◷ 7 min leestijd
Er komt elk jaar een moment, ergens half oktober, dat je huid ineens anders aanvoelt. Je hebt niks veranderd aan je verzorging, je eet ongeveer hetzelfde, en toch trekt je gezicht na het douchen, voelt je huid doffer aan en reageert ze sneller op dingen waar ze in augustus geen enkele moeite mee had. Veel vrouwen denken dan dat ze iets verkeerd doen. In mijn werk zie ik dat juist vaak andersom: je huid doet precies wat ze hoort te doen, alleen zijn de omstandigheden waarin ze dat doet in een paar weken tijd behoorlijk veranderd.
Vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI vind ik dit een van de mooiste onderwerpen om uit te leggen, omdat je huid veel meer is dan een omhulsel. Ze is een grensgebied dat de hele dag meet, vertaalt en doorgeeft. En als de omgeving verandert, verandert het werk dat je huid doet gewoon mee. In dit artikel neem ik je mee in wat er in het najaar precies gebeurt, zodat je begrijpt waar dat andere gevoel vandaan komt.
Je huid is een meetinstrument, geen omhulsel
Laten we beginnen met iets wat veel mensen verrast. Diep in je opperhuid zitten cellen die reageren op aanraking en op warmte, met kleine receptorkanalen die opengaan zodra er iets verandert in de temperatuur of zodra iemand je zachtjes aanraakt. Als die kanalen opengaan, maakt je huid ter plekke serotonine aan en geeft dat signaal door via zenuwvezels naar je hersenen.
Dat is geen detail. Je huid is, samen met je maag-darmkanaal en je zenuwstelsel, een van de drie belangrijkste weefsels waar serotonine gemaakt wordt. En serotonine doet in je lichaam onder andere dit: het brengt je stressassen tot rust, het remt je vecht- en vluchtsysteem, het regelt de verdeling van warmte in je lijf en het is betrokken bij verbinding en hechting. Dus als je huid warmte en zachte aanraking voelt, stuurt ze letterlijk een rustsignaal naar binnen.
Draai het om en je begrijpt het najaar meteen beter. Koude wind, kleding die je bedekt, minder blote huid, minder huidcontact, kortere buitenmomenten. Je huid krijgt in deze periode een heel ander soort informatie binnen dan in de zomer. Dat verandert het gesprek dat ze met de rest van je lichaam voert.
Nog iets wat ik hier graag bij vertel: diezelfde receptorkanalen worden gevoeliger wanneer er ontstekingsactiviteit in je lichaam speelt. Je huid geeft dus niet alleen door wat er van buiten gebeurt, maar ook iets van wat er binnen aan de hand is. Dat is precies waarom ik nooit alleen naar de buitenkant kijk.
Het muurtje met de specie ertussen
De buitenste laag van je huid stel je je het beste voor als een muurtje. De huidcellen zijn de stenen, en de vetten daartussen zijn de specie. Zolang die specie netjes op zijn plek zit, houdt je huid haar vocht vast en blijft er van buitenaf weinig ongewenst binnenkomen.
In het najaar krijgt dat muurtje het van twee kanten. Buiten is het koud en waait het, en koude lucht kan van zichzelf al weinig vocht dragen. Binnen gaat de verwarming aan, en verwarmde lucht droogt de ruimte verder uit. Jij loopt de hele dag heen en weer tussen die twee werelden. Elke keer dat je van buiten naar binnen stapt, maakt je huid een sprong van misschien wel vijftien graden, en daar hoort telkens een aanpassing bij.
Als de specie tussen de stenen dunner wordt, gebeuren er twee dingen tegelijk. Je huid verliest sneller vocht, waardoor ze trekkerig aanvoelt en dof oogt. En prikkels van buitenaf komen makkelijker binnen, waardoor je huid sneller reageert. Dat overgevoelige gevoel dat veel vrouwen in oktober en november beschrijven, komt bijna altijd hiervandaan.
Wat dat proces versnelt is heel alledaags. Warmer douchen omdat het koud is. Vaker een warm bad. De handdoek wat steviger over je gezicht. Een dikkere reiniger omdat je huid droog voelt. Stuk voor stuk begrijpelijke reacties die precies die vetlaag verder uitdunnen.
Minder licht, en dat voelt je hele lijf
Dan het onderdeel dat het meest wordt onderschat: licht. In je hypothalamus zit de centrale klok van je lichaam, en licht is verreweg de belangrijkste tijdgever voor die klok. Wat veel mensen niet weten, is dat vrijwel elk orgaan daarnaast een eigen klok heeft. De centrale klok stemt die allemaal op elkaar af.
In augustus krijg je hier een zee aan licht binnen. Half november is het aantal uren daglicht meer dan gehalveerd, en wat er is, is ook nog eens grijzer en zwakker. Je centrale klok krijgt daardoor een veel vager signaal binnen over hoe laat het is. Dat werkt door in je slaap, in je energie over de dag, en in het ritme van je herstelprocessen.
En dat raakt je huid direct, want je huid vernieuwt zich vooral in de nacht. De uren waarin je slaapt zijn de uren waarin je lichaam opruimt en opbouwt. Loopt je ritme minder strak, dan krijgt dat opbouwwerk minder ruimte. Dat merk je niet na één nacht, maar na een aantal weken wel.
Je bloedvaten trekken samen als het koud is
Nog een mechanisme dat meespeelt. Als het koud wordt, houdt je lichaam de warmte vast waar die het hardst nodig is, dus rond je organen. Je bloedvaten in de buitenste lagen trekken daarvoor samen. Slim bedacht, want zo verlies je minder warmte via je huid.
Alleen betekent het ook iets anders. Via je bloed komt alles wat je huid nodig heeft ter plaatse: zuurstof, vitaminen, mineralen, bouwstoffen. Gaat er in de kou minder bloed naar je huid, dan komt er ook minder van dat materiaal aan. Je huid gaat daardoor niet stuk, maar ze werkt wel met een krappere toevoer dan in de zomer. Vandaar dat doffe en vlakke dat je in deze maanden ziet.
Waar je huid in deze maanden van bouwt
Je huid vernieuwt zich continu, en een volledige cyclus duurt al gauw een aantal weken. Al die tijd is je lichaam bezig met bouwen, en dat bouwen gebeurt met materiaal dat uit je voeding komt. Een paar stoffen spelen daar een rol in, en die noem ik hier alvast zodat je ze herkent als ze verderop in deze reeks terugkomen.
- Eiwit levert de aminozuren waar je huid en je bindweefsel letterlijk uit opgebouwd worden. Zonder genoeg aanvoer valt er weinig te bouwen.
- Vitamine C is betrokken bij de vorming van collageen, het stevige netwerk onder je huid.
- Zink speelt een rol bij je huid en bij celdeling, en je huid deelt cellen in een hoog tempo.
- Vitamine A is van belang voor je huid en je slijmvliezen, en juist je slijmvliezen krijgen het in dit seizoen extra te verduren.
- Biotine hoort ook in dit rijtje thuis als stof die bij je huid betrokken is.
- Essentiële vetzuren heten essentieel omdat je lichaam ze niet zelf kan maken. Ze moeten dus uit je eten komen.
Wat opvalt als je dit rijtje ziet, is dat ze uit heel verschillende hoeken van je voeding komen. Eén enkel voedingsmiddel dekt dat nooit. Variatie is in dit verhaal dus geen modewoord, maar gewoon praktisch.
Dit is geen mankement, dit is aanpassing
Wat ik je vooral wil meegeven: er gaat niets mis. Je huid past zich aan aan een omgeving die in zes weken tijd flink veranderd is, en dat kost even. Het wordt pas ongemakkelijk als je die aanpassing tegenwerkt, bijvoorbeeld door heter te douchen, stevig te reinigen of er van alles bij te gaan gebruiken.
In het volgende artikel ga ik een laag dieper en leg ik uit waarom je huid per seizoen eigenlijk iets anders van je vraagt, en waarom je lichaam op die wisseling gebouwd is.
Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Vitamine C, zink en biotine: Your Ultimate Glow Bundle, lees je welke producten hierbij passen.
