Skip to content

Doe de supplementen quiz hier

Als 'Uitstekend' beoordeeld  ⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Black Friday 20% OFF 

The ScKIN Club: Join now + 25 punten

Voor 12:00 besteld, dezelfde dag op de post

Gratis verzending vanaf 50 EUR (NL)

Voedingsbronnen van vitamine B3: kip, tonijn, pinda's en volkorenbrood.

Waar zit vitamine B3 in? De bronnen op je bord

◷ 6 min leestijd

In het eerste deel van deze reeks keken we naar wat vitamine B3 in je lichaam doet: de belangrijkste drager van elektronen in elke energieroute, het sluitstuk van je antioxidantennetwerk, de grondstof van je DNA-reparatieploeg, en de stof die bepaalt hoeveel tryptofaan er die kant op hoeft. Vandaag gaan we naar je bord.

Vlees, gevogelte en vis

De rijkste bronnen zijn dierlijk. Kip en kalkoen staan bovenaan, en tonijn is bij de vis de klassieke uitschieter. Daarnaast dragen zalm, makreel, sardines, rundvlees en varkensvlees stevig bij, en orgaanvlees zoals lever is in verhouding het rijkst van allemaal.

Wat hier meespeelt, is wat ik in deel één uitlegde over tryptofaan. Vlees, vis en gevogelte leveren niet alleen deze vitamine zelf, maar ook het eiwit waaruit je lichaam er nog wat van kan maken. Dat is de reden dat eiwitrijke producten in de tabellen zo hoog uitkomen: je krijgt twee dingen in één pakket.

Eieren en zuivel

Eieren en zuivel bevatten relatief weinig van de vitamine zelf, en toch dragen ze flink bij. Dat komt helemaal door het tryptofaan: ze zijn rijk aan hoogwaardig eiwit, en je lichaam maakt daar vervolgens zelf iets van.

Dat is een mooi voorbeeld van waarom een voedingstabel soms misleidend is. Wat er in staat, is niet altijd wat je lichaam eruit haalt.

Pinda's en noten

Pinda's zijn de plantaardige topbron, en dat is bijzonder voor een product dat eigenlijk een peulvrucht is. Daarnaast dragen zonnebloemzaad, amandelen en sesamzaad bij.

Een handvol pinda's of gemengde noten per dag is daarmee een van de simpelste gewoonten die er zijn. Let bij pinda's wel op de kwaliteit: ongezouten en zonder toegevoegde oliën, en bewaar ze droog, want pinda's zijn gevoelig voor schimmel.

Champignons

Champignons leveren een nette hoeveelheid, en ze zijn goedkoop en overal te koop. Mijn praktische tip, dezelfde die ik bij vitamine B2 geef: bak een pak champignons mee door wat je toch al maakt. Door een omelet, door een pastasaus, door een roerbakschotel. Het kost geen extra handeling.

Volkoren producten, peulvruchten en groente

Bij de granen zit deze vitamine vooral in de buitenste lagen van de korrel. Volkoren producten leveren dus aanzienlijk meer dan witte. Peulvruchten zoals linzen, kikkererwten en bonen dragen bij, net als aardappelen en donkergroene bladgroente.

En een leuk detail dat bijna niemand weet: gebrande koffie bevat deze vitamine. Bij het branden van de boon ontstaat hij uit een voorloper die er van nature in zit. Voor wie een paar koppen per dag drinkt, is dat een kleine maar reële bijdrage.

En nu de geschiedenis die je niet vergeet

Dit is het stuk waar ik elke keer stil van word, en het legt beter dan welke uitleg ook uit waarom de vórm waarin een stof in voeding zit zoveel uitmaakt.

Maïs bevat deze vitamine, maar hij zit er chemisch gebonden in, en in die vorm kan je spijsvertering er niets mee. Toen maïs vanuit Midden-Amerika naar andere delen van de wereld kwam en daar het hoofdbestanddeel van de voeding werd, ontstonden er in de negentiende en vroege twintigste eeuw grote problemen in bevolkingsgroepen die vrijwel alleen op maïs leefden.

In Midden-Amerika speelde dat niet, en dat is het mooie. Daar werd maïs al duizenden jaren met kalkwater behandeld voordat hij gemalen werd, een techniek die nixtamalisatie heet en die bedoeld was om de korrel zachter en beter verwerkbaar te maken. Dat behandelen maakt de gebonden vitamine vrij. Een keukentraditie die niemand als voedingskunde had bedacht, loste het probleem al eeuwen eerder op.

Ik vertel dit omdat het in één verhaal duidelijk maakt wat ik mensen altijd probeer mee te geven: het gaat niet alleen om wat er in iets zit, maar om of je lichaam erbij kan.

Wat bereiding en bewaren doen

Het goede nieuws: deze vitamine is van alle B-vitaminen een van de stabielste. Hij kan goed tegen hitte, tegen licht en tegen bewaren. Dat is een verademing na vitamine B2, die niet tegen licht kan, en vitamine B6, die gevoelig is voor koken, licht en bevriezen.

Wat je wel kwijtraakt, is het deel dat bij koken naar het kookwater lekt, want wateroplosbaar is hij. Bij soepen en stoofpotten houd je dus meer over dan wanneer je het water weggooit. En bij het wit maken van bloem gaat een flink deel verloren, net als bij de andere B-vitaminen.

Een dag op je bord, concreet

  • Ontbijt: twee eieren met een snee volkorenbrood, of volle yoghurt met noten en zonnebloemzaad.
  • Lunch: volkorenbrood met kip of tonijn, of een salade met kikkererwten en pinda's.
  • Diner: twee keer per week vis, de andere dagen gevogelte, vlees of peulvruchten, met aardappel of volkoren rijst, een pak champignons en flink wat groente.
  • Tussendoor: een handvol ongezouten pinda's of gemengde noten.

Je ziet het: dit is geen bijzonder menu. Het is gewoon eten met genoeg eiwit en volkoren producten erin, en dat is precies waar deze vitamine vandaan komt.

Als je plantaardig eet

Zonder vlees, vis en gevogelte verdwijnen de rijkste bronnen, en dat is bij deze vitamine echt een punt. Dan worden pinda's, zonnebloemzaad, champignons, volkoren producten, peulvruchten en voedingsgist je belangrijkste bronnen.

Daar komt iets bij wat makkelijk over het hoofd gezien wordt. De route via tryptofaan uit deel één levert ook minder op, want plantaardige eiwitten bevatten doorgaans minder tryptofaan dan dierlijke. Je mist dus twee dingen tegelijk: de vitamine zelf en een deel van wat je lichaam er zelf uit had kunnen maken.

Voedingsgist is in deze hoek de grote onbekende, en het is een van de rijkste bronnen die er bestaan. Dat is een gist die niet rijst maar gebruikt wordt om smaak te geven, met een kaasachtige toon. Een eetlepel over je pasta, door een saus of over popcorn is een van de simpelste manieren om je aanbod te verbreden. Veel merken voegen er bovendien vitamine B12 aan toe, en dat staat op het pak.

Eet je volledig plantaardig, dan is de hele B-familie een onderwerp om een keer met een therapeut of diëtist langs te lopen in plaats van op gevoel te doen.

Wanneer het patroon kwetsbaar wordt

Het patroon wordt smaller zonder dat je het van plan was in een paar situaties. Bij een eetpatroon dat voor het grootste deel uit snelle koolhydraten en witte graanproducten bestaat. Bij een periode van streng eten met weinig eiwit. Bij een overstap naar plantaardig zonder dat peulvruchten, noten en volkoren producten de plek van vlees en vis innemen. En bij regelmatig alcoholgebruik, dat zowel de opname als de omzetting uit tryptofaan in de weg zit.

In het volgende deel kijken we naar de hoeveelheden, naar het verschil tussen de vormen, en naar dat opvallende verschijnsel waar deze vitamine om bekendstaat: de blos die je van de ene vorm krijgt en van de andere niet.

Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Vitamine B3 aanvullen: waar je op let bij een brede basis, lees je welke producten hierbij passen.

Lees ook

Previous Post Next Post