◷ 6 min leestijd
In de eerste twee artikelen keken we naar wat bij psoriasis van binnenuit meespeelt en wat je er praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar de samenhang. Want dit is waar het vak van de kPNI eigenlijk over gaat: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen met elkaar praten. En je huid praat volop mee. Nog even vooraf: dit is educatie, geen behandeling. Psoriasis hoort bij je arts, en wat ik hier uitleg is bedoeld om het te begrijpen.
Je huid is een actief orgaan
We denken bij de huid vaak aan de buitenkant, aan hoe iets eruitziet. Maar je huid is een druk orgaan dat de hele dag bezig is. Ze houdt vocht binnen, houdt ongewenste dingen buiten, regelt je temperatuur, en ze is bovendien een plek waar je afweer heel actief is. Dat laatste wordt vaak vergeten, en het verklaart bij psoriasis een hoop.
Want als je huid een grensgebied is, dan zit daar ook bewaking. En bewaking die veel prikkels te verwerken krijgt, gaat scherper afgesteld staan. Dat is precies wat er speelt bij een huid die overactief reageert.
Het muurtje, en waarom een open muurtje zoveel doet
In het eerste artikel gebruikte ik het beeld van een muurtje van bakstenen met specie ertussen. Bij psoriasis sluit dat muurtje vaak minder goed, onder andere doordat het eiwit filaggrine minder goed zijn werk doet. Filaggrine helpt om vocht in de hoornlaag vast te houden en de huid dicht te houden. Zit daar een zwakke plek, dan komen prikkels van buiten makkelijker binnen.
En hier komt de kern: als er via dat open muurtje telkens iets binnenkomt, dan krijgt je afweer daar steeds een seintje van. Zo ontstaat een soort keten. Open barrière, indringers, een prikkel, een afweerreactie, en dat rondje herhaalt zich. Als je begrijpt dat het een keten is, snap je ook waarom het helpt om op meerdere plekken tegelijk rust te brengen, en niet alleen aan één knop te draaien.
De afweer en het idee van laaggradige activiteit
Je afweersysteem heeft twee standen die je je kunt voorstellen. Er is de acute stand, die aangaat als je bijvoorbeeld een griepje hebt en die daarna weer netjes uitgaat. En er is een veel stillere, laaggradige activiteit die op de achtergrond kan blijven sudderen als je lichaam langere tijd belast wordt, door spanning, weinig slaap, of een eetpatroon met veel suiker.
Bij psoriasis is die achtergrondactiviteit een belangrijk stuk van het verhaal. Het lichaam komt niet helemaal tot rust, en dat zie je terug in de huid. Het mooie is dat je lichaam ook manieren heeft om zo'n reactie weer tot een einde te brengen, en daar spelen bepaalde bouwstoffen een rol in. Ik kom er zo op.
Hormonen, stress en het ritme van je systeem
Spanning en je hormoonhuishouding zijn nauw met elkaar verweven. In een drukke periode maakt je lichaam meer stresshormonen aan, en dat raakt onder andere je afweer en je huid. Dat is een van de redenen dat psoriasis zich in een zware tijd juist kan laten zien. Voor veel vrouwen loopt de huid daarnaast ook mee met de maand, omdat hormonen invloed hebben op onder andere de vetproductie van de huid.
Mijn tip: houd het eens twee of drie maanden bij in een notitie op je telefoon. Niet uitgebreid, gewoon een woord per dag over hoe je huid aanvoelt en wat er speelde. Als je dat naast je leven en je cyclus legt, zie je vaak een patroon dat je daarna veel rustiger maakt.
De verbinding met je spijsvertering, wat concreter
Nu het stuk dat binnen de kPNI zoveel aandacht krijgt: de samenhang tussen je spijsvertering en je huid. Beide zijn grensgebieden, allebei plekken waar je lichaam contact maakt met wat van buiten komt, en allebei hebben ze een muurtje dat goed dicht hoort te zitten. Wat er in je darm gebeurt, is daarom niet los te zien van je huid.
Praktisch betekent dat vooral één ding: gevarieerd eten met genoeg vezels en groente is geen los advies voor je darmen, maar iets wat je hele systeem raakt. Vezels zitten in groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten. Heel veel mensen eten daar minder van dan ze denken.
De rol van de essentiële vetzuren
En dan de bouwstoffen waar ik in het eerste artikel al even naar verwees: de essentiële vetzuren. Ik wil je hier laten zien waarom ze in dit hele verhaal zo vaak terugkomen. Deze vetten zitten namelijk in de wanden van al je cellen, de zogeheten celmembranen. Je kunt je zo'n membraan voorstellen als een soepele huid om elke cel heen, en de kwaliteit daarvan bepaalt mede hoe goed die cel haar werk doet. Die soepelheid komt voor een groot deel uit de vetten die je eet.
Maar er is nog iets. Je lichaam gebruikt deze vetzuren ook als grondstof om kleine signaalstoffen van te maken. En een deel van die signaalstoffen is juist betrokken bij het netjes tot een einde brengen van een afweerreactie. Zie het als de opruimploeg die na afloop het licht weer uitdoet. Dat is normale fysiologie, iets wat je lichaam zelf doet, mits het de juiste grondstoffen tot zijn beschikking heeft. En laat die grondstoffen nou net de vetzuren zijn die je lichaam niet zelf kan maken.
Daarom kijken we in de kPNI altijd naar de vetten in iemands voeding. Niet als een los trucje, maar omdat ze op zoveel plekken tegelijk meedoen: in je celwanden, in je afweer, in je huidmuurtje. Vandaar dat ik ze in dit verhaal niet mag overslaan.
Waarom je dit samen moet bekijken
Als je alleen naar je huid kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je voeding kijkt, ook. De kracht zit in de combinatie: je huid van buiten zacht verzorgen, je leefstijl zo inrichten dat je lichaam ruimte krijgt om te herstellen, en van binnenuit zorgen voor een brede basis aan bouwstoffen, waaronder die essentiële vetzuren. En dat alles, ik blijf het herhalen, naast de begeleiding van je arts.
In het laatste artikel van deze reeks zoom ik in op die vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt, waar je ze uit haalt, en hoe je daar praktisch voor zorgt.
