◷ 8 min leestijd
Je haar doet het jarenlang gewoon, en dan is er die periode dat het anders aanvoelt. Doffer dan je gewend was, droger in de lengtes, en de kam gaat er minder soepel doorheen. Je gebruikt dezelfde shampoo als altijd, je doet niets nieuws, en toch reageert je haar alsof je dat wel deed.
Wat ik vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI zo interessant vind aan haar, is dat het bijna nooit alleen een verzorgingsverhaal is. Het haar dat je in je handen houdt is namelijk het eindproduct van iets wat een paar millimeter dieper in je hoofdhuid gebeurt. Daarom loop ik in dit artikel allebei de kanten met je langs: wat er van binnenuit nodig is, en wat je aan de buitenkant doet.
Wat haar eigenlijk is
Laten we bij het begin beginnen, want dan wordt de rest een stuk logischer. Het haar dat je ziet, vastpakt en kamt is dood materiaal. Het bestaat uit keratine, een stevig eiwit, en het heeft geen bloedvaten, geen zenuwen en geen enkele manier om zichzelf te voeden. Alles wat die haarschacht is, is gemaakt op het moment dat hij uit je hoofdhuid kwam. Wat er daarna nog mee gebeurt, is behoud en verzorging.
Het levende deel zit eronder. In je hoofdhuid zitten ongeveer honderdduizend haarzakjes, en zo'n zakje is eigenlijk een piepklein orgaan dat dag en nacht bezig is met bouwen. Daar worden aminozuren aan elkaar geknoopt tot keratine, laag na laag, en dat wordt langzaam naar boven geduwd. Het is een van de plekken in je lichaam waar cellen zich het snelst delen. En dat betekent ook iets anders: het is een van de eerste plekken die meebeweegt als er elders in je lichaam iets speelt.
Je haar staat achteraan in de rij
Dit is het punt waar ik in mijn werk het vaakst op terugkom, want het verklaart zoveel. Je lichaam krijgt elke dag een bepaalde hoeveelheid bouwstoffen binnen en verdeelt die vervolgens over alles wat er moet gebeuren. Die verdeling is niet eerlijk, en dat is maar goed ook. Je hart, je hersenen, je afweer en je spieren gaan voor. Dat zijn de dingen waar je leven van afhangt.
Je moet het zien als een lopende band waar de spoedorders altijd voorrang krijgen. Is het rustig, dan komt alles langs en wordt ook het haar netjes afgemaakt. Wordt het druk, dan schuift precies datgene naar achteren wat je niet acuut nodig hebt om te overleven. Je haar hoort daarbij. Je kunt er prima mee leven als het een tijdje wat doffer is, en je lichaam weet dat.
Daarom zegt je haar vaak iets over de weken en maanden die achter je liggen, en niet over vandaag. Het groeit zo'n centimeter per maand, dus wat er nu uit je hoofdhuid komt, is gebouwd in een periode die al voorbij is. Dat maakt het een trage boodschapper, maar wel een eerlijke.
Wie de haarzakjes aanstuurt
Er is één systeem dat hier een grote vinger in de pap heeft, en dat is je schildklier. Schildklierhormoon bepaalt voor een flink deel het tempo waarop cellen werken, en het beïnvloedt rechtstreeks de functie van je haarzakjes. Gaat dat tempo omlaag, dan merk je dat aan je energie, aan je huid en dus ook aan je haar, dat droger en stugger gaat aanvoelen.
Daar zit een mechanisme achter dat ik graag uitleg, omdat het laat zien waarom drukke periodes zo doortikken. Je schildklier maakt vooral een soort voorraadvorm van het hormoon, T4. Dat is nog niet de actieve vorm. Elders in je lichaam wordt die voorraadvorm omgezet naar de werkzame variant, T3, en voor die omzetting is selenium nodig. Er bestaat ook een tweede route, naar een bijna identieke vorm die rT3 heet. Die lijkt zo sterk op de actieve variant dat hij op dezelfde plek aandokt, maar hij zet de cel niet aan. Je kunt het zien als een sleutel die wel in het slot past, maar niet draait. En voor die tweede route heeft je lichaam geen selenium nodig.
Wat je ziet is dat bij langdurige spanning en bij een afweersysteem dat veel te doen heeft, er meer van die tweede route gebruikt wordt. Dat is geen mankement, het is zuinigheid. Je lichaam knijpt op dat moment de kraan wat dicht op plekken die even kunnen wachten. Je haarzakjes horen daarbij.
De stoffen waar het om draait
Als je weet dat er in die haarzakjes eiwit gebouwd wordt, en dat het bouwtempo mede door je schildklier bepaald wordt, dan wordt het rijtje stoffen dat ertoe doet vanzelf logisch.
- Eiwit en aminozuren. Keratine wordt uit aminozuren gebouwd, dus zonder genoeg eiwit in je eten heeft je lichaam simpelweg minder materiaal om mee te werken.
- Biotine. Een B-vitamine die meedraait in de stofwisseling van vetten en eiwitten. Zit onder andere in eieren, noten en orgaanvlees.
- Zink. Werkt in je lichaam als cofactor, een soort meewerkende sleutel voor honderden enzymen. Zit in schaal- en schelpdieren, vlees, pompoenpitten en cashewnoten.
- Selenium. Precies de stof uit het schildklierverhaal hierboven. Paranoten zijn de rijkste bron die er is, verder vis en eieren.
- Jodium. De grondstof waar je schildklier het hormoon letterlijk uit maakt. Zit in zeevis, zeewier en gejodeerd zout.
- IJzer. Zorgt voor het zuurstoftransport naar plekken die hard werken, en een haarzakje werkt hard. Zit in rood vlees, peulvruchten en donkergroene groente.
- Vitamine A en vitamine D. Allebei betrokken bij de vernieuwing van huid en hoofdhuid.
- Essentiële vetzuren. Die heten niet voor niets essentieel: je lichaam kan ze niet zelf maken, dus ze moeten uit je eten komen. Vette vis is de bekendste bron.
Wat me opvalt als ik dit rijtje zo zie staan: het komt opvallend vaak uit de zee. Jodium, selenium, zink, ijzer en de essentiële vetzuren zitten allemaal ruim in vis en schelpdieren. Dat is geen toeval, en het is een van de praktischste dingen die je uit dit hele artikel kunt meenemen.
En dan de buitenkant
Terug naar die haarschacht, want daar kun je meteen iets mee. Een haar is opgebouwd als een dennenappel: de buitenste laag bestaat uit dunne schubben die als dakpannen over elkaar liggen. Liggen die pannen mooi plat, dan weerkaatst het licht gelijkmatig en glanst je haar. Ook glijdt de kam er dan doorheen zonder te blijven haken.
Staan die schubben open, dan gebeurt het omgekeerde. Het licht breekt alle kanten op, dus je haar oogt dof. De kam blijft steken, haren haken in elkaar en er breekt sneller iets af. Ook verdwijnt het vocht uit de haarschacht makkelijker, waardoor je haar droog en pluizig aanvoelt.
Wat die pannen openzet is heel alledaags: heet water, stevig wrijven met een handdoek, de föhn op de hoogste stand, een stijltang, chloor en zon, en het kammen van kletsnat haar. Daar komt bij dat je hoofdhuid zelf een dun laagje talg afgeeft dat de lengtes van nature glad en soepel houdt. Was je vaak en heet, dan haal je dat laagje er steeds opnieuw af, en juist je punten zitten daar het verst vandaan.
Waar ik zou beginnen
Vier dingen die in mijn ervaring het meeste opleveren, en die je vandaag al kunt doen.
Zorg dat er bij elke maaltijd eiwit op je bord ligt. Ei, vis, vlees, peulvruchten, kwark, noten. Niet alleen 's avonds, maar verdeeld over de dag, want zo heeft je lichaam de hele dag door materiaal beschikbaar.
Zet twee keer per week iets uit de zee op tafel. Zalm, makreel, haring, mosselen, garnalen. In één klap heb je daarmee jodium, selenium, zink en de essentiële vetzuren te pakken, en dat lukt met los knutselen veel minder makkelijk.
Was lauw in plaats van heet, en was je hoofdhuid, niet je lengtes. Masseer de shampoo alleen in bij je hoofdhuid. Het schuim dat er bij het uitspoelen langs je lengtes loopt, is voor die lengtes ruim genoeg.
Behandel je punten als het oudste stuk dat ze zijn. De punten van schouderlang haar zijn al gauw twee jaar oud en hebben alles meegemaakt. Dep ze droog, kam ze van onderaf uit, en geef ze regelmatig wat verzorging mee.
Tot slot
De rode draad is eigenlijk simpel. Je haar wordt van binnenuit gemaakt en van buitenaf onderhouden, en je hebt allebei nodig. De beste verzorging kan niets goedmaken aan een haar dat met weinig materiaal gebouwd is, en het mooiste materiaal redt het niet als je er vervolgens dagelijks met hitte overheen gaat.
In het volgende artikel kijk ik naar het najaar, want dat is voor veel vrouwen het seizoen waarin het haar het meest verandert. En daar zitten heel logische verklaringen achter.
Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Biotine, zink en arganolie: de Hair Control Bundle, lees je welke producten hierbij passen.
