ScKIN Journal
Collagen+ vernieuwd met Collactive®: zo hebben we de formule opgebouwd
◷ 4 min leestijdIk ben echt trots op onze Collagen+, en ik moet er bijna een beetje om lachen als ik terugdenk aan hoeveel werk er in de samenstelling is gegaan. Want een goede collageenformule maken is niet zo simpel als het lijkt. En nu is er iets moois gebeurd, want Collagen+ is vernieuwd. Niet alleen de tropische smaak, maar ook het type collageen zelf. Ik neem je graag mee in wat er nu in zit en waarom we die keuzes hebben gemaakt. Vernieuwd, ook het type collageen Collagen+ is nu gemaakt met Collactive, een gepatenteerd marien complex dat gehydrolyseerde collageenpeptiden combineert met natuurlijke elastine. De collageenpeptiden zijn gehydrolyseerd, en dat betekent dat ze zijn opgeknipt tot kleinere stukjes, waardoor ze goed opneembaar zijn. Wil je precies weten wat gehydrolyseerd betekent, dan lees je dat in mijn blog over gehydrolyseerd collageen. De grondstof wordt gewonnen uit de huid van wild gevangen vis, een reststroom uit de visverwerking. Ik vind dat zelf een mooi detail, omdat je zo een hoogwaardig complex maakt van iets dat anders zou overblijven. Het is dus een vernieuwd type collageen, zorgvuldig gekozen, en dat is precies waar ik zo blij mee ben. De vitamine en mineralen die het verhaal dragen Zoals ik altijd zeg, gaat het bij collageen nooit om één los ingrediënt, maar om het geheel. Daarom zit er in Collagen+ ook vitamine C, dat bijdraagt aan de normale collageenvorming, wat van belang is voor de huid. Je lichaam kan vitamine C niet zelf aanmaken, dus dat is een waardevolle toevoeging. Ik vertel er meer over in mijn blog over vitamine C en collageen. Daarnaast zit er koper in, dat bijdraagt tot de instandhouding van normaal bindweefsel. En er zit zink en biotine in, die bijdragen aan het behoud van een normale huid, en die daarnaast goed zijn voor je haar en je nagels. Zo krijg je een formule die veel breder kijkt dan collageen alleen. Een uitgebreide formule Waar veel collageenproducten blijven steken bij een handjevol ingrediënten, hebben wij bewust gekozen voor een uitgebreide formule met een ruime reeks ingrediënten. Naast het vernieuwde collageencomplex en de vitamine en mineralen zitten er onder andere aminozuren, hyaluronzuur, plantaardige extracten en enzymen in. Ik wilde gewoon een formule die compleet aanvoelt, in plaats van alleen de basis. In mijn blog over hoe je collageen kiest leg ik uit waarom die complete samenstelling zo belangrijk is, en waarom je verder moet kijken dan alleen het aantal gram op de verpakking. Collagen+ is met precies die gedachte opgebouwd. Twee manieren om Collagen+ te gebruiken Wat ik fijn vind aan het formaat van 179 gram, is dat je het op twee manieren kunt gebruiken. Je kunt het als travelformaat gebruiken, met een volle maatschep van 17,9 gram per dag, waarmee je tien dagen doet. Handig voor onderweg, of om rustig kennis te maken met de vernieuwde formule en de tropische smaak. En je kunt het lichter doseren, met een derde maatschep per dag, waarmee je er ongeveer dertig dagen mee doet. Een volle maatschep bevat 6000 milligram van het Collactive collageencomplex, bij een derde maatschep is dat 2000 milligram. Roer Collagen+ altijd koud door een glas water of door een koude smoothie, sap of plantaardige yoghurt, en nooit door warme koffie of thee, want warm water kan gevoelige ingrediënten beschadigen. Voor wie is Collagen+ bedoeld?Collagen+ is er voor iedereen die van binnenuit met de huid bezig wil zijn en houdt van een uitgebreide formule in plaats van alleen de basis. Doordat je het op twee manieren kunt gebruiken, past het zowel bij wie rustig wil kennismaken met een travelformaat, als bij wie er langer mee vooruit wil met een lichtere dagelijkse dosering. En omdat de tropische smaak fijn wegdrinkt, is het makkelijk om er een vast moment op de dag voor te kiezen.Veelgestelde vragen over Collagen+Wat is er vernieuwd aan Collagen+?Niet alleen de tropische smaak, maar ook het type collageen. Collagen+ is nu gemaakt met Collactive, een gepatenteerd marien complex dat gehydrolyseerde collageenpeptiden combineert met natuurlijke elastine.Hoelang doe ik met een blik van 179 gram?Dat hangt af van hoe je het gebruikt. Met een volle maatschep per dag doe je tien dagen, met een derde maatschep per dag ongeveer dertig dagen.Kan ik Collagen+ door mijn koffie doen?Nee, roer Collagen+ altijd koud door water, een koude smoothie, sap of plantaardige yoghurt. Warm water kan gevoelige ingrediënten beschadigen.Wil je de vernieuwde Collagen+ eens proberen, of heb je vragen over wat bij jou past, dan denken we bij ScKIN graag met je mee. Een hele fijne dag. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerd voedingspatroon.
LEES MEER
Waarom vitamine C onmisbaar is bij collageen
◷ 4 min leestijdAls je met collageen bezig bent, of je nu net begint of er al langer mee werkt, dan is er één vitamine die je eigenlijk niet los kunt zien van collageen, en dat is vitamine C. Ik krijg er vaak vragen over, want mensen denken bij collageen logischerwijs vooral aan het collageen zelf, en dan wordt die vitamine C nog weleens vergeten. Terwijl die twee echt bij elkaar horen. Ik leg je graag uit waarom. Vitamine C en collageen horen bij elkaar Vitamine C draagt bij aan de normale collageenvorming, wat van belang is voor de huid. Dat is een prachtige eigenschap, en het laat precies zien waarom die twee zo bij elkaar passen. Vitamine C speelt namelijk een rol in het proces waarin je lichaam met collageen aan de slag gaat, en daarom is het zo fijn als je die vitamine C ook echt binnenkrijgt. Wat het extra belangrijk maakt, is dat je lichaam vitamine C niet zelf kan aanmaken. We zijn er dus helemaal van afhankelijk dat we het via onze voeding of via een supplement binnenkrijgen. Vitamine C zit gelukkig in van alles, denk aan groente en fruit zoals paprika, kiwi en citrusvruchten, en dat is altijd een mooie basis. Maar juist omdat we het zelf niet maken, is het iets om echt bewust op te letten. Waarom veel collageenproducten dit missen Wat me in de loop der jaren is opgevallen, is dat heel veel collageenproducten eigenlijk alleen maar collageen bevatten, of collageen met een enkel ander ingrediënt. Dat is best jammer, want dan mis je de kans om er de hulpstoffen naast te zetten die er logischerwijs bij horen. Vitamine C is daar het duidelijkste voorbeeld van. Als je dus verschillende collageenproducten met elkaar vergelijkt, dan is het echt de moeite waard om te kijken of er vitamine C in zit. Het is een van de dingen die ik altijd noem in mijn blog over hoe je collageen kiest, namelijk dat je verder moet kijken dan het collageengetal alleen en naar de complete samenstelling moet kijken. Andere micronutriënten die erbij horen Vitamine C is de bekendste, maar er zijn nog een paar mineralen die mooi passen als je met je huid, haar en nagels bezig bent. Koper bijvoorbeeld draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en houdt daarnaast het haar sterk. En biotine draagt bij aan het behoud van een normale huid, normaal haar en normale nagels. Je ziet dus dat het bij een goede collageenformule eigenlijk nooit om één los ingrediënt gaat, maar om een samenspel. Collageen als basis, met daaromheen de vitamine en de mineralen die er goed bij passen. Dat is precies de gedachte waarmee wij onze eigen formule hebben samengesteld. Zo zit het in onze Collagen+ In onze Collagen+ hebben we bewust gekozen om het niet bij collageen alleen te laten. Er zit vitamine C in, dat bijdraagt aan de normale collageenvorming voor de huid, en daarnaast koper, zink en biotine, die elk hun eigen bijdrage leveren aan huid, haar, nagels en bindweefsel. Zo krijg je een formule die verder kijkt dan één ingrediënt. Wil je meer weten over hoe we die formule hebben opgebouwd en wat er nou zo bijzonder is aan het vernieuwde type collageen dat we gebruiken, lees dan mijn blog over onze vernieuwde Collagen+ met Collactive. En heb je vragen over wat bij jou past, dan denken we bij ScKIN graag met je mee. Hoeveel vitamine C heb je ongeveer nodig?De referentie-inname voor vitamine C ligt voor volwassenen rond de 80 milligram per dag, en dat is de basis die je idealiter al uit je voeding haalt. Omdat je lichaam vitamine C niet zelf aanmaakt en het ook niet opslaat, is het fijn om er verspreid over de dag aan te denken, bijvoorbeeld met groente en fruit bij verschillende maaltijden. In een collageenformule is vitamine C een logische aanvulling, omdat het bijdraagt aan de normale collageenvorming voor de huid.Veelgestelde vragen over vitamine C en collageenWaarom hoort vitamine C bij collageen?Vitamine C draagt bij aan de normale collageenvorming, wat van belang is voor de huid. Daarom is het een waardevol ingrediënt om naast collageen in een formule te hebben.Kan mijn lichaam zelf vitamine C maken?Nee, dat kan het niet. We zijn er helemaal van afhankelijk dat we vitamine C via voeding of een supplement binnenkrijgen.Welke stoffen passen er nog meer bij?Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel, en zink en biotine dragen bij aan het behoud van een normale huid, en zijn daarnaast goed voor haar en nagels.Een hele fijne dag. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerd voedingspatroon.
LEES MEER
Wat is gehydrolyseerd collageen en waarom is de vorm belangrijk?
◷ 5 min leestijdAls je je een beetje verdiept in collageen, dan kom je het woord gehydrolyseerd al snel tegen. Het staat op verpakkingen, in productteksten en in blogs, en het klinkt best technisch, waardoor veel mensen er een beetje overheen lezen. Terwijl het eigenlijk een van de belangrijkste dingen is om op te letten als je collageen met elkaar vergelijkt. Ik neem je er graag rustig in mee, in gewone taal, zodat je straks precies snapt waar je naar kijkt. Wat betekent gehydrolyseerd eigenlijk? Collageen is een eiwit, en een eiwit bestaat uit lange kettingen van aminozuren die aan elkaar geregen zitten. Je kunt je zo'n eiwit voorstellen als een lang snoer met heel veel kraaltjes eraan. In die oorspronkelijke, lange vorm is collageen best groot en stevig, en dat maakt het voor je lichaam een flinke klus om ermee aan de slag te gaan. Bij gehydrolyseerd collageen zijn die lange kettingen al opgeknipt in kleinere stukken, die we peptiden noemen. Dat opknippen gebeurt met behulp van water en enzymen, en daar komt het woord hydrolyse ook vandaan. Je zou kunnen zeggen dat het collageen al een beetje is voorverteerd voordat je het binnenkrijgt. In plaats van dat lange snoer krijg je dus kortere stukjes, en dat maakt best wel wat uit. Waarom de grootte van die stukjes uitmaakt De grootte van die peptiden speelt namelijk een rol bij hoe je lichaam het collageen kan opnemen. Kleinere stukjes zijn nu eenmaal makkelijker te verwerken dan een lange, complete keten. Ik vind het altijd een mooi beeld om het te vergelijken met een estafette, waarbij een klein stokje veel soepeler wordt doorgegeven dan een grote, logge staaf. Hoe fijner het is opgeknipt, hoe makkelijker het van de ene stap naar de andere gaat. Dat is precies waarom gehydrolyseerd collageen zo vaak de voorkeur krijgt. Niet omdat het een ander soort collageen is, maar omdat de vorm ervan gunstiger is voor de opname. En dat is een goed voorbeeld van wat ik in mijn blog over het kiezen van collageen bedoel, dat een getal op de verpakking je nooit het hele verhaal vertelt. Twee producten met hetzelfde aantal gram kunnen alsnog heel anders zijn, alleen al door de vorm. Marien collageen uit vis Als we het over de vorm hebben, is het ook goed om even bij de bron stil te staan. Marien collageen komt uit vis, en het is overwegend type I, het type dat in je huid het meest voorkomt. Juist bij viscollageen zie je vaak dat het gehydrolyseerd wordt aangeboden, zodat je de gunstige bron en de gunstige vorm combineert. Wat ik daarbij ook altijd belangrijk vind, is de zuiverheid en de herkomst. Waar komt de grondstof vandaan, onder welke regels is het samengesteld, en zijn er labtesten gedaan op zuiverheid en kwaliteit? Dat zijn dingen die je aan een cijfer op de voorkant niet afleest, maar die wel meebepalen wat je uiteindelijk in huis haalt. Waar je op kunt letten Als je collageen met elkaar vergelijkt, dan helpt het enorm om verder te kijken dan alleen de hoeveelheid. Kijk of het gehydrolyseerd is, want dat zegt iets over de vorm en de opname. Kijk naar de bron, dus of het bijvoorbeeld marien collageen uit vis is. En kijk naar de zuiverheid en of er netjes op is getest. Zo bouw je stap voor stap een veel beter beeld op van wat een product echt te bieden heeft. En dan is er nog iets dat vaak over het hoofd wordt gezien, en dat is dat je lichaam bepaalde hulpstoffen nodig heeft rondom collageen. Vitamine C is daar een mooi voorbeeld van, en daar vertel ik je graag meer over in mijn blog waarom vitamine C onmisbaar is bij collageen. Want een goede vorm is belangrijk, maar het complete plaatje maakt het verschil. Kun je gehydrolyseerd collageen door warme dranken doen?Pure gehydrolyseerde collageenpeptiden kunnen op zich goed tegen warmte, maar veel formules bevatten daarnaast gevoelige ingrediënten zoals vitamine C en mineralen, en die kunnen niet goed tegen verhitting. Zit er meer in dan collageen alleen, roer het dan koud door water, een koude smoothie of yoghurt in plaats van door warme koffie of thee.Veelgestelde vragen over gehydrolyseerd collageenIs gehydrolyseerd collageen een ander soort collageen?Nee, het is hetzelfde collageen, alleen in een andere vorm. De lange eiwitketens zijn opgeknipt in kleinere peptiden, wat de vorm gunstiger maakt voor de opname.Waaraan zie ik of collageen gehydrolyseerd is?Dat staat vaak letterlijk op de verpakking of in de ingrediëntenlijst, met termen als gehydrolyseerd collageen of collageenpeptiden.Maakt de bron nog uit?Ja. Marien collageen komt uit vis en is overwegend type I, het type dat in je huid het meest voorkomt. Kijk daarnaast altijd naar de zuiverheid en of er op is getest.Ik hoop dat het woord gehydrolyseerd nu een stuk minder ingewikkeld voelt en dat je met wat meer rust naar die verpakkingen kijkt. Een hele fijne dag. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerd voedingspatroon.
LEES MEER
Welk collageen is het beste? Waarom prijs en milligram niet alles zeggen
◷ 5 min leestijdJe kent dat wel, je staat voor het schap of je scrollt door een webshop en je ziet de ene collageen naast de andere staan. Het ene merk roept in grote letters tien gram, het andere zes gram of twee gram, de een kost een paar euro en de ander een stuk meer. En dan sta je daar, met de beste bedoelingen voor je huid, en denk je eigenlijk gewoon: welke moet ik hier nou van hebben? Dat is een hele logische vraag, en ik neem je er graag rustig in mee, want collageen is echt mijn specialisme en ik zie hoe lastig het voor consumenten is om door de etiketten en de marketing heen te kijken. Collageen is niet zomaar één ding Het eerste dat belangrijk is om te weten, is dat collageen geen vast, eenduidig product is. Er zijn verschillende bronnen, en die maken al een groot verschil. Je hebt collageen uit vis, dat we marien collageen noemen, en je hebt collageen uit rund, varken of kip. Daarnaast bestaan er verschillende typen collageen, die je vaak terugziet als type I, II en III. Marien collageen uit vis is bijvoorbeeld overwegend type I, het type dat in je huid het meest voorkomt. Als je dus twee producten naast elkaar legt en allebei zeggen ze collageen, dan kan de inhoud in werkelijkheid heel erg van elkaar verschillen. De bron, het type en de manier waarop het gemaakt is bepalen samen wat je eigenlijk in handen hebt. En dat is precies waarom je bij collageen echt verder moet kijken dan alleen het woord op de voorkant. De vorm bepaalt heel veel Naast de bron speelt de vorm een grote rol. Je komt regelmatig het woord gehydrolyseerd tegen, en dat betekent eigenlijk dat de lange eiwitketens al zijn opgeknipt in kleinere stukken, kleine peptiden. Je kunt het een beetje zien als voorverteerd, waardoor je lichaam er makkelijker mee aan de slag kan. Ik leg dit uitgebreider uit in mijn blog over gehydrolyseerd collageen, want het is echt een van de belangrijkste dingen om op te letten. Twee producten met precies hetzelfde aantal gram kunnen dus alsnog totaal verschillen, simpelweg omdat het ene wel gehydrolyseerd is en het andere niet, of omdat de zuiverheid anders is. Een getal op de verpakking vertelt je namelijk niets over de vorm en de kwaliteit van wat erin zit. Waarom meer milligram niet automatisch beter is Ik merk dat mensen collageen vaak vergelijken op één cijfer, gewoon het aantal gram of milligram op de verpakking. En dat is heel begrijpelijk, want dat is het makkelijkste getal om naast elkaar te leggen. Maar dat getal zegt eigenlijk verrassend weinig, want het vertelt je niet welk type collageen het is, of het gehydrolyseerd is, hoe zuiver het is en of het onder strenge regels is samengesteld en getest. Je kunt het een beetje vergelijken met een pakket dat bezorgd wordt. Het aantal op de doos zegt iets over de omvang, maar niets over wat er precies in zit en of het netjes op de juiste plek aankomt. Bij het ene product zit achter dat getal een zuivere, goed opneembare vorm, bij het andere een eenvoudiger uitgangsmateriaal. Meer is dus niet automatisch beter, het gaat erom wat er in dat getal zit. Kijk naar de complete samenstelling Wat me altijd opvalt, is dat heel veel collageenproducten maar twee tot vijf ingrediënten bevatten. Dat maakt zo'n product natuurlijk voordeliger om te maken, maar het is best mager als je bedenkt hoeveel er in je lichaam meespeelt. Een doordachte formule kijkt daarom breder dan collageen alleen. Een mooi voorbeeld daarvan is vitamine C. Vitamine C draagt namelijk bij aan de normale collageenvorming, wat van belang is voor de huid, en je lichaam kan vitamine C niet zelf aanmaken. Dat maakt het een waardevol ingrediënt om naast collageen in een formule te hebben. Ik vertel er meer over in mijn blog waarom vitamine C onmisbaar is bij collageen. Kijk dus niet alleen naar het collageengetal, maar naar het geheel van wat er in de pot zit. Prijs is niet alles Ik hoop echt dat je op een andere manier naar collageen gaat kijken dan alleen naar de prijs, want prijs is niet alles. Een heel voordelig product bevat vaak weinig ingrediënten, een eenvoudiger vorm of een lagere zuiverheid, en dat merk je niet aan de voorkant van de verpakking. Andersom betekent duur ook niet automatisch dat het bij jou past. Waar het om gaat, is dat je begrijpt waar je naar kijkt. Als je bij collageen let op de bron, het type, of het gehydrolyseerd is, de zuiverheid en de complete samenstelling, dan sta je een stuk steviger in je keuze. Dan vergelijk je niet meer twee losse getallen met elkaar, maar kijk je echt naar wat een product te bieden heeft. En dat is precies wat ik je gun. Heb je daarna nog vragen, dan denken we bij ScKIN graag met je mee. Een hele fijne dag. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerd voedingspatroon.
LEES MEER
Collageen én elastine: samen voor een stevige, soepele huid
◷ 5 min leestijdMisschien herken je het wel: je kijkt in de spiegel en je huid voelt net wat minder stevig aan dan een paar jaar geleden, of je ziet fijne lijntjes waar ze eerst niet zaten. Dat hoort gewoon bij ouder worden, en het heeft alles te maken met twee eiwitten diep in je huid: collageen en elastine. Ik neem je even mee in wat die twee doen, waarom ze zo goed samenwerken, en hoe je je huid van binnenuit een handje kunt helpen. Collageen en elastine: het duo in je huid Diep in je huid, in de laag die we de dermis noemen, zit een soort steigerwerk. Collageen zorgt daarin voor de stevigheid en de structuur, je kunt het een beetje zien als de balken van een huis. Elastine doet iets anders: dat geeft je huid veerkracht en zorgt ervoor dat je huid na een glimlach of een frons weer soepel terugveert. Die twee vullen elkaar dus mooi aan, stevigheid én veerkracht in één systeem. Met de jaren maakt je lichaam wat minder van allebei aan, en worden de bestaande vezels ook wat minder stevig. Dat is precies waarom je huid op den duur wat van die stevigheid en veerkracht verliest. Het is een heel natuurlijk proces, en je kunt het niet stoppen, maar je kunt je huid wel de voedingsstoffen blijven aanreiken waar het lichaam mee werkt. Wat je huid van binnenuit nodig heeft De basis is en blijft je voeding. Een gevarieerd voedingspatroon met genoeg eiwit, groente en fruit geeft je lichaam de grondstoffen om zijn eigen collageen aan te maken. Vitamine C speelt daarin een sleutelrol: vitamine C draagt bij aan de normale vorming van collageen, wat van belang is voor je huid. Koper draagt op zijn beurt bij aan de instandhouding van normaal bindweefsel, en zink en biotine helpen bij de verzorging van de huid van binnenuit. Je ziet dus dat het niet om één stofje draait, maar om een samenspel van voedingsstoffen en meewerkende vitamines en mineralen. Wil je daar wat gerichter mee bezig zijn, dan kun je kiezen voor een supplement met collageenpeptiden. Let dan op de vorm, want gehydrolyseerde peptiden zijn kleiner en daardoor prettig op te nemen. En let ook even op de manier van innemen: een formule met vitamines en mineralen erin kun je beter niet door je warme koffie of thee roeren, want die stofjes houden niet van hitte. Koud is dus het devies, door water, een koude smoothie of wat yoghurt. Concreet kun je denken aan eiwitrijke producten zoals eieren, vis, peulvruchten en noten voor de voedingsstoffen, en aan kleurrijke groente en fruit voor de vitamine C. Paprika, citrusfruit, kiwi en broccoli zijn daar fijne bronnen van. Lukt het niet altijd om daar genoeg van binnen te krijgen, dan kan een aanvulling handig zijn. Waarom van binnen én van buiten samenwerkt Aan de buitenkant kun je je huid natuurlijk blijven verzorgen met een goede routine, en dat blijft fijn. Maar de kwaliteit van je nieuwe huid komt echt van binnenuit. Ik zeg altijd: geef je lichaam de grondstoffen waar het mee kan werken, en dan doet het zelf het mooiste werk. Die twee kanten samen, verzorging van buiten en de juiste voedingsstoffen van binnen, geven je het meeste resultaat op de lange termijn. Duurzaam gemaakt, met aandacht Nog iets wat ik zelf heel mooi vind aan deze vernieuwde vorm: er is goed nagedacht over waar het vandaan komt. Het complex wordt gemaakt van reststromen van verantwoord gevangen wilde vis, dus van delen die anders niet gebruikt zouden worden. Dat noemen we upcycling: de grondstof is een restproduct uit de visverwerking. Voor mij hoort dat er gewoon bij: als je iedere dag iets inneemt om goed voor jezelf te zorgen, is het fijn als er ook met zorg voor de natuur mee is omgegaan. Kwaliteit en duurzaamheid gaan hier dus hand in hand. Wat onze Collagen+ zo bijzonder maakt Onze Collagen+ hebben we onlangs vernieuwd, en dan bedoel ik niet alleen de smaak. Ook het type collageen is nieuw. We gebruiken nu Collactive®, een marien peptidecomplex dat gehydrolyseerde collageenpeptiden combineert met natuurlijke elastine. De grondstof wordt gewonnen uit de huid van wilde vis, een restproduct uit de visverwerking. In Collagen+ combineren we die collageen- en elastinepeptiden met onder andere vitamine C, koper, zink en biotine. Vitamine C draagt bij aan de normale vorming van collageen voor je huid, en koper draagt bij aan de instandhouding van normaal bindweefsel. Zo laat je de voedingsstoffen en de meewerkende vitamines en mineralen samen hun werk doen. Wil je klein beginnen? Onze handige 179 gram is een fijne, voordelige manier om te starten. Roer het koud door water of een smoothie, niet door iets warms. Twijfel je wat bij jou past? Vraag het ons gerust, we denken graag met je mee. Een hele fijne dag. Hoe je er het meeste uithaalt Bij dit soort voedingsstoffen is regelmaat belangrijker dan af en toe een grote hoeveelheid. Neem het dus het liefst elke dag op een vast moment, zodat je het niet vergeet. Roer het koud door een glas water, een smoothie of wat yoghurt, en niet door iets warms, want de vitamines en mineralen in de formule houden niet van hitte. Veel mensen vinden het fijn als vast ritueel bij het ontbijt of juist als verzorgend momentje later op de dag. En geef het rustig de tijd: je huid vernieuwt zich langzaam, dus dit is iets voor de lange adem en geen snelle oplossing. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerd voedingspatroon.
LEES MEER
Hoe je botten zich een leven lang vernieuwen
◷ 6 min leestijd Als je aan je botten denkt, denk je waarschijnlijk aan iets wat af is. Een skelet, een frame, de stellage waar de rest van je lichaam omheen hangt. Iets wat er gewoon is en verder weinig doet. Dat beeld klopt eigenlijk helemaal niet, en dat vind ik zelf een van de mooiste dingen om uit te leggen. Je botten zijn levend weefsel waar dag en nacht aan gewerkt wordt. Er wordt afgebroken, er wordt opgebouwd, en dat gaat door zolang je leeft. Je voelt er niets van, en toch is het skelet dat je nu hebt niet hetzelfde skelet als een jaar of tien geleden. In dit artikel neem ik je mee in hoe die verbouwing werkt, wie het werk doet, en waarom het ritme van je dag daar meer mee te maken heeft dan je zou denken. Twee ploegen die elkaar de hele tijd afwisselen In je bot werken twee soorten cellen die elkaars werk ongedaan maken, en dat is precies de bedoeling. De ene groep is de sloopploeg. Die cellen hechten zich aan een deel van het botoppervlak, sluiten zich daar min of meer op af, en lossen het oude bot op. Ze laten een ondiepe kuil achter. Dan komt de bouwploeg. Die cellen vullen die kuil weer op, en dat doen ze in twee stappen. Eerst leggen ze een netwerk van eiwitvezels neer, een soort wapening. Daarna wordt in dat netwerk mineraal afgezet, en pas dan wordt het hard. Je kunt het vergelijken met wegwerkzaamheden: eerst wordt het oude asfalt eruit gefreesd, dan gaat de wapening erin, en dan pas de nieuwe laag. Wat mensen vaak verrast: je kunt geen nieuw bot maken zonder eerst oud bot weg te halen. Bot wordt niet bijgevuld zoals je een glas bijvult. Het wordt vervangen. Afbraak is dus geen fout in het systeem, het is stap één van de opbouw. Dat verandert nogal hoe je ernaar kijkt. Waarom je lichaam dat eigenlijk doet Er zijn twee redenen waarom je lichaam de moeite neemt om je skelet voortdurend te vervangen. De eerste is onderhoud. Bot krijgt elke dag kleine microscheuren van gewoon gebruik. Lopen, tillen, van de stoep stappen. Als die scheuren zich zouden opstapelen, zou je bot na verloop van tijd broos worden. Door het stuk voor stuk te vervangen blijft het materiaal jong, ook al ben jij dat niet meer. De tweede reden is dat je skelet niet alleen constructie is, maar ook voorraad. Verreweg het meeste calcium in je lichaam zit in je botten opgeslagen. En calcium is niet zomaar iets: de hoeveelheid die in je bloed zweeft moet binnen een heel nauwe marge blijven, want je hartslag, je zenuwgeleiding en je spiersamentrekking hangen ervan af. Die marge is zo strak dat je lichaam hem nooit laat wegzakken. Dus wat gebeurt er als er via je voeding op een dag minder binnenkomt dan er nodig is? Dan haalt je lichaam het verschil uit de voorraad. Je skelet functioneert op zulke momenten als een spaarrekening waar even van wordt opgenomen. Eén keer is dat niets. Maar als het jarenlang vaker opnemen dan storten wordt, zie je dat uiteindelijk terug in de dichtheid van je bot. Dat is meteen de kern van waarom dit onderwerp op elke leeftijd de moeite waard blijft. Je botten hebben een dag- en een nachtdienst En nu komt het deel dat ik vanuit de kPNI het interessantst vind, omdat het zo weinig bekend is. Die afbraak en die opbouw gebeuren niet willekeurig door de dag heen. Ze volgen een ritme. Overdag staat je autonome zenuwstelsel in de actieve stand. Je bent wakker, je beweegt, je doet dingen, je reageert op wat er op je afkomt. In die stand heeft de afbraakkant de overhand. 's Nachts, als dat systeem tot rust komt, verschuift de balans naar de opbouwkant. Je bouwt je bot dus voor een belangrijk deel op in de uren dat je niets doet. Daar zit een praktische boodschap in die verder gaat dan voeding alleen. Een lichaam dat structureel in de hoogste versnelling blijft staan, ook 's avonds en ook in het weekend, geeft de bouwploeg minder ruimte om zijn werk te doen. Rust is in dit verhaal geen luxe die er ook nog bij mag, het is een van de voorwaarden. Dat is voor veel mensen een ongemakkelijke, maar wel nuttige gedachte. Je bot praat terug Nog zoiets. Lange tijd dachten we dat bot puur passief was: het ontvangt signalen en voert uit. Inmiddels weten we dat de bouwcellen in je bot zelf een boodschapperstof afgeven die de bloedbaan in gaat en elders in je lichaam meepraat, onder andere in je suikerstofwisseling. Dat betekent dat je skelet meedoet in het gesprek tussen je organen. Het is geen los onderdeel maar een weefsel dat signalen ontvangt en verstuurt, net als je lever of je vetweefsel. Precies zo kijken we binnen de kPNI naar het lichaam: niet als een verzameling losse onderdelen, maar als systemen die de hele dag met elkaar overleggen. Wat je voor je botten doet, doe je dus zelden alleen voor je botten. Hoe lang zoiets duurt Even over tempo, want dat helpt om verwachtingen realistisch te houden. Eén ronde verbouwen op één plek duurt maanden, en de sloopkant gaat daarbij sneller dan de bouwkant. Slopen is in een paar weken gebeurd, opbouwen kost er een stuk meer. Over je hele skelet gerekend wordt er per jaar een deel vernieuwd, en na een jaar of tien is er ontzettend veel van vervangen. Dat is goed nieuws en het vraagt geduld tegelijk. Goed nieuws, omdat je nooit te laat bent: er is altijd een volgende ronde. Geduld, omdat je in weken niets merkt en de winst in dit weefsel zich in jaren opstapelt. Wat er met de jaren verschuift In je jonge jaren wint de bouwploeg het ruim van de sloopploeg, want je groeit. Ergens rond je dertigste heb je de meeste botmassa die je ooit zult hebben, en daarna gaat het over in onderhoud. De twee ploegen houden elkaar dan ongeveer in evenwicht. Bij vrouwen verschuift die balans rond de overgang opnieuw, omdat oestrogeen een remmende invloed heeft op de sloopkant en dat hormoon in die jaren daalt. Dat is een normale, voorspelbare verschuiving en geen reden voor zorg. Wel is het een reden om er in die fase bewust iets tegenover te zetten, en dat is precies waar het derde artikel van deze reeks over gaat. Wat je hiervan mee kunt nemen Drie dingen, denk ik. Ten eerste: je botten zijn geen afgerond product maar een weefsel in aanbouw, en dat blijft zo. Ten tweede: ze zijn ook je voorraadkast, dus wat er dagelijks binnenkomt via je voeding doet er echt toe. En ten derde: de opbouwkant zit vooral in je rustige uren, waardoor slaap en ontspanning gewoon onderdeel van dit verhaal zijn. In het volgende artikel ga ik een laag dieper. Want dat netwerk van eiwitvezels waar de bouwploeg mee begint, voordat er ook maar één mineraal wordt afgezet, is bindweefsel. En dat weefsel zit niet alleen in je botten, dat zit werkelijk overal in je lichaam. Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Vitamine D, magnesium en vitamine C: de bundel Sterke Botten & Bindweefsel, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat bindweefsel is en waarom je het overal hebt Bewegen en voeding voor sterke botten, op elke leeftijd Vitamine D, magnesium en vitamine C: de bundel Sterke Botten & Bindweefsel
LEES MEER
Vitamine D, magnesium en vitamine C: de bundel Sterke Botten & Bindweefsel
◷ 6 min leestijd In deze reeks zijn we langs drie dingen gegaan. In het eerste artikel zag je dat je botten je leven lang worden afgebroken en opnieuw opgebouwd, en dat je skelet tegelijk je calciumvoorraad is. In het tweede keken we naar bindweefsel: het materiaal waar je pezen, banden, kraakbeen, bloedvatwanden en ook je botten van gemaakt zijn, met collageen als belangrijkste vezel. En in het derde ging het over wat je ermee doet en wat je eet. Daarbij kwamen steeds dezelfde stoffen terug. In dit laatste artikel zet ik op een rij welke bijdrage er voor die stoffen officieel is vastgesteld, en waar je ze vandaan haalt als je je voeding wilt aanvullen. Drie stoffen die in dit verhaal steeds terugkwamen Vitamine D Je las in het derde artikel de eerlijke rekensom: je maakt vitamine D vooral zelf aan in je huid, en dat lukt in Nederland alleen in het zomerhalfjaar, rond het midden van de dag, met genoeg huid onbedekt. In de maanden daarbuiten staat de zon simpelweg te laag. Uit voeding haal je er weinig van. Wat er over vitamine D is vastgesteld: vitamine D draagt bij aan de instandhouding van sterke botten en vitamine D draagt bij aan een normale spierwerking.1 Dat die twee bij elkaar staan is geen toeval. Je spieren leveren de trekkracht op je botten waar je in het vorige artikel over las, dus die twee werken in dezelfde richting. Magnesium Magnesium noemde ik als het mineraal in het hart van chlorofyl, dus groen eten is magnesium eten. Het is betrokken bij honderden enzymprocessen, en je verbruikt er meer van in periodes waarin je lichaam langdurig in de actieve stand staat. Wat er over magnesium is vastgesteld op dit gebied: magnesium draagt bij aan de instandhouding van sterke botten.2 Vitamine C Hier zat het mooiste mechanisme van de reeks. Vitamine C is geen bouwsteen van collageen, het is de voorwaarde: zonder deze stof kunnen de enzymen hun werk niet doen en komen de drie ketens niet tot dat stevige gedraaide touw. En omdat collageen in je botten, je kraakbeen en je pezen tegelijk zit, raakt deze stof al die weefsels in één keer. Wat er over vitamine C is vastgesteld: vitamine C is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten, en vitamine C is goed voor het kraakbeen.3 Waarom juist deze drie bij elkaar staan Als je de reeks hebt gevolgd, valt de logica hiervan misschien al op zijn plek. Een bot bestaat uit twee lagen die allebei nodig zijn. Er is het eiwitraamwerk, het bindweefsel waar het tweede artikel over ging, en er is het mineraal dat in dat raamwerk wordt afgezet. Haal je één van die twee weg, dan houd je geen bot over. Die twee lagen vragen verschillende dingen. Aan de mineraalkant draait het om calcium dat opgenomen moet worden en op de goede plek terecht moet komen, en daar spelen vitamine D en magnesium hun rol. Aan de raamwerkkant draait het om de vorming van collageen, en daar staat vitamine C centraal. Deze drie stoffen dekken dus niet drie keer hetzelfde af, ze dekken twee verschillende kanten van hetzelfde weefsel. Er zit ook nog een verband tussen de stoffen onderling. Zoals ik in het derde artikel beschreef, moet vitamine D in je lever en je nieren eerst worden omgezet voordat je cellen er iets mee kunnen, en bij die omzettingsstappen speelt magnesium een rol. Dat is precies het patroon dat ik in mijn werk steeds terugzie: het zijn zelden losse stoffen die naast elkaar staan, het zijn schakels in een keten die op elkaar wachten. De bundel Sterke Botten & Bindweefsel Precies om die drie stoffen bij elkaar te brengen hebben we bij ScKIN de bundel Sterke Botten & Bindweefsel samengesteld. Daar zitten drie producten in: Vitamin D+, met 75 mcg vitamine D3 per capsule, opgelost in olijfolie. Vitamine D is vetoplosbaar, dus die olie is een bewuste keuze voor de opname. Triple Magnesium+, met 240 mg magnesium per dagdosering in drie vormen: tauraat, malaat en bisglycinaat. Die combinatie kiezen we voor een brede, goed opneembare basis, en niet omdat elke vorm iets anders zou doen. Collagen+, met 500 mg vitamine C per dagdosering, naast 6000 mg collageenpeptiden uit vis en een uitgebreide reeks vitaminen, mineralen, aminozuren en plantaardige ingrediënten. Over dat laatste wil ik eerlijk zijn, want het is een veelgemaakt misverstand. De collageenpeptiden in Collagen+ zijn een ingredient, geen claim: voor collageen als stof is geen gezondheidsbijdrage vastgesteld. De erkende bijdrage in dit verhaal komt van de vitamine C in de formule, en die is met 500 mg ruim aanwezig.3 Bekijk de bundel Sterke Botten & Bindweefsel In deze bundel zitten Vitamin D+, Triple Magnesium+ en Collagen+. Je kunt ze ook los bekijken. Hoe je ze door je dag heen zet Vitamin D+ neem je als één capsule per dag, tijdens of vlak na een maaltijd. Omdat het een vetoplosbare stof is, helpt het als er wat vet bij die maaltijd zit. Een vast moment werkt het best, bijvoorbeeld bij je ontbijt of je lunch. Triple Magnesium+ is een poeder: een halve maatschep per dag in water. Veel mensen kiezen daar het eind van de middag of de avond voor, gewoon omdat het dan makkelijk in hun ritme past. Collagen+ is één maatschep per dag, in water, in een smoothie of door je koffie. Er zijn geen strikte regels over het tijdstip. Wat wél telt is regelmaat, want zoals je in het tweede artikel las gaat de vervanging van bindweefsel langzaam. Dit is bij uitstek iets waar je een aantal maanden over moet denken en niet een aantal weken. Een aanvulling, geen vervanging Tot slot iets wat ik graag herhaal. Wat hierboven staat is een aanvulling op wat je eet, niet een vervanging ervan. De eiwitten uit je maaltijden, de calcium uit je bladgroenten en je vis met graat, de vitamine C uit je paprika en je koolsoorten: dat blijft de basis. En het signaal blijft net zo belangrijk als het bouwmateriaal. Je botten bouwen wat je van ze vraagt. Twee keer per week iets waarbij je spieren echt moeten werken, dagelijks een stevige wandeling en de trap in plaats van de lift, dat is de andere helft van dit verhaal. Aanvullen zonder belasten is bouwmateriaal leveren zonder een bouwopdracht te geven. Geef het tijd, houd het simpel, en kijk na een paar maanden pas terug. Dat is nu eenmaal het tempo waarin dit weefsel werkt. 1 Vitamine D draagt bij aan de instandhouding van sterke botten. Vitamine D draagt bij aan een normale spierwerking. Goedgekeurde gezondheidsclaims voor vitamine D3. 2 Magnesium draagt bij aan de instandhouding van sterke botten. Goedgekeurde gezondheidsclaim voor magnesium. 3 Vitamine C is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten. Vitamine C is goed voor het kraakbeen. Goedgekeurde gezondheidsclaims voor vitamine C. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding en een gezonde leefstijl. Raadpleeg bij zwangerschap, medicijngebruik of ziekte altijd een deskundige. Vitamin D+ is niet geschikt voor kinderen onder de 10 jaar. Lees ook Hoe je botten zich een leven lang vernieuwen Wat bindweefsel is en waarom je het overal hebt Bewegen en voeding voor sterke botten, op elke leeftijd
LEES MEER
Bewegen en voeding voor sterke botten, op elke leeftijd
◷ 8 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar hoe je botten voortdurend worden vervangen en hoe bindweefsel is opgebouwd. Nu het deel waar je vandaag iets mee kunt, want zowel je botten als je bindweefsel reageren op twee dingen die je zelf in handen hebt: wat je ermee doet, en wat je eet. Je botten bouwen precies wat je van ze vraagt Dit is het principe waar alles om draait. Bot is duur materiaal om te onderhouden. Je lichaam is daar zuinig in en houdt alleen in stand wat het nodig heeft. De manier waarop het meet hoeveel het nodig heeft, is door te voelen hoe het belast wordt. Als je staat, loopt, tilt en springt, vervormt je bot heel licht. Cellen die diep in het bot zitten registreren dat, en geven door dat er gebouwd moet worden. Gebeurt die belasting niet, dan komt dat signaal niet, en dan bouwt je lichaam af wat het niet gebruikt. Het duidelijkste voorbeeld daarvan zie je bij mensen die lang bedrust houden of bij astronauten in gewichtloosheid. Zonder de dagelijkse belasting van de zwaartekracht neemt botdichtheid af, ook bij kerngezonde jonge mensen met een prima voeding. Voeding alleen is dus niet genoeg. Het signaal moet er ook zijn. Welke beweging telt, en welke minder Hier zit een nuance die niet iedereen kent, en die soms even slikken is. Beweging waarbij je je eigen gewicht draagt, telt voor je botten. Beweging waarbij iets anders je gewicht draagt, telt veel minder. Zwemmen en fietsen zijn uitstekend voor je hart, je longen, je uithoudingsvermogen en je gewrichten. Maar het water draagt je, en op de fiets draagt het zadel je. Voor de prikkel naar je botten leveren ze daarom weinig op. Als dat je enige beweging is, mis je die kant. Wat wel telt: Wandelen, en dan liever stevig dan slenterend. Je hiel die neerkomt is een kleine schok, en die schok is precies het signaal. Traplopen. Elke trede is een enkelbenige belasting. Neem de trap in plaats van de lift en je hebt er verder geen tijd voor hoeven vrijmaken. Krachttraining, met gewichten of met weerstandsbanden. Dit is de meest gerichte vorm, omdat je de belasting kunt opvoeren naarmate je sterker wordt. Dansen, hardlopen, springtouw. Alles met een korte impact erin. Even huppen. Serieus: een minuut per dag rustig op en neer veren, waarbij je hielen de grond raken, is een van de simpelste manieren om dat signaal te geven. Doe het in de keuken terwijl de waterkoker aanstaat. Twee keer per week iets van weerstandstraining, plus dagelijks lopen, dekt dit ruim. En het hoeft echt geen uur te zijn. Twintig minuten waarin je je spieren aan het werk zet, twee keer per week, is voor de meeste mensen al een flinke verandering ten opzichte van wat ze nu doen. Je bindweefsel wil ook belasting, maar geduldiger Pezen en banden passen zich net zo goed aan aan wat je ervan vraagt. Alleen lopen ze, zoals ik in het vorige artikel schreef, achter op je spieren. Je kracht gaat sneller vooruit dan het weefsel dat die kracht moet overbrengen. Praktisch betekent dat: bouw op. Als je begint of na een lange pauze weer start, verhoog dan niet meer dan ongeveer een tiende per week in gewicht, afstand of duur. En beweeg door je volledige bereik: een gewricht dat alleen het middelste stuk van zijn baan gebruikt, houdt vooral dat middelste stuk in stand. Rustig en volledig doorbewegen, en dat vaak, is voor dit weefsel waardevoller dan af en toe heel hard gaan. Wat er op je bord moet liggen En dan de voedingskant. Ik loop de belangrijkste langs, in de volgorde waarin ik ze in mijn werk het vaakst zie ontbreken. Eiwit, en meer dan je denkt Dit wordt in botverhalen bijna altijd overgeslagen, terwijl bot voor een fors deel uit eiwit bestaat. Het mineraal zit in een eiwitraamwerk, en zonder dat raamwerk is er niets om mineraal in af te zetten. Bovendien houdt eiwit je spieren op peil, en die spieren leveren de trekkracht die je bot juist zo nodig heeft. Zorg dat er bij elke maaltijd een eiwitbron ligt, ook bij het ontbijt, want daar schiet het er bij de meeste mensen bij in. Denk aan ei, vis, gevogelte, kwark, peulvruchten, noten en zaden. Bouillon getrokken van botten en kraakbeen levert daarnaast veel glycine en proline, precies de aminozuren die in collageen veel voorkomen. Calcium, breder dan zuivel Zuivel is een goede bron, maar lang niet de enige. Sardines en ansjovis die je met graat eet zijn uitstekend. Verder: sesamzaad en tahin, amandelen, boerenkool en andere donkere bladgroenten, en tofu die met calcium is bereid. Spreid het over de dag in plaats van alles in één keer, dan neem je er meer van op. Magnesium, oftewel: eet groen Hier vind ik het mechanisme zelf zo mooi om te vertellen. Het groen in bladgroenten komt van chlorofyl, en in het hart van elk chlorofylmolecuul zit een magnesiumatoom. Groen eten is dus vrij letterlijk magnesium eten. Verder zit magnesium in noten, zaden, peulvruchten, volle granen en pure chocolade. Magnesium is betrokken bij honderden enzymprocessen in je lichaam, en je verbruikt het ook sneller in drukke periodes, omdat je er via je urine meer van kwijtraakt als je langere tijd in de actieve stand staat. Koffie, alcohol en veel losse suikers werken in dezelfde richting. Vitamine C, verdeeld over de dag Je las in het vorige artikel waarom deze stof zo centraal staat in de vorming van collageen. Twee dingen zijn praktisch van belang. Het is een wateroplosbare stof, dus je slaat er weinig van op en je hebt er dagelijks aanvoer van nodig. En het is gevoelig voor hitte en voor lang bewaren, dus zorg dat er ook iets rauws of pas bereids op je bord ligt. De rijkste bronnen zijn niet wat je verwacht. Rode paprika zit er ruim boven sinaasappel, net als koolsoorten, broccoli, spruiten, kiwi, zwarte bes en verse kruiden zoals peterselie. Verdeel het over meerdere momenten in plaats van alles bij het ontbijt. Vitamine D, en de eerlijke rekensom Deze is anders dan de rest, want je haalt hem nauwelijks uit voeding. Je maakt vitamine D vooral zelf aan in je huid, en daar heb je een bepaald soort zonlicht voor nodig dat alleen doorkomt als de zon hoog genoeg staat. In Nederland is dat grofweg van april tot september, en dan ook nog rond het midden van de dag. In de maanden daarbuiten staat de zon te laag en maak je er praktisch niets van aan, hoe vaak je ook buiten loopt. Daar komt bij dat veel mensen ook in de zomer overdag binnen zitten, en dat glas dat specifieke deel van het zonlicht tegenhoudt. Wat je uit voeding haalt is beperkt: vette vis is de beste bron, daarnaast ei en paddenstoelen die aan licht zijn blootgesteld. Iets anders dat hier meespeelt: de vorm die je huid maakt of die je binnenkrijgt is nog niet de vorm waar je cellen iets mee kunnen. Er moeten eerst twee omzettingsstappen plaatsvinden, in je lever en je nieren. Bij die omzettingen speelt magnesium een rol. De stoffen uit deze reeks hangen dus ook onderling samen, wat weer laat zien waarom losse stoffen zelden het hele verhaal zijn. Vitamine K2 Nog een schakel die vaak vergeten wordt. Deze stof speelt een rol bij eiwitten die calcium op de juiste plek helpen vastleggen. Je vindt het vooral in gefermenteerde producten en in volle zuivel van dieren die buiten hebben gelopen. Wat de andere kant op werkt Kort, want het is geen lange lijst. Veel zout, veel alcohol en veel cafeïne zorgen dat je meer calcium via je urine kwijtraakt. Roken werkt op meerdere plekken in dit verhaal ongunstig, zowel op de botcellen als op de doorbloeding van je bindweefsel. En zoals je in het vorige artikel las: veel losse suikers versnellen het proces waarbij collageenvezels stugger worden. Per levensfase In je jonge jaren gaat het om opbouwen: veel bewegen, goed eten, buiten zijn. Dat is de fase waarin je de voorraad aanlegt waar je de rest van je leven van teert. Tussen je dertigste en je vijfenveertigste gaat het om onderhoud, en dat is precies de fase waarin het er vaak bij inschiet, omdat het leven druk is. Hier maakt consequent zijn meer verschil dan intensiteit. Rond de overgang verschuift de balans zoals ik in het eerste artikel beschreef. Dit is de fase waarin krachttraining en eiwit het meeste opleveren, en waarin het ook het minst vanzelf gaat. En daarna blijven dezelfde drie dingen tellen, met evenwicht erbij: staan op één been terwijl je je tanden poetst is simpeler dan het klinkt en het werkt. Waar je morgen mee kunt beginnen Kies er twee, niet zes. Bijvoorbeeld: eiwit bij je ontbijt, iets groens of iets rauws bij elke warme maaltijd, en twee keer per week iets waarbij je spieren echt moeten werken. Houd dat een paar maanden vast en je hebt meer gedaan dan met een perfect plan dat je na twee weken loslaat. In het laatste artikel van deze reeks zet ik op een rij welke van deze stoffen een erkende bijdrage leveren aan je botten en je bindweefsel, en waar je ze vandaan kunt halen als aanvulling op je voeding. Dit is deel 3 van een reeks van 4. In het laatste deel, Vitamine D, magnesium en vitamine C: de bundel Sterke Botten & Bindweefsel, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Hoe je botten zich een leven lang vernieuwen Wat bindweefsel is en waarom je het overal hebt Vitamine D, magnesium en vitamine C: de bundel Sterke Botten & Bindweefsel
LEES MEER
Wat bindweefsel is en waarom je het overal hebt
◷ 7 min leestijd In het vorige artikel liet ik zien hoe je botten voortdurend worden afgebroken en opnieuw opgebouwd, en dat de bouwcellen daarbij eerst een netwerk van eiwitvezels neerleggen voordat er mineraal in wordt afgezet. Dat netwerk is bindweefsel. En als je eenmaal weet wat bindweefsel is, zie je het overal terug in je lichaam. Het is een woord dat veel mensen wel kennen, maar waarvan bijna niemand precies kan zeggen wat het is. Terwijl het qua omvang een van de grootste weefsels van je lichaam is. Dus laten we het eens goed uit elkaar halen. Bindweefsel is geen weefsel, het is een familie Het eerste dat opheldering geeft: bindweefsel is geen één ding. Het is een verzamelnaam voor een hele familie weefsels die allemaal volgens hetzelfde principe zijn gebouwd. Daar horen bij: je pezen, die je spieren aan je botten vastzetten je banden, die je gewrichten bij elkaar houden het kraakbeen op de uiteinden van je botten de vliezen die om al je spieren heen liggen de wand van je bloedvaten de stevige onderlaag van je huid En ja, ook je bot zelf. Bot is bindweefsel waar mineraal in is afgezet. Dat is werkelijk het enige verschil in principe. Als je dat eenmaal doorhebt, wordt duidelijk waarom deze twee onderwerpen bij elkaar horen: sterke botten en soepel bindweefsel zijn geen twee losse verhalen, het is één verhaal over hetzelfde bouwmateriaal. De vezels zitten in een gel Wat bindweefsel bijzonder maakt, is dat het weefsel vooral bestaat uit wat de cellen erbuiten hebben gemaakt, en niet uit de cellen zelf. In spierweefsel zitten de cellen dicht op elkaar. In bindweefsel zitten ze juist ver uit elkaar, en de ruimte ertussen is het eigenlijke werk. Die ruimte bestaat uit twee dingen. Ten eerste vezels, en de belangrijkste daarvan is collageen. Ten tweede een soort gel die water vasthoudt, waarin die vezels liggen. Die combinatie verklaart het gedrag van het weefsel. De vezels geven trekkracht, de gel geeft veerkracht en vangt druk op. Denk aan gewapend beton, waarin stalen draden de trek opvangen en het beton eromheen de druk. Alleen is de versie in je lichaam soepeler, want jouw versie moet meebewegen. En het waterbindende deel is echt niet bijzaak: als dat minder water vasthoudt, voelt het hele weefsel anders aan, ook al is er aan de vezels zelf niets veranderd. Collageen is een touw, geen plaat Collageen wordt vaak afgebeeld als een soort laag, maar zo werkt het niet. Collageen is een eiwit dat uit drie lange ketens bestaat die om elkaar heen gedraaid zitten, precies zoals een touw uit strengen is gedraaid. Die gedraaide bouw is wat het zo sterk maakt in de lengte. Er zijn verschillende soorten collageen, en ze hebben elk hun eigen plek. Het type dat het meest voorkomt zit in je botten, je pezen en de onderlaag van je huid, en dat is het stevige, dragende type. Een ander type is soepeler en zit meer in weefsel dat moet kunnen meebewegen en vocht moet vasthouden, zoals de wand van je bloedvaten. Naast collageen heb je nog elastine, en dat doet precies wat de naam zegt: het zorgt dat weefsel na uitrekken weer terugveert. Wie het maakt De cellen die dit allemaal produceren heten fibroblasten. Het zijn de bouwers van je bindweefsel, en ze zitten verspreid door het hele weefsel. Ze maken de vezels aan, ze maken de waterbindende gel aan, en ze ruimen ook oud materiaal op. Net als in je bot loopt er dus continu een cyclus van afbraak en opbouw. Alleen is die cyclus in bindweefsel op sommige plekken echt traag. In weefsel dat weinig doorbloeding krijgt, zoals kraakbeen en delen van pezen, gaat de vervanging veel langzamer dan in je huid. Dat is meteen de verklaring voor iets wat veel mensen herkennen: je spieren reageren binnen weken op training, maar het weefsel dat die spieren vasthoudt heeft veel langer nodig om mee te komen. Je bindweefsel loopt gewoon achter op je spieren. Daar rekening mee houden scheelt een hoop frustratie. Waar vitamine C in dit verhaal binnenkomt Nu iets moois, want hier wordt zichtbaar hoe strak zo'n proces in elkaar zit. Je lichaam maakt de drie collageenketens eerst als losse ketens aan. Voordat ze om elkaar heen kunnen draaien tot dat stevige touw, moeten er op bepaalde plekken in die ketens kleine chemische aanpassingen worden gedaan. Je kunt het zien als knopen leggen waar de strengen straks aan elkaar grijpen. De enzymen die dat doen hebben vitamine C nodig om te kunnen werken. Zonder die stof komen die knopen er niet, en zonder die knopen blijft de streng los in plaats van dat er een stevig touw ontstaat. Vitamine C is dus geen bouwsteen van collageen, het is de voorwaarde waaronder de bouw kan plaatsvinden. Dat is echt een ander soort rol, en het maakt de stof onmisbaar in elk weefsel waar collageen in zit. Dus in je botten, je kraakbeen, je pezen, je bloedvaten en je huid tegelijk. Het is ook de reden dat zeelieden die maanden achtereen zonder vers voedsel voeren, problemen kregen met hun tandvlees, hun huid en hun oude littekens. Weefsel dat wordt afgebroken kon niet meer opnieuw worden opgebouwd. Dat is eeuwenlang een raadsel geweest en het bleek uiteindelijk om één stof te gaan. Wat er aan je vezels trekt: suiker Er is nog een mechanisme dat je moet kennen, omdat je er zelf iets aan kunt doen. Suikermoleculen in je bloed kunnen zich hechten aan eiwitten, en collageen is daar extra gevoelig voor omdat het zo lang meegaat. Een vezel die tien jaar op zijn plek ligt, heeft tien jaar de tijd gehad om zulke aanhechtingen op te lopen. Wat er dan gebeurt, is dat er verbindingen ontstaan tussen vezels die eigenlijk langs elkaar heen zouden moeten glijden. Het weefsel wordt daardoor stugger en minder veerkrachtig, en het is voor de opruimcellen ook lastiger om zulk materiaal nog af te breken. Je hebt dan vezels die blijven liggen terwijl ze eigenlijk vervangen hadden moeten worden. Dit proces hoort bij ouder worden en je zet het niet stil. Maar het tempo ervan hangt samen met hoeveel suiker er gemiddeld in je bloed zweeft, en dat is wél iets waar je invloed op hebt. Rustiger eten door de dag, minder losse suikers, meer vezels en eiwit bij je maaltijd: dat werkt allemaal door in weefsel dat je niet ziet. De andere stoffen die meedoen Bindweefsel is eiwit, dus je hebt om te beginnen voldoende eiwit nodig. Vooral de aminozuren glycine, proline en lysine komen in collageen veel voor. Daarnaast spelen een paar mineralen een rol bij de vorming en instandhouding van bindweefsel, waaronder koper en mangaan. Zink doet mee in de eiwitopbouw, en silicium wordt in verband gebracht met de stevigheid van het weefsel. Het zijn er dus nogal wat, en ze komen uit heel verschillende hoeken van je voeding. Dat is meteen het patroon dat ik in mijn werk steeds terugzie: één stof lost hier zelden iets op, omdat het een proces is waar veel schakels in zitten. Ontbreekt er ergens een schakel, dan stokt de hele keten, hoeveel je ook van dat ene neemt. Tot slot Bindweefsel is het materiaal waarmee je lichaam zichzelf bij elkaar houdt, en het zit letterlijk overal. Het vraagt bouwstenen, het vraagt de juiste omstandigheden om die bouwstenen te kunnen verwerken, en het vraagt vooral tijd. In het volgende artikel wordt het praktisch. Want naast wat er op je bord ligt, is er nog een signaal dat bepaalt hoeveel je lichaam in dit weefsel investeert, en dat is beweging. Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Vitamine D, magnesium en vitamine C: de bundel Sterke Botten & Bindweefsel, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Hoe je botten zich een leven lang vernieuwen Bewegen en voeding voor sterke botten, op elke leeftijd Vitamine D, magnesium en vitamine C: de bundel Sterke Botten & Bindweefsel
LEES MEER
