ScKIN Journal
Wat het najaar met je huid doet
◷ 7 min leestijd Er komt elk jaar een moment, ergens half oktober, dat je huid ineens anders aanvoelt. Je hebt niks veranderd aan je verzorging, je eet ongeveer hetzelfde, en toch trekt je gezicht na het douchen, voelt je huid doffer aan en reageert ze sneller op dingen waar ze in augustus geen enkele moeite mee had. Veel vrouwen denken dan dat ze iets verkeerd doen. In mijn werk zie ik dat juist vaak andersom: je huid doet precies wat ze hoort te doen, alleen zijn de omstandigheden waarin ze dat doet in een paar weken tijd behoorlijk veranderd. Vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI vind ik dit een van de mooiste onderwerpen om uit te leggen, omdat je huid veel meer is dan een omhulsel. Ze is een grensgebied dat de hele dag meet, vertaalt en doorgeeft. En als de omgeving verandert, verandert het werk dat je huid doet gewoon mee. In dit artikel neem ik je mee in wat er in het najaar precies gebeurt, zodat je begrijpt waar dat andere gevoel vandaan komt. Je huid is een meetinstrument, geen omhulsel Laten we beginnen met iets wat veel mensen verrast. Diep in je opperhuid zitten cellen die reageren op aanraking en op warmte, met kleine receptorkanalen die opengaan zodra er iets verandert in de temperatuur of zodra iemand je zachtjes aanraakt. Als die kanalen opengaan, maakt je huid ter plekke serotonine aan en geeft dat signaal door via zenuwvezels naar je hersenen. Dat is geen detail. Je huid is, samen met je maag-darmkanaal en je zenuwstelsel, een van de drie belangrijkste weefsels waar serotonine gemaakt wordt. En serotonine doet in je lichaam onder andere dit: het brengt je stressassen tot rust, het remt je vecht- en vluchtsysteem, het regelt de verdeling van warmte in je lijf en het is betrokken bij verbinding en hechting. Dus als je huid warmte en zachte aanraking voelt, stuurt ze letterlijk een rustsignaal naar binnen. Draai het om en je begrijpt het najaar meteen beter. Koude wind, kleding die je bedekt, minder blote huid, minder huidcontact, kortere buitenmomenten. Je huid krijgt in deze periode een heel ander soort informatie binnen dan in de zomer. Dat verandert het gesprek dat ze met de rest van je lichaam voert. Nog iets wat ik hier graag bij vertel: diezelfde receptorkanalen worden gevoeliger wanneer er ontstekingsactiviteit in je lichaam speelt. Je huid geeft dus niet alleen door wat er van buiten gebeurt, maar ook iets van wat er binnen aan de hand is. Dat is precies waarom ik nooit alleen naar de buitenkant kijk. Het muurtje met de specie ertussen De buitenste laag van je huid stel je je het beste voor als een muurtje. De huidcellen zijn de stenen, en de vetten daartussen zijn de specie. Zolang die specie netjes op zijn plek zit, houdt je huid haar vocht vast en blijft er van buitenaf weinig ongewenst binnenkomen. In het najaar krijgt dat muurtje het van twee kanten. Buiten is het koud en waait het, en koude lucht kan van zichzelf al weinig vocht dragen. Binnen gaat de verwarming aan, en verwarmde lucht droogt de ruimte verder uit. Jij loopt de hele dag heen en weer tussen die twee werelden. Elke keer dat je van buiten naar binnen stapt, maakt je huid een sprong van misschien wel vijftien graden, en daar hoort telkens een aanpassing bij. Als de specie tussen de stenen dunner wordt, gebeuren er twee dingen tegelijk. Je huid verliest sneller vocht, waardoor ze trekkerig aanvoelt en dof oogt. En prikkels van buitenaf komen makkelijker binnen, waardoor je huid sneller reageert. Dat overgevoelige gevoel dat veel vrouwen in oktober en november beschrijven, komt bijna altijd hiervandaan. Wat dat proces versnelt is heel alledaags. Warmer douchen omdat het koud is. Vaker een warm bad. De handdoek wat steviger over je gezicht. Een dikkere reiniger omdat je huid droog voelt. Stuk voor stuk begrijpelijke reacties die precies die vetlaag verder uitdunnen. Minder licht, en dat voelt je hele lijf Dan het onderdeel dat het meest wordt onderschat: licht. In je hypothalamus zit de centrale klok van je lichaam, en licht is verreweg de belangrijkste tijdgever voor die klok. Wat veel mensen niet weten, is dat vrijwel elk orgaan daarnaast een eigen klok heeft. De centrale klok stemt die allemaal op elkaar af. In augustus krijg je hier een zee aan licht binnen. Half november is het aantal uren daglicht meer dan gehalveerd, en wat er is, is ook nog eens grijzer en zwakker. Je centrale klok krijgt daardoor een veel vager signaal binnen over hoe laat het is. Dat werkt door in je slaap, in je energie over de dag, en in het ritme van je herstelprocessen. En dat raakt je huid direct, want je huid vernieuwt zich vooral in de nacht. De uren waarin je slaapt zijn de uren waarin je lichaam opruimt en opbouwt. Loopt je ritme minder strak, dan krijgt dat opbouwwerk minder ruimte. Dat merk je niet na één nacht, maar na een aantal weken wel. Je bloedvaten trekken samen als het koud is Nog een mechanisme dat meespeelt. Als het koud wordt, houdt je lichaam de warmte vast waar die het hardst nodig is, dus rond je organen. Je bloedvaten in de buitenste lagen trekken daarvoor samen. Slim bedacht, want zo verlies je minder warmte via je huid. Alleen betekent het ook iets anders. Via je bloed komt alles wat je huid nodig heeft ter plaatse: zuurstof, vitaminen, mineralen, bouwstoffen. Gaat er in de kou minder bloed naar je huid, dan komt er ook minder van dat materiaal aan. Je huid gaat daardoor niet stuk, maar ze werkt wel met een krappere toevoer dan in de zomer. Vandaar dat doffe en vlakke dat je in deze maanden ziet. Waar je huid in deze maanden van bouwt Je huid vernieuwt zich continu, en een volledige cyclus duurt al gauw een aantal weken. Al die tijd is je lichaam bezig met bouwen, en dat bouwen gebeurt met materiaal dat uit je voeding komt. Een paar stoffen spelen daar een rol in, en die noem ik hier alvast zodat je ze herkent als ze verderop in deze reeks terugkomen. Eiwit levert de aminozuren waar je huid en je bindweefsel letterlijk uit opgebouwd worden. Zonder genoeg aanvoer valt er weinig te bouwen. Vitamine C is betrokken bij de vorming van collageen, het stevige netwerk onder je huid. Zink speelt een rol bij je huid en bij celdeling, en je huid deelt cellen in een hoog tempo. Vitamine A is van belang voor je huid en je slijmvliezen, en juist je slijmvliezen krijgen het in dit seizoen extra te verduren. Biotine hoort ook in dit rijtje thuis als stof die bij je huid betrokken is. Essentiële vetzuren heten essentieel omdat je lichaam ze niet zelf kan maken. Ze moeten dus uit je eten komen. Wat opvalt als je dit rijtje ziet, is dat ze uit heel verschillende hoeken van je voeding komen. Eén enkel voedingsmiddel dekt dat nooit. Variatie is in dit verhaal dus geen modewoord, maar gewoon praktisch. Dit is geen mankement, dit is aanpassing Wat ik je vooral wil meegeven: er gaat niets mis. Je huid past zich aan aan een omgeving die in zes weken tijd flink veranderd is, en dat kost even. Het wordt pas ongemakkelijk als je die aanpassing tegenwerkt, bijvoorbeeld door heter te douchen, stevig te reinigen of er van alles bij te gaan gebruiken. In het volgende artikel ga ik een laag dieper en leg ik uit waarom je huid per seizoen eigenlijk iets anders van je vraagt, en waarom je lichaam op die wisseling gebouwd is. Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Vitamine C, zink en biotine: Your Ultimate Glow Bundle, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Waarom je huid per seizoen iets anders vraagt Een najaarsroutine voor je huid, van binnen en van buiten Vitamine C, zink en biotine: Your Ultimate Glow Bundle
Learn more
Waarom je huid per seizoen iets anders vraagt
◷ 7 min leestijd In het vorige artikel keken we naar wat er in het najaar met je huid gebeurt: een beschermlaag die het van twee kanten krijgt, minder licht voor je interne klok, en bloedvaten die zich in de kou wat terugtrekken. In dit artikel wil ik een laag dieper gaan, want er zit iets onder dat ik zelf het interessantste deel van het verhaal vind. Je huid vraagt per seizoen iets anders van je, en dat is geen ongemak. Je lichaam is er juist op gebouwd. Wij leven het hele jaar in dezelfde temperatuur Denk eens na over hoe jouw jaar eruitziet. Je woonkamer is in januari net zo warm als in juli. Je slaapkamer ook. In de auto zet je de verwarming of de koeling aan. Op kantoor is het altijd rond de twintig graden. In de supermarkt ligt in december hetzelfde als in juni. Je lichaam leeft daarmee het hele jaar door in vrijwel dezelfde omstandigheden. Dat is historisch gezien nieuw. Gedurende vrijwel onze hele ontwikkeling als mens was er nooit sprake van een omgeving die altijd ongeveer gelijk bleef. Er was kou, er was hitte, er waren periodes waarin er minder te eten was, er waren seizoenen waarin bepaald voedsel simpelweg niet bestond. Je lichaam heeft zich gevormd in die afwisseling, en heeft daar strategieën voor ontwikkeld. Binnen de kPNI wordt daar veel aandacht aan besteed, en het idee erachter is mooi. Milde prikkels uit de omgeving maken je systeem robuuster. Een periode van milde kou, een periode van milde hitte, een korte tijd zonder eten, het zijn allemaal signalen waarop je lichaam reageert door zichzelf beter af te stellen. Blijven die prikkels helemaal weg, dan worden de beschermende systemen niet meer aangesproken. En wat je niet aanspreekt, wordt geleidelijk minder scherp. Dat is precies waarom ik het najaar niet zie als iets wat je moet zien te overleven. Het is een van de weinige momenten in het jaar waarop je omgeving je nog echt iets vraagt. Je huid staat daarbij vooraan, want zij is het orgaan dat die kou, die wind en die wisseling als eerste voelt. Je huid bestaat uit lagen, en elke laag heeft iets anders nodig Om te begrijpen wat je huid per seizoen van je vraagt, helpt het om te weten hoe ze is opgebouwd. Grof gezegd zitten er drie lagen boven elkaar. De buitenste laag is het muurtje uit het vorige artikel: cellen met vetten ertussen, die vocht binnenhouden en ongewenste dingen buiten. Deze laag heeft vooral vetachtige bestanddelen nodig, en die zijn in de winter het snelst op. Daaronder ligt de laag waar het stevige netwerk zit. Collageen bestaat uit draden die met elkaar in elkaar draaien tot vezels, en samen vormen die een netwerk waar je huid haar stevigheid aan ontleent. Tussen die draden zitten stoffen die er structuur aan geven, en er zitten elastinevezels tussen die zorgen voor de veerkracht. Ik leg dat altijd uit met een elastiek: je kunt er heel vaak aan trekken en het gaat netjes terug, maar na verloop van tijd komt er een moment dat het minder snel terugspringt. Daarnaast zit er hyaluronzuur, en dat is de stof die het vocht vasthoudt waardoor je huid er egaal en zacht uitziet. De onderste laag, het bindweefsel dat tegen je spieren aan ligt, heeft vooral eiwit nodig om sterk te zijn. Die laag is verantwoordelijk voor het volume van je huid. Is er in een van die drie lagen te weinig materiaal, dan zie je dat terug in stevigheid en volume. Wat ik hierbij vaak zeg: vanaf een jaar of dertig buigt de aanmaak van collageen, elastine en hyaluronzuur langzaam om naar een lager niveau. Dat is normaal en het overkomt iedereen. Het betekent alleen wel dat de aanvoer van bouwstoffen met de jaren belangrijker wordt, niet minder. De marathon zonder training Er is een vergelijking die ik graag maak, omdat hij meteen duidelijk maakt waarom bouwstoffen zo bepalend zijn. Stel dat je morgen een marathon moet lopen zonder dat je ooit getraind hebt. Je gaat je best doen, je komt waarschijnlijk een heel eind, maar het resultaat valt tegen en je bent er lang van aan het bijkomen. Zo werkt het ook met je huid. Als je haar in het najaar vraagt om extra hard te werken, om sneller te vernieuwen, om die beschermlaag steeds opnieuw op te bouwen, dan moet daar materiaal voor zijn. Ontbreekt dat materiaal, dan gebeurt er gewoon minder dan je hoopt. Ik zie dat vaak bij vrouwen die veel investeren in verzorging en behandelingen, en dan teleurgesteld zijn in wat ze terugzien. Hun huid loopt de marathon, alleen zonder training. Wat het seizoen op je bord verandert Hier wordt het praktisch. Ons voedselaanbod is het hele jaar gelijk, maar wat je in de praktijk kiest verandert wel degelijk mee met de temperatuur. In de zomer eet je vanzelf meer rauwkost, meer salade, meer fruit, meer koude gerechten. Zodra het kouder wordt, schuift dat op naar warme maaltijden, naar stoofpotten, naar brood en pasta, naar meer koolhydraten en vaak ook naar minder groente. Dat is geen ramp, maar het is wel goed om te weten dat een aantal stoffen die je huid gebruikt juist in die zomerhoek zit. Ik loop ze langs. Vitamine C haal je uit fruit, paprika, koolsoorten en bladgroente. In de winter eten de meeste mensen daar minder van. Vitamine C is betrokken bij de vorming van collageen, en dat is precies het netwerk dat je huid stevig houdt. Vitamine A zit als voorloper in oranje en donkergroene groenten: pompoen, wortel, zoete aardappel, boerenkool, spinazie. De herfst is daar eigenlijk perfect voor, want dat is precies wat er nu op de markt ligt. Zink komt uit vlees, vis, schaaldieren, noten en zaden. Pompoenpitten zijn er een van de rijkste bronnen van. Eiwit haal je uit vlees, vis, ei, zuivel, peulvruchten en noten. Dit is de stof die het vaakst te laag uitvalt, zeker bij vrouwen die vooral op brood, pasta en rijst draaien. Essentiële vetzuren zitten in vette vis, walnoten en lijnzaad. Je lichaam kan ze niet zelf maken, dus er is geen andere route dan je voeding. Biotine zit onder andere in ei, noten en volkoren producten. Een detail over opname dat vaak wordt overgeslagen Iets wat ik graag meegeef, omdat het zo simpel is en zo veel scheelt. Vitamine A, vitamine D en vitamine E zijn vetoplosbaar, net als de essentiële vetzuren. Om ze goed op te nemen heeft je lichaam vet in dezelfde maaltijd nodig, plus de enzymen die dat vet afbreken. Eet je je wortels of je spinazie dus helemaal zonder vet, dan neem je een deel van wat erin zit niet op. Een scheut olijfolie over je groente, een handvol noten erbij, of gewoon een gerecht waar vanzelf wat vet in zit, en dat probleem is opgelost. Zulke kleine aanpassingen hebben in de praktijk vaak meer effect dan het toevoegen van weer iets nieuws. Wat dit betekent voor jou De kern van dit artikel is eigenlijk dit: de wisseling van de seizoenen is iets waar je lichaam op gemaakt is, en je huid past zich elk jaar opnieuw aan. Wat je huid van je vraagt is niet dat je die wisseling wegpoetst, maar dat je haar in deze maanden genoeg materiaal geeft om het werk te doen, en dat je haar niet extra belast met dingen die de beschermlaag verder uitdunnen. In het volgende artikel wordt het concreet. Ik loop met je langs een najaarsroutine van buiten en van binnen, met de dingen die in mijn ervaring het meeste verschil maken. Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Vitamine C, zink en biotine: Your Ultimate Glow Bundle, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat het najaar met je huid doet Een najaarsroutine voor je huid, van binnen en van buiten Vitamine C, zink en biotine: Your Ultimate Glow Bundle
Learn more
Een najaarsroutine voor je huid, van binnen en van buiten
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat het najaar met je huid doet en waarom je huid per seizoen iets anders van je vraagt. Nu het praktische deel, want daar heb je uiteindelijk het meeste aan. Ik loop met je langs een najaarsroutine in twee helften: wat je van buiten doet, en wat je van binnen doet. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk aan te pakken. Kies er drie die je het makkelijkst volhoudt, en bouw daarna verder. Van buiten: houd het muurtje heel 1. Douche korter en minder heet Dit is de allerbelangrijkste, en tegelijk de moeilijkste als het buiten koud is. Heet water lost precies die vetten op die je huid gebruikt om vocht binnen te houden. Zet de kraan iets lager dan je gewend bent en houd het kort. Als je huid na het douchen rood is of trekt, was het te heet. Dep je daarna droog in plaats van te wrijven. 2. Breng je verzorging aan op een licht vochtige huid Meteen na het wassen, als je huid nog licht vochtig is. Dan sluit je het aanwezige vocht als het ware in. Wacht je tot je helemaal droog bent, dan is een deel van dat vocht al verdampt en werk je op een drogere ondergrond. Dit kost je niets en het scheelt merkbaar. 3. Kies verzorging die de specie aanvult Zoek in deze maanden naar verzorging met vetachtige bestanddelen zoals ceramiden, die precies de laag aanvullen die in de winter het snelst opraakt. Een rijkere textuur dan je zomerroutine is in deze periode gewoon logisch, ook als je huid van zichzelf niet droog is. 4. Bouw je actieve ingrediënten af in plaats van op Sterke actieve stoffen kunnen fantastisch werken, alleen niet op een huid die al aan het aanpassen is. Gebruik je meerdere actieve producten naast elkaar, ga dan in het najaar terug naar één, en gebruik die minder vaak. Voelt je huid weer rustig aan, dan kun je altijd weer opbouwen. Andersom werkt bijna nooit. 5. Doe iets aan de lucht in huis Verwarmde lucht is droge lucht, en je huid staat daar acht uur per nacht in. Zet je slaapkamer een graad of twee lager, hang je was binnen te drogen, of zet een schaal water bij de radiator. Een luchtbevochtiger mag natuurlijk ook, maar het hoeft niet. Het gaat erom dat de lucht in de ruimte waar je slaapt niet kurkdroog is. 6. Bescherm je huid tegen wind, en blijf aan zonbescherming denken Wind droogt je huid sneller uit dan kou alleen. Een sjaal die je onderste gezichtshelft bedekt op de fiets doet echt wat. En zonbescherming blijft ook in het najaar zinvol, want ultraviolet licht is er ook bij een grijze lucht. Van binnen: geef je huid materiaal en ritme 7. Ga in het eerste uur na het opstaan naar buiten Licht is de belangrijkste tijdgever voor de klok in je hoofd, en die klok stemt alle andere klokken in je lichaam op elkaar af. Tien tot vijftien minuten buiten in de ochtend, ook als het bewolkt is, geeft die klok een veel duidelijker signaal dan wat je binnen krijgt. Buiten is het op een grijze dag nog steeds tientallen keren lichter dan in je woonkamer. Loop dus even om het blok, of zet je koffie buiten aan. 8. Zet eiwit bij elke maaltijd op je bord Dit is de stap die in mijn ervaring het vaakst het verschil maakt, en tegelijk het minst gebeurt. Je huid en je bindweefsel worden opgebouwd uit aminozuren, en die komen uit eiwit. Denk aan ei bij je ontbijt in plaats van alleen brood, kwark of yoghurt met noten, vis of vlees bij je warme maaltijd, peulvruchten in je soep. Eén portie per dag is te weinig als je lichaam de hele dag aan het bouwen is. 9. Houd kleur op je bord, juist nu De herfst heeft daar eigenlijk alles voor: pompoen, wortel, zoete aardappel, boerenkool, spruiten, rode kool, bieten. Let bewust op kleur bij je groente, groen, oranje, rood, paars, dan krijg je vanzelf een breder aanbod aan voedingsstoffen binnen zonder dat je met lijstjes hoeft te werken. 10. Combineer je groente met vet Vitamine A, D en E zijn vetoplosbaar, dus je hebt vet in dezelfde maaltijd nodig om ze goed op te nemen. Een scheut olijfolie over je gestoomde groente, avocado erbij, of een handvol noten. Zonder dat vet laat je een deel van wat erin zit gewoon liggen. 11. Eet twee keer per week vette vis Zalm, makreel, haring, sardines. Vette vis is de meest directe bron van de essentiële vetzuren die je lichaam niet zelf kan maken. Eet je geen vis, kijk dan naar walnoten en lijnzaad, al zit de omzetting daarvan anders in elkaar. 12. Drink verspreid over de dag, ook als je geen dorst hebt In de kou voel je minder dorst, terwijl je door de droge binnenlucht juist meer vocht verliest. Je huid staat bovendien achteraan in de rij als je lichaam vocht verdeelt. Een kan water op je bureau of warme kruidenthee door de dag heen werkt beter dan drie keer een groot volume ineens. 13. Zoek af en toe de milde prikkel op Hier komt het verhaal uit het vorige artikel terug. Je lichaam wordt robuuster van milde uitdagingen. Sluit je douche af met dertig seconden koel water. Ga wandelen als het fris is in plaats van binnen te blijven. Neem de fiets. Je hoeft niet in ijswater te gaan zitten, het gaat om de afwisseling, niet om de heldendaad. 14. Zoek ook de warmte en de aanraking op Dit is het spiegelbeeld van punt dertien, en het wordt vaak vergeten. Warmte en zachte aanraking op je huid zetten via die receptorkanalen in je opperhuid een rustsignaal in gang richting je zenuwstelsel. Een warme douche, een sauna, een massage, of gewoon knuffelen op de bank onder een deken. Dat is geen luxe, dat is fysiologie. 15. Houd je ritme vast, ook in het weekend Je huid vernieuwt zich vooral in de nacht. Probeer daarom rond dezelfde tijd naar bed te gaan en op te staan, ook op zaterdag. Regelmaat doet hier meer dan lengte. En zet je schermen in het laatste uur wat dimmer, want fel licht laat aan je centrale klok weten dat het nog dag is. Hoe je dit volhoudt Als je dit rijtje in één keer probeert te doen, houd je het geen twee weken vol. Kies er drie uit die het minste van je vragen en doe die vier weken achter elkaar. Mijn voorkeur gaat meestal uit naar deze drie om mee te beginnen: koeler douchen, eiwit bij elke maaltijd, en die tien minuten ochtendlicht. Ze kosten samen bijna geen extra tijd en ze raken allebei de kanten van het verhaal. Geef het ook echt tijd. Je huid vernieuwt zich in weken, niet in dagen, dus kijk pas na een maand of zes weken terug in plaats van elke ochtend in de spiegel te zoeken naar verschil. In het laatste artikel van deze reeks zet ik de voedingsstoffen op een rij die in deze artikelen langsgekomen zijn, met de erkende bijdragen die daarbij horen, en vertel ik waar je ze praktisch vandaan haalt. Dit is deel 3 van een reeks van 4. In het laatste deel, Vitamine C, zink en biotine: Your Ultimate Glow Bundle, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat het najaar met je huid doet Waarom je huid per seizoen iets anders vraagt Vitamine C, zink en biotine: Your Ultimate Glow Bundle
Learn more
Vitamine C, zink en biotine: Your Ultimate Glow Bundle
◷ 8 min leestijd In deze reeks keken we naar wat het najaar met je huid doet, waarom je huid per seizoen iets anders van je vraagt, en hoe een najaarsroutine er van buiten en van binnen uitziet. In dit laatste artikel zet ik de voedingsstoffen op een rij die in de vorige drie artikelen zijn langsgekomen, met de bijdragen die daarvoor officieel erkend zijn, en vertel ik waar je ze praktisch vandaan haalt. Even terug: welke stoffen kwamen langs Als je de eerste drie artikelen naast elkaar legt, komen er steeds dezelfde namen terug. Eiwit als bouwstof voor je huid en je bindweefsel. Vitamine C, betrokken bij de vorming van collageen. Zink en biotine, allebei stoffen die bij je huid horen. Vitamine A, van belang voor je huid en je slijmvliezen. En de essentiële vetzuren, die zo heten omdat je lichaam ze niet zelf kan maken. Dat zijn geen willekeurige namen. Voor een aantal daarvan is wetenschappelijk vastgesteld welke bijdrage ze leveren, en die formuleringen liggen vast. Ik zet ze hieronder precies zo neer, zodat je weet waar je aan toe bent. De erkende bijdragen, per stof Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid, en helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. Vitamine C helpt daarnaast de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.1 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en is belangrijk voor de huid. Zink ondersteunt het herstellend vermogen van de huid en draagt bij aan een normale celdeling.2 Biotine helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en helpt een normale huid in stand houden.3 Vitamine A voor het behoud van een gezonde huid en slijmvliezen. Vitamine A is belangrijk voor de huid.4 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel, en mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel.5 Vitamine E en selenium helpen de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.6 Eén ding wil ik hier expliciet zeggen, omdat er in de wereld van huidsupplementen veel beweerd wordt. Voor collageen zelf bestaat er geen erkende gezondheidsclaim. Collageen is een prachtig ingrediënt en het levert aminozuren, maar de erkende bijdragen aan collageenvorming komen van vitamine C. Zo hoor je het van mij, en zo hoor je het van iedereen die zich aan de regels houdt. Waar je deze stoffen uit voeding haalt Voordat we het over aanvullen hebben, eerst het bord. Want daar begint het. Vitamine C: paprika, koolsoorten, broccoli, spruiten, citrusfruit, kiwi, bessen. Verse en niet te lang gekookte groente levert het meeste op. Zink: rundvlees, schaal- en schelpdieren, pompoenpitten, cashewnoten, kaas, peulvruchten. Biotine: ei, noten, zaden, volkoren producten, orgaanvlees. Vitamine A: lever, ei en zuivel leveren het rechtstreeks. Als voorloper zit het in pompoen, wortel, zoete aardappel, boerenkool en spinazie, altijd combineren met wat vet. Koper en mangaan: noten, zaden, volkoren producten, cacao, peulvruchten. Vitamine E: noten, zaden, olijfolie, avocado. Selenium: paranoten, vis, ei. Essentiële vetzuren: vette vis zoals zalm, makreel, haring en sardines. Eiwit: vlees, vis, ei, zuivel, peulvruchten, noten. Verdeeld over de dag, niet alles in één maaltijd. Kijk je naar dat rijtje, dan zie je meteen waarom ik in het tweede artikel zei dat variatie geen modewoord is. Deze stoffen komen uit heel verschillende hoeken van je voeding. Eén enkel voedingsmiddel dekt dit nooit, en in een druk najaar lukt die breedte niet altijd even goed. Waarom een brede basis vaak prettiger werkt dan één losse stof Wat ik in mijn werk veel zie: iemand leest iets over een bepaalde stof, gaat die alleen nemen, en merkt weinig. Dat is ook logisch, want je lichaam werkt niet met losse stoffen maar met processen waarin een hele reeks stoffen tegelijk meedoet. Ontbreekt er ergens een schakel, dan stokt het proces, hoeveel je ook van dat ene neemt. Voor je huid geldt dat heel duidelijk. De vorming van collageen, de opbouw van je bindweefsel, de bescherming van je cellen, de celdeling in je opperhuid, dat zijn allemaal processen waar meerdere vitaminen en mineralen bij betrokken zijn. Een brede basis werkt daarom in de praktijk prettiger dan één losse stof in een hoge dosering. Your Ultimate Glow Bundle Daarom hebben we bij ScKIN de drie formules die deze basis samen dekken in één bundel gezet: Your Ultimate Glow Bundle, met Control+, Collagen+ en Omega+. Collagen+ is één maatschep per dag, met een tropische smaak. Daarin zit 6000 mg collageenpeptiden uit vis, en die zijn aangevuld met de micronutriënten die de erkende bijdragen leveren: 500 mg vitamine C, 25 mg zink, 50 mcg biotine, koper, mangaan, magnesium en selenium. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid, zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit, en koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.1,2,5 Daarnaast zitten er aminozuren, hyaluronzuur en een plantenmix in als onderdeel van de volledige formule. Control+ zijn drie tabletten per dag, met een breed fundament aan micronutriënten: vitamine A, C, D3 en E, biotine, zink, selenium, chroom en jodium. Vitamine A voor het behoud van een gezonde huid en slijmvliezen, biotine helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit, en vitamine E en selenium helpen de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.3,4,6 Verder bevat Control+ 2000 mg MSM en 150 mg lactoferrine als onderdeel van de formule. Omega+ zijn twee softgels per dag met 1000 mg EPA en 750 mg DHA, uit wild gevangen Alaska-vis met MSC-certificering. Hier ben ik graag precies: de erkende bijdragen van EPA en DHA liggen niet bij je huid, maar elders. EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart, DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie, en de inname van DHA is goed voor het gezichtsvermogen.7 Omega+ zit in deze bundel voor de omega-3-vetzuren EPA en DHA. Zie deze drie samen als de brede basis onder je dag, naast alles wat je met je verzorging, je licht, je ritme en je bord doet. Ze zijn geen vervanging van goed eten, en ze doen het werk niet in je plaats. Ze zorgen ervoor dat je huid in de maanden waarin ze het hardste werkt genoeg materiaal heeft om mee te bouwen. Bekijk Your Ultimate Glow Bundle In deze bundel zitten Collagen+, Control+ en Omega+. Je kunt ze ook los bekijken. Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: je huid doet in het najaar precies wat ze hoort te doen, en ze vraagt in deze maanden vooral om materiaal, om ritme en om een beschermlaag die je heel laat. Kies een paar dingen uit deze artikelen, houd ze een aantal weken vol, en kijk dan pas terug. Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, maar het is wel hoe je lichaam werkt. Heb je twijfel over wat bij jouw voeding en ritme past, vraag dan gerust advies. We denken heel graag met je mee. 1 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid, helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. Collagen+ levert 500 mg vitamine C per dagdosering (1 maatschep), Control+ 150 mg per dagdosering (3 tabletten). 2 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit, is belangrijk voor de huid, ondersteunt het herstellend vermogen van de huid en draagt bij aan een normale celdeling. Collagen+ levert 25 mg zink per dagdosering, Control+ 15 mg. 3 Biotine helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en helpt een normale huid in stand houden. Collagen+ levert 50 mcg biotine per dagdosering, Control+ 20 mcg. 4 Vitamine A voor het behoud van een gezonde huid en slijmvliezen. Control+ levert 400 mcg vitamine A per dagdosering. 5 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel. Collagen+ levert 2 mg koper en 2 mg mangaan per dagdosering. 6 Vitamine E en selenium helpen de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. Control+ levert 100 mg vitamine E en 150 mcg selenium per dagdosering, Collagen+ 40 mcg selenium. 7 EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart bij een dagelijkse inname van 250 mg EPA en DHA. DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie en de inname van DHA is goed voor het gezichtsvermogen bij een dagelijkse inname van 250 mg DHA. Omega+ levert 1000 mg EPA en 750 mg DHA per dagdosering (2 softgels). Voor collageen als ingrediënt bestaat geen goedgekeurde gezondheidsclaim. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding en een gezonde leefstijl. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook Wat het najaar met je huid doet Waarom je huid per seizoen iets anders vraagt Een najaarsroutine voor je huid, van binnen en van buiten
Learn more
Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
◷ 7 min leestijd In deze reeks keken we naar wat bij psoriasis van binnenuit meespeelt, wat je er praktisch aan kunt doen, en hoe je huid samenhangt met je afweer en je spijsvertering. In alle drie de artikelen kwam één groep bouwstoffen steeds terug: de essentiële vetzuren. In dit laatste deel zoom ik daarop in. Wat zijn het, waarom kan je lichaam ze niet zelf maken, en waar haal je ze uit. En ik blijf het eerlijk zeggen: psoriasis is een medische aandoening die bij je arts hoort. Dit artikel gaat over de vetzuren zelf, niet over het behandelen van je huid. Wat 'essentieel' eigenlijk betekent De naam zegt het al. Een voedingsstof heet essentieel als je lichaam hem niet zelf kan aanmaken en je hem dus uit je voeding moet halen. Voor de meeste vetten geldt dat niet, die maakt je lichaam prima zelf. Maar een paar vetzuren vallen daarbuiten, en de bekendste daarvan zijn de omega-3-vetzuren. Die moet je echt via je bord binnenkrijgen, elke dag opnieuw, want je lichaam heeft geen voorraadkast waar het eindeloos uit kan putten. Dat maakt ze zo bijzonder. Waar je lichaam veel dingen zelf oplost, is het voor deze vetten volledig afhankelijk van wat jij eet. En zoals we in het vorige artikel zagen, doen ze op heel veel plekken mee: in de wanden van je cellen, en als grondstof voor de signaalstoffen waarmee je lichaam een afweerreactie netjes afrondt. Genoeg reden dus om er bewust mee bezig te zijn. Even over EPA en DHA Als je je in omega-3 verdiept, kom je al snel twee namen tegen: EPA en DHA. Dat zijn de twee vetzuren die er binnen de omega-3-familie het meest toe doen, en die je vooral uit vis haalt. Je hoeft die namen niet uit je hoofd te leren, maar het is wel handig om te weten dat ze niet hetzelfde zijn. DHA is bijvoorbeeld een belangrijke bouwsteen voor je hersenen en speelt mee bij je gezichtsvermogen, en EPA en DHA samen doen mee bij de normale werking van je hart. Verderop kom ik daar nog even precies op terug. Waar je omega-3 uit haalt De rijkste bron van omega-3 is vette vis, denk aan zalm, makreel, haring en sardines. Daarnaast zit er een plantaardige variant in walnoten, lijnzaad en chiazaad. Toch is dat niet helemaal hetzelfde, want de plantaardige vorm moet je lichaam eerst nog omzetten naar EPA en DHA, en dat lukt maar voor een klein deel. De vorm uit vette vis kan je lichaam een stuk makkelijker gebruiken. Vandaar dat vette vis in dit verhaal zo vaak genoemd wordt. In de praktijk zie ik dat veel mensen minder vette vis eten dan het advies, gewoon omdat het er in een drukke week bij inschiet, of omdat ze het niet zo vaak op het menu zetten. Als je twee keer per week vette vis eet en verder gevarieerd, dan doe je het eigenlijk al heel netjes. Lukt dat structureel niet, dan kan een aanvulling praktisch zijn om je basis breed te houden. En daar wil ik je onze eigen Omega+ voor laten zien. Omega+ van ScKIN als bron van omega-3 Onze Omega+ is een visolie die rijk is aan omega-3, met per dagdosering van twee softgels 1000 mg EPA en 750 mg DHA. Het is een bron van omega-3, precies die essentiële vetzuren waar we het in deze reeks over hadden. De visolie is van hoge kwaliteit: MSC-gecertificeerd, uit wild gevangen Alaska Pollock, met een lage totoxwaarde, wat iets zegt over de versheid van de olie. Nu wil ik heel precies zijn over wat we hier wel en niet over zeggen, want dat vind ik belangrijk. De officieel erkende bijdragen van deze vetzuren gaan over drie dingen. DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie.1 EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart.1 En de inname van DHA is goed voor het gezichtsvermogen.1 Dat zijn de bijdragen die vaststaan, en daar houd ik het bij. Zie Omega+ dus als een betrouwbare manier om je omega-3 op peil te houden als bron van deze essentiële vetzuren, naast je gewone voeding. Zie Omega+ vooral als een brede basis onder je dag, als een goede bron van de vetzuren die je lichaam nou eenmaal niet zelf maakt. En voor alles wat met je huid en je psoriasis te maken heeft, blijft je arts of behandelaar je aanspreekpunt. Bekijk Omega+ Waarom kwaliteit bij visolie echt uitmaakt Nog een ding dat ik graag meegeef, want bij visolie is kwaliteit belangrijker dan mensen denken. Vette olie kan namelijk oxideren, en dan is ze eigenlijk over haar houdbaarheid heen voordat je haar opdrinkt. Daarom letten we bij Omega+ op de versheid van de olie, uitgedrukt in een lage totoxwaarde. Daarnaast is de vis wild gevangen en MSC-gecertificeerd, wat gaat over hoe verantwoord de vis uit zee komt. Kies je zelf een visolie uit, let dan op dat soort dingen, want een verse olie van goede herkomst is de moeite waard. En tijdens zwangerschap en borstvoeding Een mooi detail om te weten: Omega+ is het enige product in onze lijn dat we ook aanraden tijdens de zwangerschap en de borstvoeding. Dat komt door DHA. De inname van DHA door de moeder draagt namelijk bij tot een goede ontwikkeling van de ogen en de normale ontwikkeling van de hersenen bij de baby, zowel bij de ongeboren baby als bij baby's die borstvoeding krijgen.2 Ben je in verwachting of geef je borstvoeding, overleg dan wel even met je verloskundige of arts over wat voor jou passend is. Praktisch: hoe je hiermee omgaat Wil je met je vetten aan de slag, dan zou ik het zo aanpakken. Zet twee keer per week vette vis op je menu en varieer met walnoten, lijnzaad en chiazaad door bijvoorbeeld je yoghurt of salade. Gebruik olijfolie als je vaste vet in de keuken. En kies je voor een aanvulling, neem die dan bij een maaltijd, dat zit voor de meeste mensen het prettigst. Twee softgels Omega+ per dag zijn genoeg voor de genoemde hoeveelheden EPA en DHA. Overleg altijd met je arts of behandelaar als je medicijnen gebruikt of onder behandeling bent, zeker bij een aandoening als psoriasis. Een aanvulling hoort naast die begeleiding te staan, nooit in de plaats ervan. Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: je huid is verbonden met de rest van je lichaam, en van binnenuit een gezonde basis leggen is iets wat je rustig en met aandacht doet. Essentiële vetzuren horen bij die basis, gewoon omdat je lichaam ze niet zelf maakt. Geef het tijd, kies een paar dingen uit deze artikelen, en blijf het afstemmen met de mensen die je begeleiden. Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, maar het is wel hoe het werkt. 1 DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie en de inname van DHA is goed voor het gezichtsvermogen (bij een dagelijkse inname van 250 mg DHA). EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart (bij een dagelijkse inname van 250 mg EPA en DHA). Omega+ levert 750 mg DHA en 1000 mg EPA per dagdosering van twee softgels. 2 De inname van DHA door de moeder draagt bij tot een goede ontwikkeling van de ogen en tot de normale ontwikkeling van de hersenen bij de foetus en bij zuigelingen die borstvoeding krijgen. Dit gunstige effect wordt verkregen bij een inname van 200 mg DHA bovenop de aanbevolen dagelijkse inname van omega-3-vetzuren voor volwassenen. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding en een gezonde leefstijl. Psoriasis is een medische aandoening. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd je arts of behandelaar. Lees ook Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit De diepere laag achter psoriasis
Learn more
De diepere laag achter psoriasis
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat bij psoriasis van binnenuit meespeelt en wat je er praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar de samenhang. Want dit is waar het vak van de kPNI eigenlijk over gaat: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen met elkaar praten. En je huid praat volop mee. Nog even vooraf: dit is educatie, geen behandeling. Psoriasis hoort bij je arts, en wat ik hier uitleg is bedoeld om het te begrijpen. Je huid is een actief orgaan We denken bij de huid vaak aan de buitenkant, aan hoe iets eruitziet. Maar je huid is een druk orgaan dat de hele dag bezig is. Ze houdt vocht binnen, houdt ongewenste dingen buiten, regelt je temperatuur, en ze is bovendien een plek waar je afweer heel actief is. Dat laatste wordt vaak vergeten, en het verklaart bij psoriasis een hoop. Want als je huid een grensgebied is, dan zit daar ook bewaking. En bewaking die veel prikkels te verwerken krijgt, gaat scherper afgesteld staan. Dat is precies wat er speelt bij een huid die overactief reageert. Het muurtje, en waarom een open muurtje zoveel doet In het eerste artikel gebruikte ik het beeld van een muurtje van bakstenen met specie ertussen. Bij psoriasis sluit dat muurtje vaak minder goed, onder andere doordat het eiwit filaggrine minder goed zijn werk doet. Filaggrine helpt om vocht in de hoornlaag vast te houden en de huid dicht te houden. Zit daar een zwakke plek, dan komen prikkels van buiten makkelijker binnen. En hier komt de kern: als er via dat open muurtje telkens iets binnenkomt, dan krijgt je afweer daar steeds een seintje van. Zo ontstaat een soort keten. Open barrière, indringers, een prikkel, een afweerreactie, en dat rondje herhaalt zich. Als je begrijpt dat het een keten is, snap je ook waarom het helpt om op meerdere plekken tegelijk rust te brengen, en niet alleen aan één knop te draaien. De afweer en het idee van laaggradige activiteit Je afweersysteem heeft twee standen die je je kunt voorstellen. Er is de acute stand, die aangaat als je bijvoorbeeld een griepje hebt en die daarna weer netjes uitgaat. En er is een veel stillere, laaggradige activiteit die op de achtergrond kan blijven sudderen als je lichaam langere tijd belast wordt, door spanning, weinig slaap, of een eetpatroon met veel suiker. Bij psoriasis is die achtergrondactiviteit een belangrijk stuk van het verhaal. Het lichaam komt niet helemaal tot rust, en dat zie je terug in de huid. Het mooie is dat je lichaam ook manieren heeft om zo'n reactie weer tot een einde te brengen, en daar spelen bepaalde bouwstoffen een rol in. Ik kom er zo op. Hormonen, stress en het ritme van je systeem Spanning en je hormoonhuishouding zijn nauw met elkaar verweven. In een drukke periode maakt je lichaam meer stresshormonen aan, en dat raakt onder andere je afweer en je huid. Dat is een van de redenen dat psoriasis zich in een zware tijd juist kan laten zien. Voor veel vrouwen loopt de huid daarnaast ook mee met de maand, omdat hormonen invloed hebben op onder andere de vetproductie van de huid. Mijn tip: houd het eens twee of drie maanden bij in een notitie op je telefoon. Niet uitgebreid, gewoon een woord per dag over hoe je huid aanvoelt en wat er speelde. Als je dat naast je leven en je cyclus legt, zie je vaak een patroon dat je daarna veel rustiger maakt. De verbinding met je spijsvertering, wat concreter Nu het stuk dat binnen de kPNI zoveel aandacht krijgt: de samenhang tussen je spijsvertering en je huid. Beide zijn grensgebieden, allebei plekken waar je lichaam contact maakt met wat van buiten komt, en allebei hebben ze een muurtje dat goed dicht hoort te zitten. Wat er in je darm gebeurt, is daarom niet los te zien van je huid. Praktisch betekent dat vooral één ding: gevarieerd eten met genoeg vezels en groente is geen los advies voor je darmen, maar iets wat je hele systeem raakt. Vezels zitten in groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten. Heel veel mensen eten daar minder van dan ze denken. De rol van de essentiële vetzuren En dan de bouwstoffen waar ik in het eerste artikel al even naar verwees: de essentiële vetzuren. Ik wil je hier laten zien waarom ze in dit hele verhaal zo vaak terugkomen. Deze vetten zitten namelijk in de wanden van al je cellen, de zogeheten celmembranen. Je kunt je zo'n membraan voorstellen als een soepele huid om elke cel heen, en de kwaliteit daarvan bepaalt mede hoe goed die cel haar werk doet. Die soepelheid komt voor een groot deel uit de vetten die je eet. Maar er is nog iets. Je lichaam gebruikt deze vetzuren ook als grondstof om kleine signaalstoffen van te maken. En een deel van die signaalstoffen is juist betrokken bij het netjes tot een einde brengen van een afweerreactie. Zie het als de opruimploeg die na afloop het licht weer uitdoet. Dat is normale fysiologie, iets wat je lichaam zelf doet, mits het de juiste grondstoffen tot zijn beschikking heeft. En laat die grondstoffen nou net de vetzuren zijn die je lichaam niet zelf kan maken. Daarom kijken we in de kPNI altijd naar de vetten in iemands voeding. Niet als een los trucje, maar omdat ze op zoveel plekken tegelijk meedoen: in je celwanden, in je afweer, in je huidmuurtje. Vandaar dat ik ze in dit verhaal niet mag overslaan. Waarom je dit samen moet bekijken Als je alleen naar je huid kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je voeding kijkt, ook. De kracht zit in de combinatie: je huid van buiten zacht verzorgen, je leefstijl zo inrichten dat je lichaam ruimte krijgt om te herstellen, en van binnenuit zorgen voor een brede basis aan bouwstoffen, waaronder die essentiële vetzuren. En dat alles, ik blijf het herhalen, naast de begeleiding van je arts. In het laatste artikel van deze reeks zoom ik in op die vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt, waar je ze uit haalt, en hoe je daar praktisch voor zorgt. Lees ook Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
Learn more
Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel nam ik je mee in wat er bij psoriasis van binnenuit kan meespelen: een huidmuurtje dat minder goed sluit, een afweer die scherp staat, de verbinding met je spijsvertering en de rol van spanning. Nu het praktische deel, want daar heb je meestal het meest aan. Voordat we beginnen nog even dit: psoriasis hoort bij je arts of dermatoloog, en wat hieronder staat is bedoeld om naast die begeleiding een gezonde basis te leggen. Geen wondermiddel, gewoon een aantal dingen die in mijn ervaring rust brengen. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk te doen. Kies er twee of drie en houd die een paar weken vol. 1. Ga voor een eetpatroon dat je lichaam rust geeft Het eerste waar ik met mensen naar kijk, is wat er op het bord ligt. Een eetpatroon met veel groente, goede vetten en genoeg variatie geeft je lichaam de bouwstoffen die het nodig heeft, en het legt minder druk op je systeem. In de praktijk betekent dat vooral: veel verse groente, wat vaker vis, noten, zaden en pitten, en olijfolie. En let eens bewust op kleur bij je groente, groen, rood, oranje, paars. Dat is een simpele manier om vanzelf een breder aanbod aan voedingsstoffen binnen te krijgen, zonder dat je met lijstjes hoeft te werken. 2. Wees zuinig met suiker en snelle happen Suiker is iets waar je huid niet blij van wordt. Een dag vol snelle koolhydraten geeft pieken en dalen in je bloedsuiker, en dat is iets wat je hele lijf voelt. Je hoeft niet alles in één keer om te gooien. Begin met je ontbijt: combineer je koolhydraten steeds met wat eiwit en vezels, dus yoghurt op plantaardige basis met noten, een ei erbij, een stuk fruit samen met een handje walnoten. Je energie blijft gelijkmatiger, en dat scheelt. 3. Kijk eens kritisch naar zuivel en gluten Dit is er een waar ik in mijn werk vaak op uitkom. Bij een overactieve huid kan het de moeite waard zijn om koemelkzuivel en gluten een tijdje te laten staan, en te kijken hoe je huid daarop reageert. Doe dat wel rustig en het liefst in overleg met je behandelaar, zodat je gevarieerd blijft eten. Plantaardige zuivel is een prima vervanger. Zie het als een proef van een paar weken, waarin je jezelf goed observeert. 4. Geef je spijsvertering aandacht Omdat je huid en je darmen zo met elkaar samenhangen, is alles wat je vertering rust geeft de moeite waard. Eet niet de hele dag door maar houd wat ruimte tussen je eetmomenten, kauw goed, en zorg voor genoeg vezels uit groente, fruit en peulvruchten. Een glas water met wat citroen in de ochtend vind ik zelf een fijne gewoonte om je spijsvertering op gang te helpen. 5. Verzorg je huid zacht en met de juiste vetten Van buitenaf is het belangrijk dat je je huid niet verder uitput. Was met lauw water in plaats van heet, gebruik zachte, kalmerende verzorging en boen niet. Zoek naar producten die je huidmuurtje aanvullen met vetachtige bestanddelen, en breng ze aan op een licht vochtige huid, meteen na het wassen. Dan sluit je het aanwezige vocht als het ware in. Voor sommige mensen werken speciale badoliën of een basisch badzout prettig, dat is even uitproberen wat bij jouw huid past. 6. Een tip met avocado Een praktische die ik graag deel: avocado. In avocado zit persine, een voorloper van datzelfde filaggrine dat je huid helpt vocht vast te houden. Een avocado eten is dus sowieso een goede gewoonte, en de binnenkant van de schil kun je heel zacht over een rustige plek op je huid strijken. Klinkt misschien gek, maar het is een oud en onschuldig huismiddeltje dat veel mensen fijn vinden. 7. Wees voorzichtig met alcohol Ik zeg het maar gewoon eerlijk: alcohol is iets wat een overactieve huid zelden goed doet. Als je merkt dat je huid meebeweegt met periodes waarin je meer drinkt, is dat een signaal om serieus te nemen. Je hoeft er geen ingewikkeld verhaal van te maken, gewoon minder of even helemaal niet, en kijken wat het doet. 8. Maak je omgeving wat schoner Je huid staat de hele dag in contact met van alles: wasmiddel, huidverzorging, schoonmaakspullen, geurtjes. Kies waar je kunt voor milde, zo natuurlijk mogelijke producten, en was je kleding en beddengoed met een neutraal, parfumvrij middel. Draag het liefst luchtige, katoenen kleding op de plekken die snel reageren. Kleine dingen, maar bij elkaar opgeteld geef je je huid zo minder prikkels te verwerken. 9. Neem je stress echt serieus Deze zet ik bewust niet onderaan omdat hij minder belangrijk is, maar juist omdat hij zo vaak wordt overgeslagen. We weten dat spanning bij psoriasis meepraat, dus rust nemen is hier geen luxe. Bouw ergens in je dag een moment in waarop je echt even niks doet: een korte wandeling zonder telefoon, een paar minuten rustig ademhalen, yoga, iets wat jou werkt. Je hoeft er geen uur voor vrij te maken, regelmaat werkt beter dan lengte. 10. Zorg voor een gezonde basis van binnenuit En dan de bouwstoffen. Je huid vernieuwt zich continu en gebruikt daar materiaal voor dat uit je voeding komt. Vitamine A, zink en vitamine D komen bij de huid steeds terug, net als de essentiële vetzuren die je lichaam niet zelf maakt. Zorg in de eerste plaats via je voeding voor een brede basis, gevarieerd en kleurrijk. Merk je dat dat er in drukke periodes bij inschiet, dan kan een aanvulling praktisch zijn. In het laatste artikel van deze reeks ga ik daar dieper op in. Hoe je dit volhoudt Kies twee of drie punten uit dit lijstje en houd die minstens vier weken vol voordat je iets nieuws toevoegt. Je huid heeft tijd nodig, want een volledige vernieuwingscyclus duurt al gauw een aantal weken. Ga je alles tegelijk veranderen, dan weet je achteraf niet wat het verschil maakte. En blijf dit altijd afstemmen met je arts of behandelaar. In het volgende artikel duiken we een laag dieper, naar de samenhang tussen je huid, je afweer en je spijsvertering. Lees ook Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit De diepere laag achter psoriasis Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
Learn more
Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit
◷ 6 min leestijd Nou, als je met psoriasis leeft, dan ken je je eigen huid waarschijnlijk beter dan wie dan ook. Die plekken die komen en gaan, de periodes waarin het rustig is en dan ineens weer die weken waarin alles opspeelt. En wat ik in mijn werk zo vaak terugzie, is dat mensen jarenlang bijna alleen naar de buitenkant hebben gekeken. Naar zalven, naar wat je er wel of niet op smeert. Heel logisch, want je ziet het nou eenmaal op je huid. Maar in mijn vak, de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI, kijken we net even anders naar wat er speelt. Ik wil je meteen iets belangrijks meegeven voordat we beginnen. Psoriasis is een medische aandoening, en die hoort thuis bij je arts of dermatoloog. Wat ik hier met je deel is geen behandeling en zeker geen vervanging van de begeleiding die je daar krijgt. Het is een manier om te begrijpen wat er van binnenuit meespeelt, zodat je naast die begeleiding een gezonde basis kunt leggen. Zie het zo, en dan kunnen we er eerlijk over praten. Psoriasis is meer dan wat je op je huid ziet Wat ik heel graag wil laten zien, is dat je huid eigenlijk de buitenste laag is van een veel groter geheel. Ze staat de hele dag in verbinding met de rest van je lichaam, en ze laat vaak zien wat er verderop speelt. Bij psoriasis gaat het om een huid die overactief reageert, en als je goed kijkt, komt die reactie zelden alleen uit de huid zelf. Er zijn meestal een paar dingen die van binnenuit meepraten. Dat verklaart ook waarom het zo wisselt. In een rustige, gezonde periode kan je huid dagenlang meevallen, en in een drukke of zware tijd laat ze zich juist zien. Als het puur een verhaal van de buitenkant was, zou het veel constanter zijn. Dat het meebeweegt met hoe je leeft, is nou precies het signaal waar ik naar kijk. Je huid heeft een muurtje, en bij psoriasis staat dat vaak open Om te begrijpen waarom je huid zo reageert, helpt het om te weten hoe die buitenste laag in elkaar zit. Je moet je dat voorstellen als een muurtje van bakstenen met specie ertussen. De huidcellen zijn de stenen, en de vetten daartussen zijn de specie. Zolang dat muurtje netjes dicht is, houdt je huid haar vocht vast en blijft er van buiten weinig ongewenst binnenkomen. Bij een huid die overactief is, zit er vaak iets in dat muurtje dat niet helemaal sluit. Er is zelfs een lichaamseigen eiwit dat hierin een grote rol speelt, filaggrine, dat helpt om vocht in de hoornlaag vast te houden en de huid als het ware dicht te houden. Werkt die bescherming minder goed, dan gebeuren er twee dingen tegelijk. Je huid houdt haar vocht minder goed vast, en prikkels van buitenaf komen makkelijker binnen. En laat dat binnenkomen nou net iets zijn wat je afweer aan het werk zet. De afweer die maar aan blijft staan En zo komen we bij het stuk dat bij psoriasis zo belangrijk is. Je afweersysteem is er niet alleen voor als je ziek wordt. Het is de hele dag door bezig met opruimen, beoordelen en herstellen. Als er via een open muurtje steeds prikkels binnenkomen, dan krijgt je afweer telkens een seintje dat er iets te doen is. Op den duur ontstaat er zo een systeem dat eigenlijk altijd een beetje aan blijft staan. Dat is precies wat je bij psoriasis terugziet: een huid waarin de afweer scherp afgesteld staat en waarin de celvernieuwing veel sneller gaat dan normaal. Wat ik daarbij belangrijk vind om te zeggen, is dat je lichaam op zich gewoon doet wat het denkt te moeten doen. Het is geen kwestie van iets wat kapot is, het is meer een systeem dat uit balans is geraakt doordat de belasting langere tijd hoger is dan het herstel. De verbinding met je spijsvertering Binnen de kPNI zeggen we vaak: je huid begint eigenlijk in je darmen. Dat klinkt misschien gek, maar het is heel logisch als je bedenkt dat je huid en je spijsvertering allebei grensgebieden zijn. Het zijn de plekken waar je lichaam contact maakt met de buitenwereld. En net als je huid heeft ook je darm een soort muurtje dat goed dicht hoort te zitten. Bij mensen met psoriasis kijken we daarom bijna altijd ook naar de spijsvertering. Niet omdat het per se dáár zit, maar omdat die twee grensgebieden met elkaar samenhangen. Wat er in je vertering gebeurt, hoe gevarieerd je eet, hoe je darm haar werk doet, dat is allemaal onderdeel van hetzelfde plaatje. In het derde artikel van deze reeks ga ik daar wat dieper op in. Stress als aanjager En dan is er nog iets wat ik echt niet mag overslaan, en dat is spanning. Heel veel mensen die ik spreek, herkennen dat hun huid in een drukke of emotioneel zware periode anders reageert. Soms is er zelfs een heftige gebeurtenis geweest vlak voordat het opspeelde. Dat is geen toeval. Als je lichaam langere tijd in de hoogste versnelling staat, merkt het dat op allerlei plekken, en je huid is daar een van de zichtbaarste van. Het fijne aan dit inzicht is dat je er iets mee kunt. Als je weet dat spanning meepraat, dan wordt rust nemen ineens niet zomaar iets vaags, maar een onderdeel van je basis. Welke bouwstoffen hierin meespelen Wat al die dingen gemeen hebben, is dat je lichaam bouwstoffen nodig heeft om zijn werk te doen. Vitaminen en mineralen draaien in je lichaam mee als een soort meewerkers, ze maken processen mogelijk. Vitamine A en zink zijn er twee die bij de opbouw en het functioneren van de huid steeds terugkomen. Vitamine D speelt een rol bij je afweer. En er is nog een groep die ik hier alvast wil noemen, omdat we er later in deze reeks op terugkomen: de essentiële vetzuren. Die naam zegt eigenlijk alles. Essentieel betekent dat je lichaam ze niet zelf kan maken, en dat je ze dus uit je voeding moet halen. Ze zitten in de vetten tussen je huidcellen, in het muurtje waar we het net over hadden, en ze doen op nog veel meer plekken in je lichaam mee. Onthoud die term alvast, want in het laatste artikel kom ik er uitgebreid op terug. Wat dit voor jou betekent De belangrijkste boodschap van dit eerste artikel is deze: als je psoriasis hebt, kijk dan niet alleen naar wat je op je huid smeert. Dat is één helft van het verhaal, en zeker een belangrijke, want de juiste verzorging van buitenaf helpt je huid. Maar de andere helft zit in hoe je leeft, eet, slaapt en met spanning omgaat, en in de bouwstoffen die je lichaam van binnenuit nodig heeft. En dat blijf ik erbij zeggen: doe dit altijd naast de begeleiding van je arts, niet in plaats daarvan. In het volgende artikel loop ik met je langs de praktische dingen die je zelf kunt oppakken om die basis te leggen. Lees ook Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit De diepere laag achter psoriasis Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
Learn more
