◷ 6 min leestijd
Nou, als je met psoriasis leeft, dan ken je je eigen huid waarschijnlijk beter dan wie dan ook. Die plekken die komen en gaan, de periodes waarin het rustig is en dan ineens weer die weken waarin alles opspeelt. En wat ik in mijn werk zo vaak terugzie, is dat mensen jarenlang bijna alleen naar de buitenkant hebben gekeken. Naar zalven, naar wat je er wel of niet op smeert. Heel logisch, want je ziet het nou eenmaal op je huid. Maar in mijn vak, de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI, kijken we net even anders naar wat er speelt.
Ik wil je meteen iets belangrijks meegeven voordat we beginnen. Psoriasis is een medische aandoening, en die hoort thuis bij je arts of dermatoloog. Wat ik hier met je deel is geen behandeling en zeker geen vervanging van de begeleiding die je daar krijgt. Het is een manier om te begrijpen wat er van binnenuit meespeelt, zodat je naast die begeleiding een gezonde basis kunt leggen. Zie het zo, en dan kunnen we er eerlijk over praten.
Psoriasis is meer dan wat je op je huid ziet
Wat ik heel graag wil laten zien, is dat je huid eigenlijk de buitenste laag is van een veel groter geheel. Ze staat de hele dag in verbinding met de rest van je lichaam, en ze laat vaak zien wat er verderop speelt. Bij psoriasis gaat het om een huid die overactief reageert, en als je goed kijkt, komt die reactie zelden alleen uit de huid zelf. Er zijn meestal een paar dingen die van binnenuit meepraten.
Dat verklaart ook waarom het zo wisselt. In een rustige, gezonde periode kan je huid dagenlang meevallen, en in een drukke of zware tijd laat ze zich juist zien. Als het puur een verhaal van de buitenkant was, zou het veel constanter zijn. Dat het meebeweegt met hoe je leeft, is nou precies het signaal waar ik naar kijk.
Je huid heeft een muurtje, en bij psoriasis staat dat vaak open
Om te begrijpen waarom je huid zo reageert, helpt het om te weten hoe die buitenste laag in elkaar zit. Je moet je dat voorstellen als een muurtje van bakstenen met specie ertussen. De huidcellen zijn de stenen, en de vetten daartussen zijn de specie. Zolang dat muurtje netjes dicht is, houdt je huid haar vocht vast en blijft er van buiten weinig ongewenst binnenkomen.
Bij een huid die overactief is, zit er vaak iets in dat muurtje dat niet helemaal sluit. Er is zelfs een lichaamseigen eiwit dat hierin een grote rol speelt, filaggrine, dat helpt om vocht in de hoornlaag vast te houden en de huid als het ware dicht te houden. Werkt die bescherming minder goed, dan gebeuren er twee dingen tegelijk. Je huid houdt haar vocht minder goed vast, en prikkels van buitenaf komen makkelijker binnen. En laat dat binnenkomen nou net iets zijn wat je afweer aan het werk zet.
De afweer die maar aan blijft staan
En zo komen we bij het stuk dat bij psoriasis zo belangrijk is. Je afweersysteem is er niet alleen voor als je ziek wordt. Het is de hele dag door bezig met opruimen, beoordelen en herstellen. Als er via een open muurtje steeds prikkels binnenkomen, dan krijgt je afweer telkens een seintje dat er iets te doen is. Op den duur ontstaat er zo een systeem dat eigenlijk altijd een beetje aan blijft staan.
Dat is precies wat je bij psoriasis terugziet: een huid waarin de afweer scherp afgesteld staat en waarin de celvernieuwing veel sneller gaat dan normaal. Wat ik daarbij belangrijk vind om te zeggen, is dat je lichaam op zich gewoon doet wat het denkt te moeten doen. Het is geen kwestie van iets wat kapot is, het is meer een systeem dat uit balans is geraakt doordat de belasting langere tijd hoger is dan het herstel.
De verbinding met je spijsvertering
Binnen de kPNI zeggen we vaak: je huid begint eigenlijk in je darmen. Dat klinkt misschien gek, maar het is heel logisch als je bedenkt dat je huid en je spijsvertering allebei grensgebieden zijn. Het zijn de plekken waar je lichaam contact maakt met de buitenwereld. En net als je huid heeft ook je darm een soort muurtje dat goed dicht hoort te zitten.
Bij mensen met psoriasis kijken we daarom bijna altijd ook naar de spijsvertering. Niet omdat het per se dáár zit, maar omdat die twee grensgebieden met elkaar samenhangen. Wat er in je vertering gebeurt, hoe gevarieerd je eet, hoe je darm haar werk doet, dat is allemaal onderdeel van hetzelfde plaatje. In het derde artikel van deze reeks ga ik daar wat dieper op in.
Stress als aanjager
En dan is er nog iets wat ik echt niet mag overslaan, en dat is spanning. Heel veel mensen die ik spreek, herkennen dat hun huid in een drukke of emotioneel zware periode anders reageert. Soms is er zelfs een heftige gebeurtenis geweest vlak voordat het opspeelde. Dat is geen toeval. Als je lichaam langere tijd in de hoogste versnelling staat, merkt het dat op allerlei plekken, en je huid is daar een van de zichtbaarste van.
Het fijne aan dit inzicht is dat je er iets mee kunt. Als je weet dat spanning meepraat, dan wordt rust nemen ineens niet zomaar iets vaags, maar een onderdeel van je basis.
Welke bouwstoffen hierin meespelen
Wat al die dingen gemeen hebben, is dat je lichaam bouwstoffen nodig heeft om zijn werk te doen. Vitaminen en mineralen draaien in je lichaam mee als een soort meewerkers, ze maken processen mogelijk. Vitamine A en zink zijn er twee die bij de opbouw en het functioneren van de huid steeds terugkomen. Vitamine D speelt een rol bij je afweer. En er is nog een groep die ik hier alvast wil noemen, omdat we er later in deze reeks op terugkomen: de essentiële vetzuren.
Die naam zegt eigenlijk alles. Essentieel betekent dat je lichaam ze niet zelf kan maken, en dat je ze dus uit je voeding moet halen. Ze zitten in de vetten tussen je huidcellen, in het muurtje waar we het net over hadden, en ze doen op nog veel meer plekken in je lichaam mee. Onthoud die term alvast, want in het laatste artikel kom ik er uitgebreid op terug.
Wat dit voor jou betekent
De belangrijkste boodschap van dit eerste artikel is deze: als je psoriasis hebt, kijk dan niet alleen naar wat je op je huid smeert. Dat is één helft van het verhaal, en zeker een belangrijke, want de juiste verzorging van buitenaf helpt je huid. Maar de andere helft zit in hoe je leeft, eet, slaapt en met spanning omgaat, en in de bouwstoffen die je lichaam van binnenuit nodig heeft.
En dat blijf ik erbij zeggen: doe dit altijd naast de begeleiding van je arts, niet in plaats daarvan. In het volgende artikel loop ik met je langs de praktische dingen die je zelf kunt oppakken om die basis te leggen.
