ScKIN Journal
Wat er van binnenuit meespeelt bij een gevoelige hoofdhuid
◷ 6 min leestijdIn de eerste twee artikelen keken we naar wat een gevoelige hoofdhuid is en wat je er praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar de samenhang. Want dat is waar het vak van de kPNI over gaat: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen met elkaar praten. En je hoofdhuid praat volop mee. Je huid is meer dan een omhulsel We denken bij de huid al snel aan de buitenkant, aan hoe iets eruitziet of aanvoelt. Maar je huid is een actief orgaan dat de hele dag bezig is. Ze houdt vocht binnen, houdt ongewenste dingen buiten, regelt mee je temperatuur, en ze is een plek waar je afweer actief is. Dat laatste wordt vaak vergeten, en het verklaart een hoop. Want als je huid een grensgebied is, dan zit daar bewaking. En bewaking die veel prikkels te verwerken krijgt, staat scherper. Dat is precies dat gevoel dat je hoofdhuid overal op lijkt te reageren, terwijl ze dat een tijdje terug niet deed. De rol van je afweer Je afweersysteem is er niet alleen voor als je ziek wordt. Het is de hele dag door bezig met opruimen, beoordelen en op orde houden. Als dat systeem een tijd extra druk is, bijvoorbeeld in een periode van veel spanning of weinig slaap, dan merk je dat op de plekken waar je lichaam contact maakt met de buitenwereld. Je huid is daar de zichtbaarste van, en je hoofdhuid hoort daarbij. Wat ik belangrijk vind om te zeggen: dit is een normaal proces, geen mankement. Je lichaam doet wat het moet doen. Alleen kan het uit balans raken als de belasting langere tijd hoger is dan de rust die er tegenover staat. Dan blijft die bewaking scherp staan, en dat voel je. Je huid is trouwens niet alleen een muur, ze is ook slim. Ze heeft manieren om zichzelf schoon en in balans te houden zonder meteen in de aanval te schieten. In mijn vak noemen we dat de rust waarmee de huid met alledaagse prikkels omgaat. Zolang die rust er is, merk je er weinig van. Raakt je lichaam een tijd overbelast, dan valt die rust wat weg en reageert je huid sneller. Dat verklaart waarom dezelfde shampoo de ene maand geen probleem is en de andere maand ineens trekt of jeukt. Hormonen en het ritme van de maand Bij veel vrouwen loopt de huid mee met de cyclus, en dat is logisch als je bedenkt dat hormonen invloed hebben op onder andere de talg, het natuurlijke vet van je huid en hoofdhuid. In de ene fase van de maand voelt je hoofdhuid rustig, in de andere reageert ze sneller of voelt ze vetter of juist schraler. Veel vrouwen kennen dat patroon wel, maar leggen het verband niet altijd. Mijn tip: hou het eens twee of drie maanden bij in een notitie op je telefoon. Niks uitgebreids, gewoon een woord per dag over hoe je hoofdhuid aanvoelt. Leg je dat naast je cyclus, dan zie je vaak een patroon dat je daarna juist rustiger maakt. Je weet dan namelijk dat een bepaalde week erbij hoort en vanzelf weer omslaat, in plaats van dat je denkt dat er iets mis is. Ook spanning speelt hierin mee, want je stresssysteem en je hormoonhuishouding zijn nauw met elkaar verweven. Dat is een van de redenen dat een drukke periode zich zo duidelijk in je huid kan laten zien. De verbinding met je spijsvertering En dan het stuk dat binnen de kPNI veel aandacht krijgt: de samenhang tussen je spijsvertering en je huid. Allebei zijn het grensgebieden, allebei plekken waar je lichaam contact maakt met wat van buiten komt. Wat er in je spijsvertering gebeurt, staat daarom niet los van de rest. Onder aanhoudende spanning gaan die grenzen wat makkelijker open staan, dat noemde ik in het vorige artikel al. En je afweer en je spijsvertering praten voortdurend met elkaar. Praktisch betekent dat vooral een ding: gevarieerd eten, met voldoende vezels en groente, is geen los advies voor je darmen, maar iets wat je hele systeem raakt, tot in je hoofdhuid. Vezels zitten in groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten, en veel mensen eten daar minder van dan ze denken. De bouwstoffen die overal meedoen Wat al die systemen gemeen hebben, is dat ze bouwstoffen nodig hebben om hun werk te doen. En bij de huid springen er een paar uit. De essentiële vetzuren noemde ik al, omdat ze meebouwen aan de vetlaag tussen je huidcellen, de specie van je muurtje. Daarnaast zijn er vitaminen en mineralen die als meewerkers in je lichaam draaien en processen mogelijk maken. In mijn vak zie ik vooral twee namen steeds terugkomen als het over de huid gaat: vitamine A en zink. Ze zijn allebei betrokken bij de opbouw en het gezond houden van de huid. Vitamine A haal je uit oranje en groene groente, uit ei en uit lever. Zink zit in vlees, noten, zaden en schaaldieren. Het zijn geen wondermiddelen, het zijn stoffen die gewoon meedoen in het dagelijkse werk van je lichaam, en die je uit gevarieerde voeding haalt. Waarom je dit samen moet bekijken Als je alleen naar je hoofdhuid kijkt, mis je de helft. Kijk je alleen naar je voeding, ook. De kracht zit in de combinatie. Je huid van buiten mild verzorgen, je leefstijl zo inrichten dat je lichaam ruimte krijgt om op krachten te komen, en van binnenuit zorgen voor een brede basis aan bouwstoffen. Dat is precies wat de kPNI zo praktisch maakt: het geeft je meerdere knoppen om aan te draaien in plaats van een. En het mooie is dat die knoppen elkaar versterken. Beter slapen maakt je rustiger, rustiger zijn helpt je spijsvertering, een fijne spijsvertering geeft je huid meer bouwstoffen, en betere bouwstoffen maken je beschermlaag steviger. Zo hangt alles aan elkaar, als schakels in een keten. Dat betekent ook dat je geduld nodig hebt. Van binnenuit werken gaat nooit in een paar dagen. Je verandert een gewoonte, je lichaam past zich langzaam aan, en je huid loopt daar nog eens een paar weken op achter, want ze vernieuwt zich in haar eigen tempo. Ik zeg tegen vrouwen die met een gevoelige hoofdhuid zitten dan ook altijd: kies een paar dingen, hou ze zes tot acht weken vol, en beoordeel het pas daarna. Wie na drie dagen al concludeert dat het niet werkt, stopt meestal net voordat het begint te lopen. Naar het laatste artikel In het laatste artikel van deze reeks breng ik de buitenkant en de binnenkant samen. Ik laat zien hoe je je hoofdhuid van binnenuit voedt met wat er op je bord ligt, en hoe je haar van buiten mild verzorgt als milde verzorging alleen niet genoeg voelt. Want soms vraagt een droge, schrale hoofdhuid net iets extra's aan zachte verzorging, en daar is een pure, voedende olie fijn voor. Lees ook Waarom een gevoelige hoofdhuid niet zomaar een oppervlakkig probleem is Hoe voeding, slaap en prikkelverwerking invloed hebben op een gevoelige hoofdhuid Wat je kunt doen als milde verzorging alleen niet genoeg voelt bij een gevoelige hoofdhuid
Learn more
Hoe voeding, slaap en prikkelverwerking invloed hebben op een gevoelige hoofdhuid
◷ 6 min leestijdIn het vorige artikel nam ik je mee in wat een gevoelige hoofdhuid eigenlijk is: een beschermlaag die wat is uitgeput, en een grensgebied waar je afweer de hele dag actief is. Nu het deel waar je het meest aan hebt. Want drie dingen van binnenuit hebben veel invloed op hoe rustig of hoe prikkelbaar je hoofdhuid staat: je voeding, je slaap en de manier waarop je lichaam prikkels verwerkt. Ik loop ze langs, met concrete dingen die je vandaag al kunt oppakken. Voeding: je huid wordt gebouwd van wat je eet Je huid, ook die op je hoofd, wordt voortdurend vernieuwd. En voor die vernieuwing heeft je lichaam bouwstoffen nodig. Die haal je uit je voeding. Een periode van veel snelle happen, weinig groente en veel suiker geeft je lichaam simpelweg minder om mee te werken. Vetten: de specie van je muurtje Ik noemde in het vorige artikel het muurtje van bakstenen met specie ertussen. Die specie bestaat voor een groot deel uit vetten. En dat is nu net iets wat veel mensen te weinig binnenkrijgen, of juist in de verkeerde verhouding. De essentiële vetzuren, die je lichaam niet zelf kan maken, moet je uit je eten halen. Denk aan vette vis, walnoten, lijnzaad, chiazaad en een goede olijfolie. Een lepel gemalen lijnzaad door je ontbijt, twee keer per week vette vis, een handje ongebrande noten als tussendoortje: het zijn kleine dingen die je muurtje van bouwmateriaal voorzien. Hou je bloedsuiker rustig Een ontbijt van alleen snelle koolhydraten geeft een piek en daarna een dip, en dat patroon herhaalt zich de hele dag. Die golfbeweging voelt je hele lijf, en je huid doet daarin mee. Combineer je koolhydraten daarom steeds met iets van eiwit en vezels. Volkorenbrood met ei, yoghurt met noten en fruit, een stuk fruit samen met een handje walnoten. Je energie blijft gelijkmatiger en je lichaam staat rustiger. Eet gevarieerd en op kleur Hoe gevarieerder je eet, hoe breder het aanbod aan bouwstoffen. Een simpele manier om dat vanzelf voor elkaar te krijgen, is letten op kleur bij je groente en fruit. Groen, rood, oranje, paars. Zo krijg je zonder lijstjes veel verschillende voedingsstoffen binnen. En vergeet vocht niet: verspreid over de dag drinken is een van de makkelijkste basisdingen die je kunt doen. Slaap: de nacht is je onderhoudsbeurt Slaap is geen verloren tijd, het is de tijd waarin je lichaam opruimt en zichzelf onderhoudt. Je huid vernieuwt zich juist 's nachts. Slaap je een tijd kort, onrustig of heel wisselend, dan krijgt dat onderhoud minder ruimte. Je merkt het niet na een nacht, maar na een paar weken voel je het verschil in hoe je huid staat. Een paar praktische dingen die echt schelen. Ga zoveel mogelijk rond dezelfde tijd naar bed en sta rond dezelfde tijd op, ook in het weekend, want je lichaam houdt van regelmaat. Dim in de avond het licht en leg je telefoon een half uur voor het slapen weg. En let op je hoofdkussen: een schone kussensloop, twee keer per week verschoond, ligt de hele nacht tegen je hoofdhuid en je wang aan. Zo simpel, en het scheelt merkbaar. Prikkelverwerking: hoe je lichaam met belasting omgaat Dan het derde stuk, en misschien wel het meest onderschatte. Je lichaam is gebouwd om met prikkels om te gaan. Een beetje spanning, een frisse douche, een stevige wandeling: dat zijn prikkels waar je lichaam sterker van wordt, zolang er daarna ook rust tegenover staat. Het gaat mis als de prikkels aanhouden en de rust uitblijft. Want als je langere tijd in de stand van spanning staat, blijven je stress-assen aanstaan. Je lichaam maakt dan doorlopend adrenaline en cortisol aan, en dat heeft overal effect, ook op je grensgebieden zoals je huid en je spijsvertering. Onder aanhoudende spanning gaan die grenzen letterlijk wat makkelijker open staan. Precies daarom kan een drukke periode zich in je hoofdhuid laten zien, terwijl je aan je verzorging niks veranderd hebt. De oplossing zit niet in nog harder je best doen om te ontspannen. Ze zit in ritme. Bouw ergens in je dag een moment in waarop je echt even niks doet. Een korte wandeling zonder telefoon. Een paar minuten rustig ademhalen, waarbij je uitademing langer is dan je inademing. Even naar buiten, ook als het maar tien minuten is. Je hoeft er geen uur voor vrij te maken, want regelmaat werkt beter dan lengte. Wat in dezelfde hoek meespeelt, zijn de dagelijkse dingen die je lichaam extra aan de gang zetten. Veel koffie, alcohol in de avond, laat en zwaar eten: het zijn stuk voor stuk prikkels die je systeem net wat drukker houden op momenten dat het eigenlijk tot rust zou moeten komen. Je hoeft ze niet allemaal te schrappen. Maar merk je dat je hoofdhuid in een onrustige periode meer opspeelt, dan is het de moeite waard om te kijken of je de koffie na het middaguur kunt laten staan en je avond wat rustiger kunt maken. Een dag die je hoofdhuid rust geeft Om het concreet te maken, zo zou een gewone dag eruit kunnen zien. 's Ochtends een ontbijt met eiwit, vezels en een lepel lijnzaad, en je koffie bij het eten in plaats van op een lege maag. Overdag verspreid drinken en een korte wandeling naar buiten, ook al is het maar even. 's Avonds een warme maaltijd met veel groente op kleur, het licht wat gedimd na het eten, en je telefoon een half uur voor bed weg. Op wasdagen lauw water, een milde shampoo en rustig masseren met je vingertoppen. Niks spectaculairs, en juist dat is het punt: je hoofdhuid houdt van voorspelbaarheid. Mild van buiten, terwijl je van binnen werkt En terwijl je aan die basis van binnenuit werkt, mag je van buiten vooral mild zijn. Een gevoelige hoofdhuid is gebaat bij minder in plaats van meer. Was je haar niet te vaak en met lauw water in plaats van heet. Kies een milde, zachte shampoo en boen niet met je nagels, maar masseer rustig met je vingertoppen. Spoel goed uit. En föhn niet te heet en niet te dicht op je hoofdhuid. Het zijn kleine gewoontes, maar over de weken opgeteld geven ze je beschermlaag de kans om weer wat op te bouwen. Begin klein en hou vol Je hoeft dit niet allemaal tegelijk te doen. Sterker nog, dat werkt meestal averechts, want dan weet je achteraf niet wat het verschil maakte. Kies twee of drie dingen uit dit artikel en hou die een paar weken vol. Bijvoorbeeld: elke dag lijnzaad door je ontbijt, je telefoon 's avonds eerder weg, en lauw water in plaats van heet onder de douche. Geef het tijd, want je huid vernieuwt zich in weken, niet in dagen. In het volgende artikel ga ik dieper in op wat er van binnenuit meespeelt bij een gevoelige hoofdhuid, en waarom je huid, je afweer, je hormonen en je spijsvertering zoveel met elkaar te maken hebben. Lees ook Waarom een gevoelige hoofdhuid niet zomaar een oppervlakkig probleem is Wat er van binnenuit meespeelt bij een gevoelige hoofdhuid Wat je kunt doen als milde verzorging alleen niet genoeg voelt bij een gevoelige hoofdhuid
Learn more
Waarom een gevoelige hoofdhuid niet zomaar een oppervlakkig probleem is
◷ 6 min leestijdJe kent dat gevoel misschien wel. Je hoofdhuid trekt een beetje, jeukt bij je haarlijn, en als je 's avonds je haar losmaakt voelt het alsof je huid daar strak staat. Je hebt niks veranderd aan je shampoo, en toch reageert je hoofdhuid alsof je dat wel deed. Best vervelend, want je ziet het slecht en je weet daardoor ook niet goed waar je moet beginnen. Wat ik in mijn werk als orthomoleculair therapeut steeds terugzie, is dat we een gevoelige hoofdhuid al snel als iets oppervlakkigs afdoen. Iets van de buitenkant, iets voor een andere shampoo. En natuurlijk speelt verzorging mee. Maar je hoofdhuid is gewoon huid, en huid is de buitenste laag van een veel groter geheel. Ze laat vaak zien wat er verderop in je lichaam gebeurt. Daarom neem ik je in dit artikel mee in wat er onder die gevoeligheid kan zitten. Wat we eigenlijk bedoelen met een gevoelige hoofdhuid Laten we bij de term zelf beginnen, want die wordt voor van alles gebruikt. Een gevoelige hoofdhuid is geen diagnose. Het is een omschrijving: je huid op je hoofd reageert sneller dan je gewend bent. Ze trekt, ze jeukt soms, ze voelt schraal of gespannen, en af en toe schilfert ze een beetje. De ene week gaat het prima, de andere week lijkt alles op te spelen. Dat wisselende is eigenlijk het interessante. Als het puur aan je shampoo lag, zou je hoofdhuid veel constanter reageren. Dat het per week of per periode verschilt, wijst er eerder op dat er omstandigheden meespelen die zelf ook wisselen. Denk aan drukte, slaap, je cyclus, de temperatuur buiten en wat er op je bord ligt. Je huid heeft een muurtje, en dat muurtje bepaalt veel Om te snappen waarom je hoofdhuid soms zo reageert, helpt een simpel beeld. Je moet je die buitenste laag voorstellen als een muurtje van bakstenen met specie ertussen. De huidcellen zijn de stenen, en de vetten daartussen zijn de specie die alles bij elkaar houdt. Zolang dat muurtje netjes dicht is, houdt je huid haar vocht vast en blijft er van buiten weinig ongewenst binnen. Wordt die specie dunner, dan gebeuren er twee dingen tegelijk. Je huid verliest sneller vocht, waardoor ze trekkerig en schraal aanvoelt. En prikkels van buiten komen makkelijker binnen, waardoor je huid sneller reageert op dingen waar ze eerder geen moeite mee had. Dat overgevoelige gevoel is precies wat vrouwen omschrijven als een gevoelige hoofdhuid. Wat die specie op je hoofd dunner maakt, is vaak heel alledaags. Te heet wassen. Te vaak wassen. Stevige, schuimende shampoo. Strak opgestoken haar. Koude wind, en de droge binnenlucht van de verwarming in de winter. Beetje bij beetje raakt de specie uitgeput, en dan staat je hoofdhuid als het ware met de deur op een kier. De hoofdhuid is een grensgebied, en daar zit bewaking Binnen de kPNI, de leer waar ik mee werk, kijken we naar de huid als een grensgebied. Het is een van de plekken waar je lichaam contact maakt met de buitenwereld. En op zo'n grens zit bewaking: je afweer is daar de hele dag actief, aan het opruimen en aan het beoordelen wat er langskomt. Als die bewaking veel te verwerken krijgt, staat ze scherper afgesteld. Je huid reageert dan eerder en heftiger op prikkels die er normaal moeiteloos langs zouden gaan. Dat is geen mankement, het is je lichaam dat precies doet wat het hoort te doen. Alleen kan het scherper komen te staan dan prettig is als de belasting een tijd hoger is dan het herstel dat ertegenover staat. Waarom "gewoon een andere shampoo" vaak niet genoeg is Hier komt precies het punt van dit artikel samen. Als je je hoofdhuid alleen als iets oppervlakkigs ziet, ga je van shampoo wisselen, en nog eens, en nog eens. Soms helpt dat even. Maar als de echte oorzaak een uitgeputte beschermlaag is, in combinatie met wat er van binnenuit meespeelt, dan blijf je aan de buitenkant schuiven zonder dat de basis verandert. Dat verklaart ook waarom een gevoelige hoofdhuid zo hardnekkig kan zijn. Je pakt telkens een klein stuk aan, terwijl het plaatje groter is. En zodra je dat grotere plaatje ziet, wordt het eigenlijk juist rustiger, want dan snap je waarom je huid doet wat ze doet. Vier dingen die van binnenuit meespelen Ik loop er vier kort langs, de dingen die ik in de praktijk het vaakst zie meespelen bij een gevoelige hoofdhuid. In het volgende artikel ga ik er dieper op in. Spanning en drukte Als je langere tijd in de hoogste versnelling staat, merkt je lichaam dat op allerlei plekken, en je huid is daar een van. Veel vrouwen herkennen dat hun hoofdhuid in een drukke periode anders aanvoelt dan in een rustige week. Wat er op je bord ligt Je huid wordt continu vernieuwd, en daar heeft je lichaam bouwstoffen voor nodig. Die komen uit je voeding. Vetten spelen daarin een grote rol, want die vormen als het ware de specie van je muurtje. Slaap De nacht is de tijd waarin je lichaam opruimt en op krachten komt. Slaap je een tijd kort of onrustig, dan krijgt dat minder ruimte. Dat merk je niet na een nacht, wel na een paar weken. Je cyclus Voor veel vrouwen loopt de huid mee met de maand. In de ene fase is ze rustig, in de andere reageert ze sneller. Dat geldt ook voor je hoofdhuid. Wat dit betekent voor jou De belangrijkste boodschap van dit eerste artikel: een gevoelige hoofdhuid is zelden zomaar oppervlakkig. Kijk dus niet alleen naar wat je erop doet, hoe belangrijk milde verzorging ook is. Kijk ook naar hoe je leeft, slaapt, eet en met spanning omgaat. Juist die combinatie geeft je hoofdhuid de rust die ze zoekt. Het fijne is dat je aan bijna al die punten zelf iets kunt doen, en vaak met kleinere stappen dan je denkt. In het volgende artikel loop ik met je langs de invloed van voeding, slaap en prikkelverwerking, en wat je daar praktisch mee kunt. Lees ook Hoe voeding, slaap en prikkelverwerking invloed hebben op een gevoelige hoofdhuid Wat er van binnenuit meespeelt bij een gevoelige hoofdhuid Wat je kunt doen als milde verzorging alleen niet genoeg voelt bij een gevoelige hoofdhuid
Learn more
