◷ 6 min leestijd
In de eerste twee artikelen keken we naar wat haaruitval kan betekenen en wat je er zelf praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar de samenhang. Want dit is waar het vak van de kPNI over gaat: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen met elkaar praten. En je haar praat mee.
Alles hangt met alles samen
We zijn gewend om ons lichaam op te delen in stukjes. De huid bij de dermatoloog, de darmen bij de maag-darmarts, de hormonen weer ergens anders. Maar zo werkt je lichaam eigenlijk niet. Het is één geheel, waarin systemen voortdurend met elkaar in gesprek zijn. Je haarwortel staat aan het einde van heel veel van die gesprekken te luisteren, en past zich aan wat er gezegd wordt.
Daarom kun je aan je haar vaak iets aflezen over hoe het met de rest gaat. Ik loop in dit artikel drie van die verbindingen langs: je immuunsysteem, je hormonen en je spijsvertering.
Je immuunsysteem doet de hele dag zijn werk
Je afweer is er niet alleen voor als je ziek wordt. Het is de hele dag door bezig met opruimen, herstellen en beoordelen wat er langskomt. Dat kost energie, en het vraagt bouwstoffen. Als dat systeem langere tijd extra druk is, bijvoorbeeld in een periode van veel spanning of weinig slaap, dan gaat een deel van die energie naar de bewaking, en niet naar de opbouw.
En daar zit je haar weer in de rij die net wat verder naar achteren staat. Het is geen defect, het is je lichaam dat prioriteiten stelt. Zodra de belasting een tijd hoger is dan het herstel, kan die balans doorslaan, en dat kan zich onder andere aan je haar laten zien.
Wat ik vrouwen vaak zie herkennen, is dat hun haar juist begint op te spelen ná een periode van ziekzijn of veel spanning, niet tijdens. Dat klopt met dit verhaal. Op het moment zelf zet je lichaam alles op de bewaking, en pas als de rust terugkeert, wordt zichtbaar wat er in die drukke tijd is blijven liggen. Ook dat is die vertraagde spiegel waar ik het eerder over had.
Hormonen zijn de dirigent
Het tweede stuk zijn je hormonen, en die spelen bij haar een grote rol. Je moet je hormonen voorstellen als een dirigent die het tempo van heel veel processen aangeeft. Als de dirigent uit de maat raakt, merk je dat op allerlei plekken tegelijk.
Je schildklier is daarin een sleutelspeler. Die verdeelt eigenlijk de energie over je lichaam. Loopt de schildklier wat trager, dan gaat je hele systeem in een lagere versnelling, en je haar merkt dat als een van de eerste. Vandaar dat ik bij haar altijd ook naar dat bredere plaatje kijk.
Daarnaast zijn er de natuurlijke schommelingen die bij vrouwen horen: rond je cyclus, in de maanden na een zwangerschap en in de overgang. Veel vrouwen zien juist in die fases meer haar uitvallen. Dat is een heel normaal en herkenbaar patroon, en het helpt enorm om te weten dat het erbij hoort en meestal weer omslaat.
Ik merk dat het vrouwen rust geeft als ze dit patroon leren herkennen. Zodra je weet dat een bepaalde fase erbij hoort, ga je er anders mee om dan wanneer je denkt dat er iets grondig mis is. En die rust is op zichzelf al waardevol, want spanning over je haar houdt de spanning in je lichaam juist in stand.
Ook spanning speelt hierin mee, want je stresshormonen en je overige hormonen zijn nauw met elkaar verweven. In een drukke periode gebruikt je lichaam veel van de bouwsteen progesteron om het stresshormoon cortisol te maken. Daardoor blijft er van dat progesteron minder over voor het gewone werk, en dat merk je op meerdere plekken. Het is een van de redenen dat een pittige tijd zich later in je haar kan laten zien.
Je darmen bepalen wat er echt binnenkomt
En dan het derde stuk, dat binnen de kPNI veel aandacht krijgt: je spijsvertering. Want je kunt nog zo goed eten, als je vertering niet soepel loopt, haalt je lichaam er minder uit dan erin zit. Het gaat er dus niet alleen om wat je eet, maar om wat je daadwerkelijk opneemt.
Neem eiwit, de bouwsteen van je haar. Om dat goed af te breken en op te nemen heb je voldoende maagzuur en de juiste verteringsstoffen nodig. Loopt dat niet lekker, dan blijft een deel van dat waardevolle materiaal onbenut. Ik kijk daarom in de praktijk altijd of de vertering zelf wel op orde is voordat ik verder ga.
Er is nog een verbinding die ik hier wil noemen. Als de darmwand wat doorlaatbaarder wordt, bijvoorbeeld door langdurige spanning of eenzijdige voeding, dan komen er stofjes in je bloedbaan die daar eigenlijk niet horen. Je immuunsysteem reageert daarop met een lichte, sluimerende ontsteking, en je lever moet harder werken om alles op te ruimen. In mijn vak weten we dat zo'n overbelaste lever zich onder andere aan het haar en de hoofdhuid kan laten zien. Zo is de cirkel weer rond: darm, afweer, lever en haar, allemaal met elkaar verbonden.
Wat hierin praktisch helpt, is aandacht voor rust rond je maaltijden en voor voldoende vezels uit groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten. Die vezels voeden je darmwand en houden je vertering in beweging. Het is geen los advies voor je darmen alleen, het raakt je hele systeem, tot in je haar aan toe.
De bouwstoffen die overal meedoen
Wat al deze systemen gemeen hebben, is dat ze bouwstoffen nodig hebben om hun werk te doen. Vitaminen en mineralen draaien overal in mee als meewerkers, als kleine schakels in de keten. En een aantal daarvan komt telkens terug als het om haar gaat.
Zo doet zink mee aan een normale celdeling, en dat is precies het proces waarmee je haarwortels zich continu vernieuwen.1 Ook biotine en selenium hebben een erkende rol als het om het behoud van normaal haar gaat.1 Dat zijn geen wondermiddelen, het zijn gewone meewerkers die hun werk doen zolang je ze aanlevert. Waar je ze precies uithaalt, en hoe je daar praktisch voor zorgt, dat is het onderwerp van het laatste artikel.
Waarom je dit samen moet bekijken
Als je alleen naar je haar kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je voeding kijkt, ook. Het verschil zit juist in de combinatie: je haar van buiten rustig verzorgen, je leefstijl zo inrichten dat je lichaam ruimte krijgt om op te bouwen, en van binnenuit zorgen voor een brede basis aan bouwstoffen. In het volgende artikel laat ik zien welke stoffen daarbij horen en waar je ze vindt.
1 Zink draagt bij aan een normale celdeling; biotine en selenium dragen bij aan het behoud van normaal haar.
