◷ 6 min leestijd
Je kent het misschien wel. Je borstel zit voller dan anders, of je ziet meer haren in de doucheput dan je fijn vindt. En je eerste gedachte gaat meestal naar je haar zelf: ligt het aan mijn shampoo, aan het verven, aan het föhnen. Heel begrijpelijk, want dat is het deel dat je ziet en aanraakt.
Wat ik vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI steeds terugzie, is dat haar bijna nooit op zichzelf staat. Je haar is eigenlijk een van de eerste plekken waar je lichaam laat zien dat er ergens anders iets speelt. En dat klinkt misschien zorgelijk, maar het is juist goed nieuws. Want als haaruitval een signaal is, dan valt er ook iets aan de bron te doen.
Verliezen we niet allemaal haar?
Laat ik beginnen met iets geruststellends. Haar verliezen is voor een deel doodnormaal. Ieder haartje op je hoofd doorloopt een eigen ritme van groeien, rusten en loslaten, en dat betekent dat je elke dag een aantal haren kwijtraakt zonder dat er iets aan de hand is. Het valt je pas op als het er meer worden dan je gewend bent, of als het langer aanhoudt.
En juist die verandering is het interessante. Als je van de ene op de andere periode meer haar ziet in je borstel of op je kussen, dan is er meestal iets in je situatie veranderd. Vaak niet aan je haar zelf, maar aan de omstandigheden eromheen. Dat is precies waar dit artikel over gaat.
Waarom je haar zo'n goede boodschapper is
Om te snappen waarom haar zoveel vertelt, helpt het om te weten hoe hard het werkt. Je haarwortels horen bij de drukste plekken van je lichaam. Ze delen zich continu, dag en nacht, en bouwen aan iets wat voor je overleven eigenlijk niet strikt nodig is.
En dat laatste is precies het punt. Je lichaam is een meester in het stellen van prioriteiten. Als er ergens spanning zit, in de vorm van drukte, weinig rust of een periode van weinig bouwstoffen, dan gaat de energie eerst naar je hart, je hersenen en je organen. Naar de dingen die je echt nodig hebt om door te gaan. Je haar staat in die rij een stuk verder naar achteren.
Ik zeg altijd: je haar is een soort luxe voor je lichaam. Zodra het even schakelen wordt, is het een van de eerste dingen die op een lager pitje gaat. Daarom merk je in een pittige periode vaak pas weken later iets aan je haar. Het is een vertraagde spiegel van hoe het een tijd daarvoor met je ging.
Je haar is opgebouwd uit materiaal dat je aanlevert
Je haar bestaat voor een groot deel uit keratine, en dat is een eiwit. Je moet je dat voorstellen als een bouwwerk: om er iets stevigs van te maken, heeft je lichaam stenen nodig, en die stenen zijn de eiwitten uit je voeding. Krijg je daar een tijd weinig van binnen, dan is er simpelweg minder om mee te bouwen.
Maar met alleen stenen ben je er niet. Om die stenen op de goede plek te krijgen en het bouwwerk overeind te houden, heb je een soort werklieden nodig. In je lichaam zijn dat de vitaminen en mineralen. Ze doen zelf niet het zware werk, maar zonder hen loopt de hele bouw vast. Ze werken mee als cofactoren, als kleine schakels in een keten. En als er ergens een schakel ontbreekt, dan stokt het proces, hoeveel eiwit je ook binnenkrijgt.
Een paar van die meewerkers kom je in deze reeks nog vaker tegen, omdat ze een erkende rol hebben als het om haar gaat. Denk aan biotine, aan zink en aan selenium. Ik ga er in het laatste artikel dieper op in, maar het is goed om ze nu alvast een keer gehoord te hebben.
Vier dingen die van binnenuit meespelen
In de praktijk zie ik grofweg vier dingen die keer op keer terugkomen zodra iemand meer haar verliest dan ze prettig vindt. Ik loop ze kort langs, want in de volgende artikelen werk ik ze verder uit.
Een periode van veel spanning
Langdurige spanning zet je lichaam in de overlevingsstand. En in die stand gaat de energie naar overleven, niet naar opbouwen. Je haar hoort bij dat opbouwen. Heel veel vrouwen herkennen dat ze een paar maanden na een drukke of emotionele tijd ineens meer haar zien uitvallen. Dat is geen toeval, dat is die vertraagde spiegel.
Wat er op je bord ligt
Je haar wordt gemaakt van wat je eet. Een tijd van veel snelle happen, weinig groente en weinig eiwit geeft je lichaam eenvoudigweg minder om mee te werken. Het gaat hier niet om streng of ingewikkeld eten, maar om genoeg en gevarieerd.
Je hormonen en je schildklier
Je schildklier is een soort dirigent van je energieverdeling. Als die wat trager loopt, merk je dat op allerlei plekken, en je haar is daar een van. Ook de schommelingen rond je cyclus, na een zwangerschap of in de overgang spelen hierin mee. Dat is een heel normaal en herkenbaar patroon.
Je vertering en opname
Je kunt gezond eten en toch weinig binnenkrijgen als je vertering niet soepel loopt. Want het gaat er niet alleen om wat je eet, maar ook om wat je lichaam er daadwerkelijk uithaalt. Vandaar dat ik altijd ook naar de spijsvertering kijk. In het derde artikel ga ik daarop door.
Waarom alleen naar je haar kijken te weinig is
De belangrijkste boodschap van dit eerste artikel is eigenlijk heel eenvoudig. Als je meer haar verliest dan je fijn vindt, kijk dan niet alleen naar wat je erop doet. Je verzorging is een deel van het verhaal, en zeker geen onbelangrijk deel. De andere helft zit van binnen: in hoe je leeft, hoe je slaapt, hoe je eet en hoe je met spanning omgaat.
En dat is eigenlijk geruststellend. Want aan bijna al die dingen kun je zelf iets doen, en meestal met kleinere stappen dan je denkt. Je hebt geen ingewikkeld plan nodig om te beginnen, gewoon een beetje inzicht in waar het vandaan komt.
In het volgende artikel neem ik je mee in drie van die dingen die je zelf in de hand hebt: je voeding, je slaap en de manier waarop je met prikkels en spanning omgaat. Want juist daar zit vaak de meeste winst.
