◷ 6 min leestijd
Je ziet magnesium en vitamine B6 vaak naast elkaar staan. Op etiketten, in artikelen, in adviezen van therapeuten. Dat lijkt op het eerste gezicht een willekeurige combinatie, want het is een mineraal naast een vitamine. En toch is het dat niet, en ik vind het eerlijk gezegd een van de mooiste voorbeelden van hoe je lichaam werkt.
Binnen de kPNI kijken we nooit naar een losse stof. We kijken naar een proces, en naar de stoffen die in dat proces meedoen. Zodra je dat doet bij magnesium en B6, zie je dat ze allebei op hetzelfde toneel staan, en dat ze daar verschillende rollen spelen.
Eerst even: wat doen ze allebei apart
Magnesium is een mineraal dat meedoet in meer dan driehonderd enzymprocessen. Het staat niet zelf in het eindproduct, maar het maakt het werk mogelijk. In mijn vak noemen we zoiets een cofactor. Je kunt het zien als een meewerker die bij heel veel machines naast de band staat.
Vitamine B6 is een wateroplosbare vitamine die ook zo'n meewerker is, maar dan vooral in de hoek van de eiwitten en de aminozuren. Overal waar je lichaam een aminozuur omzet in iets anders, is de kans groot dat B6 erbij nodig is. En aangezien aminozuren de grondstof zijn voor spierweefsel, voor enzymen, voor afweerstoffen en voor een flink aantal boodschapperstoffen, komt B6 op opvallend veel plekken langs.
Waar ze elkaar tegenkomen
Het verhaal dat ik in mijn opleidingen het vaakst vertel, gaat over de plek waar twee zenuwcellen met elkaar praten. Daar zit een receptor met een onhandige naam, de NMDA-receptor. Je kunt die zien als een deur in je zenuwstelsel.
Magnesium zit op die deur en houdt hem gesloten. Komt er een echt signaal langs, dan gaat het magnesium er even af en kan de prikkel doorgegeven worden. Daarna hoort het er weer op te gaan, zodat de deur dichtvalt en de cel niet eindeloos doorseint.
Welke stoffen die deur openen en sluiten, hangt af van de boodschapperstoffen die ernaartoe komen. Glutamaat zet aan, en stoffen als GABA, glycine en taurine zetten uit. En hier komt B6 binnen, want je lichaam maakt een aantal van die rustgevende boodschapperstoffen zelf, uit aminozuren. Voor die omzetting heb je B6 nodig.
Zie je wat er gebeurt? Magnesium doet het werk aan de deur zelf. B6 helpt bij het maken van de stoffen die tegen die deur zeggen dat hij weer dicht kan. Twee rollen, hetzelfde toneel.
Energie vrijmaken vraagt ze allebei
Het tweede raakvlak zit in je energiehuishouding. In je mitochondrien, de energiefabriekjes in je cellen, wordt energie uit je voeding opgeslagen in ATP. Dat is een soort accu. En die accu laat zijn energie pas los als magnesium erbij aanwezig is.
B6 zit een stap eerder in de keten. Het speelt mee bij het omzetten van eiwitten en bij het vrijmaken van glucose uit de voorraad die je lichaam opslaat als glycogeen. Daarmee zorgt het mede voor de grondstof die in die fabriekjes verbrand kan worden.
Dus ook hier staan ze op verschillende plekken van dezelfde lopende band. B6 helpt aan de aanvoerkant, magnesium bij het moment waarop de energie daadwerkelijk vrijkomt.
Eiwitten omzetten is het halve werk
Er is nog een hoek waar B6 een hoofdrol speelt, en die wordt in consumentenartikelen vaak overgeslagen omdat hij wat technisch klinkt. Toch is het de plek waar de meeste B6 in je lichaam aan het werk is: bij het omzetten van aminozuren.
Alles wat je aan eiwit eet, wordt in je spijsvertering uit elkaar gehaald tot losse aminozuren. Daarna gaat je lichaam daar iets nieuws mee bouwen: spierweefsel, enzymen, afweerstoffen, boodschapperstoffen, transporteiwitten. Bij vrijwel elke stap waarin een aminozuur in iets anders wordt omgezet, staat B6 ernaast als meewerker.
Ik vergelijk dat weleens met een bouwplaats. Je eiwit is de vracht bakstenen die wordt afgeleverd. De aminozuren zijn de losse stenen op de stapel. En B6 is het gereedschap waarmee die stenen op de juiste plek in de muur terechtkomen. Zonder gereedschap blijft de stapel gewoon staan.
Magnesium zit in datzelfde beeld bij de stroomvoorziening van die bouwplaats. Want al dat bouwen kost energie, en die energie komt vrij uit ATP, waar magnesium bij nodig is. Gereedschap en stroom, dat zijn twee verschillende dingen, en je hebt ze allebei nodig.
Waarom je lichaam B6 elke dag opnieuw vraagt
Nog een verschil dat praktisch uitpakt. Magnesium kan je lichaam opslaan, voornamelijk in je botten en je spieren. Daar zit een voorraad die als buffer dienstdoet.
Vitamine B6 is wateroplosbaar, en daar werkt dat anders. Je lichaam houdt er een veel kleinere werkvoorraad van aan, en wat er over is gaat er grotendeels weer uit. Dat betekent dat het elke dag opnieuw binnen moet komen, en dat een week waarin je voeding smal is zich daar sneller in laat gelden dan bij een mineraal met een botvoorraad eronder.
Het is meteen de reden waarom ik bij dit soort onderwerpen altijd over regelmaat begin en niet over een grote inhaalslag. Je lichaam werkt met een dagelijks ritme, niet met een eindsprint.
De schoonmaakploeg van je stofwisseling
Er is nog een derde raakvlak dat minder bekend is, en dat gaat over methylering. Dat is een proces waarbij je lichaam heel kleine bouwblokjes verplaatst om stoffen om te bouwen en op te ruimen. Het speelt een rol in je lever, in de opbouw van je erfelijk materiaal en in de omzetting van boodschapperstoffen.
In dat proces werken vitamine B12, folaat, vitamine B2 en vitamine B6 samen als een ploeg. Valt er een weg, dan loopt het hele proces trager. B6 is in die ploeg verantwoordelijk voor een eigen route, en magnesium doet er als cofactor weer in mee. Dat is precies waarom ik het altijd over een ploeg heb en niet over een hoofdrolspeler.
Wat dit betekent voor hoe je ernaar kijkt
De les die ik hieruit haal, en die ik mensen graag meegeef, is deze: je lichaam werkt nooit met losse stoffen. Het werkt met ketens, en in elke keten staan meerdere stoffen die elkaar nodig hebben. Een schakel die ontbreekt, laat de rest van de keten stilvallen, hoeveel je van de andere schakels ook hebt.
Daarom kom je combinaties als magnesium met B6 zo vaak tegen. Het is geen marketingtruc om twee namen op een etiket te zetten. Het is een weerspiegeling van hoe het in je cellen toegaat.
En het heeft nog een praktische kant: als je je voeding breed houdt, krijg je die schakels vanzelf samen binnen. Groene groente, noten, zaden, peulvruchten, vis en vlees leveren niet een stof, maar steeds een combinatie. In het volgende artikel loop ik langs de bronnen van allebei, en laat ik zien hoe vaak ze toevallig op hetzelfde bord liggen.
Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Magnesium en vitamine B6 in de praktijk: wat je zelf kunt doen, lees je wat je er in de praktijk zelf mee kunt.
