ScKIN Journal
De bouwstenen in ScKIN Collagen+
◷ 6 min leestijd In de eerste drie artikelen bouwden we het plaatje op. Collageen is een dierlijk eiwit dat vooral in bindweefsel zit: in bouillon van botten, in vis met huid en graat, in vel en kraakbeen. Wat je daarvan eet, gaat niet als collageen naar je huid, want je lichaam breekt het af tot aminozuren en peptiden en bouwt daarna zijn eigen collageen. Voor die bouw heb je meer nodig dan alleen aminozuren: vitamine C om de keten stevig in elkaar te zetten, en verder koper, zink, mangaan en biotine. En we zagen wat de bouw in de weg zit: suiker, te weinig eiwit, roken, spanning, korte nachten en verhitting. Die bouwstenen en cofactoren bij elkaar, dat is precies wat er in ScKIN Collagen+ zit. Wat er in zit Collagen+ is een poeder met ruim dertig actieve ingrediënten. De basis is marien collageen uit vis, 6000 mg per dagdosering, in de vorm van Collactive, een gepatenteerd marien complex dat collageenpeptiden combineert met natuurlijke elastine. Viscollageen bestaat vooral uit type I, het type dat het meest voorkomt in huid, haar en nagels, en het heeft een lager moleculair gewicht dan rundercollageen. Belangrijk om te weten, en dat zeg ik er in mijn trainingen altijd bij: collageen als ingrediënt draagt zelf geen goedgekeurde gezondheidsclaim. Alles wat we over de werking mogen zeggen, hangt aan de vitaminen en mineralen die eromheen zitten. En dat is nu juist waar deze formule om draait, want zonder die cofactoren staat de lopende band stil. De cofactoren, en wat ze doen Vitamine C (500 mg, 625% RI). Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid.1 Diezelfde vorming van collageen is ook van belang voor de botten en voor de normale werking van de bloedvaten. Daarnaast helpt vitamine C bij de verzorging van de huid van binnenuit en helpt vitamine C de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.1 Koper (2 mg, 200% RI). Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.2 Koper draagt daarnaast bij aan de normale haarkleur en aan een normaal energiemetabolisme. Zink (25 mg, 250% RI). Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en zink is belangrijk voor de huid.3 Zink houdt het haar sterk en zink draagt bij aan een normale celdeling. Biotine (50 mcg, 100% RI). Biotine helpt een normale huid in stand houden, biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en biotine draagt bij aan het behoud van normale nagels.4 Mangaan (2 mg, 100% RI). Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel en is van belang voor de normale vorming van bindweefsel in kraakbeen en botten.5 Selenium (40 mcg, 73% RI). Selenium houdt het haar sterk, selenium is goed voor nagels en selenium helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.6 Vitamine B3 (25 mg, 156% RI). Vitamine B3 draagt bij aan het behoud van een normale huid en helpt om moeheid en vermoeidheid te verminderen.7 Magnesium (300 mg, 80% RI). Magnesium draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme en heeft een positieve invloed op de werking van het zenuwstelsel.8 Vitamine D3 (25 mcg, 500% RI). Vitamine D draagt bij aan een normale celdeling en aan het behoud van sterke botten.9 Bètacaroteen (4 mg). Bètacaroteen draagt bij aan het behoud van een normale huid en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.10 Daarnaast bevat de formule onder meer de aminozuren L-glutamine, L-lysine en L-arginine, hyaluronzuur, MSM, glucosamine en chondroïtine, lactoferrine, bamboe extract, phytoceramiden, quercetine, astaxanthine, lycopeen, plantaardige enzymen en een plantenmix met curcumine, groene thee extract en resveratrol. Die staan er als ingrediënt: er zijn voor deze stoffen geen goedgekeurde gezondheidsclaims, dus ik noem ze wel, maar ik beloof er niets mee. Waarom een formule en niet alleen collageen Wat ik professionals altijd meegeef: de meeste collageenproducten op de markt bestaan uit collageen en een beetje vitamine C, en verder niets. Dat is jammer, want je lichaam heeft nu net die hele set meewerkende stoffen nodig om er iets mee te kunnen. Het verschil zit dus niet in dat er collageen in zit, het verschil zit in wat er naast staat om de bouwplaats draaiende te houden. Vanaf een jaar of vijfentwintig loopt je eigen aanmaak geleidelijk terug, en dan wordt die aanvoer van bouwstenen en cofactoren steeds meer waard. Hoe je het gebruikt Altijd koud. Dit is de belangrijkste gebruikstip en hij wordt het vaakst over het hoofd gezien. Collagen+ bevat vitamine C en mineralen, en die kunnen niet tegen verhitting. Roer het dus nooit door warme koffie of thee. Losse collageenpeptiden verdragen warmte prima, maar een formule met vitamines en mineralen erin niet. Gebruik koud water, sap, yoghurt of een koude smoothie. Een maatschep per dag. Goed roeren of shaken, en neem het bij voorkeur in de ochtend, op een lege maag of bij het ontbijt. Combineer met kleur op je bord. Een supplement vervangt je voeding niet. De vitamine C uit je paprika, kiwi en bessen telt gewoon mee, en het is de optelsom die het doet. Houd het vol. Bindweefsel vernieuwt zich langzaam. Denk in maanden, niet in weken. Zet het naast je koffiezetapparaat of bij de blender, dan wordt het vanzelf een gewoonte. Bekijk ScKIN Collagen+ 1 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. 2 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 3 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. 4 Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en normale nagels. 5 Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel. 6 Selenium houdt het haar sterk en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. 7 Vitamine B3 draagt bij aan het behoud van een normale huid. 8 Magnesium draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme. 9 Vitamine D draagt bij aan een normale celdeling. 10 Bètacaroteen draagt bij aan het behoud van een normale huid. Goedgekeurde gezondheidsclaims voor de genoemde vitaminen en mineralen. Collageen als ingrediënt draagt geen goedgekeurde gezondheidsclaim. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij zwangerschap, borstvoeding, medicijngebruik of ziekte altijd een deskundige. Lees ook Waar zit collageen van nature in? Welke bouwstenen je lichaam nodig heeft om collageen te maken Wat de aanmaak van collageen in de weg zit
LEES MEER
Wat de aanmaak van collageen in de weg zit
◷ 6 min leestijd We keken in de eerste twee artikelen naar waar collageen in zit en welke bouwstenen je lichaam nodig heeft om het zelf te maken. Vandaag draaien we het om. Want ik zie in mijn werk regelmatig dat mensen van alles toevoegen aan hun voeding, terwijl er tegelijk iets is dat de boel afremt. Dan blijft het dweilen. Deze keer dus: wat zit de aanmaak van collageen in de weg? 1. Suiker, en wat er daarna gebeurt Dit is de grootste, en het mechanisme erachter vind ik zelf fascinerend. Als er veel suiker in je bloed circuleert, gaan suikermoleculen zich hechten aan de eiwitten in je weefsel. Collageen is daar bij uitstek gevoelig voor, omdat collageenvezels lang meegaan en dus veel tijd hebben om zo'n hechting op te lopen. Dat proces heet glycatie. Wat er dan ontstaat, zijn verbindingen tussen de collageendraden onderling. Je moet je voorstellen dat er kleine bruggetjes tussen de touwen worden gelegd. Het netwerk wordt daardoor stugger en breekbaarder, en het kan minder goed meebewegen. In mijn vak noemen we de stoffen die daarbij ontstaan de versuikeringsproducten, en die stapelen zich op in je bindweefsel. En er is nog een tweede laag. Glucose en vitamine C gebruiken in je lichaam dezelfde transporters om een cel binnen te komen. Zit er veel glucose in je bloed, dan bezet dat de doorgang, en komt vitamine C er minder makkelijk in. Dat is best bijzonder als je bedenkt dat vitamine C nu juist de stof is die de collageenvorming mogelijk maakt. Een zoet dieet werkt dus twee kanten op tegen je bindweefsel. Wat je kunt doen: combineer koolhydraten altijd met eiwit en vet, dan vlakt de piek af. Yoghurt met noten in plaats van een beschuit met jam. Kies fruit boven vruchtensap, want het sap gaat er zonder rem in. En let vooral op de dagelijkse gewoontes: de suiker in je koffie, het koekje bij de thee, de granola. Niet het feestje van afgelopen zaterdag maakt het verschil, maar wat je elke dag doet. 2. Onvoldoende eiwit, of te eenzijdig Zonder aminozuren geen collageen. Wat ik veel zie is een ontbijt van brood met zoet beleg, een lunch met nog een keer brood, en pas 's avonds een fatsoenlijke portie eiwit. Je lichaam bouwt de hele dag door, dus geef het ook de hele dag materiaal. Wat je kunt doen: zorg bij elke maaltijd voor een handvol eiwit. Eieren, kwark, vis, gevogelte, peulvruchten, tofu, noten. En denk bij plantaardig eten extra aan lysine, dat haal je vooral uit peulvruchten en quinoa. 3. Roken en meeroken Roken doet twee dingen tegelijk die allebei ongunstig zijn voor je bindweefsel. Het geeft een grote hoeveelheid vrije radicalen, en het vraagt zoveel vitamine C dat rokers en meerokers een aantoonbaar hogere behoefte hebben dan niet-rokers. Precies de stof die je nodig hebt om collageen te bouwen, gaat dus op aan het opruimen van de schade. 4. Zon zonder maat Zonlicht is voor van alles goed, en ik ben zeker geen voorstander van binnen blijven. Voor je vitamine D heb je de zon in het zomerhalfjaar nodig. Maar langdurig onbeschermd in de felle zon liggen is voor je bindweefsel geen goed idee, omdat UV-straling in de diepere huidlaag vrije radicalen veroorzaakt die de collageenvezels aantasten. Wat je kunt doen: zoek het midden. Kort in de zon met wat huid bloot voor je aanmaak, en bescherming zodra je er langer bent. Zoek in de zomer tussen twaalf en drie de schaduw op. 5. Langdurige spanning Bij langdurige spanning maakt je lichaam veel cortisol aan, en cortisol zet je lichaam in de afbraakstand in plaats van de opbouwstand. Er wordt dan minder geïnvesteerd in onderhoud van weefsel, en je bindweefsel hoort daarbij. Daar komt bij dat je in drukke periodes vaak ook slechter slaapt, en dat werkt door. Wat je kunt doen: ik ben altijd voor kleine, haalbare dingen. Eén moment per dag waarop je echt even niets doet. Een wandeling zonder telefoon, tien minuten rustig ademhalen, een kwartier in de tuin. Regelmaat werkt hier beter dan lengte. 6. Te weinig slaap De nacht is het moment waarop je lichaam opruimt en herstelt, en waarop je huid zich vernieuwt. Slaap je structureel kort, dan krijgt dat herstel simpelweg minder ruimte. Wat daarbij ook meespeelt: laat op de avond eten geeft een piek in je bloedsuiker en je stresshormoon tegelijk, waardoor je nachtelijke herstel later op gang komt. Wat je kunt doen: eet je laatste maaltijd bij voorkeur drie uur voor het slapen. Houd je bedtijd redelijk gelijk, ook in het weekend. En doe het laatste uur voor het slapen iets zonder scherm. 7. Alcohol Alcohol vraagt veel van je lever, en je lever is nu net het orgaan dat druk is met opruimen. Daarnaast onttrekt alcohol vocht, en een goed gehydrateerd bindweefsel werkt beter dan een uitgedroogd bindweefsel. Een paar alcoholvrije dagen per week is een van de meest onderschatte dingen die je voor je huid kunt doen. 8. Verhitting van je vitamines en mineralen Deze wordt bijna nooit genoemd en hij is zo praktisch. Vitamine C is gevoelig voor hitte. Als je je groenten lang doorkookt en het kookvocht weggooit, verdwijnt een flink deel van je vitamine C door de gootsteen. En roer je een vitaminerijk poeder door hete koffie of thee, dan geldt hetzelfde: warmte tast die vitamines aan. Wat je kunt doen: stoom je groenten kort of roerbak ze, en gebruik het kookvocht in een soep of saus. Eet dagelijks iets rauws. En roer poeders met vitamines en mineralen altijd door iets kouds: water, sap, yoghurt of een koude smoothie. 9. Crashdiëten Snel gewicht verliezen met heel weinig eiwit is voor je bindweefsel geen goed plan. Je lichaam heeft in zo'n periode weinig materiaal om mee te bouwen, terwijl er tegelijk veel gevraagd wordt. Kies liever een rustiger tempo met voldoende eiwit erbij. Waar ik zou beginnen Je hoeft dit lijstje niet in één keer af te werken. Kies er twee of drie uit die voor jou het meest spelen en houd die een maand vol. In mijn ervaring zit de meeste winst bij de eerste twee: je suikers stabiel houden en bij elke maaltijd eiwit eten. Als die twee staan, komt de rest een stuk makkelijker. En houd het perspectief erbij: je bindweefsel vernieuwt zich langzaam. Dit is geen project van twee weken, het is een manier van eten die je jaren meeneemt. In het laatste artikel In het volgende en laatste artikel van deze reeks zet ik alles op een rij: welke bouwstenen en cofactoren er nu precies toe doen, en hoe je die in één keer op je bord krijgt. Lees ook Waar zit collageen van nature in? Welke bouwstenen je lichaam nodig heeft om collageen te maken De bouwstenen in ScKIN Collagen+
LEES MEER
Waar zit collageen van nature in?
◷ 6 min leestijd Collageen is zo'n woord dat je overal tegenkomt, en tegelijk weten de meeste mensen niet zo goed wat het nu eigenlijk is. Vandaag wil ik je meenemen in het begin van het verhaal: wat collageen is, waar het in je eigen lichaam zit en in welke voeding je het van nature terugvindt. Wat collageen eigenlijk is Collageen is het meest voorkomende eiwit in je lichaam. Je moet je het voorstellen als de stellage waar alles omheen gebouwd is. Het zit in je huid, in je haar en nagels, in je pezen en banden, in je kraakbeen, in de wand van je bloedvaten, in je darmwand en in je botten. Overal waar iets stevigheid nodig heeft en tegelijk soepel moet blijven, vind je collageen. Je maakt het zelf aan, en dat gebeurt in cellen die fibroblasten heten. Ik noem die in mijn trainingen weleens de fabrieken van je bindweefsel, want daar wordt het werk gedaan. Zij zetten aminozuren aan elkaar tot lange draden, draaien die draden in elkaar tot een soort touw en bouwen daar vervolgens netwerken van. Vanaf ergens rond je vijfentwintigste gaat die eigen productie geleidelijk omlaag. Na je dertigste gaat het volgens de literatuur om zo'n één tot drie procent per jaar. Dat klinkt weinig, maar over tien jaar telt dat aardig op. En dat is precies waarom mensen ergens tussen hun dertigste en veertigste ineens meer aandacht krijgen voor dit onderwerp. Planten maken geen collageen Dit is de eerste zin die ik altijd rechtzet, want er is veel verwarring over. Collageen is een dierlijk eiwit. Het komt voor in de bindweefsels van dieren, en dus vind je het uitsluitend in dierlijke voeding. Er bestaat geen plantaardige bron van collageen zelf. Wat er wel bestaat, en dat is een belangrijk verschil, zijn plantaardige bronnen van de bouwstenen waarmee jouw lichaam zijn eigen collageen maakt. Daar gaat het volgende artikel helemaal over. Waar zit collageen dan wel in? Het zit niet in het malse stuk vlees waar de meeste mensen naar grijpen. Collageen zit juist in de delen die we in de moderne keuken vaak weglaten: de taaie stukken, het vel, de huid, de graat, het kraakbeen, het bot. Dat is het bindweefsel, en dat is precies waar het in zit. Bouillon van botten. Dit is de rijkste en meest klassieke bron. Als je botten met wat aanhangend vlees urenlang laat trekken, lost het collageen op in het vocht en wordt het gelatine. Je herkent goede bouillon eraan dat hij in de koelkast geleert en pas weer vloeibaar wordt als je hem opwarmt. Die stevigheid, dat is het collageen. Vis met huid en graat. Viscollageen zit in de huid, de schubben en de graten. Denk aan een hele gebakken vis, aan zalm met het vel eraan, of aan een visbouillon van koppen en graten. Viscollageen bestaat vooral uit type I, en dat is nu net het type dat het meest voorkomt in huid, haar en nagels. Gevogelte met vel en kraakbeen. Een hele kip in de oven, kippenpoten, of een bouillon van een karkas. Vooral rond de gewrichten zit veel bindweefsel. Stoofvlees en trage bereidingen. Sukadelappen, riblappen, ossenstaart, schenkel. Precies de stukken die uren nodig hebben om zacht te worden, zijn de stukken met veel bindweefsel. Dat zachte, plakkerige gevoel in de saus na een lange stoof, dat is opgelost collageen. Gelatine. Gelatine is niets anders dan collageen dat al bewerkt en gedroogd is. In poedervorm of in blaadjes, en van oudsher gebruikt in nagerechten. Vis of rund: het maakt uit Als het over collageen uit vis of uit rund gaat, is er wel iets interessants te melden. Viscollageen heeft een lager moleculair gewicht dan rundercollageen, wat betekent dat de deeltjes kleiner zijn en dat je lichaam ze makkelijker herkent en opneemt. Daarnaast is er onderzoek naar een suikerachtig molecuul dat Neu5Gc heet en dat voorkomt in rood vlees en in rundproducten. Mensen maken die stof zelf niet aan, maar we kunnen hem wel via voeding binnenkrijgen, waarna het lichaam hem als lichaamsvreemd herkent. Onderzoekers brengen dat in verband met langdurige ontstekingsprocessen. Ik vind dat een goede reden om, als je bewust met collageen bezig bent, naar de bron te kijken en niet alleen naar de hoeveelheid. Wat er gebeurt als je collageen eet En dan het punt dat ik het belangrijkste vind van dit hele artikel. Het collageen dat je eet, gaat niet als collageen naar je huid. Zo werkt je spijsvertering niet. Alles wat je eet aan eiwit wordt in je darm afgebroken tot losse aminozuren en korte ketens die peptiden heten. Die bouwstenen komen in je bloed terecht, en pas daarna beslist je lichaam zelf wat het ermee doet. Je levert dus grondstof aan. Wat je lichaam daarmee bouwt, hangt af van of de rest van de bouwplaats op orde is. En daarvoor heb je meer nodig dan alleen aminozuren: je hebt ook de meewerkende stoffen nodig, de cofactoren. Vitamine C is er daar één van, en zonder die stof kan je lichaam de collageenketen niet stevig in elkaar zetten. Ook koper, zink en mangaan spelen een rol in het bindweefsel. Daar gaat het volgende artikel over. Praktisch: zo krijg je meer bindweefsel op je bord Maak eens per week een pan bouillon. Botten van je slager, een scheut azijn erbij om de mineralen los te maken, en dan uren zachtjes laten trekken. Rund heeft acht tot twaalf uur nodig, kip zo'n zes tot acht. Zet hem op een zondagochtend op en laat hem gewoon staan. Vries de bouillon in porties in en gebruik hem als basis voor soep, risotto of om groenten in te garen. Koop de hele vis. Vraag bij de visboer of je de koppen en graten mee mag nemen. Daar trek je in vijfenveertig minuten een prachtige visbouillon van. Laat het vel eraan. Zalm, makreel, kip: bak het vel krokant mee in plaats van het weg te snijden. Kies vaker een taai stuk. Sukade, ossenstaart, schenkel of een kippendij met bot. Zet de stoofpan er 's ochtends op, dan is het 's avonds klaar. Gebruik gelatine. Een panna cotta op basis van gelatine, of een blaadje door een saus. Ouderwets, en het werkt gewoon. Zorg dat er groente naast staat. Bouillon alleen is niet genoeg. Je hebt vitamine C en mineralen nodig om er iets mee te kunnen, dus zet er altijd iets kleurrijks bij. In het volgende artikel Nu je weet waar collageen zit en dat je lichaam het uiteindelijk zelf bouwt, wordt de volgende vraag interessant: welke bouwstenen heeft je lichaam daarvoor nodig, en waar haal je die vandaan? Dat is precies waar het tweede artikel over gaat. Lees ook Welke bouwstenen je lichaam nodig heeft om collageen te maken Wat de aanmaak van collageen in de weg zit De bouwstenen in ScKIN Collagen+
LEES MEER
Welke bouwstenen je lichaam nodig heeft om collageen te maken
◷ 6 min leestijd In het eerste artikel zag je dat collageen een dierlijk eiwit is, dat het in bindweefsel zit en dat het collageen dat je eet niet als collageen naar je huid gaat. Je lichaam breekt het af tot bouwstenen en bouwt daar vervolgens zijn eigen collageen mee. Vandaag kijken we naar die bouwplaats: wat heeft je lichaam nodig om collageen te maken, en waar haal je dat vandaan? De bouwplaats: wat er precies gebeurt Ik leg dit graag uit als een lopende band. In de fibroblasten, de bindweefselcellen, worden aminozuren in een vaste volgorde aan elkaar geregen tot een lange keten. Die keten wordt vervolgens bewerkt, en pas na die bewerking kunnen drie ketens om elkaar heen draaien tot een stevig touw. Dat touw is collageen. Die bewerkingsstap is het punt waar het misgaat als er iets ontbreekt. Er moet namelijk op bepaalde plekken in de keten een zuurstofatoom worden toegevoegd, en dat gebeurt door enzymen die alleen werken als er vitamine C aanwezig is. Zonder vitamine C blijft die stap uit, en dan draaien de ketens niet stevig in elkaar. Je lichaam heeft dan wel de grondstof, maar de lopende band staat stil. Dat is voor mij het mooiste voorbeeld van wat een cofactor doet. De aminozuren: glycine, proline en lysine Collageen heeft een heel eigen samenstelling. Ongeveer een derde van alle bouwstenen bestaat uit glycine, het kleinste aminozuur dat er is. Daarnaast zitten er veel proline en lysine in. Die drie zijn dus veruit het belangrijkst als je het over collageenopbouw hebt. Glycine haal je uit bouillon, gelatine, vel en huid, en verder uit eieren, vis, zuivel en peulvruchten. Van alle aminozuren is dit degene waar de moderne keuken het minst van levert, simpelweg omdat we de bindweefselrijke delen weglaten. Proline zit in eiwitrijke voeding in het algemeen: eieren, zuivel, vlees, vis, sojaproducten, asperges en champignons. Lysine vind je in vis, vlees, eieren, zuivel, peulvruchten zoals linzen en kikkererwten, en in quinoa. Bij een overwegend plantaardig eetpatroon is lysine het aminozuur waar je het bewustst mee mag zijn, want granen leveren er weinig van. Peulvruchten dagelijks op je bord lost dat prima op. En dan nog dit: die aminozuren komen alleen beschikbaar als je in totaal genoeg eiwit eet. Wat ik vaak zie is dat mensen een mager ontbijt nemen, tussen de middag een boterham eten en pas 's avonds echt eiwit binnenkrijgen. Verdeel het liever, dan heeft je lichaam de hele dag door materiaal. De cofactoren: de stoffen die het werk mogelijk maken Vitamine C De belangrijkste, en dat is niet overdreven. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid. Diezelfde vorming van collageen speelt ook een rol bij je botten, je kraakbeen, je bloedvaten en je tandvlees. Bijzonder detail: mensen kunnen vitamine C, in tegenstelling tot de meeste zoogdieren, niet zelf aanmaken. Wij missen daar een enzym voor. Het is dus echt iets wat elke dag opnieuw van je bord moet komen, ook omdat vitamine C wateroplosbaar is en niet in je vetweefsel wordt opgeslagen. Bronnen: rode paprika (verrassend genoeg meer dan een sinaasappel), kiwi, citrusvruchten, zwarte bessen, aardbeien, boerenkool, spruitjes, broccoli en verse peterselie. Koper Koper is een stof waar bijna niemand aan denkt, terwijl het onmisbaar is voor de stevigheid van bindweefsel. Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. Daarnaast draagt koper bij aan de normale haarkleur en aan een normaal energiemetabolisme. Bronnen: noten en zaden (vooral cashews en sesam), pure chocolade en cacao, zeevruchten, champignons, peulvruchten en volkorenproducten. Zink Zink is belangrijk voor de huid en zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. Ook houdt zink het haar sterk en draagt zink bij aan een normale celdeling, en dat laatste is relevant omdat je huid zich voortdurend vernieuwt. Bronnen: oesters en schaaldieren, rundvlees, pompoenpitten, cashewnoten, kikkererwten, linzen, eieren en havermout. Mangaan Ook zo'n vergeten mineraal. Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel, en mangaan is van belang voor de normale vorming van bindweefsel in kraakbeen en botten. Daarnaast helpt mangaan de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. Bronnen: havermout en volkorengranen, noten, thee, peulvruchten, ananas en bladgroenten. Biotine Biotine helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en biotine helpt een normale huid in stand houden. Verder draagt biotine bij aan het behoud van normaal haar en aan het behoud van normale nagels. Bronnen: eierdooier, noten, zaden, zuivel, zoete aardappel, champignons en avocado. En de antioxidanten eromheen Collageen dat eenmaal gebouwd is, moet ook nog beschermd worden tegen slijtage. Ik gebruik daarvoor graag het beeld van Pac-Man: vrije radicalen die als kleine happertjes door je weefsel gaan en schade maken. Antioxidanten vangen die weg. Vitamine C helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade, en dat geldt ook voor selenium, mangaan en bètacaroteen. Kleur op je bord is daarvoor de simpelste vuistregel die er is. Praktisch: hoe je dit op je bord krijgt Zet bij elke maaltijd eiwit én kleur naast elkaar. Dat is eigenlijk de hele les in één zin. De bouwstenen en de cofactoren moeten samen aanwezig zijn, want los van elkaar komt de lopende band niet op gang. Eet je vitamine C zoveel mogelijk rauw of kort gegaard. Vitamine C is gevoelig voor hitte en lost op in kookwater. Stoom je broccoli kort, gebruik het kookvocht in je soep, en eet dagelijks iets rauws: paprikareepjes, een kiwi, een handvol bessen. Neem dagelijks een handvol noten en zaden. Dit is de makkelijkste manier om koper, zink en mangaan tegelijk binnen te krijgen. Pompoenpitten door je salade, cashews als tussendoortje, sesam over je groenten. Zet peulvruchten op het menu. Linzen, kikkererwten, bruine bonen. Ze leveren lysine, zink, koper en mangaan in één keer, en ze zijn goedkoop. Laat een ei staan bij het ontbijt. Eierdooier is een van de weinige goede bronnen van biotine, en je hebt meteen je eiwit binnen. Combineer bouillon met groente. Een soep van zelfgetrokken bouillon met veel groente is precies wat ik bedoel: bouwstenen en cofactoren in één kom. In het volgende artikel Je weet nu wat je lichaam nodig heeft. In het derde artikel draaien we het om en kijken we naar wat de aanmaak juist in de weg zit, want daar valt vaak meer winst te halen dan aan de aanvoerkant. Lees ook Waar zit collageen van nature in? Wat de aanmaak van collageen in de weg zit De bouwstenen in ScKIN Collagen+
LEES MEER
