◷ 6 min leestijd
Magnesium is zo'n mineraal dat je overal tegenkomt. In een artikel over energie, in een stuk over spieren, in een verhaal over botten, en dan ook nog eens als het over je zenuwstelsel gaat. Dat voelt soms een beetje ongeloofwaardig, alsof er toevallig een stof is die overal bij hoort. En toch klopt het, en ik leg je graag uit waarom.
Vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI kijk ik altijd liever naar processen dan naar losse functies. Als je magnesium op die manier bekijkt, wordt het meteen logisch dat het in zoveel verschillende verhalen opduikt. Het zit namelijk niet op een vaste plek met een vaste taak. Het doet mee in het werk zelf.
Hoeveel magnesium je bij je draagt, en waar het zit
Je lichaam bevat ongeveer 21 tot 28 gram magnesium. Bij elkaar nog geen twee eetlepels, en toch is dat over je hele lichaam verdeeld op een manier die veel verklaart.
- Ongeveer 60 procent is ingebouwd in je botten en je gebit.
- Ongeveer 20 procent zit in je spieren.
- Ongeveer 20 procent zit in ander zacht weefsel en in je lever.
- En ongeveer 1 procent circuleert mee in je bloed.
Dat laatste getal is eigenlijk het interessantst, want van dat ene procent zie je maar een fractie terug in het bloedserum. Dat betekent dat een bloedwaarde voor magnesium maar een heel klein hoekje van het verhaal laat zien. Het grootste deel is immers ingebouwd in bot en spierweefsel, en dat lees je in zo'n uitslag niet terug. Wil je weten hoe jouw situatie eruitziet, dan is dat een gesprek met je arts of therapeut, en niet iets wat je uit een getal op internet haalt.
Magnesium is een meewerker, geen eindproduct
Het woord dat ik in mijn vak het vaakst gebruik voor magnesium is cofactor. Dat klinkt technisch, dus ik vertaal het even. Een cofactor is een stof die zelf niet het eindresultaat is, maar die een proces mogelijk maakt. Zonder die stof blijft de machine stilstaan, ook al ligt alle grondstof klaar.
Magnesium is zo'n meewerker bij meer dan driehonderd enzymen. Enzymen zijn de werkers van je lichaam: ze knippen, plakken en zetten stoffen om. En bij heel veel van die werkzaamheden staat magnesium ernaast om het mogelijk te maken. Je moet het je voorstellen als een lopende band waar op honderden plekken dezelfde handeling nodig is. Zit er op die plek geen magnesium, dan stokt de band precies daar.
Wat er gebeurt in je energiefabriekjes
Het bekendste verhaal rond magnesium gaat over energie, en dat begint in je mitochondrien. Dat zijn de energiefabriekjes in je cellen, en daar worden glucose en vetten uit je voeding verbrand. De energie die daarbij vrijkomt wordt opgeslagen in ATP, en ATP kun je zien als een accu die je lichaam de hele dag door oplaadt en weer leegtrekt.
Het punt zit in dat leegtrekken. De energie uit ATP komt pas vrij als magnesium erbij aanwezig is. Zonder dat mineraal blijft de accu vol, maar krijg je er niets uit. En die energie gebruik je voor werkelijk alles: denken, bewegen, spieren aanspannen, hormonen maken, eiwitten opbouwen, cellen delen en herstellen.
Dat verklaart meteen waarom magnesium zo vaak naast het woord energie staat. Het levert zelf geen energie, zoals een boterham dat doet. Het is de handeling die de energie uit je voorraad haalt.
De bewaker van je zenuwstelsel
Het tweede verhaal vind ik zelf het mooiste om uit te leggen, en het gaat over een receptor met een onhandige naam: de NMDA-receptor. Die zit tussen twee zenuwcellen in, op de plek waar ze met elkaar praten. Je kunt hem zien als een deur in je zenuwstelsel.
Magnesium zit op die deur en houdt hem gesloten. Pas als er een echt signaal langskomt, gaat magnesium er even af, stroomt er calcium naar binnen en wordt de prikkel doorgegeven. Daarna hoort magnesium er weer op te gaan, zodat de deur dichtvalt en de cel niet oneindig doorgaat met seinen.
Magnesium is daarmee de bewaker van die deur. Is er genoeg van, dan gaat de deur netjes open en weer dicht. Is het magnesium in de loop van de dag opgegaan, dan valt die deur minder makkelijk terug in de gesloten stand en blijft het systeem langer aanstaan. Dat is precies waarom magnesium in mijn vak ook wel het rustmineraal wordt genoemd.
Spieren spannen aan, en moeten ook weer loslaten
Bij spieren denken de meeste mensen aan aanspannen. Dat doet vooral calcium: dat stroomt de spiercel in en de vezels trekken samen. Het loslaten daarna is net zo goed werk, en daar is magnesium bij betrokken, samen met de pompen die calcium weer uit de cel halen.
Een spier die goed werkt, kan dus twee dingen: strak aanspannen en daarna volledig ontspannen. Die tweede helft wordt vaak vergeten, terwijl het de helft is waar je lichaam actief energie in steekt. En die energie, daar had je ATP voor nodig, en bij ATP had je magnesium nodig. Zo loopt alles weer in elkaar over.
De elektrische kant van het verhaal
Dan is er nog een laag die minder bekend is. Rond elke cel staat een klein spanningsverschil, een soort lading. Die lading wordt in stand gehouden door pompen die natrium de cel uitwerken en kalium naar binnen halen. Die pompen draaien op ATP, en dus ook weer op magnesium.
Daardoor is magnesium betrokken bij de balans tussen natrium, kalium, calcium en fosfor in je lichaam. Dat is de reden dat je magnesium ook tegenkomt in verhalen over de water- en mineralenhuishouding, en waarom het in sportdranken opduikt naast natrium en kalium.
En dan het bot als voorraadkast
Die 60 procent in je botten is niet alleen bouwmateriaal. Botweefsel is levend weefsel dat de hele tijd wordt afgebroken en weer opgebouwd, en magnesium zit in dat proces verweven. Het speelt mee in de manier waarop calcium zijn plek vindt, en dat is de reden dat magnesium, calcium en vitamine D in zoveel verhalen samen worden genoemd.
Waarom het zo breed is
Als je deze stukken naast elkaar legt, zie je waar die lange lijst vandaan komt. Energie, spieren, zenuwstelsel, botten en de mineralenbalans zijn geen vijf losse claims. Het is vijf keer hetzelfde mechanisme dat op een andere plek in je lichaam zijn werk doet: een mineraal dat processen mogelijk maakt.
In het volgende artikel kijken we naar waar magnesium vandaan komt. Welke voedingsmiddelen leveren het, hoeveel zit daar ongeveer in, en wat bepaalt of het ook echt wordt opgenomen. Dat laatste is namelijk een verhaal op zich.
Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Magnesium in de praktijk: zo bouw je het rustig in je dag in, lees je wat je er in de praktijk zelf mee kunt.
