◷ 7 min leestijd
Er is een moment in het jaar dat ik er bijna de klok op gelijk kan zetten. Ergens vanaf half oktober gaat het erover: het haar voelt anders. Droger, futlozer, pluiziger dan in augustus. En vaak volgt er meteen achteraan dat er niets veranderd is aan de shampoo, de conditioner of de routine.
Dat klopt ook. Er is niets veranderd aan wat jij doet. Er is van alles veranderd aan de omstandigheden waarin je haar zich bevindt, en dat is precies wat ik in dit artikel wil uitpakken. Want als je begrijpt waar het vandaan komt, weet je ook waar je aan kunt draaien.
Je haar praat de hele dag met de lucht om zich heen
Dit is het belangrijkste stuk, dus daar begin ik mee. Keratine, het eiwit waar je haar uit bestaat, neemt vocht op uit de lucht en staat het er ook weer aan af. Dat gaat continu en het is een evenwicht: is de lucht om je heen vochtig, dan houdt je haar vocht vast. Is de lucht droog, dan geeft je haar af.
En nu komt het najaar. Buiten is het koud, en koude lucht kan van nature veel minder vocht bevatten dan warme lucht. Die lucht komt vervolgens je huis binnen en wordt door de verwarming opgestookt naar twintig graden. Warme lucht kan juist veel vocht opnemen, alleen zit er niets meer in dat opgenomen kan worden. Het resultaat is een binnenklimaat dat kurkdroog is, soms rond de dertig procent luchtvochtigheid, terwijl vijftig prettiger is. Je haar staat in zo'n kamer de hele dag vocht af.
Daar komt het heen en weer nog bovenop. Warm en droog binnen, koud en klam buiten, en dan weer terug. Je haar zet in feite steeds een beetje uit en krimpt weer, en die schubbenlaag aan de buitenkant gaat daardoor openstaan. Dat is meteen de verklaring voor het pluizen, het statische vliegen en het feit dat de kam minder soepel gaat.
De sjaal, de kraag en de muts
Een eenvoudige, en toch wordt hij bijna altijd over het hoofd gezien. Vanaf oktober zit er acht uur per dag wol of polyester tegen je lengtes aan. Een sjaal die meedeint, een jaskraag waar je haar overheen valt, een capuchon, een muts die je op en af zet. Dat is wrijving, uur na uur, en wrijving is precies wat die schubben openpluist en op den duur haren afbreekt.
Dezelfde wrijving levert ook de statische lading op. Wol en synthetische stoffen laden je haar op, de haren gaan elkaar afstoten en dan staat alles alle kanten op. Dat je haar in de winter statisch is, komt dus niet doordat het droger is in zichzelf, maar doordat droog haar die lading veel makkelijker vasthoudt.
De douche wordt warmer en de föhn gaat vaker aan
In de zomer laat je je haar aan de lucht drogen en douche je lauw. In november sta je langer en heter onder de douche, want dat is heerlijk, en vervolgens ga je niet met natte lengtes de kou in. Dus de föhn gaat aan. Allebei die dingen halen vocht uit je haar en zetten de schubbenlaag verder open.
Het heet douchen doet nog iets. Het lost het dunne laagje talg op dat je hoofdhuid van nature afgeeft en dat je lengtes soepel houdt. In de zomer, met vochtige lucht, merk je daar weinig van. In een droog huis merk je het meteen.
Het licht gaat uit
Dan een stuk dat over de binnenkant gaat. In Nederland staat de zon vanaf ongeveer oktober tot en met maart te laag aan de hemel om je huid nog vitamine D te laten aanmaken. Dat is geen kwestie van vaker naar buiten gaan, het is simpelweg de hoek waaronder het licht binnenkomt. Vitamine D is betrokken bij de vernieuwing van huid en hoofdhuid, en de voedingsbronnen zijn beperkt: vette vis, eieren en wat er aan smeersels verrijkt is. In het donkere halfjaar is dit dus een punt om bewust bij stil te staan.
Tegelijk verandert er meer aan je voeding dan je denkt. De frisse salades en de bakken zomerfruit maken plaats voor stamppot en pasta. Prima eten, alleen ligt het zwaartepunt anders en komt vis er in die maanden vaak bij in. Terwijl dat nou juist de plek is waar de zeemineralen zitten.
Het drukste kwartaal van het jaar
En dan is er nog iets waar zelden bij stilgestaan wordt: het najaar is voor veel mensen het volste stuk van het jaar. Het schooljaar draait op volle toeren, op het werk moeten de cijfers voor de jaarwisseling rond zijn, en aan het eind wacht december met alles erop en eraan. Daar komen de eerste verkoudheden van het seizoen bij.
In het vorige artikel legde ik uit hoe je schildklier het werktempo van je cellen bepaalt, en dat de voorraadvorm van het hormoon met behulp van selenium omgezet wordt naar de actieve vorm. Er is ook die tweede route naar een vrijwel identieke vorm die wel op zijn plek aandokt maar de cel niet aanzet, de sleutel die niet draait. Wat je ziet is dat in periodes van langdurige spanning, en als je afweer veel te doen heeft, die tweede route drukker wordt gebruikt. Je lichaam houdt dan energie achter de hand voor wat op dat moment belangrijker is.
Zet dat naast elkaar en het plaatje klopt. Een droog binnenklimaat, meer wrijving, hetere douches, minder daglicht, een ander eetpatroon en een vollere agenda. Het is niet dat je haar ineens anders is geworden. Het krijgt gewoon in november een heel andere week voorgeschoteld dan in juli.
Tien dingen die in het najaar echt schelen
1. Zet de luchtvochtigheid in je slaapkamer hoger. Een simpele luchtbevochtiger of zelfs een schaal water op de verwarming tilt je binnenklimaat een flink stuk op. Je haar staat er acht uur per nacht in, dus dit werkt door.
2. Draai de douche een standje terug. Lauw in plaats van heet, en spoel je haar af met de koudste stand die je nog leuk vindt. Koud water helpt die schubbenlaag om plat te gaan liggen.
3. Was je hoofdhuid en laat je lengtes met rust. Shampoo hoort bij je hoofdhuid. Het uitspoelende schuim doet de rest.
4. Föhn op middelstand, op een handbreedte afstand. En eindig met de koude stand. Het duurt iets langer en het scheelt enorm.
5. Kies je sjaal bewust. Zijde, katoen of een zachte gebreide wol geven minder wrijving dan ruwe wol of polyester. Of haal je lengtes gewoon buiten je kraag.
6. Bind je haar los op als je de kou in gaat. Een losse vlecht of een lage staart met een zachte scrunchie geeft veel minder wrijving dan los haar tegen een jas.
7. Slaap op zijde of satijn. Een katoenen sloop trekt vocht uit je haar en geeft de hele nacht wrijving. Dit is een van de goedkoopste aanpassingen met het meeste effect.
8. Geef je lengtes twee keer per week een verzorgingsmoment. Daar gaat het volgende artikel helemaal over.
9. Houd vis op het menu. Twee keer per week iets uit de zee, ook als het buiten guur is. Dat is de makkelijkste manier om jodium, selenium, zink en de essentiële vetzuren binnen te houden in het seizoen waarin ze er anders bij inschieten.
10. Denk in het donkere halfjaar aan vitamine D. Tussen oktober en maart maakt je huid het niet meer aan, en daar kan geen wandeling iets aan veranderen.
Tot slot
Wat ik je vooral wil meegeven: dit is een seizoenspatroon, geen verval. Rond april draait het meestal vanzelf weer de goede kant op als het buiten vochtiger wordt en je huid het licht weer terugkrijgt. Wat jij in de tussentijd doet, bepaalt hoeveel je ervan merkt.
In het volgende artikel ga ik helemaal praktisch: hoe je met een olie en een goede kam je lengtes door dit seizoen heen krijgt, en hoe je dat precies aanpakt.
Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Biotine, zink en arganolie: de Hair Control Bundle, lees je welke producten hierbij passen.
