◷ 6 min leestijd
We hebben gekeken naar wat vitamine B12 doet, naar zijn ingewikkelde route naar binnen en naar waar hij in je voeding zit. Dan nu de vraag waar deze reeks mee begon: hoeveel per dag?
Eén ding vooraf, en dat meen ik oprecht. Wat hier staat is algemene informatie over wat er bekend is. Het is geen persoonlijk voorschrift en zeker geen diagnose. Heb je een persoonlijke vraag, gebruik je medicijnen, of is er sprake van ziekte, leg het dan voor aan je huisarts of een therapeut die jou kent.
Wat gebruikelijk is
Laten we beginnen bij de officiële getallen. De referentiewaarde die op Europese etiketten wordt gebruikt is 2,5 microgram per dag. In Nederland wordt voor volwassenen rond de 2,8 microgram aangehouden, en tijdens zwangerschap en borstvoeding ligt dat iets hoger.
Dat zijn de hoeveelheden die je lichaam daadwerkelijk per dag verbruikt. Ze zijn bedoeld voor een gemiddelde situatie: iemand die dierlijke producten eet en bij wie de opnameroute uit het eerste artikel gewoon doet wat hij moet doen.
En daar zit precies waarom supplementen vaak zoveel hoger doseren. Die hoge getallen zijn geen poging om je meer te geven dan je nodig hebt. Ze zijn een antwoord op de vraag wat er gebeurt als die route stroever loopt.
Waarom supplementen zo hoog doseren
Hier komt het eerste artikel weer van pas. De normale route naar binnen gaat via de intrinsieke factor en via receptoren helemaal achter in je dunne darm. Die route heeft een beperkte capaciteit: per keer gaat er maar een bescheiden hoeveelheid doorheen.
Daarnaast is er een tweede, passieve route. Ongeveer een procent van wat er in je darm aanwezig is, komt daar simpelweg doorheen zonder dat er een eiwit of receptor aan te pas komt. Een procent klinkt verwaarloosbaar, en bij normale hoeveelheden is dat ook zo.
Maar reken het eens door. Neem je honderd microgram, dan levert die passieve route alleen al rond de microgram op, los van wat er via de gewone route binnenkomt. En dat is dus de gedachte achter de hoge doseringen: niet omdat je lichaam honderd microgram verbruikt, maar omdat een deel ervan een route gebruikt die niet van die hele cascade afhankelijk is.
Wat de opname in de praktijk bepaalt
Dit vind ik het nuttigste deel van dit artikel, want hier kun je zelf iets mee. Er zijn een aantal heel gewone omstandigheden die invloed hebben op hoe goed die route loopt.
De zuurproductie in je maag. Je hebt een zure maag nodig om B12 los te maken uit je voeding en om de eiwitwisseling op gang te brengen. Neemt die zuurproductie af, zoals bij het ouder worden heel normaal gebeurt, dan verloopt dat stroever. Ook maagzuurremmers grijpen hier direct op in.
De intrinsieke factor. Dat eiwit wordt gemaakt door cellen in je maagwand. Is er iets met die maagwand aan de hand, of is een deel van de maag verwijderd, dan heeft dat gevolgen voor deze stap.
Het laatste stuk van je dunne darm. Daar zitten de receptoren. Chronische darmaandoeningen die juist dat stuk raken, hebben daardoor invloed op de opname.
Medicijngebruik. Van metformine, een veelgebruikt medicijn, is bekend dat het de opname van B12 beïnvloedt. Hetzelfde geldt voor langdurig gebruik van maagzuurremmers. Dat is geen reden om ermee te stoppen, wel een reden om het te bespreken met je arts.
Je voedingspatroon. Eet je geen dierlijke producten, dan komt er via je voeding simpelweg geen B12 binnen, hoe goed je opname verder ook werkt.
Je leeftijd. Bij het ouder worden verandert de maagfunctie geleidelijk bij vrijwel iedereen. Daarom krijgt deze vitamine in adviezen voor ouderen vaak aparte aandacht.
Waarom de toedieningsvorm uitmaakt
Hier komt het detail uit het eerste artikel terug: een klein deel van de B12 wordt al via je mondslijmvlies opgenomen. Dat is de reden dat er zuigtabletten en smelttabletten bestaan. Je laat zo'n tablet langzaam onder je tong smelten, en dan loopt een deel niet via je maag en darm maar rechtstreeks via het slijmvlies.
Belangrijk daarbij: een zuigtablet moet je dus ook echt laten smelten en niet doorslikken. Sabbelen tot er niets meer van over is. Slik je hem door met een slok water, dan heb je er een gewone tablet van gemaakt en gooi je dat voordeel weg.
Waar de bovengrens ligt
Dan de vraag naar de bovenkant, en die heeft een opvallend antwoord. Voor vitamine B12 is geen aanvaardbare bovengrens vastgesteld. De reden daarvoor is dat er bij langdurig hoge inname geen ongewenste effecten zijn gevonden, en dat je lichaam zelf regelt hoeveel het via het maagdarmkanaal opneemt.
Dat is geruststellend, en toch wil ik er iets bij zeggen. Geen vastgestelde bovengrens betekent niet dat meer automatisch beter is. Het betekent dat er geen schadegrens is gevonden. Dat is iets anders.
Een praktisch punt dat ik hier graag bij noem: er zijn mensen die bij het gebruik van hogere hoeveelheden B12 een reactie op hun huid zien. Dat is geen teken van een overschot. Het hangt vaker samen met aanleg of met het ontbreken van meewerkende stoffen zoals biotine. Komt het bij jou voor, bespreek het dan met een therapeut of je huisarts in plaats van er zelf aan te gaan sleutelen.
Over meten
Je huisarts kan B12 in je bloed meten, en er bestaan uitgebreidere bepalingen die naar het actieve deel kijken of naar tussenproducten uit de stofwisseling. Dat zijn nuttige hulpmiddelen in de handen van iemand die ze kan uitleggen.
Wat ik je op het hart wil drukken: ga niet zelf op zo'n getal sturen. Een waarde zonder context zegt weinig, en de keuze of er iets nodig is en welke route daarbij past, is een medische afweging die bij je huisarts hoort. Ik noem hier bewust geen streefwaarden, want die horen in een gesprek en niet in een artikel.
Wat ik wel praktisch zou doen
Zorg dat er dierlijke bronnen in je week zitten, of kies bewust verrijkte producten als je plantaardig eet. Gebruik je maagzuurremmers of metformine, bespreek dit dan een keer met je arts. Laat een zuigtablet echt smelten. En reken op maanden in plaats van weken, want je lever houdt een voorraad aan en die verandert langzaam.
In het laatste artikel van deze reeks zet ik op een rij waar je op let als je je basis breder wilt maken: welke vorm, welke meewerkende stoffen en wat daar precies van bekend is.
Dit is deel 3 van een reeks van 4. In het laatste deel, Hoeveel vitamine B12 per dag: waar je op let bij een brede basis, lees je welke producten hierbij passen.





