ScKIN Journal
Wanneer op de dag neem je collageen?
◷ 7 min leestijd We hebben gekeken naar wat collageen is en naar wat gebruikelijke hoeveelheden zijn. Dan blijft er één vraag over die ik bijna dagelijks voorbij zie komen: wanneer op de dag neem je het nu het beste in? Er wordt van alles over geroepen, en het grappige is dat het antwoord veel simpeler is dan de meeste discussies erover. De ochtend heeft mijn voorkeur, en daar is een reden voor Je fibroblasten, de cellen die collageen, elastine en proteoglycanen maken, werken overdag beter dan 's nachts. Dat is geen klein verschil en het is precies de reden dat ik mensen adviseer om hun collageen in de ochtend te nemen. Je biedt het bouwmateriaal dan aan op het moment dat de bouwploeg aan het werk is. Praktisch komt het hierop neer: neem het 's ochtends op een lege maag, of gewoon bij je ontbijt. Beide werkt. Op een lege maag heeft je spijsvertering wat minder te doen en gaat het wat sneller; bij het ontbijt is het makkelijker vol te houden, en dat weegt op de lange termijn zwaarder. Waar je het wel en niet in oplost Dit is de tip waar ik het vaakst op moet wijzen, en hij is belangrijker dan mensen denken. Niet in warme dranken. Dus geen collageen in je koffie of je thee. Het collageen zelf kan er redelijk tegen, maar bij de meeste degelijke formules zitten er vitamines en mineralen bij, en die zijn wel gevoelig voor warmte. Je haalt dan precies de meewerkers onderuit die het bouwmateriaal bruikbaar maken. Zonde. Wel in water, sap of een smoothie. Koud of op kamertemperatuur. Goed doorroeren of even shaken, want een fijn poeder heeft de neiging om te klonteren als je het er te snel in gooit. Ik doe zelf eerst een bodem water in het glas, dan het poeder erbij, dan aanvullen en roeren. Dan heb je er geen werk aan. Combineer het met iets wat vitamine C levert. Vers sinaasappelsap, een kiwi of wat rode paprika erbij in een smoothie. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid, en zoals je in het eerste artikel las, is het de stof die de helixen aan elkaar laat klikken.1 Zit het al in je formule, dan hoeft dit niet, maar kwaad kan het nooit. Wat als de ochtend gewoon niet lukt En dan de nuance, want ik weet ook hoe een doordeweekse ochtend eruitziet. Kinderen naar school, een trein halen, een vergadering die vroeg begint. Als jouw ochtend gewoon geen ruimte heeft voor dit soort dingen, dan is een vast moment later op de dag beter dan een ochtendmoment dat je de helft van de week overslaat. Regelmaat weegt namelijk zwaarder dan het precieze tijdstip. Je bouwt aan weefsel dat er twee- tot vijfhonderd dagen over doet om zich te vernieuwen. Op die schaal maakt het weinig uit of je het om acht uur of om zes uur neemt, en heel veel uit of je het vijf of zeven dagen per week doet. Hoe je het volhoudt: hang het aan een bestaande gewoonte Wat in de praktijk het beste werkt, is een nieuwe gewoonte vastknopen aan een gewoonte die er al staat. Een paar dingen die ik mensen zie doen en die echt werken: Zet het naast de waterkoker of het koffieapparaat. Je staat daar toch elke ochtend. Zet 's avonds het glas al klaar op het aanrecht, met de maatschep erbij. Dan hoef je 's ochtends niets meer te bedenken. Koppel het aan het moment dat je je tanden poetst, of aan het moment dat je de hond uitlaat. Neem het mee als je een paar dagen weg bent. Een week overslaan is niet erg, maar drie keer per jaar een paar weken achter elkaar wel. Wat ik ook aanraad: houd het de eerste maand bij in je agenda of in een app. Niet omdat je jezelf moet controleren, maar omdat je dan na een maand precies weet of je het werkelijk elke dag deed of dat het er vaker bij inschoot dan je dacht. Een paar dingen die het onderuit halen Er zijn een paar patronen die ik steeds weer terugzie en die zonde zijn van de moeite. Wisselende hoeveelheden De ene dag een hele maatschep, de andere dag de helft, en in het weekend niets. Kies één hoeveelheid en houd die aan. Wil je na een paar maanden veranderen, prima, maar doe dat dan bewust en blijf er weer bij. Veel snelle suikers in dezelfde maaltijd Suikers plakken zich aan eiwitten, en collageen is daar gevoelig voor. Als je je collageen in een glas vol gezoet vruchtensap neemt, werk je jezelf tegen. Een smoothie met wat fruit is prima; een groot glas gezoet sap is een andere zaak. Een gevoelige maag negeren Als je maag er gevoelig op reageert, als je oprispingen krijgt of het ligt zwaar, neem het dan bij een maaltijd in plaats van op een lege maag. Loopt je vertering stroef, dan komt er sowieso minder door van alles wat je binnenkrijgt, en dan is dat het eerste waar je aandacht naartoe zou moeten. Te vroeg conclusies trekken Dit is de grootste. Mensen stoppen na zes weken omdat ze niets merken. Kijk nog even naar die vernieuwingstijden: je huid twee- tot vijfhonderd dagen, een beschadigde gewrichtsband rond de vijfhonderd dagen. Dit is een onderwerp van maanden, niet van weken. Drie vragen die ik hierover steeds krijg Mag het samen met mijn andere supplementen in één glas? In de meeste gevallen wel, en dat scheelt je een hoop gedoe. Waar je op moet letten is temperatuur en niets anders: alles wat je in één glas doet, doe je koud. Neem je daarnaast iets met ijzer, dan is het juist handig om dat samen te doen met iets wat vitamine C levert, want vitamine C bevordert de opname van ijzer in het bloed. Gebruik je medicijnen, overleg dan even met je apotheek over de volgorde, want daar zijn soms wel afspraken over. Moet ik kuren of pauzeren? Nee. Bij collageen is er geen enkele reden om te pauzeren, en pauzeren werkt hier zelfs tegen je. Je bouwt aan weefsel dat er honderden dagen over doet om zich te vernieuwen; steeds stoppen en starten is dan hetzelfde als een muur half optrekken en er dan weer maanden vanaf blijven. Doorlopend gebruik in een hoeveelheid die bij je past, is logischer dan af en toe een intensieve periode. Merk ik er dan niets van in het begin? Wat mensen doorgaans het eerst opmerken zijn de weefsels die het snelst vernieuwen: nagels en haar groeien nu eenmaal sneller dan dat je huid zich volledig vernieuwt. De weefsels die het traagst gaan, je kraakbeen en je banden, zijn de weefsels waar je het langste geduld voor nodig hebt. Zo werkt de volgorde, en het helpt om dat vooraf te weten. Kort samengevat Ochtend heeft de voorkeur, omdat je fibroblasten dan actief zijn. Los het op in water, sap of een smoothie en nooit in iets warms. Combineer het met iets wat vitamine C levert. En als de ochtend structureel niet lukt, kies dan een ander vast moment, want trouw zijn aan je moment is belangrijker dan het moment zelf. In het laatste artikel van deze reeks zet ik alles bij elkaar en laat ik zien hoe dit er in de praktijk uitziet. 1 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid. Dit is deel 3 van een reeks van 4. In het laatste deel, Zo gebruik je Collagen+, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat collageen in je lichaam is Hoeveel collageen per dag is gebruikelijk? Zo gebruik je Collagen+
LEES MEER
Sterk, gezond haar: zo verzorg je het van binnenuit én van buitenaf
◷ 5 min leestijdJe kent dat wel: je haar voelt droog aan, het pluist alle kanten op, of het mist gewoon die glans die je zo graag wilt. Heel veel vrouwen lopen hier tegenaan, en wat ik dan altijd wil meegeven is dat mooi haar eigenlijk van twee kanten komt. Van buitenaf, met goede verzorging, en van binnenuit, met de juiste bouwstenen. Als je alleen aan de buitenkant sleutelt, mis je best wel een belangrijk stuk. Ik neem je even mee in hoe die twee samenwerken, zodat je precies weet waar je op kunt letten. Wat er eigenlijk met je haar gebeurt Je haar krijgt elke dag van alles te verduren: warmte van je föhn, de zon, hard water en styling. Daardoor kan de buitenste laag van je haar, de schubbenlaag, wat ruwer worden. En als die laag ruw staat, weerkaatst het licht er minder mooi op, waardoor je haar dof of pluizig oogt. Tegelijk wordt er vanuit je hoofdhuid steeds nieuw haar aangemaakt, en juist dáárvoor heeft je lichaam voedingsstoffen nodig. Die twee kanten, de buitenkant die je verzorgt en de binnenkant die je voedt, bepalen samen hoe je haar eruitziet en aanvoelt. Ik zie vaak dat mensen heel veel aandacht aan die buitenkant geven en de binnenkant een beetje vergeten, terwijl daar eigenlijk de basis ligt. Als je die twee combineert, help je jezelf het meest. Je hoofdhuid: daar begint het Voordat we naar oliën en voeding gaan, nog even iets belangrijks: je haar begint bij je hoofdhuid. Een rustige, gezonde hoofdhuid is de plek waar nieuw haar ontstaat, dus het is fijn om daar een beetje lief voor te zijn. Was je haar niet te heet, wees zacht met stevig droogwrijven, en geef je hoofdhuid af en toe gewoon even rust. Kleine dingetjes, maar ze tellen op. En ga je haar kammen of borstelen, doe dat dan rustig en van onder naar boven, zodat je klitten losmaakt zonder onnodig te trekken. Van buitenaf: verzorgen en beschermen Aan de buitenkant kun je je haar gewoon een handje helpen. Een pure, koudgeperste olie is daar heel fijn voor. Arganolie is licht en voedend en trekt snel in, waardoor je haar zachter aanvoelt en er weer wat glans op komt. Castorolie is wat rijker en wordt van oudsher gebruikt voor de verzorging van je haar, en trouwens ook van je wenkbrauwen en wimpers. Je hebt er echt maar een paar druppels van nodig. Warm ze even tussen je handen en verdeel ze door de lengtes en de punten, en houd het rustig aan bij je hoofdhuid. Kam je haar daarna zachtjes door met een fijne kam, dan verdeel je de olie mooi over je haar en voorkom je dat je onnodig trekt aan natte, kwetsbare haren. Zo'n klein ritueeltje een paar keer per week, bijvoorbeeld als een verzorgend masker vóór het wassen, doet eigenlijk best veel voor hoe je haar aanvoelt. Van binnenuit: de bouwstenen voor je haar En dan die andere helft, die zo vaak vergeten wordt. Nieuw, sterk haar heeft voedingsstoffen nodig, en een paar daarvan doen er echt toe. Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar. Zink houdt je haar sterk. En selenium draagt óók bij aan het behoud van normaal haar. Deze stoffen werken als een soort cofactoren, meewerkers die je lichaam nodig heeft om zijn werk goed te doen. Ze zitten van nature in een gevarieerd voedingspatroon, denk aan eieren, noten, zaden, vis, volkoren producten en groene groenten. Eet je daar wat weinig van, of vraagt je lichaam in een bepaalde fase gewoon wat meer, dan is het best de moeite waard om er bewust wat meer aandacht aan te geven. Want hoe goed je je haar aan de buitenkant ook verzorgt, de kwaliteit van je nieuwe haar wordt van binnenuit gelegd. Nog één ding wat ik je graag meegeef: haar groeit langzaam, dus geef het rustig de tijd. Dit is geen kwestie van een paar dagen, maar van je haar structureel de goede bouwstenen blijven geven. Ik zeg altijd: geef je lichaam waar het mee kan werken, en dan doet het zelf het mooiste werk. Welke olie past bij jou? Twijfel je tussen argan en castor? Heel kort: arganolie is licht en trekt snel in, waardoor het fijn is voor bijna elk haartype, ook als je haar snel plat of wat vetter aanvoelt. Castorolie is rijker en dikker, dus heerlijk voor droger, poreuzer of krullend haar dat wel wat extra voeding kan gebruiken. Je kunt ze ook prima combineren: een paar druppels castor in de punten voor de voeding, en argan over de lengtes voor de glans. En de rijpere huid dan? Ook daar zijn deze twee fijn voor, want zowel argan als castor worden gewaardeerd om hun verzorgende werking op een wat drogere, rijpere huid. Zo werkt een fles dus eigenlijk voor je haar én je huid. Drie gewoontes waar je haar blij van wordt Föhn en stijltang niet te heet, en gebruik een hittebescherming. Kam rustig en van onder naar boven, zeker als je haar nog nat en kwetsbaar is. Geef je haar van binnenuit elke dag de bouwstenen die het nodig heeft, naast je verzorging van buitenaf. Zo pak je het samen aan bij ScKIN Wil je je haar van twee kanten ondersteunen, dan is het fijn om binnen en buiten te combineren. Voor de buitenkant hebben we onze pure Argan Olie en Castor Olie, samen met de ScKIN Haarkam om alles mooi te verdelen. Voor de binnenkant kijk je naar biotine, zink en selenium, die je onder andere vindt in Control+ en Collagen+. Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en normale nagels, en zink houdt je haar sterk. Alles bij elkaar vind je in onze collectie Haar en nagels. Weet je niet goed wat bij jou past? Vraag het ons gerust, we helpen je heel graag verder. Een hele fijne dag. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerd voedingspatroon.
LEES MEER
Hoeveel collageen per dag is gebruikelijk?
◷ 6 min leestijd In het eerste artikel keken we naar wat collageen in je lichaam eigenlijk is: een eiwit van glycine, proline en lysine, in elkaar gezet door je fibroblasten, met vitamine C, koper, mangaan en zwavel als meewerkers. Dan komt vanzelf de volgende vraag, en die krijg ik echt het vaakst: hoeveel neem je er dan per dag van? Ik ga hem beantwoorden, maar ik begin ergens anders. Want in de praktijk zie ik heel veel mensen zich blindstaren op het getal op de verpakking, terwijl daar meestal niet de winst zit. Begin bij je eiwitvoorziening, niet bij het getal Collageenpeptiden zijn eiwitfragmenten, en je lichaam gebruikt die als bouwmateriaal tussen al het andere eiwit dat je binnenkrijgt. Ik zeg daarom altijd: zorg dat je eiwitvoorziening op peil is via je voeding, dan kan een collageenaanvulling ook echt meedoen. Andersom is het hooguit een druppel in een lege emmer. De vuistregel die ik aanhoud is ongeveer één gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag. Sta je langere tijd onder spanning, herstel je van een blessure of een operatie, of ben je flink aan het bewegen, dan gaat die richting anderhalve gram per kilo. Voor iemand van zeventig kilo is dat dus zeventig gram op een gewone dag, en ruim honderd gram in een zwaardere periode. Praktisch vertaald betekent dat: bij elke maaltijd een eiwitbron. Een ei of vis, vlees of gevogelte, noten, zaden en pitten, peulvruchten, en niet te vergeten gewoon groente. Als je dat drie keer per dag doet plus een tussendoormoment, kom je er meestal. Wat ik veel zie is dat het ontbijt de zwakke plek is: alleen brood met zoet beleg, of alleen fruit, en dan is je eerste eiwitmoment pas rond het middaguur. Wat gebruikelijke hoeveelheden zijn Dan het getal zelf. In onderzoek en in de praktijk wordt met collageenpeptiden meestal gewerkt in een bereik van ongeveer tweeënhalf tot tien gram per dag. Rond de vijf à zes gram is een veelgebruikte dagelijkse hoeveelheid, en dat is dan ook de hoeveelheid die je op de meeste degelijke etiketten terugziet. Daaronder zit weinig logica in doorgaan, en erboven is meer niet automatisch beter. Je lichaam kan een bepaalde hoeveelheid per dag verwerken en inbouwen, en wat je daarboven aanbiedt wordt gewoon als eiwit verbrand. Ik heb liever dat iemand vijf gram per dag neemt en dat een jaar volhoudt, dan tien gram gedurende zes weken. Waar de hoeveelheid wel van afhangt Er zijn een paar dingen die in de praktijk wel degelijk verschil maken in wat er logisch is. Leeftijd Onder de dertig maakt je lichaam zelf nog volop aan. Een kleinere dagelijkse hoeveelheid is dan meer een vorm van onderhoud. Tussen de dertig en de veertig begint de eigen aanmaak af te lopen met een paar procent per jaar, en daar zie je in de praktijk vaak een middenweg. Boven de veertig zie ik meestal dat er voor een volledige dagdosering gekozen wordt. Belasting Bindweefsel past zich aan de belasting die het krijgt. Sport je veel, doe je zwaar lichamelijk werk, ben je zwanger of net bevallen, of ben je aan het opbouwen na een operatie of een blessure? Dan vraagt je lichaam simpelweg meer bouwmateriaal dan in een rustige periode. Dat is niet ingewikkeld, dat is logisch. Wat je verder binnenkrijgt Eet je dagelijks vis, gevogelte, eieren, bouillon van botten en voldoende groente, dan ligt je basis al hoger dan bij iemand die vooral op brood en zuivel draait. De aanvulling die daarbij past, is dus ook anders. Waarom de vorm net zo belangrijk is als de hoeveelheid Een grote hoeveelheid van iets dat je lichaam slecht opneemt, is minder waard dan een kleinere hoeveelheid van iets dat er wel doorheen komt. Daar spelen twee dingen. Het moleculair gewicht. Collageen in zijn hele vorm is een groot molecuul. Gehydrolyseerd collageen is in kleine stukken geknipt, en die peptiden worden veel makkelijker opgenomen. Je ziet dat terug als een Daltonwaarde op het etiket: hoe lager dat getal, hoe kleiner de stukken. Onder de vierduizend Dalton is prettig laag. De herkomst. Collageen is altijd van dierlijke oorsprong, dus vis of rund. Viscollageen heeft van nature een lager moleculair gewicht en is rijk aan type 1, precies het type dat in je huid, haar en nagels zit. Bij rundercollageen speelt nog iets anders mee: daar kan een suikerachtig molecuul in zitten dat Neu5Gc heet. Mensen maken dat zelf niet aan, en het menselijk lichaam herkent het als lichaamsvreemd. Bij regelmatige inname kan dat een afweerreactie geven. Voor mij is dat de reden dat mijn voorkeur altijd naar vis gaat. Ben je vegetarisch of veganistisch? Dan is er geen plantaardig collageen, want het bestaat niet. Dan werk je met de losse aminozuren en met de meewerkende vitamines en mineralen, en dat is een andere route. De meewerkers bepalen wat er met het bouwmateriaal gebeurt Dit vind ik het punt dat het vaakst wordt overgeslagen. Je kunt een vrachtwagen vol bakstenen voor de deur zetten, maar zonder specie en zonder metselaars komt er geen muur. Zo werkt het hier ook. De bouwstenen zijn de aminozuren; de meewerkers zijn de vitamines en mineralen. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid.1 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.2 Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel.3 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.4 Als een van die schakels ontbreekt, dan stokt het proces, hoeveel bouwmateriaal je ook aanbiedt. En dat verklaart waarom mensen die een kaal collageenpoeder gebruiken soms weinig ervaren: de bakstenen waren er wel, de specie niet. Praktisch: hoe ik het zelf zou aanpakken Zet eerst je eiwitvoorziening op orde: een eiwitbron bij elke maaltijd, ook bij het ontbijt. Kies één vaste dagelijkse hoeveelheid en houd die aan. Wisselen is de grootste verspilling. Kijk niet alleen naar het aantal gram collageen, maar ook naar wat er aan meewerkende vitamines en mineralen naast staat. Drink genoeg. Bindweefsel bestaat voor een groot deel uit water, en de weefsels met het meeste water zijn je tussenwervelschijven en je kraakbeen. Geef het de tijd. Je huid vernieuwt zich in twee- tot vijfhonderd dagen. Dit is geen onderwerp waar je in een maand iets over kunt zeggen. In het volgende artikel ga ik in op het moment van de dag, want daar zit meer logica in dan je zou denken. 1 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid. 2 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 3 Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel. 4 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Zo gebruik je Collagen+, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat collageen in je lichaam is Wanneer op de dag neem je collageen? Zo gebruik je Collagen+
LEES MEER
Wat collageen in je lichaam is
◷ 7 min leestijd Collageen is de afgelopen jaren zo'n woord geworden dat je overal tegenkomt, meestal in de hoek van huidverzorging en schoonheid. Dat is jammer, want daarmee maken we het veel kleiner dan het is. Collageen is namelijk gewoon een eiwit, en het is het meest voorkomende eiwit in je hele lichaam. Het zit letterlijk overal waar iets bij elkaar gehouden moet worden. Ik wil je in dit artikel meenemen in wat collageen nu werkelijk is: waar het zit, hoe het gebouwd wordt, wie het maakt en wat het weer afbreekt. Als je dat eenmaal ziet, snap je ook waarom de vragen over hoeveelheid en timing, die ik verderop in deze reeks behandel, zo vaak terugkomen. Collageen is de lijmstof van je lichaam Ik zeg altijd: collageen is de lijmstof. Het geeft structuur en vorm. Je moet je voorstellen dat je lichaam een enorm bouwwerk is en dat collageen het materiaal is waar de dragende delen van gemaakt zijn. Het rekt maar een paar procent, en daarna gaat het stuk. Dat klinkt kwetsbaar, maar het is precies wat je wilt: iets wat je overeind houdt moet juist niet te veel meegeven. Van alle typen collageen die er zijn, is ongeveer negentig procent type 1. En dat type zit in je huid, je haar, je nagels, je gewrichten, je bloedvatwanden, je spieren, de wanden van je organen, je botten, je pezen en je banden. Als je die rij zo achter elkaar ziet staan, begrijp je waarom het onderwerp veel verder reikt dan alleen je gezicht. Hoe een collageenvezel gebouwd wordt Een collageenvezel is een drievoudige helix. Drie strengen die om elkaar heen draaien, net zoals de draden in een touw. En in die strengen zit een vaste regelmaat: op elke derde plek staat glycine, het allerkleinste aminozuur dat er bestaat. Dat is geen toeval. Glycine is zo klein dat de drie strengen strak tegen elkaar aan kunnen draaien, en daar komt de stevigheid vandaan. Ongeveer een derde van je bindweefsel bestaat uit glycine, en dat kan je lichaam gelukkig zelf uit andere aminozuren maken. De twee andere hoofdrolspelers zijn proline en lysine, en die zijn interessanter, want die haal je vooral uit je voeding. Proline zit vooral in de hardere delen: je botten en je kraakbeen. Lysine zit vooral in het wekere bindweefsel, zoals je huid en de zachtere pezen. Lysine is bovendien het belangrijkste aminozuur voor elastine, de vezel die je huid en je bloedvaten laat uitrekken en weer terugveren. Die twee vind je in vlees, gevogelte, vis, eieren en peulvruchten. Daarom zeg ik ook altijd tegen mensen dat een goede eiwitvoorziening de basis is van dit hele verhaal. Als je lichaam de bouwstenen niet aangeboden krijgt, valt er weinig te bouwen. Waarom vitamine C er niet los van te zien is En dan komt er iets bij wat veel mensen niet weten. Proline en lysine moeten in de collageenstreng een bewerking ondergaan die hydroxylatie heet: er wordt een kleine chemische groep aan vastgezet. Die groep is precies de plek waar de drie helixen zich aan elkaar verankeren. Zonder die stap draaien de strengen wel om elkaar heen, maar klikken ze niet vast, en dan is de vezel niet stabiel. Voor die stap is vitamine C nodig. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid, en vitamine C is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten.1 Dat is geen marketingzin, dat is precies de reactie die ik hierboven beschrijf. Het klassieke voorbeeld hiervan is scheurbuik bij zeelieden vroeger. Als er maanden geen verse groente en fruit aan boord was, ging de opbouw van bindweefsel stroef lopen en begonnen de bloedvaten en het tandvlees het te begeven. Een extreem beeld, en juist daarom zo verhelderend: het laat zien dat vitamine C in dit proces geen bijrol speelt maar een schakel is. Naast vitamine C doen er nog twee meewerkers mee. Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel, en mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel.2,3 Verder is er zwavel nodig, want zwavel zorgt voor de trekkracht in het weefsel en methionine voor de stabiliteit. Zwavelhoudende voeding zijn eieren, gevogelte, vis, ui, knoflook en alle koolsoorten. Wie het maakt: de fibroblast De cel die dit werk doet heet de fibroblast. Die maakt drie dingen: collageen, elastine en proteoglycanen. Dat laatste zijn de eiwitten die water vasthouden in je weefsel, en daar kom ik in de andere reeks over bindweefsel uitgebreid op terug. Een detail dat ik zelf heel leuk vind: de fibroblast werkt overdag beter dan 's nachts. Dat is een van de redenen waarom ik in het derde artikel van deze reeks zo'n voorkeur uitspreek voor de ochtend. En wat het weer afbreekt Opbouw en afbraak lopen je hele leven naast elkaar. De afbraakkant wordt gedaan door een enzym met de naam MMP-1, en dat is een nuttig enzym, want oud weefsel moet opgeruimd worden voordat er nieuw voor in de plaats kan. Dat enzym heeft calcium en zink nodig om te werken. Er zijn alleen een paar dingen die de afbraakkant harder laten draaien dan je zou willen: Roken. Sigarettenrook zet het gen voor MMP-1 aan. Je zet dus letterlijk de afbraakmachine harder. Suiker en glycatie. Suikers plakken zich aan eiwitten vast, en collageen is daar een geliefd doelwit voor. Die vezels worden daardoor stugger, breken sneller en verliezen hun steunfunctie. Ik vergelijk het weleens met een appel: net geplukt is die stevig en vol, en na drie weken op de fruitschaal is hij rimpelig en slap geworden. Langdurige spanning. Bij aanhoudende stress maakt je lichaam cortisol, en cortisol haalt eiwitten uit je bindweefsel weg om er brandstof van te maken. Je opbouw komt dan achteraan in de rij te staan. Veel zon. Ultraviolet licht breekt zowel collageen als elastine af. Waarom leeftijd hier meespeelt Vanaf ongeveer je dertigste neemt je eigen aanmaak af met zo'n één tot drie procent per jaar. Tussen je dertigste en je veertigste kan dat oplopen tot een flink verschil. Dat is een normaal verouderingsproces, geen mankement, en het verklaart wel waarom veel mensen rond die leeftijd voor het eerst over dit onderwerp gaan nadenken. Wat je daarbij goed moet weten is hoe traag dit weefsel werkt. Je darmwand vernieuwt zich in een paar dagen, je lever in ongeveer honderd dagen, maar je huid doet er twee- tot vijfhonderd dagen over. Dat komt doordat de huid en het bindweefsel eronder van alle weefsels de minste doorbloeding hebben. Een beschadigde gewrichtsband heeft zelfs zo'n vijfhonderd dagen nodig om weer helemaal opgebouwd te zijn. Dat is denk ik de belangrijkste boodschap van dit artikel. Alles wat met collageen te maken heeft is een kwestie van lange adem. Wie na drie weken conclusies trekt, kijkt te vroeg. Wat je hiermee kunt Even samengevat: collageen is een eiwit dat overal in je lichaam voor structuur zorgt, het wordt gebouwd uit glycine, proline en lysine, en het heeft vitamine C, koper, mangaan en zwavel nodig om echt stabiel te worden. Je fibroblasten maken het overdag, en roken, veel suiker, langdurige spanning en veel zon laten de afbraakkant harder lopen. In het volgende artikel ga ik in op de vraag die ik het vaakst krijg: hoeveel is nu eigenlijk gebruikelijk per dag, en waar hangt dat van af? 1 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid en is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten. 2 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 3 Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel. Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Zo gebruik je Collagen+, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Hoeveel collageen per dag is gebruikelijk? Wanneer op de dag neem je collageen? Zo gebruik je Collagen+
LEES MEER
Wat is castorolie en waar komt het vandaan?
◷ 7 min leestijd Castorolie is zo'n product dat al jaren meegaat en toch steeds opnieuw opduikt. Je ziet het bij de drogist staan, je hoort erover in gesprekken over wenkbrauwen, en de kans is groot dat je moeder of je oma er ook al iets mee deed. Maar als ik vraag wat het eigenlijk is, blijft het vaak stil. Een olie, ja. Uit een plant, ergens. En verder? Ik vind dat eigenlijk jammer, want als je weet waar iets vandaan komt en hoe het is opgebouwd, snap je meteen veel beter waarom je het op de ene manier wel gebruikt en op de andere manier niet. Daarom begin ik deze reeks bij de basis: welke plant het is, hoe de olie gemaakt wordt, wat erin zit, en waarom castorolie zo anders aanvoelt dan bijna elke andere plantaardige olie die je kent. De plant: de wonderboom Castorolie komt uit de zaden van Ricinus communis, in het Nederlands de wonderboom genoemd. In warme streken groeit die uit tot een echte boom van een paar meter hoog. Bij ons haalt hij dat niet, want de eerste vorst is het einde van het verhaal, en daarom zie je hem hier vooral als sierplant in tuinen staan. Je herkent hem aan de grote handvormige bladeren en de roodachtige stengels. Best een indrukwekkende verschijning. Na de bloei komen er stekelige vruchten aan, en in elke vrucht zitten drie zaden. Die zaden lijken op gespikkelde bonen: glanzend, bruin gemarmerd, een paar millimeter groot. Daar zit de olie in, en dan meteen in flinke hoeveelheid, want zo'n zaad bestaat voor ongeveer de helft uit vet. India is veruit de grootste producent van de wereld, gevolgd door China en Brazilië. De naam wonderboom komt trouwens uit de bijbel, uit het verhaal van Jona die schaduw krijgt van een plant die in één nacht opschiet. Of dat exact deze plant was, daar zijn geleerden het niet over eens, maar de naam is blijven hangen. Van zaad naar olie De zaden worden geperst, en de manier waarop dat gebeurt bepaalt voor een groot deel wat je uiteindelijk in de fles hebt. Er zijn ruwweg twee routes. Koudgeperst betekent dat de zaden mechanisch worden uitgeperst zonder dat er warmte aan te pas komt. Wat eruit komt is een licht goudgele, stroperige olie met een eigen, milde geur. De begeleidende stoffen uit het zaad, zoals vitamine E, blijven daarbij grotendeels bewaard. Voor cosmetisch gebruik is dit de versie waar je naar op zoek bent. Geraffineerd wil zeggen dat de olie na het persen nog een aantal bewerkingen ondergaat met warmte, waardoor ze vrijwel kleurloos en geurloos wordt en langer houdbaar is. Handig voor de industrie, en niets mis mee, alleen verdwijnt er onderweg wel wat van het karakter van de olie. Zie je een castorolie die volstrekt kleurloos en reukloos is, dan weet je dus welke route ze heeft afgelegd. En dan de vraag over ricine Deze krijg ik vaak, en terecht, dus laat ik er helder over zijn. In het zaad van de wonderboom zit ricine, een eiwit dat giftig is als je rauwe zaden zou eten. Dat is precies de reden dat je de plant en de zaden buiten bereik van kinderen en huisdieren houdt. Maar ricine is een eiwit, en eiwitten lossen niet op in vet. Bij het persen blijft het daarom achter in de perskoek, het vaste deel dat overblijft, en gaat het niet mee de olie in. Wat er eventueel nog van over is, wordt bij de verdere bewerking onwerkzaam gemaakt. De castorolie die je als verzorgingsproduct koopt, bevat het dus niet. Wat je in je handen hebt is gewoon een plantaardige olie voor uitwendig gebruik. Waarom castorolie zo dik is En dan het stuk dat castorolie echt bijzonder maakt. De meeste plantaardige oliën zijn een mengsel van allerlei vetzuren. Bij castorolie is dat anders: ongeveer 85 tot 90 procent bestaat uit één en hetzelfde vetzuur, ricinoleïnezuur. Dat kom je in de natuur nauwelijks ergens anders zo geconcentreerd tegen. Het aardige is dat je aan de vorm van dat vetzuur meteen kunt zien waarom de olie zo aanvoelt. Stel je een vetzuur voor als een lange gladde draad. In de meeste oliën liggen die draden los langs elkaar en glijden ze makkelijk langs elkaar heen, en dat merk je: de olie is dun en vloeit snel weg. Ricinoleïnezuur heeft halverwege de keten een extra groep zitten, een soort haak. Al die haken blijven onderling aan elkaar hangen, en daardoor glijden de draden veel minder makkelijk. Dat is precies wat je voelt als je castorolie tussen je vingers wrijft: stroperig, bijna als dunne honing, terwijl bijvoorbeeld arganolie meteen wegloopt. Daarnaast zitten er kleinere hoeveelheden oliezuur en linolzuur in, en van nature wat vitamine E. Maar het verhaal van castorolie is echt het verhaal van dat ene vetzuur. Die dikte heeft in de praktijk vier gevolgen, en die kun je maar beter weten voordat je begint. Je hebt heel weinig nodig. De olie trekt langzamer in dan je gewend bent. Ze blijft als een dunne film op de huid liggen in plaats van meteen te verdwijnen. En in je haar is ze puur soms lastig uit te wassen, waardoor veel mensen castorolie mengen met een lichtere olie. In het derde artikel van deze reeks laat ik precies zien hoe je dat doet. Waarom een olie die blijft liggen prettig is voor je huid Om te snappen waarom die film juist fijn is, helpt het om te weten hoe de buitenste laag van je huid in elkaar zit. Ik leg het altijd uit als een muurtje. De huidcellen zijn de stenen, en de vetten daartussen zijn de specie. Zolang die specie netjes op zijn plek zit, houdt je huid haar vocht binnen en blijft er van buiten weinig ongewenst binnenkomen. Je huid is namelijk een grensgebied, dat is haar hele werk. Wordt de specie dunner, dan gebeuren er twee dingen tegelijk. Je huid verliest sneller vocht, waardoor ze trekkerig en droog aanvoelt. En prikkels van buitenaf komen makkelijker binnen, waardoor je huid gevoeliger reageert dan je van haar gewend bent. Wat die specie uitput is meestal heel alledaags: te heet douchen, te vaak en te stevig reinigen, droge binnenlucht van de verwarming, koude wind. Een olie die op de huid blijft liggen, remt dat vochtverlies af. Ze maakt de huid soepel en helpt de huid haar natuurlijke vochtbalans te behouden. Dat is cosmetische verzorging aan de buitenkant, en zo moet je het ook zien: het is de bescherming van dat muurtje, niet iets wat in je lichaam gebeurt. Een olie met een lange geschiedenis Castorolie wordt al duizenden jaren gebruikt. In het oude Egypte brandde ze in lampen en werd ze op huid en haar gebruikt. In de vorige eeuw was ze een gewild smeermiddel voor vliegtuig- en racemotoren, juist vanwege die stroperigheid die bij hoge temperaturen goed standhoudt. En vandaag kom je haar tegen in van alles, van cosmetica tot lakken en kunststoffen. In een fles op je badkamerplank zit dus een olie met een verrassend industrieel cv. Gele castorolie en black castor oil Je komt twee soorten tegen en het is handig het verschil te kennen. De gewone, koudgeperste castorolie is licht goudgeel met een milde geur. Bij Jamaican black castor oil worden de zaden eerst geroosterd en wordt de as meegeperst, waardoor de olie donkerbruin is en rokerig ruikt. De ene is niet beter dan de andere, het zijn gewoon twee tradities. Wil je een pure, neutrale olie die je overal voor kunt gebruiken, dan is de koudgeperste gele de logische keuze. Wat castorolie wel en niet is Tot slot iets waar ik graag eerlijk over ben, want rond deze olie hangt nogal wat verwachting. Castorolie is een cosmetische verzorgingsolie. Ze verzorgt je wimpers en wenkbrauwen, ze voedt het haar, ze maakt droog haar zachter en glanzender en ze maakt de huid soepel. Dat is wat een olie doet, en dat is best veel. Wat ze niet doet, is haar laten groeien. Dat wordt vaak beweerd en het mag ook niet zo gezegd worden, want daar is het geen middel voor. Wat mensen wel merken is dat goed verzorgde wenkbrauwen en wimpers er voller en verzorgder uitzien, en dat is iets anders. Ik zeg altijd: verwacht verzorging, geen toverstok. En geef het tijd, want je huid vernieuwt zich in weken en je haar groeit ongeveer een centimeter per maand. Vier tot zes weken is een eerlijke termijn om iets te merken. In het volgende artikel loop ik langs alles waar castorolie in de praktijk voor gebruikt wordt, en net zo belangrijk: waar ze minder geschikt voor is. Lees ook Waar is castorolie goed voor? Castorolie gebruiken: hoeveelheid, moment en een simpel weekschema Pure castorolie kiezen: waar je op let
LEES MEER
Waar is castorolie goed voor?
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel keken we naar waar castorolie vandaan komt en waarom ze zo stroperig is. Nu de vraag die de meeste mensen eigenlijk als eerste stellen: waar is castorolie eigenlijk goed voor? Ik loop de toepassingen met je langs, en ik ben er ook eerlijk over waar deze olie minder handig is. Want dat hoort er net zo goed bij, en het scheelt je een fles die halfvol in de kast blijft staan. Eerst even: wat een olie eigenlijk doet Voordat we naar de toepassingen gaan, is het handig om te snappen wat er gebeurt als je een olie op je huid of haar aanbrengt. Anders blijft het bij "het voelt fijn" en weet je niet waarom. De buitenste laag van je huid is dat muurtje van stenen met specie ertussen: huidcellen met vetten daartussen. Die laag heeft één hoofdtaak, en dat is vocht binnenhouden. In diezelfde hoornlaag zit ook een eiwit dat water aan zich bindt, waardoor de laag soepel blijft in plaats van bros. Is er te weinig vet tussen de stenen, dan verdampt er meer vocht dan de bedoeling is, en dat voel je: strak, ruw, dof. Een olie vult niets aan in de diepte. Wat ze doet, is bovenop gaan liggen en het verdampen afremmen. En juist daar is castorolie sterk in, want door die dikte blijft ze liggen waar je haar neerlegt. Het gevolg is dat de huid soepel wordt en dat ze haar natuurlijke vochtbalans beter behoudt. Bij haar werkt het anders, en daar kom ik zo op terug. 1. Wimpers en wenkbrauwen Dit is waar castorolie het bekendst om is, en niet zonder reden. Wimpers en wenkbrauwen krijgen weinig verzorging en wel veel te verduren: make-up, afschminken, wrijven in je ogen, een föhn erlangs. Een olie die blijft zitten is dan prettig, want ze verzorgt de haren en houdt ze soepel, waardoor ze er voller en verzorgder uitzien. Wat ik hier belangrijk vind om te herhalen: dit is verzorging, geen groei. Wimpers hebben hun eigen levenscyclus en die verandert niet door een olie. Maar goed verzorgde wenkbrauwen liggen mooier, breken minder snel en zien er gewoon verzorgder uit. Dat is de winst, en dat is voor de meeste vrouwen precies wat ze zoeken. 2. Droog haar, en dan vooral de lengtes en punten Je haar is anders dan je huid: de haarschacht leeft niet meer. Wat je ziet is keratine, en de buitenkant daarvan bestaat uit een schubbenlaag die als dakpannen over elkaar ligt. Ligt die laag mooi glad, dan weerkaatst je haar het licht en glanst het. Staan de schubben omhoog door hitte, wrijving of droogte, dan grijpen de haren in elkaar, en dat is wat je als pluis en klit ervaart. Een olie legt zich langs die schubben en maakt de buitenkant gladder. Daardoor voedt ze het haar, maakt ze droog haar zachter en glanzender en kam je er makkelijker doorheen. Castorolie is voor dit doel bijna te dik om puur te gebruiken, zeker in fijn haar. Mengen met een lichtere olie werkt in de praktijk veel prettiger, en dat laat ik in het volgende artikel precies zien. 3. De hoofdhuid, met beleid Een hoofdhuidmassage met olie is heerlijk en veel mensen worden er rustig van. Je hoofdhuid is huid, dus dezelfde regels gelden: een olie op de huid maakt haar soepel. Wel twee kanttekeningen. Wie snel glanzend haar heeft, kan olie op de hoofdhuid als zwaar ervaren. En castorolie is zo dik dat je haar na een hoofdhuidmassage twee keer moet wassen. Doe het dus bewust, één keer per week, en verdund. 4. Droge plekken op je lichaam Ellebogen, knieën, hielen, knokkels: de plekken die altijd als eerste droog aanvoelen. Daar komt de dikte van castorolie juist goed van pas, want ze blijft liggen waar je haar aanbrengt en trekt niet meteen in de mouw van je trui. Breng haar aan op een licht vochtige huid, meteen na het douchen, dan sluit je het aanwezige vocht in. Dat maakt echt verschil, veel meer dan wanneer je wacht tot je helemaal droog bent. 5. Nagelriemen en lippen Twee plekken die weinig aandacht krijgen en er snel op vooruit gaan. Eén druppel per hand in je nagelriemen voor het slapen verzorgt de huid rondom je nagels en maakt die soepel. Op je lippen werkt een dunne laag ook, al is de smaak niet iedereen even lief. Doe het dan 's avonds. 6. Als draagolie Castorolie is geschikt als draagolie voor cosmetisch gebruik. Dat betekent dat je haar kunt mengen: met een lichtere olie zoals jojoba of argan om haar makkelijker uitsmeerbaar te maken, of als basis in een zelfgemaakt mengsel. Voor veel mensen is dit trouwens de fijnste manier om castorolie überhaupt te gebruiken. Puur is ze aan de zware kant, verdund heeft ze alle voordelen en kun je haar overal op kwijt. 7. De rijpere huid Castorolie is geschikt voor de rijpere huid. Rond je dertigste verandert de huid geleidelijk: ze wordt wat droger, wat dunner, en het duurt langer voordat ze zich vernieuwt. Een rijke olie voelt dan vaak prettiger dan een lichte. Ze voedt de huid en houdt haar soepel, en daardoor helpt ze fijne lijntjes minder zichtbaar te maken. Belangrijk: dat is een cosmetisch effect, dus zolang je haar gebruikt. Een olie draait geen veroudering terug en dat beloof ik ook niet. Waar castorolie minder geschikt voor is En dan het eerlijke deel. Voor een aantal situaties is dit gewoon niet de handigste olie. Op het hele gezicht bij een huid die snel glanst. Castorolie is rijk en blijft liggen. Wie merkt dat een rijke olie op het gezicht te zwaar zit, gebruikt haar prettiger op het lichaam, in het haar of alleen op de droge zones. Overdag onder make-up. Ze trekt daar te langzaam voor in. Gebruik haar 's avonds, dan heeft ze de hele nacht. Puur in fijn haar. Dat wordt zwaar en plakkerig en het wast lastig uit. Verdunnen is hier het antwoord. Op de ooglijn zelf. Langs de wenkbrauw en over de wimpers: prima. In je oog: niet fijn. Houd afstand van de rand van je ooglid. Verder geldt voor elke nieuwe olie: doe eerst een test in je elleboogholte en wacht een dag. Reageert je huid rustig, dan kun je door. Merk je irritatie, dan stop je gewoon. Zwanger, of gebruik je verzorging op voorschrift, overleg het dan even met je huidprofessional. Van buiten en van binnen Ik zeg altijd dat verzorging twee kanten heeft. Wat je op je huid aanbrengt, werkt van buiten naar binnen. Wat je eet en drinkt, werkt van binnen naar buiten. Je huid vernieuwt zich namelijk continu, en het materiaal daarvoor komt uit je voeding. Die twee kanten doen echt iets anders, en ze vervangen elkaar niet. Dat betekent praktisch: verwacht van een olie wat een olie kan. Ze verzorgt de buitenkant, en dat mag gewoon goed gedaan worden. Wat je eet, hoe je slaapt en hoeveel spanning je meedraagt, dat is een ander gesprek, met een eigen antwoord. Wat je mag verwachten en wanneer Het effect op je huid en haar merk je meteen: soepeler, gladder, glanzender. Dat komt doordat de olie er nog op ligt, en dat is precies de bedoeling. Voor het verzorgde beeld van je wenkbrauwen en je lengtes moet je verder kijken. Reken op vier tot zes weken van consequent gebruik, en oordeel daarvoor niet. In het volgende artikel wordt het praktisch: hoeveel je precies gebruikt, op welk moment, hoe je castorolie uit je haar krijgt en welke fouten ik het vaakst voorbij zie komen. Lees ook Wat is castorolie en waar komt het vandaan? Castorolie gebruiken: hoeveelheid, moment en een simpel weekschema Pure castorolie kiezen: waar je op let
LEES MEER
Castorolie gebruiken: hoeveelheid, moment en een simpel weekschema
◷ 6 min leestijd We hebben gekeken waar castorolie vandaan komt en waar ze goed voor is. Nu het stuk waar je meteen iets aan hebt: hoe je haar precies gebruikt. Want olie is zo'n product waarbij de manier van aanbrengen echt uitmaakt. Dezelfde fles kan geweldig bevallen of juist tegenvallen, puur door de hoeveelheid en het moment. En bij castorolie geldt dat sterker dan bij welke olie ook, want ze is zo dik dat te veel meteen straft. Ik loop het met je door: eerst je wenkbrauwen en wimpers, dan je haar, dan je huid. En daarna de fouten die ik het vaakst voorbij zie komen, plus een weekschema waarmee je gewoon kunt beginnen. De gouden regel: minder dan je denkt Als je één ding onthoudt, laat het dit zijn. Castorolie doseer je in druppels, niet in scheuten. Voor je wenkbrauwen en wimpers samen heb je aan wat er aan een borstel blijft hangen genoeg. Voor je lengtes is een halve theelepel voor de meeste haarlengtes al ruim. Gebruik je te veel, dan blijft er een laag liggen die niet meer wegtrekt, en dan is de conclusie al snel dat olie niets voor jou is. Terwijl de dosering het probleem was. Warm de olie trouwens altijd even op tussen je handen of tussen je vingers, dan wordt ze dunner en verdeelt ze veel makkelijker. Wenkbrauwen en wimpers Doe dit 's avonds, als laatste stap, op een schoon gezicht zonder oog-make-up. Neem een schone mascaraborstel, een schone wenkbrauwborstel of een wattenstaafje. Ik was zo'n borstel elke week even met wat shampoo en laat hem drogen. Doop de borstel in de olie en veeg het overtollige er aan de rand af. Hij mag absoluut niet druipen. Borstel je wenkbrauwen in de richting waarin ze groeien, van binnen naar buiten. Je verdeelt de olie over de haren en legt ze meteen mooi. Voor je wimpers: strijk voorzichtig over de lengte van je wimpers, van de basis naar de punten, en blijf weg van de rand van je ooglid. Je hoeft niet tot aan de aanzet te gaan. Laat het zitten tot de ochtend. Spoel je gezicht dan af met lauw water. Elke avond is prima. Bij verzorging is consequent zijn belangrijker dan veel gebruiken, en dat is ook meteen het lastigste eraan. Je haar: castorolie als masker voor het wassen Dit is de manier waarop castorolie in je haar het beste tot haar recht komt, en ook de manier die het minst misgaat. Meng haar eerst Puur is castorolie voor de meeste mensen te dik. Meng haar half om half met een lichtere olie, bijvoorbeeld jojoba of argan. Heb je fijn haar, ga dan naar één deel castorolie op twee delen lichte olie. Je houdt de voedende werking en je wast het er veel makkelijker uit. Zo breng je het aan Begin met droog of licht vochtig haar, niet drijfnat. Neem een halve theelepel van het mengsel in je handpalm en wrijf je handen tegen elkaar. Verdeel het door de lengtes en vooral de punten. Blijf van je hoofdhuid af, tenzij je die bewust masseert. Kam het rustig door met een grove kam, zodat het overal komt. Doe je haar in een knot en laat het minimaal een half uur zitten. Een nacht mag ook, leg dan een oude handdoek op je kussen. En zo krijg je het er weer uit Hier gaat het meestal mis, dus let even op. Doe de shampoo op je droge, olieachtige haar, dus vóórdat je het natmaakt. Masseer het goed door, en voeg dan pas water toe. Op die manier bindt de shampoo zich aan de olie in plaats van dat het water haar wegduwt. Was daarna nog een tweede keer met een kleine hoeveelheid shampoo. Klaar. Doe je het andersom, dan blijf je met plakkerige lengtes zitten en denk je onterecht dat de olie niet deugt. En na het wassen Op handdoekdroog haar kun je één druppel van het mengsel door je punten strijken. Dat maakt droog haar zachter en glanzender en helpt tegen pluis. Één druppel, echt niet meer. Hoofdhuidmassage Als je dit fijn vindt: neem het verdunde mengsel, breng het met je vingertoppen in kleine cirkels aan op je hoofdhuid en masseer vijf minuten. Doe dit één keer per week, altijd vóór het wassen, en houd bovenstaande wasvolgorde aan. Wie snel glanzend haar heeft, slaat de hoofdhuid gewoon over en houdt het bij de lengtes. Je huid Voor droge plekken op je lichaam is het simpel: breng de olie aan op een licht vochtige huid, meteen na het douchen. Dat is de belangrijkste tip van dit hele artikel voor je lichaam, want je sluit dan het vocht in dat er nog op zit. Wacht je tot je helemaal droog bent, dan is een deel al verdampt en werkt dezelfde hoeveelheid olie merkbaar minder goed. Voor je nagelriemen: één druppel per hand voor het slapen, even inmasseren. Voor je gezicht: gebruik castorolie 's avonds, verdund met een lichtere olie, en houd het bij de droge zones als je huid overdag snel glanst. De zes fouten die ik het vaakst zie Te veel gebruiken. Verreweg nummer één. Halveer wat je nu gebruikt en kijk of het genoeg is. Meestal wel. Puur gebruiken in het haar. Mengen met een lichtere olie is geen zuinigheid, het is gewoon prettiger en het wast beter uit. Water vóór shampoo bij het uitwassen. Shampoo eerst, op droog haar. Dit lost negen van de tien klaagverhalen over olie in het haar op. Op een kurkdroge huid aanbrengen. Licht vochtig is het moment, meteen na het wassen of douchen. Alles tegelijk veranderen. Voeg één nieuw product per keer toe en geef het een paar weken, anders weet je nooit wat wat deed. Te snel oordelen. Je huid vernieuwt zich in weken, je haar groeit ongeveer een centimeter per maand. Vier tot zes weken, en dan pas terugkijken. Bewaren en houdbaarheid Zet de fles koel en donker weg, dus niet op de vensterbank en niet naast de verwarming. Licht en warmte laten elke plantaardige olie sneller ranzig worden. Draai de dop of de pipet goed dicht, dan komt er minder zuurstof bij. Kijk op de verpakking naar het symbool van de geopende verpakking met een getal en een M erin, bijvoorbeeld 12M: zo lang kun je de olie na openen gebruiken. Ruikt ze scherp of muf, gooi haar dan weg. Een goede castorolie ruikt mild en een beetje aards. Een simpel weekschema om mee te beginnen Als je niet weet waar je moet starten, houd dan dit aan. Elke avond: wenkbrauwen en wimpers met een schone borstel, en één druppel in je nagelriemen. Eén keer per week: een half uur tot een nacht castorolie verdund in je lengtes, vóór het wassen. Shampoo op droog haar, twee keer wassen. Na elke douche: een dunne laag op de droge plekken van je lichaam, op de nog vochtige huid. Twee of drie keer per week: verdund op de droge zones van je gezicht, 's avonds als laatste stap. Meer heb je niet nodig om te merken of castorolie bij je past. Houd dit vier tot zes weken vol en kijk dan pas terug, want eerder zegt het weinig. In het laatste artikel van deze reeks kijken we naar het kopen zelf: waar je op let als je een pure castorolie zoekt, en hoe je aan de fles en het etiket al een hoop kunt zien. Lees ook Wat is castorolie en waar komt het vandaan? Waar is castorolie goed voor? Pure castorolie kiezen: waar je op let
LEES MEER
Pure castorolie kiezen: waar je op let
◷ 6 min leestijd Castorolie is een van de simpelste producten die je kunt kopen. Eén plant, één perssnede, één ingrediënt. En juist daarom valt het zo op hoe groot de verschillen zijn tussen de flessen die je tegenkomt. De ene olie is licht goudgeel en ruikt mild, de andere is waterhelder en ruikt nergens naar. De ene kost een paar euro, de andere het vijfvoudige. Wat koop je dan eigenlijk? In dit laatste artikel van de reeks loop ik langs de punten waar ik zelf op let. Neem het gerust mee naar de winkel of houd het ernaast als je online zoekt. 1. Draai de fles om en lees de ingrediëntenlijst Dit is de belangrijkste stap en hij kost je vijf seconden. Op het etiket hoort één ingrediënt te staan: Ricinus Communis Seed Oil. Dat is de internationale naam voor castorolie, en die naam is overal ter wereld hetzelfde, dus je kunt er altijd op terugvallen. Staan er meer ingrediënten, kijk dan goed wat het zijn. Parfum of fragrance is toegevoegde geur, en die heeft een pure olie niet nodig. Paraffinum liquidum of mineral oil is minerale olie, een goedkopere basis die vaak wordt bijgemengd. En een lijst met vijf andere plantaardige oliën is prima als je een mengsel zoekt, maar dan koop je geen castorolie. 2. Koudgeperst en ongeraffineerd Zoals we in het eerste artikel zagen, bepaalt de manier van persen wat er in de fles zit. Koudgeperst betekent dat de zaden mechanisch zijn uitgeperst zonder warmte, waardoor de begeleidende stoffen uit het zaad grotendeels bewaard blijven. Zoek dus naar de woorden koudgeperst of cold pressed op het etiket. Je ziet en ruikt het trouwens ook. Een koudgeperste castorolie is licht goudgeel en heeft een milde, licht aardse geur. Is een olie volkomen kleurloos en ruikt ze naar helemaal niets, dan is ze geraffineerd. Dat is geen ramp, maar het is wel een andere olie dan waar je naar op zoek was. 3. Donker glas, geen doorzichtig plastic Licht en warmte laten elke plantaardige olie sneller ranzig worden. Amberkleurig of donker glas houdt licht tegen en geeft niets af aan de olie. Een doorzichtige plastic fles op een verlichte schap is dus geen best begin, hoe mooi de olie er ook uitziet. Let ook op de sluiting. Een pipet of een druppeldop helpt je enorm bij het doseren, en dat is bij castorolie belangrijker dan bij welke olie ook, want je hebt er zo weinig van nodig. Een wijde schenkopening maakt overdoseren juist heel makkelijk. 4. Reken even de prijs per milliliter uit Flessen komen in allerlei formaten en dat maakt vergelijken lastig. Deel gewoon de prijs door het aantal milliliters, dan zie je in één keer wat je werkelijk betaalt. En trap niet in de val van de grote fles. Bij castorolie gebruik je een paar druppels per keer, dus een fles van 50 ml gaat maanden mee. Koop je 250 ml omdat het per milliliter voordeliger lijkt, dan is de kans groot dat de laatste helft over datum gaat voordat je haar opmaakt. Dan is het uiteindelijk duurder. 5. Houdbaarheid en herkomst Kijk naar het symbool van de geopende verpakking met een getal en een M, bijvoorbeeld 12M. Dat is de periode waarin je de olie na openen kunt gebruiken. Een goede leverancier vermeldt daarnaast waar de zaden vandaan komen en of het product vegan is. Bij castorolie is dat laatste vanzelfsprekend, want het is een plantaardige olie, maar het zegt wel iets over hoe zorgvuldig een merk zijn etiket opstelt. 6. Gele castorolie of black castor oil Kom je Jamaican black castor oil tegen: daarbij zijn de zaden geroosterd en is de as meegeperst, waardoor de olie donkerbruin is en rokerig ruikt. Het is een eigen traditie met een eigen aanhang. Zoek je een pure, neutrale olie die je op je huid, je haar en je wenkbrauwen kunt gebruiken, dan is de koudgeperste gele de veiligste keuze qua geur en kleur. 7. Wat je niet hoeft te betalen Grote woorden op een etiket zeggen weinig. Wat wél iets zegt, staat in kleine letters: het ingrediënt, de perswijze, de verpakking en de houdbaarheid. Een goede castorolie hoeft geen ingewikkeld verhaal te hebben, want het is juist een heel simpel product. Twee tests die je thuis kunt doen Heb je twee flessen naast elkaar staan, dan weet je binnen een minuut welke je prettiger vindt. De geurtest. Ruik aan beide, met een korte pauze ertussen, want je neus went sneller dan je denkt. Een goede castorolie ruikt mild en licht aards, nooit scherp of muf. Ruikt ze naar oude olie, dan is ze over. De handrugtest. Wrijf van elke olie één druppel op de rug van je hand. Castorolie hoort merkbaar stroperig te zijn en blijft even liggen voordat ze intrekt, want dat is precies waar ze het van moet hebben. Voelt een olie dun en waterig aan, dan is er hoogstwaarschijnlijk iets bijgemengd. Onze castorolie Op basis van precies deze punten hebben we onze eigen olie samengesteld. ScKIN Castor Oil is pure, koudgeperste castorolie uit de zaden van Ricinus communis, vegan, in een fles van 50 ml met pipet. Wat ze doet, in gewone taal: castorolie verzorgt wimpers en wenkbrauwen en voedt het haar. Ze maakt droog haar zachter en glanzender. Op je huid maakt ze de huid soepel en helpt ze de huid haar natuurlijke vochtbalans te behouden. Ze is geschikt voor de rijpere huid en helpt fijne lijntjes minder zichtbaar te maken door de huid te voeden en soepel te houden. En ze is geschikt als draagolie voor cosmetisch gebruik, dus je kunt haar prima mengen met een lichtere olie. Wat ze niet doet, hebben we in deze reeks ook eerlijk benoemd: ze laat geen haar groeien. Wat je wel merkt, zijn verzorgde wenkbrauwen en wimpers en zachtere, glanzendere lengtes. Voor mij is dat precies genoeg reden om zo'n fles op je badkamerplank te hebben staan. Bekijk ScKIN Castor Oil Van buiten en van binnen Ik zeg het in elke reeks over oliën, en ik blijf het zeggen. Verzorging heeft twee kanten. Wat je op je huid aanbrengt, werkt van buiten naar binnen. Wat je eet en drinkt, werkt van binnen naar buiten. Je huid vernieuwt zich continu en het materiaal daarvoor komt uit je voeding, dus een olie is nooit een vervanging voor gevarieerd eten, genoeg drinken en fatsoenlijk slapen. Maar het stuk dat je aan de buitenkant doet, mag gewoon goed zijn. En daar heb je eigenlijk verrassend weinig voor nodig: één eerlijke olie, de juiste hoeveelheid en een beetje geduld. Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: draai de fles om en lees de ingrediëntenlijst. Staat daar één ingrediënt, is de olie koudgeperst, zit ze in donker glas en ruikt ze mild, dan zit je goed. Gebruik daarna minder dan je denkt, doe het 's avonds, en geef het vier tot zes weken. Kom je er niet uit welke olie bij jouw huid past, stel je vraag dan gerust. We denken graag met je mee. Lees ook Wat is castorolie en waar komt het vandaan? Waar is castorolie goed voor? Castorolie gebruiken: hoeveelheid, moment en een simpel weekschema
LEES MEER
Wat is jojoba olie en wat maakt haar bijzonder?
◷ 7 min leestijd Als ik vrouwen vraag welke olie er in hun badkamer staat, hoor ik meestal kokos, amandel of argan. Jojoba komt daar zelden bij, terwijl dat misschien wel de eigenzinnigste van het rijtje is. En dan om een reden die niets met marketing te maken heeft, maar met scheikunde. Jojoba is namelijk helemaal geen olie. Vandaag wil ik je meenemen in wat jojoba precies is, waar het vandaan komt en waarom de opbouw ervan zo afwijkt van alle andere plantaardige oliën die je kent. Als je dat eenmaal ziet, snap je ook meteen waarom het zo veelzijdig in gebruik is. Een struik die in de woestijn staat Jojoba komt van Simmondsia chinensis, een struik die van nature groeit in de Sonora-woestijn: het gebied dat zich uitstrekt over het zuiden van Arizona, een stuk van Californië en het noorden van Mexico. Dat is geen vriendelijke plek om te wonen. Overdag ver boven de dertig graden, 's nachts koud, en maandenlang geen druppel regen. De struik heeft zich daar helemaal op ingericht. De wortels gaan meters de grond in op zoek naar water, de bladeren staan schuin omhoog zodat ze zo min mogelijk felle zon opvangen, en zo'n plant kan honderd jaar of ouder worden. De zaden zijn donkerbruin en ongeveer zo groot als een koffieboon. Daarin zit de reserve waar de plant het mee moet doen. En daar zit het interessante. In vrijwel de hele plantenwereld slaan zaden hun reserve op als vet. Jojoba doet dat als een vloeibare was. Voor zover we weten is dat in het plantenrijk vrijwel uniek. Waarom jojoba technisch gezien geen olie is Om het verschil te zien moet je even naar de bouw kijken, en dat valt reuze mee. Je moet je een gewone plantaardige olie voorstellen als een kapstok met drie haken: een ruggengraat van glycerol met daaraan drie vetzuren. Zo zijn olijfolie, zonnebloemolie, amandelolie en avocado-olie allemaal opgebouwd. In het vak heten die triglyceriden, en dat woord zegt precies wat het is: drie vetzuren aan één kapstok. Jojoba is anders gebouwd. Daar zit één lang vetzuur vastgeknoopt aan één lange vetalcohol, en verder niets. Geen glycerol, geen kapstok, geen drie haken. Dat heet een wax-ester, en daarom zeggen scheikundigen dat jojoba een vloeibare was is en geen olie. Op kamertemperatuur is hij vloeibaar, in de koelkast wordt hij troebel en wat dikker. Wax-esters zijn geen vreemde stof voor je huid. Het talg dat je huid zelf aanmaakt bestaat voor een deel ook uit wax-esters. Dat is geen verkoopverhaal, dat is gewoon hoe de biochemie in elkaar zit. Wat die bouw betekent voor de houdbaarheid Die opbouw heeft een praktisch gevolg waar je in de badkamer echt iets aan hebt. Vetten met veel meervoudig onverzadigde vetzuren zijn gevoelig voor zuurstof, licht en warmte. Op precies die dubbele bindingen grijpt de oxidatie aan. Je kent het effect wel van een fles olie die te lang open in de kast staat en dan ineens scherp en muf ruikt. Ik gebruik in mijn uitleg vaak het beeld van Pac-Man: vrije radicalen die happend door je cellen heen gaan. Geoxideerd vet is precies wat dat spel voedt, en dat is niet wat je op je huid wilt smeren. Jojoba heeft dat probleem nauwelijks. Door de wax-ester-bouw en doordat er vrijwel geen meervoudig onverzadigde vetzuren in zitten, is jojoba ongewoon stabiel. Een fles blijft daardoor lang goed, ook zonder dat er van alles aan toegevoegd hoeft te worden. Dat is meteen de reden dat je jojoba zo vaak als basis in cosmetica tegenkomt. Het is een olie die zichzelf goed houdt. Wat je huid zelf al doet Om te begrijpen wat een olie op je huid toevoegt, helpt het om eerst te weten wat je huid zelf al regelt. Ik leg dat altijd uit als een muurtje. Je bovenste huidlaag is een muurtje van bakstenen met specie ertussen: de huidcellen zijn de stenen, de vetten daartussen zijn de specie. Zolang die specie compleet is, houdt je huid haar vocht binnen en blijft er van buitenaf weinig ongewenst binnenkomen. Daar zit nog een laag bovenop die veel mensen niet kennen. Je huid maakt zelf melkzuur aan en houdt daarmee een licht zure zuurgraad aan, ergens rond de 5,6. Die lichte zuurheid hoort bij je bescherming. Zeep die te alkalisch is en te heet water halen daar tijdelijk doorheen, en dat is een van de redenen dat je gezicht na een lange hete douche zo trekkerig aanvoelt. En dan is er iets wat me altijd is bijgebleven uit de lesstof: die bovenste huidlaag krijgt bijna geen zuurstof via je bloed. De epidermis is zo goed als zuurstofloos, en ook de laag daaronder heeft van zichzelf een matige doorbloeding. Wat er bovenop ligt doet er dus toe. Je huid regelt die buitenste laag niet even helemaal vanuit je bloedvaten. Tot slot maakt je huid haar eigen vochtvasthouders aan, wat in het vak de natural moisturizing factors heet. Die worden gevormd uit een eiwit met de naam filaggrine, en ze zorgen ervoor dat je hoornlaag vocht vasthoudt en die juiste zuurgraad aanhoudt. Bij de een gaat dat van nature makkelijker dan bij de ander, en dat verklaart een hoop van waarom de ene huid zoveel sneller droog aanvoelt dan de andere. Hoe jojoba aanvoelt op de huid Dan het praktische, want dat is waar je het uiteindelijk aan merkt. Jojoba voelt licht aan en trekt snel in, en dat is voor veel mensen het verschil met een zwaardere olie zoals avocado of olijf. Je houdt er geen laag van op je gezicht die uren blijft liggen. Het maakt de huid soepel en helpt de natuurlijke vochtbalans van de huid te ondersteunen. Daarbij is jojoba geschikt voor alle huidtypen, ook de gevoelige huid. Dat is precies waarom je het zo vaak als basis ziet terugkomen: neutraal van geur, neutraal in gebruik, en het verdraagt zich met vrijwel alles wat je er verder mee combineert. Koudgeperst of geraffineerd, en wat je aan de kleur ziet Je komt jojoba in twee vormen tegen. Koudgeperst en ongeraffineerd is goudgeel en heeft een lichte, nootachtige geur. Geraffineerd is vrijwel kleurloos en reukloos, omdat er tijdens dat proces kleur- en geurstoffen uit gehaald zijn. Voor cosmetisch gebruik zie je ze allebei. Wil je zo dicht mogelijk bij het zaad blijven, dan kies je koudgeperst. Bij koud persen wordt er geen hitte gebruikt om meer rendement uit hetzelfde zaad te halen, en dat scheelt in wat er behouden blijft. Een goudgele kleur en een zachte geur zijn dus geen fout; dat hoort er gewoon bij. Een olie met een bijzondere geschiedenis Een weetje dat ik zelf leuk vind om te vertellen: jojoba brak wereldwijd door om een reden die niets met huidverzorging te maken had. Tot in de jaren zeventig werd olie van de potvis op grote schaal gebruikt in cosmetica en als smeermiddel. Toen de Verenigde Staten in 1971 de handel in producten van potvissen verboden, ging de industrie op zoek naar een vervanger. Jojoba bleek chemisch verrassend dicht in de buurt te komen, en de teelt kwam in een stroomversnelling. Sindsdien is het uitgegroeid tot een van de vaste basisgrondstoffen in de cosmetica, en dat is het nog steeds. Wat je hieruit meeneemt Jojoba is dus geen olie maar een vloeibare was, komt van een struik die in de woestijn overleeft, is door die bouw ongewoon stabiel, en voelt licht aan op de huid. Dat maakt het een van de weinige ingrediënten die je van je gezicht tot je haarpunten kunt gebruiken zonder dat je het idee hebt dat je iets zwaars aanbrengt. In het volgende artikel loop ik langs alle manieren waarop jojoba gebruikt wordt, en waar het juist minder geschikt voor is. Want veelzijdig betekent niet dat het overal het antwoord op is. Lees ook Waar wordt jojoba olie voor gebruikt? Jojoba olie voor je gezicht en je haar: zo gebruik je het Pure jojoba olie kiezen: waar je op let
LEES MEER
