ScKIN Journal
Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+
◷ 7 min leestijd In deze reeks liepen we door een gewricht heen, keken we naar waaruit bindweefsel bestaat, en zette ik op een rij wat je er praktisch mee kunt. Er kwam daarbij steeds dezelfde rij stoffen voorbij: eiwit als bouwsteen, zwavel voor de trekkracht, en vitamine C, koper en mangaan als de stoffen die in de vorming en instandhouding van bindweefsel een erkende rol spelen. Die bouwstenen en die meewerkers zitten samen in Collagen+ van ScKIN. In dit laatste artikel laat ik zien wat erin zit, waar de erkende bijdragen precies op rusten, en hoe je het gebruikt. Wat er in een dagdosering zit Eén maatschep Collagen+ is 17,9 gram. Daarin zit 6000 mg viscollageenpeptiden als bouwmateriaal, aangevuld met de aminozuren L-glutamine, L-lysine en L-arginine. Lysine kwam in de vorige artikelen voorbij: het aminozuur van het wekere bindweefsel en van elastine. Daarnaast staat er een rij vitamines en mineralen naast. Vitamine C op 625% van de dagelijkse referentie-inname, koper op 200%, mangaan op 100%, zink op 250%, vitamine D3 op 500%, magnesium op 80%, en verder selenium, calcium, biotine, vitamine B3 en bètacaroteen. Verder bevat de formule hyaluronzuur, glucosamine (vegetarisch, 1250 mg), chondroïtine, MSM, lactoferrine, plantaardige enzymen en een plantenmix met curcumine, groene thee extract, resveratrol, quercetine, bamboe extract, phytoceramiden, lycopeen en astaxanthine. Waar de erkende bijdragen op rusten Hier wil ik heel duidelijk over zijn, want het gaat in deze markt vaak mis. Voor collageen als ingrediënt bestaat geen goedgekeurde Europese gezondheidsclaim. Voor glucosamine, chondroïtine en MSM ook niet: die noem ik uitsluitend als onderdeel van de formule, en daar hoort geen enkele uitspraak over werking bij. Voor de kruidenbestanddelen in de plantenmix staan de claims nog in afwachting van Europese toelating, dus ook die laat ik voor wat ze zijn. De erkende bijdragen komen van de vitamines en mineralen, en dat zijn nu net de stoffen die in deze hele reeks als schakels naar voren kwamen. Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel en helpt bij de instandhouding van bindweefsel. Mangaan is van belang voor de normale vorming van bindweefsel in kraakbeen en botten, en mangaan is goed voor de aanmaak van kraakbeen in de gewrichten.1 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.2 Vitamine C is goed voor het kraakbeen en is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten. Vitamine C draagt bij aan de instandhouding van sterke botten.3 Vitamine D draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierwerking.4 Magnesium draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierfunctie.5 Mangaan en selenium helpen de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.6 Dat vind ik zelf het aardige aan deze formule: de meewerkers waar het in de vorige artikelen steeds over ging, koper en mangaan voorop, zijn stoffen die je in de meeste collageenproducten helemaal niet tegenkomt. Daar zit vaak alleen collageen en vitamine C in. Hoe je het gebruikt Los één maatschep op in een glas koud water, in sap of in een smoothie. Niet in koffie of thee, want de warmte gaat ten koste van de vitamines en mineralen die eraan toegevoegd zijn. Goed doorroeren of even shaken. Collagen+ heeft een tropische smaak, dus het drinkt prima weg. De ochtend heeft de voorkeur, op een lege maag of bij het ontbijt. De cellen die dit werk doen, je fibroblasten, werken overdag namelijk beter dan 's nachts. Welke hoeveelheid past bij wie Tot 30 jaar: een derde maatschep per dag. 30 tot 40 jaar: een halve tot een hele maatschep, afhankelijk van je belasting. Vanaf 40 jaar: een volle maatschep per dag. Sporters en zwaar lichamelijk werk: minimaal een halve maatschep, bij hogere leeftijd een hele. Zwanger: een halve maatschep, en overleg dit altijd even met je verloskundige of arts. Collagen+ is er in twee formaten. De verpakking van 179 gram is handig om mee te starten of bij een derde maatschep per dag. Neem je een halve tot hele maatschep, dan werk je met de verpakking van 535 gram voordeliger en hoef je minder vaak te bestellen. Bekijk Collagen+ Drie vragen die ik hierover krijg Waarom staat er glucosamine, chondroïtine en MSM in als je er niets over mag zeggen? Omdat het formulekeuzes zijn. Glucosamine is de bouwsteen van de glycosaminoglycanen en daarmee van de proteoglycanen waar het tweede artikel over ging, en MSM is een zwavelbron. Dat is de reden dat ze erin zitten. Dat de NVWA geen enkele functionele uitspraak over die drie stoffen toestaat, is een aparte kwestie, en daar houd ik me netjes aan. Ik vertel je liever eerlijk wat er in de formule zit en waarom, dan dat ik er iets over beloof wat ik niet mag beloven. Kan ik dit combineren met andere supplementen? Dat kan prima, en de enige regel die telt is: koud oplossen en niet in een warme drank. Gebruik je medicijnen, overleg dan even met je apotheek over de volgorde van innemen. En let op dat je van vitamine D en zink niet uit meerdere producten tegelijk een grote hoeveelheid binnenkrijgt, want in deze formule zit daar al ruim van. Moet ik ermee stoppen als ik een tijd niet sport? Nee. Sterker nog, juist in een periode waarin je minder beweegt is de aanvoer van bouwstoffen belangrijk, want dan ligt de lymfestroom die je bindweefsel voedt toch al lager. Wat je in zo'n periode vooral wilt doen, is de beweging niet helemaal laten vallen. Kort en licht, elke dag, doet meer voor je gewrichten dan een zware training om de twee weken. Wat ik je tot slot wil meegeven Een aanvulling is precies dat: een aanvulling. Alles wat in het derde artikel stond blijft staan, en dat is het echte werk. Beweeg vaak en licht, want kraakbeen krijgt zijn voeding via beweging. Bouw je belasting geleidelijk op, want pezen en banden groeien langzamer mee dan spieren. Zorg voor eiwit bij elke maaltijd en drink genoeg. En slaap, want daar zit je opbouw. En reken op maanden. Een beschadigde gewrichtsband doet er zo'n vijfhonderd dagen over om weer helemaal opgebouwd te zijn, en kraakbeen werkt van alle weefsels het traagst. Wat je vandaag doet, doe je voor volgend jaar. Dat is een minder spannend verhaal dan een snelle oplossing, en het is wel hoe je lichaam werkt. 1 Mangaan (2 mg, 100% RI) draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel, helpt bij de instandhouding van bindweefsel, is van belang voor de normale vorming van bindweefsel in kraakbeen en botten en is goed voor de aanmaak van kraakbeen in de gewrichten. 2 Koper (2 mg, 200% RI) draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 3 Vitamine C (500 mg, 625% RI) is goed voor het kraakbeen, is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten en draagt bij aan de instandhouding van sterke botten. 4 Vitamine D3 (25 mcg, 500% RI) draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierwerking. 5 Magnesium (300 mg, 80% RI) draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierfunctie. 6 Mangaan en selenium helpen de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. Voor collageen, glucosamine, chondroïtine, MSM, hyaluronzuur en lactoferrine bestaan geen goedgekeurde gezondheidsclaims; zij worden uitsluitend als ingrediënt genoemd. Voor de kruidenbestanddelen in de plantenmix staan de claims in afwachting van Europese toelating. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte, zwangerschap of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook Hoe een gewricht in elkaar zit Wat bindweefsel in je lichaam doet Bewegen en belasten: wat gewrichten vragen
LEES MEER
Bewegen en belasten: wat gewrichten vragen
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar hoe een gewricht in elkaar zit en waaruit bindweefsel bestaat. Nu het praktische deel, want daar heb je uiteindelijk het meeste aan. Er is één zin uit mijn opleiding die ik nooit meer ben vergeten, en die staat centraal in dit artikel: bindweefsel past zich aan aan de belasting die het ondergaat. De belasting bepaalt dus mede de opbouw, de afbraak en de stevigheid. Of, zoals het in het Engels zo mooi kort is: if you don't use it, you lose it. Gebruik je het niet, dan raak je het kwijt. Waar je belastbaarheid van afhangt Voordat we naar de tips gaan, is het handig te weten wat er allemaal meeweegt in hoeveel je aankunt. Dat zijn er meer dan je denkt: de bouw van je lichaam, je spierkracht, je conditie, je voedingstoestand, hoe vermoeid je bent, en hoeveel spanning je meedraagt. Dat laatste wordt bijna altijd over het hoofd gezien. Je kunt op papier precies dezelfde training doen als drie maanden geleden, maar als je nu in een zware periode zit en slecht slaapt, is die training voor je weefsel gewoon iets anders. Dan verwerk je hem ook anders. Tien dingen die in de praktijk verschil maken 1. Beweeg vaak en licht, niet alleen zwaar en zelden Kraakbeen heeft geen bloedvaten. Het krijgt zijn voeding via de gewrichtsvloeistof, en die wordt het weefsel in en uit geperst door beweging. Elke keer dat je opstaat, loopt of je knie buigt, is dat een voedingsmoment. Drie keer per week sporten en de rest van de week stilzitten is daarom minder waard dan elke dag een halfuur lopen plus twee keer per week iets zwaarders. 2. Onderbreek lang zitten Zet een herinnering op je telefoon of koppel het aan iets wat je toch al doet. Elk halfuur even staan, even rondlopen, even je schouders losdraaien. Je lymfe heeft geen eigen pomp en draait op je spieren en je ademhaling. Zitten is de enige houding waarin daar niets van gebeurt. 3. Bouw belasting geleidelijk op Dit is denk ik de belangrijkste van de hele lijst. Je spieren worden sneller sterker dan je pezen en banden meegroeien. Dat verschil is waar het meestal misgaat: je voelt je fit genoeg om meer te doen, maar het bindweefsel is nog niet zover. Een bruikbare vuistregel is om je belasting per week met ongeveer tien procent te laten toenemen, in afstand, gewicht of duur, en niet in alle drie tegelijk. 4. Doe aan krachttraining Sterke spieren zijn de stootdempers van je gewrichten. Elke stap die je zet wordt voor een groot deel opgevangen door de spieren eromheen, en wat zij niet opvangen komt bij het gewricht terecht. Twee keer per week iets zwaarders doen, met je eigen lichaamsgewicht, met elastieken of met gewichten, is voor je gewrichten net zo waardevol als voor je spieren. 5. Gebruik het hele bereik van een gewricht Een gewricht dat elke dag alleen de middelste dertig procent van zijn bereik gebruikt, verliest langzaam de randen. Strek je armen echt eens helemaal boven je hoofd, ga eens echt door je knieën, draai je heupen eens rond. Niet forceren, wel het hele bereik aanraken. 6. Word eerst warm Bindweefsel gedraagt zich anders als het warm is; het geeft dan meer mee. Vijf tot tien minuten rustig op gang komen voordat je iets zwaars doet is geen verloren tijd. Bewegen in de warmte is sowieso gunstig voor elastine, de vezel die je weefsel laat terugveren. 7. Drink genoeg, verdeeld over de dag Je kraakbeen en je tussenwervelschijven zijn de weefsels met het meeste water. Water duwt de collageenvezels uit elkaar en houdt ze soepel. Een fles op je bureau en een glas bij elke maaltijd is de makkelijkste winst die er is. 8. Zorg voor eiwit bij elke maaltijd Bindweefsel is opgebouwd uit eiwit, dus zonder aanvoer geen opbouw. De vuistregel die ik aanhoud is ongeveer één gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag, en anderhalve gram per kilo in een periode met veel spanning of veel belasting. Denk aan een ei, vis, vlees, gevogelte, noten, zaden en pitten, peulvruchten en groente. Let vooral op je ontbijt, want daar zit meestal het gat. 9. Eet zwavelhoudend en kleurrijk Zwavel zorgt voor de trekkracht in je bindweefsel, en zwavelhoudende aminozuren zijn essentieel voor de proteoglycanen die het water vasthouden. Die haal je uit eieren, vis, gevogelte, ui, knoflook en alle koolsoorten. Daarnaast wil je voldoende vitamine C, want vitamine C is goed voor het kraakbeen.1 Paprika, citrusfruit, kiwi, bessen en verse kruiden zijn daar prima bronnen voor. Koper en mangaan haal je uit noten, zaden, havervlokken, volkoren granen en schelpdieren. 10. Slaap, want daar zit je opbouw In je diepe slaap maak je groeihormoon aan, en dat is het moment waarop de reparatie plaatsvindt. Structureel kort slapen betekent structureel minder opbouwtijd. Regelmaat werkt hier beter dan lengte: elke dag rond dezelfde tijd naar bed en op, ook in het weekend. Twee dingen die tegenwerken Snelle suikers. Suikers plakken aan eiwitten en laten collageenvezels verharden. Je hoeft niet alles te schrappen, maar het scheelt als je koolhydraten steeds combineert met eiwit en vezels in plaats van ze los te eten. Roken. Sigarettenrook zet het gen aan voor MMP-1, het enzym dat collageen afbreekt. Je zet daarmee letterlijk de afbraakkant harder terwijl je aan de opbouwkant werkt. En dan het geduld Ik sluit dit artikel af met de belangrijkste verwachting die je kunt hebben: bindweefsel werkt traag. Een beschadigde gewrichtsband doet er ongeveer vijfhonderd dagen over om weer helemaal opgebouwd te zijn. Kraakbeen bouwt langzamer dan welk ander bindweefsel ook, juist omdat er geen bloedvaten in zitten. Dat betekent niet dat je niets kunt doen. Het betekent dat je in maanden moet denken en niet in weken, en dat de dingen die je vandaag doet vooral over een jaar zichtbaar worden. Kies daarom drie punten uit deze lijst die je werkelijk gaat volhouden, en laat de rest voor wat het is. Drie dingen die je een jaar doet is oneindig veel waardevoller dan tien dingen die je drie weken doet. In het laatste artikel van deze reeks zet ik de bouwstenen en de meewerkende voedingsstoffen op een rij en laat ik zien waar je ze bij elkaar vindt. 1 Vitamine C is goed voor het kraakbeen. Dit is deel 3 van een reeks van 4. In het laatste deel, Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Hoe een gewricht in elkaar zit Wat bindweefsel in je lichaam doet Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+
LEES MEER
Wat bindweefsel in je lichaam doet
◷ 6 min leestijd In het eerste artikel liepen we door een gewricht heen en zag je dat bijna elk onderdeel ervan bindweefsel is. In dit artikel zoom ik uit, want bindweefsel is veel meer dan iets wat in je gewrichten zit. Het is het grootste orgaan van je lichaam. Dat vinden mensen vaak een rare uitspraak, omdat we bindweefsel niet als orgaan zien. Maar tel het maar eens op: je pezen, je banden, je botten, je kraakbeen, het weefsel onder je huid, de vliezen om al je organen heen, de wanden van je bloedvaten. Het is het weefsel dat je letterlijk bij elkaar houdt, en het verbruikt bijna geen energie. Waar bindweefsel uit bestaat Bindweefsel bestaat uit drie dingen: water, proteoglycanen en collageen. Dat is het. En de verhouding tussen die drie bepaalt of weefsel soepel en verend aanvoelt of stug en stroef. Het collageen ken je inmiddels: de drievoudige helix die structuur geeft. De proteoglycanen zijn de eiwitten die daar dwars doorheen lopen, en die hebben één taak die alles bepaalt. De magneet: waarom lading hier alles is Dit is het stuk waar ik in mijn trainingen altijd even voor ga staan, want als je dit snapt, snap je bindweefsel. Proteoglycanen zijn negatief geladen. Water is positief. En die twee trekken elkaar aan als een magneet. Het water gaat zitten tussen de zijtakken van de proteoglycanen, en hoe meer zijtakken er zijn, hoe meer water er vastgehouden wordt. En dat vastgehouden water doet iets belangrijks: het duwt de collageenvezels uit elkaar. Zolang er genoeg water tussen zit, liggen die vezels netjes van elkaar gescheiden en kan het weefsel bewegen en veren. Komt er minder water tussen, dan gaan de vezels dichter op elkaar liggen en beginnen ze aan elkaar te plakken. Dat noemen we crosslinking, en dat is precies wat stug weefsel is. Ik gebruik daarvoor graag het beeld van een appel. Net geplukt is hij strak en vol, want de cellen zitten vol water. Drie weken op de fruitschaal en hij is rimpelig geworden. Er is niets weggehaald behalve water. Waar die proteoglycanen van gemaakt worden Als proteoglycanen zo bepalend zijn, is de logische vraag: waar komen ze vandaan? Ze bestaan uit een kern van eiwit met daaraan lange, onvertakte suikerketens: de glycosaminoglycanen, de GAG's. Voorbeelden daarvan zijn hyaluronan, dat je waarschijnlijk kent als hyaluronzuur, plus chondroïtinesulfaat, dermatansulfaat en keratansulfaat. De belangrijkste bouwsteen van die ketens is glucosamine, een eenvoudige aminosuiker. In vrijwel alle menselijke weefsels komt glucosamine in lage concentraties voor; in je lever, je nieren en je kraakbeen zit er juist veel van. Wat hierbij ook meedoet is zwavel. Zwavelhoudende aminozuren zijn essentieel voor de opbouw van proteoglycanen: de zwavel zorgt voor de trekkracht in het weefsel en methionine voor de stabiliteit. Die haal je uit eieren, vis, gevogelte, ui, knoflook en alle koolsoorten. Cysteïne, ook een zwavelhoudend aminozuur, zit onder andere in gevogelte dat werkelijk buiten heeft gelopen. De voedingsstoffen die in dit proces meedoen Nu we weten hoe bindweefsel in elkaar zit, wordt ook duidelijk welke voedingsstoffen erbij horen. Een paar daarvan hebben een erkende rol. Vitamine C. In de collageenstreng moeten de aminozuren proline en lysine een bewerking ondergaan waarbij er een kleine chemische groep aan vastgezet wordt. Precies díe groep is de plek waar de drie helixen zich aan elkaar verankeren. Zonder die stap wordt de vezel niet stabiel, en voor die stap is vitamine C nodig. Vitamine C is goed voor het kraakbeen, en vitamine C is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten.1 Koper. Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.2 Het is een stof die zelden genoemd wordt en die in dit verhaal thuishoort. Koper zit onder andere in noten, zaden, schaal- en schelpdieren, volkoren granen en pure chocolade. Mangaan. Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel, en mangaan is van belang voor de normale vorming van bindweefsel in kraakbeen en botten.3 Mangaan haal je uit noten, havervlokken, volkoren granen, peulvruchten en groene bladgroente. Vitamine D en magnesium horen er ook bij, omdat ze het skelet en de spieren eromheen betreffen. Vitamine D draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierwerking, en magnesium draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierfunctie.4,5 Wat bindweefsel het leven moeilijk maakt Er zijn vier dingen die ik in de praktijk steeds weer tegenkom. Weinig beweging Bindweefsel is voor zijn aan- en afvoer volledig afhankelijk van de lymfestroom. En lymfe heeft geen eigen pomp: die stroomt door je spieren en je ademhaling. Beweeg je weinig, dan ligt de aanvoer van bouwstoffen en de afvoer van afvalstoffen stil. Huid, vetweefsel en bindweefsel zijn bovendien de weefsels met de slechtste doorbloeding van allemaal, dus ze hebben die beweging het hardste nodig. Veel suiker Suikers hechten zich aan eiwitten. Dat proces heet glycatie, en collageen is er gevoelig voor. De vezels verharden, verliezen hun vulling en hun elasticiteit, en gaan sneller breken. Alles wat op -ose eindigt is een suiker: glucose, fructose, sacharose, lactose, maltose. Langdurige spanning Bij aanhoudende stress maakt je lichaam cortisol aan, en cortisol haalt eiwitten uit je bindweefsel om er brandstof van te maken. Je opbouw komt dan stil te liggen terwijl de afbraak doorgaat. Daarom zeg ik ook altijd dat een periode van veel spanning niet alleen in je hoofd zit. Te weinig drinken Logisch na alles hierboven: als water de vezels uit elkaar duwt, dan is drinken geen bijzaak. De tussenwervelschijven zijn de eerste weefsels die het merken als je structureel te weinig drinkt. Wat je hiermee kunt Bindweefsel is water, proteoglycanen en collageen, en het is de lading van die proteoglycanen die het water op zijn plek houdt. Beweging brengt de aanvoer op gang, eiwit en zwavel leveren de bouwstenen, en vitamine C, koper en mangaan zijn de stoffen die in de vorming en instandhouding van bindweefsel een erkende rol spelen. In het volgende artikel maak ik het praktisch: hoe je bindweefsel belast zonder het te overvragen, en waarom de regel "if you don't use it, you lose it" hier zo letterlijk opgaat. 1 Vitamine C is goed voor het kraakbeen en is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten. 2 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 3 Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel en is van belang voor de normale vorming van bindweefsel in kraakbeen en botten. 4 Vitamine D draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierwerking. 5 Magnesium draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierfunctie. Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Hoe een gewricht in elkaar zit Bewegen en belasten: wat gewrichten vragen Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+
LEES MEER
Hoe een gewricht in elkaar zit
◷ 6 min leestijd Je gebruikt je gewrichten de hele dag zonder er ook maar één seconde bij na te denken. Opstaan uit een stoel, een trap op, je jas aantrekken, je hoofd omdraaien in het verkeer. Pas als er iets in stroever gaat kruipt zo'n gewricht ineens je aandacht in, en dan blijkt dat de meeste mensen niet zo goed weten hoe het ding eigenlijk in elkaar zit. Ik wil je daarom in dit artikel gewoon eens rustig door een gewricht heen lopen. Wat zit erin, wat doet welk onderdeel, en waarom gedragen die onderdelen zich zo verschillend? In de rest van deze reeks bouw ik daarop voort, met wat bindweefsel in je hele lichaam doet en wat je er praktisch mee kunt. De onderdelen van een gewricht Een gewricht is in de kern een plek waar twee botten elkaar ontmoeten en ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. Om dat te laten werken zijn er een paar onderdelen nodig: De botuiteinden zelf, die het gewicht dragen. Kraakbeen, een gladde laag die die botuiteinden bekleedt, zodat ze langs elkaar glijden in plaats van over elkaar schuren. Het gewrichtskapsel, een omhulsel dat het geheel afsluit. Gewrichtsvloeistof binnen dat kapsel, die smeert en tegelijk voeding aanvoert. Banden, oftewel ligamenten, die de botten bij elkaar houden en bepalen hoe ver een gewricht mag bewegen. Pezen en spieren, die het geheel aansturen en die eromheen als stootdempers werken. Al die onderdelen behalve de spieren zijn bindweefsel. En dat is precies waarom ik dit onderwerp nooit los kan zien van collageen: bindweefsel bestaat voor een groot deel uit collageen. Kraakbeen is eigenlijk water in een net Van alle onderdelen vind ik kraakbeen het mooiste om uit te leggen, want het werkt niet zoals mensen denken. Kraakbeen bestaat namelijk voor het overgrote deel uit water. Dat water zit gevangen in een netwerk dat we de extracellulaire matrix noemen, en in dat netwerk zijn collagenen en proteoglycanen de meest voorkomende eiwitten. Je moet je dat zo voorstellen. De collagenen zijn langwerpige ketens die zich via zwavelbruggen aan elkaar verankeren, en die vormen samen een structuur die stabiel is en toch elastisch. Dwars door die structuur heen lopen de proteoglycanen, en die hebben één hoofdtaak: water binden. Dat vastgehouden water is wat het kraakbeen stevig maakt en wat ervoor zorgt dat het schokken kan opvangen. Zie het als een spons in een net. Trap je erop, dan wordt het water opzij geduwd en verdeelt de druk zich; laat je los, dan zuigt de spons zich weer vol. Dat samenspel van vezels en water is de hele truc. In dat netwerk lopen ook nog lange, onvertakte suikerketens mee: de glycosaminoglycanen, meestal afgekort tot GAG's. Chondroïtinesulfaat en keratansulfaat zijn daar voorbeelden van. En tussen dat alles zitten de chondrocyten, de kraakbeencellen, die dit hele bouwsel voortdurend vernieuwen en onderhouden. Waarom kraakbeen zich anders gedraagt dan de rest Hier komt het punt dat alles verklaart. Kraakbeen bevat bij volwassenen geen bloedvaten en geen zenuwen. Geen enkele. Dat heeft twee gevolgen. Ten eerste groeit en bouwt kraakbeen veel langzamer op dan ander bindweefsel, want er is geen ader die er bouwmateriaal langsbrengt. Ten tweede krijgt het zijn voeding uitsluitend via die gewrichtsvloeistof, en die wordt het weefsel in en uit geperst door beweging. Dat is dus die spons weer: elke stap die je zet is in feite een voedingsmoment voor je kraakbeen. Ik vind dat een van de meest praktische inzichten uit mijn vak. Beweging is voor kraakbeen niet iets wat het verslijt, beweging is hoe het aan zijn eten komt. Daar kom ik in het derde artikel van deze reeks uitgebreid op terug. Twee soorten collageen, twee soorten cellen Iets wat me altijd is bijgebleven uit mijn opleiding: welke cel er gevormd wordt, hangt af van de zuurstofdruk ter plekke. Bij een lage zuurstofdruk ontstaat er een chondroblast, en die maakt collageen type 2. Dat type is drukbestendig, en daar wil je het dus hebben waar geperst en gedragen wordt: in je kraakbeen. Bij een hoge zuurstofdruk ontstaat er een fibroblast, en die maakt collageen type 1, dat juist kan rekken. Dat zit in je huid, je pezen en je banden. Dat verklaart ook waarom het bij problemen op een peesaanhechting vaak loont om juist daar de doorbloeding en daarmee de zuurstofvoorziening op gang te helpen. Niet door te forceren, maar door warmte, beweging en een goede spieraansturing eromheen. Banden bouwen traag, en dat mag je weten Ligamenten, de banden die een gewricht bij elkaar houden, zijn misschien wel het meest geduld vragende weefsel dat je hebt. Als een band beschadigd raakt, doet je lichaam er ongeveer vijfhonderd dagen over om hem weer helemaal opgebouwd te hebben. Vijfhonderd dagen. Dat is bijna anderhalf jaar, terwijl je darmwand zichzelf in drie dagen vernieuwt en je lever in zo'n honderd dagen. Ik noem dit altijd omdat mensen zichzelf enorm onder druk zetten als iets in hun lichaam niet in zes weken is opgelost. Voor bindweefsel zijn zes weken werkelijk niets. En dan het water Nog één ding dat ik graag meegeef, en dat is het simpelste van allemaal. De twee weefsels in je lichaam met het meeste water erin zijn je tussenwervelschijven en je kraakbeen. En als je te weinig drinkt, zijn je tussenwervelschijven de eerste die dat merken. Dat is geen ingewikkeld advies, maar het wordt zo vaak overgeslagen. Een fles water op je bureau, een glas bij elke maaltijd, en niet wachten tot je dorst hebt. Voor weefsel dat grotendeels uit water bestaat is dat gewoon de basis. Wat je hiermee kunt Even samengevat. Een gewricht is een samenspel van bot, kraakbeen, een kapsel met vloeistof, banden, pezen en spieren, en bijna alles daarvan is bindweefsel. Kraakbeen is vooral water dat vastgehouden wordt door proteoglycanen in een netwerk van collageen. Het heeft geen bloedvaten, dus het krijgt zijn voeding via beweging, en het bouwt langzaam. Banden bouwen nog langzamer. In het volgende artikel zoom ik uit naar het bindweefsel in je hele lichaam: waaruit het bestaat, waarom water en lading daarin zo'n hoofdrol spelen, en welke voedingsstoffen in dat proces meedoen. Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat bindweefsel in je lichaam doet Bewegen en belasten: wat gewrichten vragen Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+
LEES MEER
