ScKIN Journal
Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal
◷ 6 min leestijd In deze reeks liepen we langs wat biotine doet, waar het in zit en hoeveel je er nu eigenlijk van nodig hebt. In dit laatste artikel maak ik de brug naar het product, en ik doe dat graag, want hier komt precies terug wat ik in het derde artikel schreef. Dat biotine waar deze reeks over ging, zit in ScKIN Collagen+. Per dagdosering van één maatschep van 17,9 gram levert het 50 mcg biotine, oftewel 100 procent van de dagelijkse referentie-inname. Waarom 50 en niet 10.000 Ik weet dat dit getal er bescheiden uitziet naast de potten waar ik het in het vorige artikel over had. En dat is een bewuste keuze, dus ik leg hem graag uit. Je lichaam draagt in totaal ongeveer duizend microgram biotine bij zich en hergebruikt die voorraad steeds opnieuw. Het enzymsysteem dat biotine inzet heeft een begrensde capaciteit. Honderd keer de referentiewaarde geven laat die koerier niet harder lopen; het levert vooral een indrukwekkend getal op de voorkant op en een duurdere urine. Daar komt het punt uit het vorige artikel bij: hoge doseringen biotine kunnen bepaalde bloedtesten verstoren. Dat is een reëel ongemak waar laboratoria actief voor waarschuwen, en dat wilden we onze klanten niet aandoen. Wat in mijn ogen wél werkt, is biotine op een nette hoeveelheid zetten en er vervolgens voor zorgen dat de stoffen eromheen kloppen. Want zoals ik in deze hele reeks heb laten zien: biotine werkt nooit alleen. De stoffen die er in Collagen+ omheen staan Dit is waar de formule zijn werk doet. Naast biotine levert één maatschep: Zink, 25 mg. Zink houdt het haar sterk en helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.2 Selenium, 40 mcg. Selenium houdt het haar sterk en is goed voor nagels.3 Koper, 2 mg. Koper draagt bij aan de normale haarkleur en tot de instandhouding van normaal bindweefsel.4 Vitamine C, 500 mg. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid, en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.5 Leg dat rijtje eens naast de claims uit het vorige artikel. Je ziet vier stoffen die alle vier op hetzelfde terrein meewerken, elk vanuit een eigen hoek. Dat is het idee: niet één stof heel hard, maar een groepje in verhouding. Wat biotine volgens de goedgekeurde claims doet Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar.1 Biotine draagt bij aan normale haargroei.1 Biotine houdt het haar sterk.1 Biotine draagt bij aan het behoud van normale nagels.1 Biotine helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.1 Biotine helpt een normale huid in stand houden.1 En de rest van de formule Collagen+ is opgebouwd rond collageenpeptiden uit vis, 6000 mg per dagdosering, aangevuld met onder meer hyaluronzuur, aminozuren als L-lysine en L-glutamine, MSM, phytoceramiden en een aantal spijsverteringsenzymen. Die ingrediënten beschouwen we als onderdeel van de formule; de erkende bijdragen komen van de vitaminen en mineralen die ik hierboven noemde, en die heb ik daarom letterlijk opgeschreven. Omdat er viscollageen in zit, is dit product niet geschikt voor wie plantaardig eet. Dat zeg ik er liever meteen bij. Voor wie dit vooral interessant is Ik zeg er liever eerlijk bij voor wie dit past en voor wie niet, want dat vind ik belangrijker dan zo breed mogelijk aanprijzen. Dit is interessant als je bezig bent met je huid, je haar en je nagels en je daarbij van binnenuit wilt werken in plaats van alleen met wat je erop smeert. De stoffen die ik hierboven noemde werken precies op dat terrein. Daarnaast is de leeftijdsfactor reëel. Vanaf een jaar of veertig verloopt de eigen aanmaak van bindweefsel trager, en zoals ik in het collageenverhaal vaker heb uitgelegd: zonder voldoende meewerkers, zoals zink, koper en vitamine C, kan je lichaam dat materiaal ook minder goed verwerken. Dat is de reden dat die cofactoren in deze formule zitten en niet als losse gedachte. Voor wie is het niet bedoeld? Voor wie plantaardig eet, om de reden die ik hierboven noemde. En het is geen oplossing voor een voedingspatroon dat verder niet klopt. Een maatschep naast een dag vol snelle happen doet minder dan diezelfde dag met noten, zaden, een ei, groente en voldoende eiwit. Hoe je het inneemt Eén maatschep per dag, geroerd door water, sap of een smoothie. Collagen+ heeft een tropicalsmaak, dus het laat zich makkelijk drinken. Mijn belangrijkste advies gaat niet over het moment van de dag, maar over geduld. Je huid vernieuwt zichzelf in ongeveer achtentwintig tot veertig dagen, en een haar groeit ongeveer een centimeter per maand. Wat je nu opbouwt zie je dus pas een aantal maanden later terug. Ik adviseer mensen dan ook om er minimaal drie maanden de tijd voor te nemen voordat ze terugkijken, en op wat oudere leeftijd gerust zes. Dat is minder spannend dan een snelle belofte, maar het is wel hoe je lichaam werkt. Bekijk Collagen+ Tot slot Wat ik je na deze vier artikelen vooral wil meegeven: laat je niet imponeren door het grootste getal op een verpakking. Biotine zit in heel gewone voeding, je lichaam gaat er zuinig mee om, en wat telt is of de stoffen eromheen kloppen. Zorg dus eerst voor je bord, met noten, zaden, een ei, volkoren producten en groente. En kies je aan te vullen, kijk dan naar het geheel. 1 Biotine (50 mcg, 100% RI) draagt bij aan het behoud van normaal haar, aan normale haargroei en aan het behoud van normale nagels, houdt het haar sterk, helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en helpt een normale huid in stand houden. 2 Zink (25 mg, 250% RI) houdt het haar sterk en helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. 3 Selenium (40 mcg, 73% RI) houdt het haar sterk en is goed voor nagels. 4 Koper (2 mg, 200% RI) draagt bij aan de normale haarkleur en tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 5 Vitamine C (500 mg, 625% RI) draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte, zwangerschap of medicijngebruik altijd een deskundige. Gebruik je een biotinesupplement, meld dat dan als je bloed laat prikken. Lees ook Wat biotine in je lichaam doet Waar zit biotine in? De bronnen op je bord Biotine per dag: hoeveel is gebruikelijk en waar je op let
Learn more
Biotine per dag: hoeveel is gebruikelijk en waar je op let
◷ 7 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat biotine doet en waar het in zit. Nu de vraag die me het vaakst wordt gesteld, en waar in de winkel ook de meeste verwarring over bestaat. Hoeveel biotine heb je per dag nodig, en wat moet je denken van die potten met 10.000 microgram erop? Ik geef je hier een eerlijk antwoord, ook al is dat misschien minder spannend dan je had gehoopt. Er is geen officiële Nederlandse aanbeveling Dat is het eerste dat je moet weten en het verrast veel mensen. De Gezondheidsraad heeft voor biotine geen adequate inname vastgesteld. De reden daarvoor is eenvoudig: er zijn te weinig gegevens om precies vast te stellen hoeveel een mens per dag nodig heeft. Wat er wel is, zijn richtwaarden. In Europa wordt gewerkt met een referentiewaarde in de orde van 15 tot 100 microgram per dag voor volwassenen. In de Verenigde Staten hanteert men een adequate inname van rond de 30 microgram per dag. Op etiketten in Nederland zie je 50 microgram als de dagelijkse referentie-inname staan; dat is de waarde waar het percentage op de verpakking tegen wordt afgezet. We praten dus over enkele tientallen microgrammen. Onthoud dat getal even, want het is zo relevant voor de rest van dit artikel. En dan zie je 10.000 microgram op een pot staan Want dat is wat er in de schappen gebeurt. Producten voor haar en nagels bevatten regelmatig 5.000 of 10.000 microgram biotine per dagdosering. Dat is honderd tot enkele honderden keren de referentiewaarde. Als ik daar eerlijk over ben: die hoeveelheden zijn vooral een marketingverhaal. Een groter getal op de voorkant voelt als een beter product, en biotine is goedkoop, dus het is een makkelijke manier om indruk te maken. Maar herinner je wat ik in het eerste artikel schreef. Je lichaam draagt in totaal ongeveer één milligram biotine bij zich, dus zo'n duizend microgram, en het hergebruikt die voorraad steeds opnieuw. Het enzymsysteem dat biotine inzet heeft een beperkte capaciteit; het is niet zo dat de koerier harder gaat lopen als je er honderd extra naast zet. Wat je niet gebruikt, is wateroplosbaar en verlaat je lichaam gewoon weer. Meer is hier dus niet automatisch beter. Ik zeg altijd: het gaat niet om het getal op de voorkant, het gaat om of het systeem waar de stof in meedraait compleet is. Waar je bij hoge doseringen wél op moet letten En nu het punt dat ik het belangrijkst vind van dit hele artikel, omdat het praktisch is en omdat veel mensen het niet weten. Hoge doseringen biotine kunnen de uitslag van bepaalde bloedtesten verstoren. Dat komt doordat veel laboratoriumtesten gebruikmaken van een techniek waarin biotine een rol speelt als hulpstof. Zit er veel biotine in je bloed, dan kan die techniek uit balans raken en komt er een waarde uit die niet klopt. Dat speelt onder meer bij schildklierwaarden en bij een aantal hartmarkers. Het gevolg kan zijn dat er conclusies worden getrokken die nergens op slaan, in de ene of de andere richting. Dat is geen theoretisch risico; laboratoria en toezichthouders waarschuwen hier actief voor. Wat je daaraan doet is simpel: meld het altijd als je bloed laat prikken en je een biotinesupplement gebruikt. Zeker als het om een hoge dosering gaat. Vaak wordt dan geadviseerd om het een paar dagen ervoor te laten staan. Overleg dat met je arts of met het laboratorium; zij weten welke test ze gebruiken. Ik vind dit echt iets wat je moet weten voordat je zo'n pot koopt. Drie dingen die de biotinehuishouding beïnvloeden Rauw eiwit. Dat behandelde ik in het vorige artikel: avidine in rauw kippeneiwit bindt biotine. Gekookt of gebakken ei is geen punt. Hoge doseringen vitamine B5. Pantotheenzuur en biotine gebruiken dezelfde opnameroute in de darm. Neem je langdurig een hoge dosering B5 apart, dan kan dat ten koste gaan van de opname van biotine. In gewone voeding speelt dit niet; daar komen ze in verhoudingen langs die je lichaam prima aankan. Het is weer een voorbeeld van waarom ik liever werk met een formule waarin stoffen in verhouding tot elkaar staan dan met losse hoge doseringen. Langdurig gebruik van alfaliponzuur. Van deze antioxidant is bekend dat langdurig gebruik in therapeutische dosering de activiteit van een aantal biotine-afhankelijke enzymen omlaag brengt. Gebruik je dat, dan is het goed om te weten dat biotine daar logisch naast hoort. Daarnaast zijn er medicijnen die de biotinehuishouding beïnvloeden. Gebruik je medicatie, vraag dat dan na bij je arts of apotheek. Zij kennen jouw situatie en ik niet. Wat ik mensen in de praktijk adviseer Begin bij je bord. Uit het vorige artikel weet je dat biotine in heel gewone producten zit en dat het vooral uit de optelsom komt. Een dag met noten, zaden, een ei, volkoren producten en groente levert je gewoon wat je nodig hebt. Wil je aanvullen, kijk dan niet naar het grootste getal maar naar de context. Zit biotine in een formule samen met de andere stoffen die op dezelfde plek meewerken? Staat er een redelijke hoeveelheid op, in de buurt van de referentiewaarde in plaats van honderd keer zoveel? Dat zijn in mijn ogen de betere vragen. En als je toch voor een hoge dosering kiest, onthoud dan het punt over de bloedtesten. Dat is geen detail. De voedingsstoffen die hierbij horen Voor biotine zijn een paar gezondheidsclaims officieel vastgesteld. Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en aan normale haargroei, en houdt het haar sterk.1 Biotine draagt bij aan het behoud van normale nagels.1 En biotine helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en helpt een normale huid in stand houden.1 Biotine staat daarbij niet alleen. Zink houdt het haar sterk en helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.2 Selenium houdt het haar sterk en is goed voor nagels.3 Koper draagt bij aan de normale haarkleur en tot de instandhouding van normaal bindweefsel.4 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid.5 Dat rijtje laat precies zien wat ik hierboven bedoelde met context. Het zijn meerdere stoffen die op hetzelfde terrein meewerken. Samengevat De referentiewaarde ligt in de orde van tientallen microgrammen per dag, niet duizenden. Je lichaam hergebruikt biotine en haalt het makkelijk uit gewone voeding. Kies je toch voor een aanvulling, kijk dan naar het geheel van de formule en naar de verhoudingen. En meld het bij je arts als je bloed laat prikken. In het laatste artikel laat ik zien welke keuze wij daarin hebben gemaakt. 1 Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar, aan normale haargroei en aan het behoud van normale nagels, houdt het haar sterk, helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en helpt een normale huid in stand houden. 2 Zink houdt het haar sterk en helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. 3 Selenium houdt het haar sterk en is goed voor nagels. 4 Koper draagt bij aan de normale haarkleur en tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 5 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid. Dit is deel 3 van een reeks van 4. In het laatste deel, Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat biotine in je lichaam doet Waar zit biotine in? De bronnen op je bord Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal
Learn more
Waar zit biotine in? De bronnen op je bord
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel keken we naar wat biotine doet: koerier spelen voor vijf enzymen die op kruispunten in je stofwisseling zitten. Nu de vraag waar je het vandaan haalt. Het goede nieuws vooraf: biotine zit in heel veel voedingsmiddelen, alleen meestal in kleine hoeveelheden. Er zijn weinig producten die er uitgesproken rijk aan zijn. Het komt dus vooral uit de optelsom van je hele dag, en niet uit één superbron. De rijkste bronnen Eidooier is de klassieker. Er zit een verhaal aan vast over het eiwit van het ei waar ik zo op terugkom, maar de dooier zelf is een uitstekende bron. Lever is van oudsher de allerrijkste bron. Niet ieders favoriet, maar goed om te weten. Biergist en voedingsgist zitten er zeer goed in. Voedingsgistvlokken zijn bovendien makkelijk te gebruiken: strooi ze over pasta, door een saus of over popcorn. Sojabonen en producten daarvan, zoals tempeh en tofu, dragen stevig bij. Noten en zaden Amandelen, walnoten, pecannoten, pinda's en zonnebloempitten leveren allemaal biotine. Dit is denk ik de makkelijkste categorie om dagelijks te laten terugkomen. Een handje noten als tussendoortje, of een lepel zonnebloempitten door je yoghurt of salade, en je hebt er verder geen omkijken naar. Granen, groenten en de rest Havermout en volkoren producten dragen bij. Bij granen zit het meeste in de buitenste laag, dus volkoren levert meer dan wit. Zoete aardappel is een prettige bron en bovendien veelzijdig. Champignons en andere paddenstoelen leveren biotine. Tomaten staan van oudsher in de rijtjes en tellen mee omdat veel mensen ze dagelijks eten. Avocado, banaan en broccoli dragen op bescheiden schaal bij. Kaas en melk leveren kleine hoeveelheden die door de dag heen optellen. Zalm en andere vis dragen bij. Valt je iets op aan dit rijtje? Het zijn allemaal gewone, alledaagse producten. Dat is precies de reden dat biotine in een gevarieerd voedingspatroon vanzelf meekomt. Het verhaal van het rauwe eiwit En dan het stuk dat ik je beloofde, want dit is een van de mooiste voorbeelden uit de voedingsleer. In rauw kippeneiwit zit een stof die avidine heet. Avidine heeft de eigenschap dat het zich extreem stevig aan biotine bindt. Zodra dat gebeurt, kan je darm de biotine niet meer opnemen en verlaat het geheel je lichaam weer. Je moet je voorstellen dat avidine een slot is dat om je koerier heen klikt. De koerier is er nog wel, maar hij komt nergens meer. Dit is geen theorie: het is precies zo ontdekt, bij mensen en dieren die grote hoeveelheden rauw eiwit aten. Daar is de bijnaam eiwitziekte uit voortgekomen. Nu het geruststellende deel. Avidine wordt door verhitting onschadelijk gemaakt. Een gekookt, gebakken of gepocheerd ei levert dus geen enkel probleem, en het ei blijft gewoon een van de betere biotinebronnen. Het speelt alleen als je structureel grote hoeveelheden rauw eiwit binnenkrijgt, bijvoorbeeld als iemand rauwe eiwitten door een shake doet. Dat kom ik in de praktijk af en toe nog tegen, en dan leg ik dit verhaal uit. Eet je gewoon je eitje gekookt of gebakken? Dan is er niets aan de hand en haal je er juist een mooie hoeveelheid uit. Hoe biotine uit je eten vrijkomt Nog iets wat weinig bekend is. Biotine zit in je voeding meestal vastgemaakt aan eiwitten. Om het te kunnen opnemen moet het daar eerst van worden losgemaakt, en daar heb je een speciaal enzym voor dat onder meer door je alvleesklier wordt aangemaakt. De opname gebeurt vervolgens in je dunne darm. Waarom ik dat noem: het laat zien dat je vertering er gewoon bij hoort. Alles wat je vertering ondersteunt, helpt dus ook hier. Rustig eten, goed kauwen, en je maaltijd niet wegwerken tussen twee afspraken door. Ik weet dat het een open deur is. Het is ook de eerste stap. Bereiding en bewaren Biotine kan redelijk goed tegen hitte, dus normaal koken en bakken is geen probleem. Het is wel wateroplosbaar, dus er lekt wat weg in ruim kookwater. Gebruik je dat vocht in een soep of een saus, dan blijft het gewoon in je gerecht. Langdurige, hoge verhitting en sterk bewerkte producten doen de hoeveelheid wel afnemen. Ook hier geldt dus de vuistregel die ik bij bijna alles geef: hoe dichter bij het oorspronkelijke product, hoe meer erin blijft zitten. Wat je darmbacteriën zelf maken Er is nog een bron die niet op je boodschappenlijst staat: je eigen darmflora. De bacteriën in je dikke darm maken zelf biotine aan. Dat is bijzonder, want dat geldt maar voor een handvol vitamines. Tegelijk moet je die bijdrage niet overschatten. Uit onderzoek komt naar voren dat het om een klein deel van je dagelijkse hoeveelheid gaat, in de orde van een paar procent. Daar komt bij dat het grootste deel van die productie plaatsvindt in je dikke darm, terwijl de opname vooral in je dunne darm gebeurt, dus een stuk eerder in de route. Ik noem het vooral omdat het weer laat zien hoe verweven je vertering en je voedingsstatus zijn. Je darmflora is geen apart hoekje van je lichaam; ze draait mee in je stofwisseling. Alles wat die bacteriën goed doet, zoals voldoende vezels uit groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten, werkt dus op meer plekken door dan je op het eerste gezicht zou denken. Een dag waarin biotine vanzelf meekomt Ontbijt: havermout met een handvol amandelen en een lepel zonnebloempitten. Of een gekookt ei op volkorenbrood. Lunch: volkorenbrood met kaas en avocado, of een salade met tempeh en een gekookt ei. Tussendoor: een handje walnoten of pecannoten. Avondeten: geroosterde zoete aardappel met champignons, of zalm met groente. Eventueel een lepel voedingsgistvlokken eroverheen. Je ziet dat dit geen bijzondere boodschappenlijst vraagt. Dat is precies het punt. Samengevat Biotine komt uit de optelsom van je dag: eidooier, noten, zaden, volkoren producten, zoete aardappel, champignons, peulvruchten en gist. Kook je ei gewoon zoals je gewend bent, want verhitting maakt avidine onschadelijk. En zorg dat je vertering de rust krijgt om het werk te doen. In het volgende artikel gaan we naar de vraag waar ik eigenlijk het vaakst naar gevraagd word: hoeveel biotine heb je nu echt nodig, en wat moet je denken van die verpakkingen met duizenden microgrammen? Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat biotine in je lichaam doet Biotine per dag: hoeveel is gebruikelijk en waar je op let Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal
Learn more
Wat biotine in je lichaam doet
◷ 6 min leestijd Biotine is een van die vitamines die je vooral kent van de verpakking. Je ziet het staan op producten voor haar en nagels, meestal in indrukwekkend grote getallen, en daar blijft het voor de meeste mensen bij. Wat biotine nu eigenlijk doet in je lichaam, daar wordt zelden over verteld. Dat vind ik jammer, want het is een vitamine met een heel specifieke en eigenlijk vrij elegante taak. Ik neem je er graag in mee. Drie namen voor dezelfde stof Eerst even de verwarring wegnemen, want deze vitamine heeft meerdere namen. In Nederland spreken we van vitamine B8, internationaal wordt meestal B7 gebruikt, en van oudsher heette ze vitamine H. Die laatste is de leukste, want die H komt uit het Duits: Haar und Haut. Haar en huid. Toen deze vitamine werd ontdekt, viel op dat ze juist daar zichtbaar meedeed, en dat is haar naam een tijd blijven bepalen. Inmiddels weten we dat haar werkterrein een stuk breder ligt, en dat het effect op haar en huid eigenlijk een gevolg is van iets wat veel dieper in je stofwisseling gebeurt. De koerier die een bouwsteen aflevert Nu het mechanisme. Biotine is een co-enzym, en dat betekent dat ze met een enzym samenwerkt om een klus te klaren die het enzym alleen niet kan. De klus in kwestie is heel precies. Er is een groepje enzymen in je lichaam dat als taak heeft om een klein koolstofdeeltje toe te voegen aan een molecuul. Zo'n toevoeging klinkt onbeduidend, maar het is vaak de stap waardoor een molecuul ineens iets heel anders kan. Die enzymen heten carboxylases, en er zijn er vijf die zonder biotine simpelweg niet werken. Je moet je biotine voorstellen als een koerier die met een pakketje op zijn rug naar het enzym loopt, het pakketje afgeeft, en dat het enzym dat pakketje vervolgens op de juiste plek vastzet. Geen koerier, geen pakketje, geen reactie. Zo simpel is het. En dat is meteen het antwoord op de vraag waarom biotine zo breed meedoet. Die vijf enzymen zitten namelijk op sleutelposities in je stofwisseling. Waar die vijf enzymen voor zorgen Ik loop ze langs in gewone taal, want dan zie je meteen het plaatje. Vetzuren maken. Je lichaam maakt zelf vetten aan, en biotine staat aan het begin van die productielijn. Dit is het stuk dat direct raakt aan je huid, en daar kom ik zo op terug. Glucose maken als dat nodig is. Als je een tijd niet eet, moet je lichaam zelf bloedsuiker kunnen aanmaken uit andere bouwstoffen. Dat proces heet gluconeogenese en biotine doet daar mee. Aminozuren afbreken. Eiwitten uit je voeding worden afgebroken tot aminozuren, en een deel daarvan wordt verder verwerkt in stappen waar biotine bij nodig is. Energie vrijmaken uit je eten. Biotine doet mee in de kringloop waarin je uiteindelijk energie wint uit wat je hebt gegeten. Zie je wat hier gebeurt? Biotine zit precies op de kruispunten waar vetten, suikers en eiwitten bij elkaar komen. Het is een schakelaar op een druk punt. En dan de link met je huid en je haar Nu wordt duidelijk waarom die oude naam vitamine H zo bleef hangen. Je huid heeft aan de buitenkant een beschermlaag die ik graag vergelijk met een muurtje van bakstenen met specie ertussen. De huidcellen zijn de stenen, en de vetten daartussen zijn de specie. Zolang dat muurtje netjes dicht zit, houdt je huid haar vocht vast en blijft er van buiten minder ongewenst binnenkomen. Die specie is opgebouwd uit vetten die je lichaam zelf aanmaakt. En die aanmaak begint bij een van die vijf enzymen waar biotine de koerier voor speelt. Zo loopt de lijn van een klein vitaminemolecuul naar de stevigheid van je huidbarrière. Voor je haar geldt iets vergelijkbaars. Een haar bestaat grotendeels uit keratine, een eiwit, en de aanmaak daarvan vraagt om aminozuren en om een soepel lopende stofwisseling eromheen. Ook daar zit biotine in het proces. Wat ik daar altijd bij zeg: dit betekent niet dat je huid of je haar een kwestie van één vitamine is. Verre van. Het betekent dat biotine een van de meewerkers is op een productielijn waar nog veel meer stoffen aan meedoen. Meer dan alleen co-enzym Er is nog een kant van biotine die pas de laatste decennia goed in beeld is gekomen, en die vind ik fascinerend. Naast het koerierswerk blijkt biotine ook een regelende rol te hebben. Het doet mee in celsignalering, bij het kopiëren van DNA en bij het aflezen van genen. Inmiddels zijn er zo'n tweeduizend genen geïdentificeerd waarvan de activiteit met biotine samenhangt, waaronder genen die met je suiker- en vetstofwisseling en met je afweer te maken hebben. Dat is een heel ander soort taak dan pakketjes bezorgen. Dat is meebeslissen over wat er wanneer wordt aangezet. Je lichaam is er zuinig op Tot slot iets praktisch dat het hele plaatje nuanceert. Biotine wordt in je lichaam voor een groot deel hergebruikt. Nadat een enzym klaar is met zijn werk, wordt de biotine er weer afgehaald en opnieuw ingezet. Er is een speciaal enzym dat dat regelt. Een volwassene draagt naar schatting ongeveer één milligram biotine bij zich. Dat is bijna niets, en het is genoeg omdat het steeds opnieuw rondgaat. Daar komt bij dat de bacteriën in je dikke darm zelf ook wat biotine maken, al is de bijdrage daarvan aan het totaal vermoedelijk klein. Dit is belangrijk om te weten, want het zet de enorme getallen die je op sommige verpakkingen ziet staan in een ander licht. Daar gaat het derde artikel van deze reeks over. Wat ik hiervan meeneem Biotine is een koerier voor vijf enzymen die op kruispunten in je stofwisseling zitten: bij het maken van vetten, bij het aanmaken van glucose, bij het verwerken van aminozuren en bij het vrijmaken van energie. Daarnaast doet ze mee in het aansturen van genen. De verbinding met je huid en je haar loopt via die vetproductie en via je eiwitstofwisseling. In het volgende artikel kijken we naar waar biotine in zit, en naar een klassiek verhaal over rauw eiwit dat je waarschijnlijk niet kent. Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Waar zit biotine in? De bronnen op je bord Biotine per dag: hoeveel is gebruikelijk en waar je op let Biotine aanvullen: waarom de verhouding meer zegt dan het getal
Learn more
Sterk, gezond haar: zo verzorg je het van binnenuit én van buitenaf
◷ 5 min leestijdJe kent dat wel: je haar voelt droog aan, het pluist alle kanten op, of het mist gewoon die glans die je zo graag wilt. Heel veel vrouwen lopen hier tegenaan, en wat ik dan altijd wil meegeven is dat mooi haar eigenlijk van twee kanten komt. Van buitenaf, met goede verzorging, en van binnenuit, met de juiste bouwstenen. Als je alleen aan de buitenkant sleutelt, mis je best wel een belangrijk stuk. Ik neem je even mee in hoe die twee samenwerken, zodat je precies weet waar je op kunt letten. Wat er eigenlijk met je haar gebeurt Je haar krijgt elke dag van alles te verduren: warmte van je föhn, de zon, hard water en styling. Daardoor kan de buitenste laag van je haar, de schubbenlaag, wat ruwer worden. En als die laag ruw staat, weerkaatst het licht er minder mooi op, waardoor je haar dof of pluizig oogt. Tegelijk wordt er vanuit je hoofdhuid steeds nieuw haar aangemaakt, en juist dáárvoor heeft je lichaam voedingsstoffen nodig. Die twee kanten, de buitenkant die je verzorgt en de binnenkant die je voedt, bepalen samen hoe je haar eruitziet en aanvoelt. Ik zie vaak dat mensen heel veel aandacht aan die buitenkant geven en de binnenkant een beetje vergeten, terwijl daar eigenlijk de basis ligt. Als je die twee combineert, help je jezelf het meest. Je hoofdhuid: daar begint het Voordat we naar oliën en voeding gaan, nog even iets belangrijks: je haar begint bij je hoofdhuid. Een rustige, gezonde hoofdhuid is de plek waar nieuw haar ontstaat, dus het is fijn om daar een beetje lief voor te zijn. Was je haar niet te heet, wees zacht met stevig droogwrijven, en geef je hoofdhuid af en toe gewoon even rust. Kleine dingetjes, maar ze tellen op. En ga je haar kammen of borstelen, doe dat dan rustig en van onder naar boven, zodat je klitten losmaakt zonder onnodig te trekken. Van buitenaf: verzorgen en beschermen Aan de buitenkant kun je je haar gewoon een handje helpen. Een pure, koudgeperste olie is daar heel fijn voor. Arganolie is licht en voedend en trekt snel in, waardoor je haar zachter aanvoelt en er weer wat glans op komt. Castorolie is wat rijker en wordt van oudsher gebruikt voor de verzorging van je haar, en trouwens ook van je wenkbrauwen en wimpers. Je hebt er echt maar een paar druppels van nodig. Warm ze even tussen je handen en verdeel ze door de lengtes en de punten, en houd het rustig aan bij je hoofdhuid. Kam je haar daarna zachtjes door met een fijne kam, dan verdeel je de olie mooi over je haar en voorkom je dat je onnodig trekt aan natte, kwetsbare haren. Zo'n klein ritueeltje een paar keer per week, bijvoorbeeld als een verzorgend masker vóór het wassen, doet eigenlijk best veel voor hoe je haar aanvoelt. Van binnenuit: de bouwstenen voor je haar En dan die andere helft, die zo vaak vergeten wordt. Nieuw, sterk haar heeft voedingsstoffen nodig, en een paar daarvan doen er echt toe. Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar. Zink houdt je haar sterk. En selenium draagt óók bij aan het behoud van normaal haar. Deze stoffen werken als een soort cofactoren, meewerkers die je lichaam nodig heeft om zijn werk goed te doen. Ze zitten van nature in een gevarieerd voedingspatroon, denk aan eieren, noten, zaden, vis, volkoren producten en groene groenten. Eet je daar wat weinig van, of vraagt je lichaam in een bepaalde fase gewoon wat meer, dan is het best de moeite waard om er bewust wat meer aandacht aan te geven. Want hoe goed je je haar aan de buitenkant ook verzorgt, de kwaliteit van je nieuwe haar wordt van binnenuit gelegd. Nog één ding wat ik je graag meegeef: haar groeit langzaam, dus geef het rustig de tijd. Dit is geen kwestie van een paar dagen, maar van je haar structureel de goede bouwstenen blijven geven. Ik zeg altijd: geef je lichaam waar het mee kan werken, en dan doet het zelf het mooiste werk. Welke olie past bij jou? Twijfel je tussen argan en castor? Heel kort: arganolie is licht en trekt snel in, waardoor het fijn is voor bijna elk haartype, ook als je haar snel plat of wat vetter aanvoelt. Castorolie is rijker en dikker, dus heerlijk voor droger, poreuzer of krullend haar dat wel wat extra voeding kan gebruiken. Je kunt ze ook prima combineren: een paar druppels castor in de punten voor de voeding, en argan over de lengtes voor de glans. En de rijpere huid dan? Ook daar zijn deze twee fijn voor, want zowel argan als castor worden gewaardeerd om hun verzorgende werking op een wat drogere, rijpere huid. Zo werkt een fles dus eigenlijk voor je haar én je huid. Drie gewoontes waar je haar blij van wordt Föhn en stijltang niet te heet, en gebruik een hittebescherming. Kam rustig en van onder naar boven, zeker als je haar nog nat en kwetsbaar is. Geef je haar van binnenuit elke dag de bouwstenen die het nodig heeft, naast je verzorging van buitenaf. Zo pak je het samen aan bij ScKIN Wil je je haar van twee kanten ondersteunen, dan is het fijn om binnen en buiten te combineren. Voor de buitenkant hebben we onze pure Argan Olie en Castor Olie, samen met de ScKIN Haarkam om alles mooi te verdelen. Voor de binnenkant kijk je naar biotine, zink en selenium, die je onder andere vindt in Control+ en Collagen+. Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en normale nagels, en zink houdt je haar sterk. Alles bij elkaar vind je in onze collectie Haar en nagels. Weet je niet goed wat bij jou past? Vraag het ons gerust, we helpen je heel graag verder. Een hele fijne dag. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerd voedingspatroon.
Learn more
Hoe voeding, slaap en prikkelverwerking invloed hebben op haaruitval
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel nam ik je mee in het idee dat haaruitval vaak een signaal is van iets wat verderop in je lichaam speelt. In dit artikel gaan we naar de drie dingen die je daar zelf het meest aan kunt bijsturen: je voeding, je slaap en de manier waarop je met prikkels en spanning omgaat. Dit zijn precies de plekken waar ik in de praktijk de meeste winst zie. Je haar wordt gebouwd van wat je eet Laten we bij het bord beginnen, want daar ligt de basis. Je haar bestaat voor een groot deel uit keratine, en dat is een eiwit. Om daar iets stevigs van te bouwen, heeft je lichaam eiwit uit je voeding nodig. Krijg je daar een tijd weinig van binnen, bijvoorbeeld omdat je druk bent en vaak een snelle hap eet, dan is er eenvoudigweg minder bouwmateriaal beschikbaar. Ik zie het vaak bij vrouwen die net wat bewuster zijn gaan eten en daarbij per ongeluk hun eiwit hebben laten versloffen. Een ontbijt van alleen fruit, een lunch van een salade zonder iets stevigs erbij, en pas 's avonds echt een maaltijd. Je hoeft daar niet ingewikkeld over te doen. Een ei bij je ontbijt, wat noten of zaden, vis, peulvruchten, een stuk kip of wat kwark. Zorg dat er bij elke maaltijd iets eiwitrijks op je bord ligt. De meewerkers die je haar mogelijk maken Met alleen eiwit ben je er niet. Om dat eiwit om te zetten in stevig haar heeft je lichaam een aantal meewerkers nodig, en dat zijn de vitaminen en mineralen. Ik noem ze graag de cofactoren: ze doen zelf niet het zware werk, maar zonder hen loopt het proces vast. Een paar daarvan zijn voor je haar extra interessant. Biotine haal je uit ei, noten en volkoren producten. Zink zit in vlees, schaaldieren, noten en zaden. En selenium vind je bijvoorbeeld in paranoten, vis en eieren. Wat opvalt is dat deze meewerkers uit heel verschillende hoeken van je voeding komen. Eén product dekt ze nooit allemaal. Dat is precies waarom variatie geen modewoord is, maar gewoon praktisch. Datzelfde geldt voor ijzer, dat je haalt uit rood vlees, peulvruchten en donkergroene groente. Je neemt ijzer uit plantaardige bron beter op als je er iets met vitamine C bij eet, zoals een stuk paprika of wat citrusfruit. Zo'n kleine combinatie maakt in de praktijk best een verschil. En dan is er nog iets belangrijks: het gaat niet alleen om wat je binnenkrijgt, maar ook om wat je lichaam ervan opneemt. Twee vrouwen kunnen precies hetzelfde eten en er toch verschillend van profiteren, afhankelijk van hoe hun vertering loopt. In het volgende artikel ga ik daarop door, maar houd het nu alvast in je achterhoofd: gevarieerd eten is stap één, het goed opnemen is stap twee. Vergeet je vocht niet Nog zoiets kleins dat vaak wordt overgeslagen: voldoende drinken. Je haarwortels zitten in een goed doorbloede omgeving, en die doorbloeding heeft baat bij genoeg vocht. Zet een fles water op je bureau en drink een glas bij elke maaltijd. Het is een van de makkelijkste basisdingen die je kunt doen, en juist daarom vergeten we het zo vaak. Houd je bloedsuiker gelijkmatig Er is nog iets aan je voeding dat meespeelt, en dat wordt vaak vergeten: de gelijkmatigheid ervan. Als je ontbijt uit alleen snelle koolhydraten bestaat, krijg je een piek in je bloedsuiker en daarna een dip. En dat patroon herhaalt zich de hele dag. Voor je lichaam is zo'n achtbaan een vorm van spanning, en we hebben net gezien dat spanning ten koste gaat van de opbouw. De oplossing is gelukkig eenvoudig. Combineer je koolhydraten steeds met wat eiwit en vezels. Yoghurt met noten, volkorenbrood met ei, een stuk fruit samen met een handvol walnoten. Je energie blijft dan gelijkmatiger, en dat merkt je hele lichaam, tot in je haarwortels aan toe. De nacht is je hersteltijd Dan je slaap, want die is minstens zo belangrijk als je bord. In de nacht schakelt je lichaam over van doen naar herstellen. Het ruimt op, repareert en bouwt op. Je haarwortels horen bij dat opbouwende werk, en dat gebeurt vooral als je in rust bent. Slaap je structureel kort of onrustig, dan krijgt dat herstel minder ruimte. Je merkt dat niet na één korte nacht, maar wel na een paar weken van weinig. Ik zeg altijd: slaap is geen luxe, het is de tijd waarin het echte werk gebeurt. Je hoeft daarvoor geen perfecte slaper te worden. Vaak helpt het al om rond dezelfde tijd naar bed te gaan en op te staan, ook in het weekend. En om je scherm het laatste half uur weg te leggen, zodat je hoofd tot rust komt. Regelmaat werkt hierin beter dan af en toe een lange nacht inhalen. Hoe je met prikkels omgaat Het derde stuk is misschien wel het lastigste om te pakken, en tegelijk het belangrijkste: de manier waarop je met prikkels en spanning omgaat. We leven in een tijd waarin er de hele dag iets op ons afkomt, van berichten tot deadlines tot een telefoon die blijft piepen. Je lichaam maakt eigenlijk weinig onderscheid tussen al die kleine prikkels en echte spanning. Het blijft in een lichte staat van paraatheid. En in die staat van paraatheid gaat de aandacht naar overleven, niet naar opbouwen. Hoe langer dat duurt, hoe meer de opbouwende processen op een lager pitje komen te staan. Je haar hoort daar zoals gezegd bij. Wat hierin helpt, is niet één grote ingreep, maar een paar momenten van rust die je echt vasthoudt. Een korte wandeling zonder telefoon. Een paar minuten rustig ademhalen voordat je aan iets nieuws begint. Even helemaal niets, zonder scherm. Je hoeft er geen uur voor vrij te maken; het gaat om de regelmaat waarmee je je lichaam laat merken dat het even mag zakken. Begin klein en houd het vast Als je dit alles zo leest, lijkt het misschien veel. Mijn tip is dan ook: begin niet met alles tegelijk. Kies twee of drie dingen uit dit artikel en houd die een paar weken vol. Zorg dat er eiwit bij elke maaltijd ligt, ga wat eerder naar bed, bouw één rustmoment in. Dat is behapbaar, en juist dat volhouden maakt het verschil. Geef het ook tijd. Je haar groeit langzaam, en wat je nu aan je voeding en je rust verandert, zie je pas een tijd later terug. Dat vraagt geduld, maar het is wel hoe het werkt. In het volgende artikel ga ik een laag dieper, naar de samenhang tussen je haar, je immuunsysteem, je hormonen en je spijsvertering. Want als je begrijpt waaróm die met elkaar te maken hebben, wordt het een stuk makkelijker om vol te houden. Lees ook Hoe haaruitval vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit Hoe haaruitval samenhangt met je immuunsysteem, hormonen en darmen Welke bouwstoffen horen bij sterk, vol haar en waar je ze vindt
Learn more
Hoe haaruitval samenhangt met je immuunsysteem, hormonen en darmen
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat haaruitval kan betekenen en wat je er zelf praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar de samenhang. Want dit is waar het vak van de kPNI over gaat: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen met elkaar praten. En je haar praat mee. Alles hangt met alles samen We zijn gewend om ons lichaam op te delen in stukjes. De huid bij de dermatoloog, de darmen bij de maag-darmarts, de hormonen weer ergens anders. Maar zo werkt je lichaam eigenlijk niet. Het is één geheel, waarin systemen voortdurend met elkaar in gesprek zijn. Je haarwortel staat aan het einde van heel veel van die gesprekken te luisteren, en past zich aan wat er gezegd wordt. Daarom kun je aan je haar vaak iets aflezen over hoe het met de rest gaat. Ik loop in dit artikel drie van die verbindingen langs: je immuunsysteem, je hormonen en je spijsvertering. Je immuunsysteem doet de hele dag zijn werk Je afweer is er niet alleen voor als je ziek wordt. Het is de hele dag door bezig met opruimen, herstellen en beoordelen wat er langskomt. Dat kost energie, en het vraagt bouwstoffen. Als dat systeem langere tijd extra druk is, bijvoorbeeld in een periode van veel spanning of weinig slaap, dan gaat een deel van die energie naar de bewaking, en niet naar de opbouw. En daar zit je haar weer in de rij die net wat verder naar achteren staat. Het is geen defect, het is je lichaam dat prioriteiten stelt. Zodra de belasting een tijd hoger is dan het herstel, kan die balans doorslaan, en dat kan zich onder andere aan je haar laten zien. Wat ik vrouwen vaak zie herkennen, is dat hun haar juist begint op te spelen ná een periode van ziekzijn of veel spanning, niet tijdens. Dat klopt met dit verhaal. Op het moment zelf zet je lichaam alles op de bewaking, en pas als de rust terugkeert, wordt zichtbaar wat er in die drukke tijd is blijven liggen. Ook dat is die vertraagde spiegel waar ik het eerder over had. Hormonen zijn de dirigent Het tweede stuk zijn je hormonen, en die spelen bij haar een grote rol. Je moet je hormonen voorstellen als een dirigent die het tempo van heel veel processen aangeeft. Als de dirigent uit de maat raakt, merk je dat op allerlei plekken tegelijk. Je schildklier is daarin een sleutelspeler. Die verdeelt eigenlijk de energie over je lichaam. Loopt de schildklier wat trager, dan gaat je hele systeem in een lagere versnelling, en je haar merkt dat als een van de eerste. Vandaar dat ik bij haar altijd ook naar dat bredere plaatje kijk. Daarnaast zijn er de natuurlijke schommelingen die bij vrouwen horen: rond je cyclus, in de maanden na een zwangerschap en in de overgang. Veel vrouwen zien juist in die fases meer haar uitvallen. Dat is een heel normaal en herkenbaar patroon, en het helpt enorm om te weten dat het erbij hoort en meestal weer omslaat. Ik merk dat het vrouwen rust geeft als ze dit patroon leren herkennen. Zodra je weet dat een bepaalde fase erbij hoort, ga je er anders mee om dan wanneer je denkt dat er iets grondig mis is. En die rust is op zichzelf al waardevol, want spanning over je haar houdt de spanning in je lichaam juist in stand. Ook spanning speelt hierin mee, want je stresshormonen en je overige hormonen zijn nauw met elkaar verweven. In een drukke periode gebruikt je lichaam veel van de bouwsteen progesteron om het stresshormoon cortisol te maken. Daardoor blijft er van dat progesteron minder over voor het gewone werk, en dat merk je op meerdere plekken. Het is een van de redenen dat een pittige tijd zich later in je haar kan laten zien. Je darmen bepalen wat er echt binnenkomt En dan het derde stuk, dat binnen de kPNI veel aandacht krijgt: je spijsvertering. Want je kunt nog zo goed eten, als je vertering niet soepel loopt, haalt je lichaam er minder uit dan erin zit. Het gaat er dus niet alleen om wat je eet, maar om wat je daadwerkelijk opneemt. Neem eiwit, de bouwsteen van je haar. Om dat goed af te breken en op te nemen heb je voldoende maagzuur en de juiste verteringsstoffen nodig. Loopt dat niet lekker, dan blijft een deel van dat waardevolle materiaal onbenut. Ik kijk daarom in de praktijk altijd of de vertering zelf wel op orde is voordat ik verder ga. Er is nog een verbinding die ik hier wil noemen. Als de darmwand wat doorlaatbaarder wordt, bijvoorbeeld door langdurige spanning of eenzijdige voeding, dan komen er stofjes in je bloedbaan die daar eigenlijk niet horen. Je immuunsysteem reageert daarop met een lichte, sluimerende ontsteking, en je lever moet harder werken om alles op te ruimen. In mijn vak weten we dat zo'n overbelaste lever zich onder andere aan het haar en de hoofdhuid kan laten zien. Zo is de cirkel weer rond: darm, afweer, lever en haar, allemaal met elkaar verbonden. Wat hierin praktisch helpt, is aandacht voor rust rond je maaltijden en voor voldoende vezels uit groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten. Die vezels voeden je darmwand en houden je vertering in beweging. Het is geen los advies voor je darmen alleen, het raakt je hele systeem, tot in je haar aan toe. De bouwstoffen die overal meedoen Wat al deze systemen gemeen hebben, is dat ze bouwstoffen nodig hebben om hun werk te doen. Vitaminen en mineralen draaien overal in mee als meewerkers, als kleine schakels in de keten. En een aantal daarvan komt telkens terug als het om haar gaat. Zo doet zink mee aan een normale celdeling, en dat is precies het proces waarmee je haarwortels zich continu vernieuwen.1 Ook biotine en selenium hebben een erkende rol als het om het behoud van normaal haar gaat.1 Dat zijn geen wondermiddelen, het zijn gewone meewerkers die hun werk doen zolang je ze aanlevert. Waar je ze precies uithaalt, en hoe je daar praktisch voor zorgt, dat is het onderwerp van het laatste artikel. Waarom je dit samen moet bekijken Als je alleen naar je haar kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je voeding kijkt, ook. Het verschil zit juist in de combinatie: je haar van buiten rustig verzorgen, je leefstijl zo inrichten dat je lichaam ruimte krijgt om op te bouwen, en van binnenuit zorgen voor een brede basis aan bouwstoffen. In het volgende artikel laat ik zien welke stoffen daarbij horen en waar je ze vindt. 1 Zink draagt bij aan een normale celdeling; biotine en selenium dragen bij aan het behoud van normaal haar. Lees ook Hoe haaruitval vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit Hoe voeding, slaap en prikkelverwerking invloed hebben op haaruitval Welke bouwstoffen horen bij sterk, vol haar en waar je ze vindt
Learn more
Welke bouwstoffen horen bij sterk, vol haar en waar je ze vindt
◷ 6 min leestijd In deze reeks keken we naar wat haaruitval kan betekenen, wat je er zelf aan kunt doen, en hoe je haar samenhangt met de rest van je lichaam. In dit laatste artikel breng ik het samen op één vraag: welke bouwstoffen horen bij sterk, vol haar, en waar vind je ze? Even samenvatten wat we zijn tegengekomen In de eerste drie artikelen kwamen een paar stoffen steeds terug. Ik zet ze even op een rij, zodat je het overzicht hebt. Om te beginnen eiwit, de bouwsteen waar je haar letterlijk van gemaakt is. Daarnaast een aantal meewerkers, de vitaminen en mineralen die het bouwen mogelijk maken: biotine, zink en selenium kwamen daarbij het vaakst voorbij. En ten slotte ijzer, dat je via je voeding binnenkrijgt en dat meedoet in het bredere plaatje. Deze stoffen doen hun werk als een team, als schakels in dezelfde keten. De bouwstoffen, en waar je ze vindt Laat ik ze een voor een langslopen, zodat je weet waar je in je dagelijkse eten op kunt letten. Eiwit is de basis, want je haar is er letterlijk van gemaakt. Je vindt het in vlees, vis, ei, zuivel en peulvruchten. Probeer bij elke maaltijd iets eiwitrijks op je bord te leggen; dat is belangrijker dan één keer per dag een grote portie. Biotine is een van de meewerkers die in deze reeks steeds terugkwam. Je haalt het uit ei, noten, zaden en volkoren producten. Het hoort bij de kleine schakels die het bouwen van haar mogelijk maken. Zink vind je in vlees, schaaldieren, noten en zaden. Het doet in je lichaam op heel veel plekken mee, onder andere in de celdeling waarmee je haarwortels zich vernieuwen. Selenium zit in paranoten, vis en eieren. Een paar paranoten per dag leveren er al een mooie hoeveelheid van; je hoeft er echt geen handenvol van te eten. IJzer, ten slotte, haal je uit rood vlees, peulvruchten en donkergroene groente. Eet je vooral plantaardig, combineer het dan met iets met vitamine C, zoals paprika of citrusfruit, zodat je lichaam het beter opneemt. Waarom een brede basis prettiger werkt dan één losse stof In de praktijk zie ik dat vrouwen soms heel gericht één stof gaan nemen, omdat ze daar iets over gelezen hebben. Dat kan zinvol zijn, maar vaker is het handiger om te zorgen voor een brede basis. Je lichaam werkt namelijk niet met losse stoffen, maar met processen waarin veel stoffen tegelijk meedoen. Ontbreekt er ergens een schakel, dan stokt het proces, hoeveel je van dat ene ook neemt. Die brede basis leg je in de eerste plaats met je voeding. Biotine haal je uit ei, noten en volkoren producten. Zink zit in vlees, schaaldieren, noten en zaden. Selenium vind je in paranoten, vis en eieren. En eiwit krijg je binnen via vlees, vis, ei, peulvruchten en zuivel. Hoe gevarieerder je eet, hoe breder het aanbod aan meewerkers. Merk je dat dat er in drukke periodes bij inschiet, dan kan een aanvulling praktisch zijn. Geen vervanging van goed eten, maar een manier om je basis breed te houden op de dagen dat het minder lukt. Zo'n aanvulling is trouwens nooit een vervanging voor de rest van het verhaal uit deze reeks. Je haar heeft nog steeds baat bij rust, bij genoeg slaap en bij een vertering die soepel loopt. Een brede basis van binnenuit werkt het best als hij samenvalt met een leefstijl die je lichaam ruimte geeft. Zie het als twee handen die samenwerken. Geef het de tijd van een hele groeicyclus Iets wat ik vrouwen echt op het hart wil drukken: haar werkt traag. Een haartje groeit ongeveer een centimeter per maand, en wat je nu aan je voeding en je rust verandert, zie je pas een aantal maanden later terug in nieuw, steviger aangroeiend haar. Dat vraagt geduld, en het vraagt dat je niet na twee weken al conclusies trekt. Juist daarom is een brede, rustige basis prettiger dan telkens iets nieuws proberen. Als je elke paar weken van aanpak wisselt, geef je niets de kans om zijn werk te doen. Kies een lijn, houd die vast, en beoordeel pas na een aantal maanden. De ScKIN Hair Bundle Binnen de ScKIN-lijn hebben we die gedachte vertaald naar de Hair Bundle. Dat is een set van drie bestaande producten: Control+, Vitamine B12+ en Omega+. De bouwstoffen die in deze reeks steeds terugkwamen, vind je in Control+. Daar zitten biotine, zink en selenium in. Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en houdt je haar sterk.1 Zink houdt je haar sterk en doet daarnaast mee aan een normale celdeling, het proces waarmee je haarwortels zich continu vernieuwen.2 En selenium draagt bij aan het behoud van normaal haar.3 Dat zijn de erkende bijdragen, en ze horen elk bij de stof zelf. De twee andere producten in de bundel hebben hun eigen rol, los van je haar. Vitamine B12+ draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid.4 En Omega+ levert EPA en DHA, die bijdragen tot de normale werking van het hart.5 Ze zitten in de bundel omdat ze samen een brede basis onder je dag leggen, en ze doen dus iets anders dan de bouwstoffen voor je haar. Zie de bundel als een brede basis naast alles wat je met je voeding, je rust en je verzorging doet. Geen vervanging van goed eten, wel een manier om je basis breed te houden in de periodes waarin dat lastiger lukt. Bekijk de Hair Bundle Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: je haar vertelt je iets over hoe het van binnen gaat, en juist daar valt de meeste winst te halen. Zorg voor genoeg eiwit, een brede basis aan meewerkers, voldoende rust en een vertering die soepel loopt. En geef het vooral tijd, want je haar groeit langzaam en verandert in maanden, niet in dagen. Kies een paar dingen uit deze artikelen, houd ze een aantal weken vol, en kijk dan pas terug. Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, maar het is wel hoe het echt werkt. 1 Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en houdt je haar sterk. 2 Zink houdt je haar sterk en draagt bij aan een normale celdeling. 3 Selenium draagt bij aan het behoud van normaal haar. 4 Vitamine B12 draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid. 5 EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook Hoe haaruitval vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit Hoe voeding, slaap en prikkelverwerking invloed hebben op haaruitval Hoe haaruitval samenhangt met je immuunsysteem, hormonen en darmen
Learn more
Hoe haaruitval vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit
◷ 6 min leestijd Je kent het misschien wel. Je borstel zit voller dan anders, of je ziet meer haren in de doucheput dan je fijn vindt. En je eerste gedachte gaat meestal naar je haar zelf: ligt het aan mijn shampoo, aan het verven, aan het föhnen. Heel begrijpelijk, want dat is het deel dat je ziet en aanraakt. Wat ik vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI steeds terugzie, is dat haar bijna nooit op zichzelf staat. Je haar is eigenlijk een van de eerste plekken waar je lichaam laat zien dat er ergens anders iets speelt. En dat klinkt misschien zorgelijk, maar het is juist goed nieuws. Want als haaruitval een signaal is, dan valt er ook iets aan de bron te doen. Verliezen we niet allemaal haar? Laat ik beginnen met iets geruststellends. Haar verliezen is voor een deel doodnormaal. Ieder haartje op je hoofd doorloopt een eigen ritme van groeien, rusten en loslaten, en dat betekent dat je elke dag een aantal haren kwijtraakt zonder dat er iets aan de hand is. Het valt je pas op als het er meer worden dan je gewend bent, of als het langer aanhoudt. En juist die verandering is het interessante. Als je van de ene op de andere periode meer haar ziet in je borstel of op je kussen, dan is er meestal iets in je situatie veranderd. Vaak niet aan je haar zelf, maar aan de omstandigheden eromheen. Dat is precies waar dit artikel over gaat. Waarom je haar zo'n goede boodschapper is Om te snappen waarom haar zoveel vertelt, helpt het om te weten hoe hard het werkt. Je haarwortels horen bij de drukste plekken van je lichaam. Ze delen zich continu, dag en nacht, en bouwen aan iets wat voor je overleven eigenlijk niet strikt nodig is. En dat laatste is precies het punt. Je lichaam is een meester in het stellen van prioriteiten. Als er ergens spanning zit, in de vorm van drukte, weinig rust of een periode van weinig bouwstoffen, dan gaat de energie eerst naar je hart, je hersenen en je organen. Naar de dingen die je echt nodig hebt om door te gaan. Je haar staat in die rij een stuk verder naar achteren. Ik zeg altijd: je haar is een soort luxe voor je lichaam. Zodra het even schakelen wordt, is het een van de eerste dingen die op een lager pitje gaat. Daarom merk je in een pittige periode vaak pas weken later iets aan je haar. Het is een vertraagde spiegel van hoe het een tijd daarvoor met je ging. Je haar is opgebouwd uit materiaal dat je aanlevert Je haar bestaat voor een groot deel uit keratine, en dat is een eiwit. Je moet je dat voorstellen als een bouwwerk: om er iets stevigs van te maken, heeft je lichaam stenen nodig, en die stenen zijn de eiwitten uit je voeding. Krijg je daar een tijd weinig van binnen, dan is er simpelweg minder om mee te bouwen. Maar met alleen stenen ben je er niet. Om die stenen op de goede plek te krijgen en het bouwwerk overeind te houden, heb je een soort werklieden nodig. In je lichaam zijn dat de vitaminen en mineralen. Ze doen zelf niet het zware werk, maar zonder hen loopt de hele bouw vast. Ze werken mee als cofactoren, als kleine schakels in een keten. En als er ergens een schakel ontbreekt, dan stokt het proces, hoeveel eiwit je ook binnenkrijgt. Een paar van die meewerkers kom je in deze reeks nog vaker tegen, omdat ze een erkende rol hebben als het om haar gaat. Denk aan biotine, aan zink en aan selenium. Ik ga er in het laatste artikel dieper op in, maar het is goed om ze nu alvast een keer gehoord te hebben. Vier dingen die van binnenuit meespelen In de praktijk zie ik grofweg vier dingen die keer op keer terugkomen zodra iemand meer haar verliest dan ze prettig vindt. Ik loop ze kort langs, want in de volgende artikelen werk ik ze verder uit. Een periode van veel spanning Langdurige spanning zet je lichaam in de overlevingsstand. En in die stand gaat de energie naar overleven, niet naar opbouwen. Je haar hoort bij dat opbouwen. Heel veel vrouwen herkennen dat ze een paar maanden na een drukke of emotionele tijd ineens meer haar zien uitvallen. Dat is geen toeval, dat is die vertraagde spiegel. Wat er op je bord ligt Je haar wordt gemaakt van wat je eet. Een tijd van veel snelle happen, weinig groente en weinig eiwit geeft je lichaam eenvoudigweg minder om mee te werken. Het gaat hier niet om streng of ingewikkeld eten, maar om genoeg en gevarieerd. Je hormonen en je schildklier Je schildklier is een soort dirigent van je energieverdeling. Als die wat trager loopt, merk je dat op allerlei plekken, en je haar is daar een van. Ook de schommelingen rond je cyclus, na een zwangerschap of in de overgang spelen hierin mee. Dat is een heel normaal en herkenbaar patroon. Je vertering en opname Je kunt gezond eten en toch weinig binnenkrijgen als je vertering niet soepel loopt. Want het gaat er niet alleen om wat je eet, maar ook om wat je lichaam er daadwerkelijk uithaalt. Vandaar dat ik altijd ook naar de spijsvertering kijk. In het derde artikel ga ik daarop door. Waarom alleen naar je haar kijken te weinig is De belangrijkste boodschap van dit eerste artikel is eigenlijk heel eenvoudig. Als je meer haar verliest dan je fijn vindt, kijk dan niet alleen naar wat je erop doet. Je verzorging is een deel van het verhaal, en zeker geen onbelangrijk deel. De andere helft zit van binnen: in hoe je leeft, hoe je slaapt, hoe je eet en hoe je met spanning omgaat. En dat is eigenlijk geruststellend. Want aan bijna al die dingen kun je zelf iets doen, en meestal met kleinere stappen dan je denkt. Je hebt geen ingewikkeld plan nodig om te beginnen, gewoon een beetje inzicht in waar het vandaan komt. In het volgende artikel neem ik je mee in drie van die dingen die je zelf in de hand hebt: je voeding, je slaap en de manier waarop je met prikkels en spanning omgaat. Want juist daar zit vaak de meeste winst. Lees ook Hoe voeding, slaap en prikkelverwerking invloed hebben op haaruitval Hoe haaruitval samenhangt met je immuunsysteem, hormonen en darmen Welke bouwstoffen horen bij sterk, vol haar en waar je ze vindt
Learn more
