam veel minder goed opneemt Dit zijn de anorganische zouten. Je herkent ze aan deze uitgangen: carbonaat oxide hydroxide chloride Ze zijn goedkoop in productie, ze wegen weinig per eenheid mineraal, en ze laten een mooi getal op het etiket zetten. Calciumcarbonaat is eigenlijk krijt. Magnesiumoxide kun je in een hoge hoeveelheid in een tablet persen, maar een deel ervan komt niet verder dan je darm, en dat is ook de reden dat die vorm bij veel mensen een laxerend effect geeft. Dit is dus de belangrijkste praktische tip die ik je kan geven: draai het blik om, zoek de uitgang achter de mineralen, en je weet in één oogopslag in welke prijsklasse van kwaliteit je zit. Twee producten kunnen beide 300 mg magnesium op het etiket hebben, en toch heel verschillend uitpakken. Vitamine C: ascorbinezuur of ascorbaat Bij vitamine C zie je hetzelfde principe. Er zijn twee hoofdvormen. Ascorbinezuur is de pure vorm, en chemisch gezien gelijk aan de vitamine C in je eten. Hij wordt goed opgenomen, maar hij is zuur. In lage hoeveelheden merk je dat nauwelijks. Neem je er meer van, dan kan dat op de maag of op het tandglazuur gaan werken. Hij gaat er ook snel weer uit via de urine, dus hij geeft een piek en daarna een daling. Ascorbaat is de gebufferde of ontzuurde vorm: vitamine C gebonden aan een mineraal, bijvoorbeeld als calciumascorbaat of magnesiumascorbaat. Die is minder zuur en daardoor vriendelijker voor de maag en het tandglazuur, en hij komt wat langzamer en gelijkmatiger beschikbaar. Ik zeg altijd: kies de vorm zoals hij in de natuur voorkomt, dus gebonden aan een mineraal. Je krijgt dan ook dat mineraal mee, wat een aardige bijkomstigheid is. Vitamine E en de aminozuren: natuurlijk of synthetisch Bij vitamine E staat het verschil in één lettercombinatie aan het begin van de naam. Een d-vorm is de natuurlijke variant. Een dl-vorm is de synthetische. De natuurlijke vorm werkt in de praktijk een stuk beter, en toch staat op beide verpakkingen simpelweg vitamine E. Bij aminozuren geldt iets vergelijkbaars, en dat is nog scherper. Een L-vorm wordt goed opgenomen, dat is de vorm waar je voor kiest. Een DL-vorm bestaat voor de helft uit iets wat je lichaam niet gebruikt. En een D-vorm wordt eigenlijk niet opgenomen. Zie je L-lysine of L-glutamine staan, dan is dat dus geen mooidoenerij maar relevante informatie. Dan de dosering, en waarom een percentage je niet alles vertelt Naast elke stof op een etiket staat een percentage. Dat is de referentie-inname, vroeger de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Twee dingen daarover. Het eerste: die referentie is een gemiddelde, bedoeld om voor een hele bevolking de ondergrens te beschrijven. Niet om de dagelijkse vraag van jouw lichaam te beschrijven. En een lichaam dat veel sport, veel transpireert, in een drukke periode zit, of een voedingspatroon volgt waar bepaalde groepen uit weggelaten zijn, vraagt gewoon meer. Ik zei het in het vorige artikel al: niemand is gemiddeld. Het tweede: een percentage boven de honderd is geen kwaliteitskeurmerk en een percentage eronder is geen diskwalificatie. Het zegt alleen hoeveel er per dagdosering in zit. Wat je ermee doet hangt af van de vorm waarin het zit en van je eigen situatie. Wel handig om te weten: een stof mag pas als voedingsclaim op een etiket genoemd worden als de dagdosering minstens vijftien procent van die referentie levert. Staat er iets onder dat getal, dan is het aanwezig, maar dan mag er niets over gezegd worden. Dat verklaart waarom er soms stoffen in een formule zitten die nergens in de communicatie terugkomen. Poeder of tablet Tot slot de vorm van het product zelf, want ook daar zit een verschil. Een tablet moet geperst worden, en dat gaat niet zonder bindmiddel. Hoe meer werkzame stof je in een tablet wil, hoe groter hij wordt, en op een bepaald moment slikt niemand dat meer. Dat is de reden dat je bij een brede formule in tabletvorm vaak drie of vier tabletten per dag moet nemen. Een poeder heeft geen bindmiddel nodig. Je kunt er grammen in kwijt in plaats van milligrammen, je kunt de dosering flexibel aanpassen, en er hoeft minder bij dat niets doet. Het nadeel is de smaak, want die kun je niet wegstoppen in een omhulsel. Daar is overigens prima mee te werken: mengen met wat sinaasappelsap, ananas of een plantaardige drank, of toevoegen aan een smoothie. Capsules zitten ertussenin. Vetoplosbare stoffen zoals vitamine D zie je vaak in een softgel met een dragerolie, en dat is logisch, want in olie wordt zo'n stof beter opgenomen. Je controlelijstje in vier regels Pak een verpakking en loop dit langs: Welke uitgang staat achter de mineralen? Zie je overwegend oxide, carbonaat en chloride, dan weet je genoeg. Staat er bij vitamine C ascorbinezuur of een ascorbaat? Begint vitamine E met d- of met dl-, en staan aminozuren in de L-vorm? Hoeveel staat er onder het streepje bij overige ingrediënten, en wat is dat dan? In het volgende artikel maak ik daar één methode van en lopen we een etiket van boven naar onder door, inclusief de kleine lettertjes waar de meeste mensen overheen lezen. Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Een brede dagelijkse basis in plaats van een multivitamine: waar je op let, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat een multivitamine eigenlijk is, en wat erin zit Zo lees je het etiket van een multivitamine Een brede dagelijkse basis in plaats van een multivitamine: waar je op let
LEES MEER
Wat een multivitamine eigenlijk is, en wat erin zit
◷ 6 min leestijd Je staat in de winkel voor dat ene schap, en er staan twintig verschillende multivitamines naast elkaar. De een kost vier euro, de ander vijfenveertig. Op allebei staat dat er alles in zit. En dan denk je: waarom is dat verschil dan zo groot, en welke moet ik dan hebben? Dat is een hele terechte vraag, en het antwoord zit niet in het mooiste blik. Vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI kijk ik al jaren naar etiketten, en wat ik steeds weer zie is dit: het woord multivitamine zegt eigenlijk heel weinig. Het is geen beschermde term met een vastgelegde inhoud. Het betekent alleen dat er meer dan één vitamine in zit. Daarom neem ik je in deze reeks mee in wat er werkelijk in zo'n formule zit, waarom twee producten met dezelfde naam totaal verschillend kunnen zijn, en hoe je dat zelf op het etiket terugvindt. Wat vitaminen en mineralen in je lichaam doen Laten we beginnen bij het begin, want dat maakt de rest logisch. Vitaminen en mineralen leveren zelf geen energie. Ze zitten niet in je lijf als brandstof, zoals koolhydraten en vetten. Ze zijn meewerkers. In mijn vak noemen we dat cofactoren: stoffen die een proces mogelijk maken zonder er zelf in op te gaan. Je moet je dat voorstellen als een lopende band in een fabriek. Op die band wordt iets gemaakt, stap voor stap, en bij elke stap staat een medewerker die precies één handeling doet. Valt er ergens een medewerker weg, dan stopt de band. Niet omdat er geen grondstof meer is, maar omdat de volgende stap niet gezet wordt. Zo werken vitaminen en mineralen in je lichaam. Ze staan bij de stappen. En dat verklaart iets wat veel mensen verrassend vinden: één stof in hoge dosering brengt zelden een oplossing. Als er verderop in het proces een andere meewerker ontbreekt, blijft de band toch staan. Daarom kijk je in mijn vak altijd naar het geheel en niet naar één naam. Welke stoffen er doorgaans in zitten Een breed samengestelde formule bevat grofweg drie groepen. Ik loop ze langs. De vetoplosbare vitaminen: A, D, E en K Deze vier zijn oplosbaar in vet en niet in water. Dat betekent twee dingen. Ze worden beter opgenomen als je ze bij een maaltijd neemt waar wat vet in zit, en je lichaam kan er een voorraad van aanleggen in je vetweefsel en je lever. Vitamine A speelt een rol bij de huid en de slijmvliezen, vitamine D bij je botten, je spieren en je afweer, vitamine E werkt als antioxidant, en vitamine K is betrokken bij de botten en de bloedstolling. De wateroplosbare vitaminen: het B-complex en vitamine C Deze groep is oplosbaar in water, en dat is precies waarom je er dagelijks aan moet blijven denken. Je lichaam slaat ze nauwelijks op. Wat je op een dag niet gebruikt, gaat er grotendeels weer uit. Het B-complex bestaat uit acht stoffen, en die werken bijna allemaal mee in je energiestofwisseling en in je zenuwstelsel. Vitamine C is betrokken bij de aanmaak van collageen, bij je afweer en bij de opname van ijzer uit je eten. Bij de B-vitaminen zie je trouwens mooi hoe die lopende band werkt. Ze staan niet los van elkaar maar in een keten. B2 is nodig om B6 in zijn werkzame vorm te brengen, B12 en folaat werken samen in dezelfde omzetting. Daarom hoort het B-complex ook echt als complex in een formule, en niet als twee losse namen. De mineralen en de spoorelementen Mineralen zijn, scheikundig gezien, het enige echte verschil met vitaminen: vitaminen komen uit de levende natuur en mineralen niet, die komen uiteindelijk uit de bodem. In een brede formule verwacht je magnesium, zink, koper, mangaan, jodium, chroom, selenium, calcium en kalium. Het zijn de minder bekende namen, en juist daar zie je grote verschillen tussen producten. Jodium bijvoorbeeld doet mee in de aanmaak van schildklierhormonen. Chroom doet mee in de stofwisseling van koolhydraten, vet en eiwitten. Koper speelt mee in het bindweefsel. Die drie worden in goedkope formules vaak gewoon weggelaten, want ze zijn niet bekend genoeg om op een voorkant te zetten. Waarom de ene formule dan vier euro kost en de andere vijfenveertig Hier komen we bij de kern, en ik zet het alvast kort neer omdat ik er in het volgende artikel uitgebreid op inga. Het prijsverschil zit zelden in de marketing. Het zit in drie dingen. De vorm waarin een stof zit. Magnesium kan als oxide in een tablet zitten of als bisglycinaat. Beide mag je magnesium noemen op het etiket, en toch neemt je lichaam het heel verschillend op. Calciumcarbonaat is, scherp gezegd, krijt. Hetzelfde geldt voor vitamine E, waar een natuurlijke vorm en een synthetische vorm bestaan die in de praktijk niet hetzelfde doen. De dosering. Veel formules bevatten precies genoeg van een stof om hem op het etiket te mogen zetten, en niet meer. Dat is netjes binnen de regels en zegt tegelijk weinig over wat je lichaam eraan heeft. Wat er nog verder in zit. Vulmiddelen, bindmiddelen, zoetstoffen, kleurstoffen, antiklontermiddelen. In een tablet is bindmiddel bijna niet te vermijden, want zonder bindmiddel laat zich geen tablet persen. In een poeder is dat anders. Dat is één van de redenen dat ik zelf vaak de voorkeur geef aan poedervorm. Wat het woord multivitamine wel en niet betekent Een multivitamine is bedoeld als basis. Breed en algemeen, bedoeld voor onderhoud. Dat is een prima functie, en het is goed om te weten dat het ook precies dat is. Het is geen gerichte aanvulling, en het is geen vervanging van je eten. Wie goed en gevarieerd eet, legt de basis op het bord, en een formule is daar een aanvulling op. Wat ik ook graag meegeef: er bestaan formules die voor een bepaalde groep zijn samengesteld. Een formule voor vijftigplussers met meer B12 en folaat, een formule voor vrouwen met een zwangerschapswens met meer folaat. Dat is zinvol, want de dagelijkse vraag van een lichaam verandert met de levensfase, met je voedingspatroon en met hoeveel er in een periode van je gevraagd wordt. Ik zeg altijd: niemand is gemiddeld. En een referentie-inname op een etiket is wel een gemiddelde. Wat je hieruit meeneemt Drie dingen. Een vitamine of mineraal is een meewerker in een proces, niet een brandstof. Het woord multivitamine zegt niets over inhoud, vorm of dosering. En het prijsverschil tussen twee blikken met dezelfde naam zit vrijwel altijd in de vorm, de dosering en de toevoegingen. In het volgende artikel ga ik precies daarop in. Welke vormen van magnesium, zink, vitamine C en vitamine E je lichaam goed opneemt, welke een stuk minder, en hoe je dat aan één woord op het etiket kunt zien. Daarna leer ik je het etiket van voor naar achter lezen, zodat je zelf twee producten naast elkaar kunt leggen en ziet waar het verschil zit. Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Een brede dagelijkse basis in plaats van een multivitamine: waar je op let, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Waarom de ene multivitamine de andere niet is: vorm en dosering Zo lees je het etiket van een multivitamine Een brede dagelijkse basis in plaats van een multivitamine: waar je op let
LEES MEER
Zo lees je het etiket van een multivitamine
◷ 7 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat vitaminen en mineralen doen, en naar hoe de vorm bepaalt wat je lichaam ermee kan. Nu het praktische werk: een etiket van boven naar onder lezen, in een vaste volgorde, zodat je er niets belangrijks overheen leest. Ik doe dit in mijn werk al jaren op precies deze manier, en het kost je na een paar keer nog geen minuut per product. Loop het eens een keer rustig langs met iets wat je nu in huis hebt. Stap 1: zoek eerst de dagdosering, niet de ingrediënten Dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen, en het is de belangrijkste. Alle getallen op een etiket gelden per dagdosering, en die dagdosering verschilt enorm per product. Bij het ene product is dat één tablet, bij het andere drie capsules, bij een poeder een halve of een hele maatschep. Zonder die ene regel zijn alle andere getallen onvergelijkbaar. Een formule met 200 mg magnesium per drie capsules en een formule met 200 mg magnesium per capsule lijken op het etiket identiek. Ze zijn het niet. Reken daarna even verder: hoeveel dagen doe je met de verpakking? Dat is het aantal eenheden gedeeld door de dagdosering. Pas dan weet je wat iets per dag kost, en daar schuiven de verhoudingen tussen producten vaak flink. Een blik dat drie keer zo duur is maar vier keer zo lang meegaat, is per dag goedkoper. Stap 2: loop de vitaminen langs en kijk waar de gaten zitten Nu de inhoud. Ga niet zoeken naar wat er allemaal in zit, want een lijst oogt altijd indrukwekkend. Zoek naar wat er níet in zit. Dat zegt veel meer. Loop in je hoofd de hele rij langs: A, B1, B2, B3, B5, B6, B8 (biotine), B9 (folaat), B12, C, D, E en K. Dertien namen. Een formule die het volledige B-complex heeft is niet hetzelfde als een formule met B6 en B12 erin, want zoals ik in het eerste artikel noemde werken die acht B-vitaminen in een keten. Kijk bij folaat en B12 ook even naar de vorm, want daar is winst te halen. Folaat heeft een actieve vorm die 5-MTHF heet. Die hoeft je lichaam niet eerst om te zetten. Bij B12 zie je methylcobalamine en adenosylcobalamine als actieve vormen, en cyanocobalamine als de synthetische variant. Hetzelfde geldt voor B6: pyridoxaal-5-fosfaat, vaak afgekort als P5P, is de vorm die het lichaam direct kan gebruiken. Stap 3: loop de mineralen langs, en let op de drie die vaak ontbreken Dan de mineralen. Verwacht hier: magnesium, zink, koper, mangaan, jodium, chroom, selenium, calcium en kalium. Er zijn drie namen waar ik altijd specifiek naar zoek, want die worden het vaakst weggelaten en ze doen wel echt mee. Jodium. Doet mee in de aanmaak van schildklierhormonen, en is daarnaast betrokken bij de concentratie en bij de huid. Staat in verrassend weinig brede formules. Chroom. Doet mee in de stofwisseling van koolhydraten, vet en eiwitten en in het bloedsuikergehalte. Wordt vaak overgeslagen omdat de naam niet verkoopt. Vitamine K2. Hoort eigenlijk bij de vitaminen, maar ik noem hem hier omdat hij samenwerkt met vitamine D en calcium. K2 helpt calcium naar de plek te brengen waar je het wil hebben, dus in de botten en niet in de zachte weefsels. En kijk dan bij elke mineraalnaam naar de uitgang, precies zoals in het vorige artikel. Dat is nog altijd het snelste onderscheid dat er te maken is. Stap 4: lees het blok onder het streepje Onder de tabel met werkzame stoffen staat altijd een regel die begint met "overige ingrediënten" of "ingrediënten". Dat is het blok dat vaak overgeslagen wordt, en juist daar zie je hoe zuiver iets is. Waar ik naar kijk: Zoetstoffen en suikers. Sorbitol, glucose, sucrose, maltodextrine. In een kauwtablet is dat heel gewoon. Als je iets elke dag wil nemen, is het de vraag of je dat wil. Vul- en bindmiddelen. Bij een tablet horen die erbij. Bij een poeder hoeven ze er niet in. Antiklontermiddelen. Siliciumdioxide, magnesiumstearaat. In kleine hoeveelheden gebruikelijk en vaak nodig voor de productie. Kunstmatige kleur-, geur- en smaakstoffen. Hier zou ik zelf niet voor kiezen, al is het alleen maar omdat ze niets toevoegen aan wat je wil binnenkrijgen. Allergenen. Mais, soja, gist, gluten, lactose. Niet alleen relevant als je er gevoelig voor bent, maar ook een aanwijzing over hoe het product in elkaar zit. En wat ik in mijn vak misschien nog het belangrijkst vind: zuiverheid aan de grondstofkant. Dat staat niet altijd op een etiket, maar een merk dat erop let, zegt er wel iets over. Denk aan zware metalen, pesticiden en andere resten. Bij visolie zie je dat bijvoorbeeld terug in de totoxwaarde, een getal dat aangeeft hoe ver de olie geoxideerd is. Lager is beter. Stap 5: kijk naar de dosering met gezond verstand Dan de percentages. Ik schreef het in het vorige artikel al: dat percentage is een gemiddelde voor een hele bevolking, en het beschrijft niet wat jouw lichaam op een dag vraagt. Gebruik het dus als een maat voor verhoudingen binnen een product, en niet als een cijfer waar je naar toe moet rekenen. Wat wel informatief is, is het patroon. Staat er bij elke stof netjes net boven de vijftien procent, dan is dat precies de grens waarboven iets genoemd mag worden. Zie je dat bij alle stoffen, dan weet je dat die formule rond die grens is ontworpen. Stap 6: wanneer neem je het in Het laatste punt staat zelden duidelijk op het etiket, en het maakt wel verschil. Een paar vaste regels die ik altijd meegeef: Vetoplosbare vitaminen (A, D, E en K): bij de maaltijd. Zonder vet komt er een stuk minder binnen. Dat geldt ook voor een brede formule, juist omdat daar die vier in zitten. Essentiële vetzuren: bij de maaltijd. Zelfde reden. Aminozuren: liever op een lege maag, en niet met melk. Ze concurreren met de eiwitten in je eten om dezelfde opnameroute. Curcuma: bij de maaltijd, want het is vetoplosbaar. Vitamine C: verspreid over de dag. Hij is wateroplosbaar en gaat er snel weer uit, dus twee of drie momenten werkt beter dan alles in één keer. Een formule met B-vitaminen: in de ochtend of rond het middaguur. Ze doen mee in je energiestofwisseling, en voor wie daar gevoelig voor is werkt laat op de dag minder prettig. Werk een poeder met enzymen of levende culturen koud. Niet in hete thee of warme havermout, want warmte breekt ze af. Twee producten naast elkaar leggen Zo ziet een vergelijking er in de praktijk uit. Je legt twee verpakkingen naast elkaar, je schrijft van beide de dagdosering op, en dan zet je er vier dingen onder: welke van de dertien vitaminen ontbreken, welke uitgangen de mineralen hebben, wat er onder het streepje staat, en wat het per dag kost. Negen van de tien keer is het verschil dan opeens heel duidelijk, en hoef je niet meer af te gaan op wat er op de voorkant beloofd wordt. Dat is precies wat ik je met deze reeks wil geven: niet een voorkeur, maar een manier van kijken. In het laatste artikel leg ik uit waarom ik in mijn eigen werk niet voor een multivitamine kies maar voor een brede dagelijkse basis, en wat het verschil daartussen is. Dit is deel 3 van een reeks van 4. In het laatste deel, Een brede dagelijkse basis in plaats van een multivitamine: waar je op let, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat een multivitamine eigenlijk is, en wat erin zit Waarom de ene multivitamine de andere niet is: vorm en dosering Een brede dagelijkse basis in plaats van een multivitamine: waar je op let
LEES MEER
