◷ 6 min leestijd
In de eerste twee artikelen keken we naar wat eczeem is en wat je er zelf aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar wat er onder de oppervlakte gebeurt. Want dit is waar mijn vak eigenlijk over gaat: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen in je lichaam met elkaar samenwerken. En je huid doet volop mee in dat gesprek.
Je huid is meer dan een omhulsel
We denken bij de huid vaak aan de buitenkant, aan hoe iets eruitziet. Maar je huid is een actief orgaan dat de hele dag aan het werk is. Ze houdt vocht binnen, houdt ongewenste dingen buiten, regelt je temperatuur, en, dit wordt vaak vergeten, ze is een plek waar je afweer actief is. Je huid is namelijk een van de grensgebieden van je lichaam, een van de plekken waar binnen en buiten elkaar raken. En op een grens staat bewaking.
Die bewaking is je afweersysteem. Als je huidbarriere goed sluit, hoeft die bewaking niet zo hard te werken. Maar bij een huid die wat opener staat, komen er continu prikkels binnen die beoordeeld moeten worden. De bewaking staat daardoor scherper afgesteld. Dat is precies wat je voelt als je huid overal op lijkt te reageren.
Waarom de jeuk vaak erger is dan de rest laat zien
Een van de dingen die mensen met eczeem het meest dwarszit, is jeuk zonder dat er iets duidelijks te zien is. Dat zit zo. Als de barriere wat opener staat, worden niet alleen indringers doorgelaten, maar raken ook de zenuwuiteinden in de huid sneller geprikkeld. Tegelijk komen er bij die prikkeling stofjes vrij, zoals histamine, die de jeuk verder aanwakkeren. Zo ontstaat er jeuk die niet in verhouding staat tot wat je ziet, en die 's avonds en 's nachts vaak toeneemt.
Wat ik daarbij belangrijk vind om te zeggen: dit is een normaal proces, geen kapotte huid. Je lichaam doet precies wat het hoort te doen. Alleen kan het uit balans raken als de barriere langere tijd wat opener staat en de bewaking daardoor blijft aanstaan.
Een systeem dat te lang aan staat
En daar komen we bij de kern. Bij veel mensen met eczeem staat het afweersysteem eigenlijk voortdurend een beetje in de hoogste versnelling. Niet zo hevig dat je ziek bent, maar wel zo dat er een lage, sluimerende ontsteking meeloopt. Die sluimerende ontsteking wordt gevoed door dingen die ik eerder noemde: spanning, weinig slaap, veel suiker, veel zuivel en granen. Andersom kun je hem dempen door daar rustiger mee om te gaan. Dat is precies waarom leefstijl bij eczeem zo veel gewicht heeft, en niet zomaar een bijzaak is.
Waarom spanning zich zo snel laat zien in je huid
Ik noemde spanning al een paar keer, en dat is niet voor niets. Als je langere tijd in de hoogste versnelling staat, verschuift je lichaam zijn aandacht naar wat op dat moment het belangrijkst lijkt. Herstel en onderhoud, precies de dingen waar je huid van afhankelijk is, komen dan wat achteraan. Veel mensen merken dat hun huid in een drukke periode anders reageert dan in een rustige vakantieweek, terwijl ze in die vakantie hun routine juist minder netjes volgen. Dat zegt iets. Het is ook waarom ik in mijn werk nooit alleen naar de huid kijk, maar altijd vraag hoe iemand slaapt, hoe vol de dagen zitten en of er ergens ruimte is om echt even niks te doen.
De lever draait ook mee
Nog iets wat in mijn werk vaak naar voren komt: bij mensen met eczeem loopt het opruimende werk van de lever niet altijd soepel. Je lever is een van de organen die je lichaam schoon helpt houden, en als die veel te doen heeft, kan je huid daar iets van laten zien. Daarom kijk ik in de praktijk altijd naar het geheel: rust, voeding, en of de lever genoeg ruimte krijgt om zijn werk te doen. Niet als losse trucjes, maar als onderdelen die elkaar versterken.
De bouwstoffen die overal meedoen
Wat al die processen gemeen hebben, is dat ze bouwstoffen nodig hebben om hun werk te doen. Ik licht er een paar uit die bij de huid steeds terugkomen. De essentiele vetzuren zijn er daar een van. Dat zijn vetten die je lichaam niet zelf kan aanmaken, dus die moet je echt uit je voeding halen. Ze zitten in de vetlaag tussen je huidcellen, en ze spelen ook een rol in hoe je lichaam een ontstekingsreactie netjes weer afrondt. Je vindt ze in vette vis, noten en zaden.
Daarnaast is er zink, een mineraal dat je lichaam gebruikt bij het opbouwen en herstellen van huidweefsel, en dat ook meedraait in je afweer. En vitamine A, dat een rol speelt bij het normaal houden van de huid. Dit zijn geen wondermiddelen. Het zijn gewoon stoffen die meedoen in het dagelijkse werk van je lichaam, en die je uit een gevarieerd en kleurrijk bord haalt.
Waarom geduld hier geen loze term is
Nog iets over tijd, want dat is misschien wel het lastigste. Je huidbarriere opbouwen gaat niet in dagen. De vernieuwingscyclus van je huid duurt al enkele weken, en bij een huid die van nature wat opener staat, mag je rustig in maanden denken. Dat klinkt misschien ontmoedigend, maar het is juist bevrijdend: het betekent dat je niet elke dag resultaat hoeft af te dwingen. Je legt een basis, je houdt die vol, en je kijkt na een aantal weken pas terug. Zo haal je de druk van elke afzonderlijke dag af, en dat helpt trouwens ook weer bij die sluimerende ontsteking, want minder gejaag betekent minder spanning.
Waarom je dit samen moet bekijken
Als je alleen naar je huid kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je voeding kijkt, ook. De kracht zit in de combinatie: je huid van buiten rustig en verzachtend verzorgen, je leefstijl zo inrichten dat je lichaam ruimte krijgt om tot rust te komen, en van binnenuit zorgen voor een brede basis aan bouwstoffen. In het volgende artikel laat ik zien hoe je dat laatste stuk praktisch aanpakt, en welke stoffen daarbij een erkende rol spelen voor je huid.
