ScKIN Journal
Waarom de maanden zonder zon anders zijn
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel zag je hoe je huid vitamine D maakt uit zonlicht. Een slim systeem, maar wel eentje met een seizoen. Want zodra de zomer voorbij is, verandert er iets, en dat merken veel mensen zonder precies te weten waarom. In dit artikel leg ik uit waarom de maanden zonder zon anders zijn, en wat je er praktisch mee kunt. Het gaat om de stand van de zon De kern van het verhaal zit in de hoogte van de zon aan de hemel. Om vitamine D te maken heeft je huid het uvb-deel van het zonlicht nodig, en dat komt alleen bij je huid als de zon hoog genoeg staat. In de zomer is dat het geval. Maar hier op onze breedtegraad, in Nederland, staat de zon van ongeveer oktober tot maart te laag. Het uvb haalt de huid dan gewoon niet meer, hoe helder de dag ook is. Dat is het lastige eraan: je kunt op een frisse, zonnige winterdag buiten lopen met een stralende lucht, en toch maakt je huid in die periode vrijwel geen vitamine D aan. Het licht dat je voelt is er wel, maar het deel dat je huid nodig heeft, komt er niet doorheen. In ons land draait die aanmaak eigenlijk maar drie tot vier maanden per jaar echt op volle toeren. Waarom wij hier anders zitten dan bij de evenaar Als ik het uitleg, gebruik ik graag de vergelijking met mensen die dicht bij de evenaar wonen. Daar staat de zon het hele jaar door hoog, en is er dus jaarrond aanmaak van vitamine D via de huid. Hun lichaam krijgt een constante stroom binnen. Wij hier in het noorden hebben dat ritme niet. We hebben een aantal maanden met veel zon en een aantal maanden met weinig. Ons lichaam is eigenlijk gemaakt voor dat constante aanbod, terwijl onze woonplek dat niet levert. Dat is geen ramp, maar het verklaart wel waarom vitamine D in onze streken zo'n terugkerend gespreksonderwerp is. We zitten simpelweg op een plek waar de zon een deel van het jaar zijn werk niet kan doen. In de donkere maanden verschuift het naar je bord Als de huid het stokje in de winter grotendeels neerlegt, wordt je voeding belangrijker. Vitamine D3 zit vooral in vette vis, denk aan haring, zalm, makreel en sardines. Eigeel is een bron, en lever ook. Paddestoelen die aan uv-licht zijn blootgesteld leveren de plantaardige vorm. Door in de koudere maanden bewust wat vaker vette vis op je bord te leggen, help je jezelf al een eind op weg. En vergeet niet: vitamine D is vetoplosbaar. Neem het dus samen met wat vet, want dan wordt het beter opgenomen. Vette vis regelt dat vanzelf, want daar zit het vet al in. Bij andere bronnen helpt het om er een beetje gezond vet bij te nemen. Praktisch: wat je in de winter op je bord legt Even concreet, want daar heb je het meest aan. Probeer in de koude maanden zo'n twee keer per week vette vis te eten. Een stuk zalm bij het avondeten, haring als tussendoortje, een blik sardines door een salade of op een boterham. Dat is makkelijker vol te houden dan het klinkt. Begin je dag eens wat vaker met een ei, en dan met de dooier erbij, want juist daar zit het in. Bak paddestoelen door je roerei of je pasta. En omdat het vetoplosbaar is: een scheut olijfolie over je groente of wat avocado erbij helpt de opname. Zo maak je van een paar losse weetjes gewoon een aantal gewoontes die vanzelf gaan. Je hoeft er echt geen ingewikkeld schema voor bij te houden. Een hardnekkig misverstand: door het raam Iets wat veel mensen niet weten: achter glas werkt het niet. Het uvb dat je huid nodig heeft om vitamine D te maken, komt niet door gewoon vensterglas heen. Dus lekker in de zon bij het raam op kantoor of in de auto voelt heerlijk warm, maar je huid maakt er geen vitamine D van. Je hebt de zon echt rechtstreeks op je huid nodig, buiten. En de zonvakantie in de winter? Een week naar een zonnige bestemming vult je voorraad inderdaad even aan, en dat is fijn. Maar het is een korte piek, geen basis voor het hele seizoen. Na een paar weken thuis in de kou zakt het weer, en ben je terug bij je bord en je vaste gewoontes. Voor wie het extra de moeite waard is Er zijn een paar groepen voor wie vitamine D in de donkere maanden extra aandacht verdient. Mensen die veel binnen werken en dus weinig zon op de huid krijgen. Mensen boven de vijftig, omdat de huid dan minder makkelijk aanmaakt. Wie helemaal plantaardig eet, want de rijkste bronnen zijn nu eenmaal dierlijk. En ook in de zwangerschap is het een aandachtspunt. Herken je jezelf hierin, dan is het slim om er in het najaar en de winter wat bewuster mee bezig te zijn. Een ritme dat past bij de seizoenen Wat ik vrouwen vaak meegeef: denk in seizoenen. In de zomer doet je huid een groot deel van het werk, mits je regelmatig even buiten bent met wat blote huid. In de winter verschuift het accent naar je voeding, en voor veel mensen naar een aanvulling erbij. Zo loop je mee met de natuur in plaats van ertegenin. Het fijne is dat je hier niet ingewikkeld over hoeft te doen. Een paar keer per week vette vis, in de zomer bewust de zon opzoeken zonder te verbranden, en in de donkere maanden een vaste basis aanhouden. Dat is eigenlijk de hele kunst. Naar het laatste deel Nu je weet hoe de vormen zitten, hoe je huid aanmaakt en waarom de winter anders is, komt de logische vraag: als je in de donkere maanden een aanvulling wilt, waar let je dan op? Daarover gaat het laatste artikel van deze reeks, waarin ik je meeneem in de vorm die je huid ook zelf maakt en hoe je een goede keuze maakt. Lees ook Vitamine D2 en D3: waar het verschil zit Hoe je huid vitamine D maakt uit zonlicht Vitamine D3 in Vitamin D+: waar je op let
Learn more
Vitamine D3 in Vitamin D+: waar je op let
◷ 6 min leestijd In deze reeks liepen we het hele verhaal van vitamine D langs. We keken naar het verschil tussen D2 en D3, naar hoe je huid vitamine D maakt uit zonlicht, en naar waarom de maanden zonder zon om een andere aanpak vragen. In dit laatste artikel breng ik het samen, en laat ik zien waar je op let als je in de donkere maanden een aanvulling kiest. Even samengevat: waarom D3 De rode draad door deze reeks is de vorm D3, oftewel cholecalciferol. Dat is de vorm die je huid onder invloed van zonlicht zelf aanmaakt, en die ook in vette vis en eigeel zit. Je lichaam kent die vorm, gewoon omdat het die zelf produceert. In de zomer doet je huid een groot deel van het werk. Maar zodra de zon in het najaar te laag staat, valt die aanmaak via de huid grotendeels stil, en verschuift het naar je voeding en eventueel een aanvulling. Als je dan iets kiest, is het logisch om te kiezen voor precies die vorm die je lichaam ook zelf maakt. En daar hebben we bij ScKIN een heldere keuze voor gemaakt. Waar je op let bij een aanvulling Voordat ik het product noem, drie dingen die ik je wil meegeven, zodat je zelf een goed etiket kunt lezen. De vorm. Kijk of er D3, oftewel cholecalciferol, in zit. Dat is de vorm die je huid ook maakt en die je lichaam herkent. De drager. Omdat vitamine D vetoplosbaar is, zit het opgelost in een vet. Let even op welk vet dat is. Olijfolie is een mooie, rustige keuze. Zonnebloemolie heeft in mijn ogen niet de voorkeur als dragervet. Het moment van innemen. Neem vitamine D bij een maaltijd waar wat vet in zit, want dan wordt het beter opgenomen. Dat is zo'n kleine gewoonte die echt helpt. Waarom één ingredient vaak prettiger is Ik ben zelf een voorstander van een korte, heldere lijst. Hoe meer er in een product zit, hoe lastiger het is om te zien wat je nu eigenlijk binnenkrijgt en in welke hoeveelheid. Een aanvulling met precies één werkzame stof en een rustig dragervet is overzichtelijk. Je weet wat je neemt, je weet hoeveel, en je kunt het makkelijk combineren met de rest van je voeding. Clean label noemen we dat: geen onnodige toevoegingen, gewoon waar het om gaat. Vitamin D+ van ScKIN Daarom hebben we bij ScKIN Vitamin D+: één capsule per dag met 75 mcg vitamine D3, oftewel 3000 IE. Het is een clean label met één werkzaam ingredient, de vitamine D3 in de vorm cholecalciferol, opgelost in olijfolie. Die olijfolie zit er niet zomaar in: omdat vitamine D vetoplosbaar is, helpt het vet de vitamine om goed opgenomen te worden. Geen zonnebloemolie, geen onnodige toevoegingen, gewoon de vitamine en een rustig dragervet. De erkende bijdragen komen van de vitamine D zelf. Vitamine D draagt bij aan de instandhouding van sterke botten en aan een sterk gebit.1 Het draagt bij aan een normale spierwerking en aan het normale functioneren van het immuunsysteem.2 Daarnaast draagt vitamine D bij tot de opname van calcium en fosfor uit voeding, en speelt het een rol bij het normale verloop van de celdeling.3 Zie het als een rustige basis onder je dag, juist in de maanden dat je huid het werk even niet kan doen. Geen vervanging van goed eten en verstandig met de zon omgaan, wel een manier om je basis het hele jaar door op peil te houden. Bekijk Vitamin D+ Het hele jaar door, niet alleen in de winter Veel mensen denken bij vitamine D alleen aan de wintermaanden. Logisch, want dan valt de aanmaak via de huid stil. Maar de zomer is korter dan je denkt, en niet iedereen komt in die maanden ook echt genoeg buiten met blote huid. Wie veel binnen werkt, koukleumig is en zich flink aankleedt, of vaak insmeert, maakt ook in de zomer minder aan dan je zou verwachten. Daarom houden veel mensen liever het hele jaar door een vaste basis aan, in plaats van alleen in de donkere maanden aan en uit te schakelen. Zo hoef je er ook niet steeds aan te denken. Vitamine D werkt nooit in zijn eentje Nog iets wat ik graag meegeef, want het past bij hoe ik naar het lichaam kijk. Vitamine D doet zijn werk niet alleen. Zoals ik eerder in deze reeks liet zien, wordt de vitamine in je lichaam nog geactiveerd, en daar werken andere voedingsstoffen aan mee. Magnesium is zo'n meewerker. Dat betekent niet dat je van alles tegelijk moet gaan nemen, maar wel dat een aanvulling het altijd beter doet op een basis van gevarieerde voeding. Groente, vette vis, noten, eieren: dat is de grond waarin een aanvulling pas echt tot zijn recht komt. Zie een capsule dus nooit als vervanging, maar als aanvulling op een bord dat al klopt. Voor wie en hoe Één capsule per dag, tijdens of vlak na de maaltijd. Vitamin D+ is bedoeld voor volwassenen en is niet geschikt voor kinderen onder de tien jaar. Ben je zwanger, geef je borstvoeding, gebruik je medicijnen of ben je onder behandeling, overleg dan even met een deskundige voordat je start. Een voedingssupplement is nooit een vervanging van gevarieerde voeding, maar een aanvulling erop. Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: vitamine D loopt mee met de seizoenen. In de zomer helpt de zon, in de donkere maanden verschuift het naar je bord en eventueel een aanvulling. Kies dan de vorm die je huid ook zelf maakt, let op de drager, en neem het rustig bij je maaltijd. Zo houd je je basis het hele jaar door in orde. 1 Vitamine D draagt bij aan de instandhouding van sterke botten en aan een sterk gebit. 2 Vitamine D draagt bij aan een normale spierwerking en aan het normale functioneren van het immuunsysteem. 3 Vitamine D draagt bij tot de opname van calcium en fosfor uit voeding en speelt een rol bij het normale verloop van de celdeling. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij zwangerschap, lactatie, medicijngebruik of ziekte altijd een deskundige. Niet geschikt voor kinderen onder de 10 jaar. Lees ook Vitamine D2 en D3: waar het verschil zit Hoe je huid vitamine D maakt uit zonlicht Waarom de maanden zonder zon anders zijn
Learn more
Weerstand tegen stress: hoe je lichaam ermee omgaat en wat je van binnenuit kunt doen
Je lichaam heeft een eigen manier om met stress om te gaan. Wat stress doet, welke rol B5 en magnesium spelen bij de normale weerstand tegen stress, en wat je zelf kunt doen.
Learn more
IJzerrijke voeding: waar zit ijzer in?
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel keken we naar wat ijzer in je lichaam doet: het is de bezorgdienst die zuurstof rondbrengt, tot in je energiefabriekjes toe. Nu het praktische deel, want daar heb je in het dagelijks leven het meeste aan. Waar zit ijzer eigenlijk in, en hoe krijg je er op een gewone dag genoeg van binnen zonder dat het ingewikkeld wordt? Wat fijn is om te weten: ijzer zit in verrassend veel alledaagse producten. Je hoeft er geen bijzondere dingen voor in huis te halen. Het gaat vooral om weten wat meetelt, en dat een beetje slim over je dag verdelen. Twee soorten ijzer in je eten Om te beginnen is het handig om te weten dat ijzer in je voeding in twee vormen voorkomt. Je hebt ijzer uit dierlijke producten en ijzer uit plantaardige producten. Je lichaam neemt de dierlijke vorm doorgaans wat makkelijker op, terwijl de plantaardige vorm iets meer hulp gebruikt bij de opname. Geen van beide is beter of slechter, ze vragen alleen een net iets andere aanpak. Dat opname-verhaal bewaar ik voor het volgende artikel, hier gaat het puur om de bronnen zelf. Plantaardige bronnen van ijzer De plantaardige hoek is breder dan mensen vaak denken. Een paar van de mooiste bronnen: Peulvruchten: linzen, kikkererwten, witte en bruine bonen, kidneybonen. Een kom linzensoep of een schep kikkererwten door je salade telt echt mee. Donkergroene bladgroenten: spinazie, boerenkool, snijbiet, postelein. Denk aan een handvol spinazie door je roerei of door een smoothie. Pitten en zaden: pompoenpitten zijn hier een uitschieter, net als sesamzaad en zonnebloempitten. Heerlijk als knapperige topping. Noten: cashewnoten, amandelen en pistachenoten. Een handje als tussendoortje doet zijn werk. Volle granen: havermout, volkorenbrood, quinoa, zilvervliesrijst en gierst. Tofu en tempeh: mooie plantaardige eiwitbronnen die daarnaast ijzer leveren. Gedroogd fruit: gedroogde abrikozen, dadels en rozijnen. Handig voor onderweg. Pure chocolade: ja, echt. Een stukje met een hoog cacaogehalte levert een verrassende hoeveelheid. Een fijn excuus om er af en toe van te genieten. Wat ik zo prettig vind aan dit rijtje: het zijn allemaal producten die je makkelijk door je gewone eten heen weeft. Je hoeft je dag niet om te gooien, je hoeft alleen een paar van deze dingen wat vaker terug te laten komen. Dierlijke bronnen van ijzer Eet je dierlijke producten, dan zijn dit prettige aanvullingen: Rood vlees zoals rund is een van de bekendere bronnen. Gevogelte zoals kip en kalkoen levert een mooie basishoeveelheid. Vis en schaaldieren, waaronder mosselen en sardines. Ei, en dan vooral de dooier. Je ziet dat de lijst best gevarieerd is. Voor de meeste mensen is het dan ook goed te doen om ijzer gewoon uit een afwisselend eetpatroon te halen, of je nu wel of geen vlees eet. Een klein misverstand over spinazie Even iets rechtzetten, want dit hoor ik best vaak. Spinazie heeft dankzij een tekenfilmfiguur de naam gekregen dat het dé ijzerbron bij uitstek is. Spinazie is zeker een mooie bron, daar niks mis mee, maar het idee dat het er met kop en schouders bovenuit steekt, klopt niet helemaal. Peulvruchten, pompoenpitten en volle granen doen minstens zo goed mee. Ik vind dat eigenlijk goed nieuws, want het betekent dat je niet elke dag een berg spinazie hoeft weg te werken. Je hebt veel meer smaken en texturen om uit te kiezen, en dat maakt gevarieerd eten een stuk leuker. Hoeveel heb je ongeveer nodig Mensen vragen me vaak hoeveel ijzer ze dan precies moeten binnenkrijgen. Ik houd het daar bewust luchtig in, want ik geloof niet dat je dagelijks met een rekenmachine aan tafel moet zitten. Belangrijker dan een exact getal is het patroon: zit er in de meeste van je maaltijden wel íets van een ijzerbron, en varieer je daarin over de week? Dan zit je meestal goed. Vrouwen hebben er gemiddeld wat meer van nodig dan mannen, zoals ik in het vorige artikel al aanstipte, en in bepaalde levensfases ligt dat weer anders. Voel je je ergens onzeker over, bespreek het dan gerust met je huisarts of een deskundige, dan krijg je een advies dat bij jou past. Extra aandacht als je plantaardig eet Eet je vegetarisch of veganistisch, dan leun je vanzelf meer op die plantaardige bronnen. Dat is prima te doen, het vraagt alleen iets meer bewustzijn. Zorg dat peulvruchten, donkergroene groenten, pitten en volle granen echt een vaste plek in je week krijgen, en varieer daarin. In het volgende artikel laat ik je een paar handige trucs zien waarmee je lichaam meer uit die plantaardige bronnen haalt, want daar valt echt winst te behalen. Zo weef je het door je dag heen Even praktisch, want een lijstje is leuk maar je wilt weten hoe het eruitziet op een gewone dag. Een voorbeeld: Ochtend: havermout met pompoenpitten en een paar stukjes gedroogde abrikoos. Middag: een volkoren wrap of boterham met hummus van kikkererwten en een handvol spinazie erbij. Tussendoor: een handje cashewnoten of amandelen. Avond: een linzencurry of een roerbak met tofu, met flink wat groene groente. Als je zo naar je dag kijkt, zie je dat het helemaal niet ingewikkeld hoeft te zijn. Het gaat om herhaling en variatie, niet om een streng dieet. En het fijne is dat je deze producten allemaal gewoon in de supermarkt vindt. Je hoeft geen speciaalzaak af te struinen of dure ingrediënten in huis te halen. Een zak linzen, een bak spinazie, een zakje pompoenpitten en een reep pure chocolade: daar kom je al een heel eind mee. Wat mij betreft is dat ook precies de charme ervan. Bewust met je ijzer omgaan hoeft je dagelijkse leven niet ingewikkelder te maken. Het is vooral een kwestie van een paar producten wat vaker laten terugkomen en er af en toe bewust aan denken bij je boodschappen. Variatie is je beste vriend Ik zeg altijd dat variatie eigenlijk je belangrijkste hulpmiddel is. Geen enkel product hoeft de held te zijn. Juist door telkens uit een andere hoek te putten, de ene dag linzen, de andere dag spinazie, dan weer pompoenpitten of een ei, geef je je lichaam een breed aanbod om uit te kiezen. En als bonus krijg je met al die verschillende producten meteen een hoop andere voedingsstoffen binnen die samen met ijzer meedraaien. In het volgende artikel duiken we in iets waar mensen vaak van opkijken: het gaat namelijk niet alleen om hoevéél ijzer er op je bord ligt, maar ook om hoeveel je lichaam er daadwerkelijk uit weet te halen. Daar valt met een paar simpele gewoontes veel te winnen. Lees ook Wat ijzer in je lichaam doet Wat de opname van ijzer uit je eten helpt of tegenwerkt Vitamine C, B12 en foliumzuur: de bouwstenen rond je bloedaanmaak
Learn more
Wat ijzer in je lichaam doet
◷ 6 min leestijd Ik wil je vandaag meenemen in een mineraal waar veel meer omheen gebeurt dan de meeste mensen denken: ijzer. We horen het woord best vaak, meestal in een adem met een bord spinazie of met een gevoel van futloosheid, maar wat ijzer eigenlijk doet in je lichaam, daar staan we zelden bij stil. En dat is jammer, want als je die rol een keer goed begrijpt, ga je vanzelf bewuster naar je eten kijken. Vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI kijk ik altijd naar wat een stof in het grotere geheel doet. Ik zeg vaak dat je lichaam werkt met processen, en dat in bijna elk proces vitaminen en mineralen meedraaien als een soort meewerkers. IJzer is daar een prachtig voorbeeld van, want het staat aan de basis van iets waar je hele lijf op draait: zuurstof. IJzer is de bezorgdienst voor zuurstof Je moet je ijzer voorstellen als de bezorgdienst voor zuurstof. In je bloed zweven rode bloedcellen rond, en die zijn volgepakt met een eiwit dat hemoglobine heet. Precies middenin dat hemoglobine zit ijzer, en juist op dat ijzer klikt de zuurstof zich vast. Zo reist zuurstof vanuit je longen mee met je bloed, tot in de verste uithoeken van je lichaam. Je vingertoppen, je hersenen, je spieren: overal komt die zuurstof aan omdat ijzer 'm meeneemt. Zonder dat ijzer zou de zuurstof gewoon in je longen blijven hangen. Het is dus niet zomaar een klein radertje, het is het karretje waar de belangrijkste lading van je lichaam op ligt. En dat verklaart meteen waarom ijzer met zoveel dingen tegelijk te maken heeft. Als de bezorging soepel loopt, merk je daar eigenlijk niks van, en dat is precies zoals het hoort. Waarom je die zuurstof zo hard nodig hebt Diep in je cellen zitten kleine energiefabriekjes. Wij noemen ze mitochondriën, en je kunt ze zien als de werkplaatsen waar je lichaam energie maakt uit wat je eet. Zo'n werkplaats draait op twee dingen: brandstof uit je voeding en zuurstof om die brandstof te verbranden. Precies zoals een vuurtje alleen brandt als er lucht bij kan. En daar sluit de cirkel zich. De zuurstof die je energiefabriekjes nodig hebben, wordt aangevoerd door ijzer. Loopt die aanvoer lekker, dan hebben je cellen genoeg lucht om hun werk te doen. Zo hangt ijzer dus direct samen met hoe fit en helder je je door de dag heen voelt. Het is een mooi voorbeeld van hoe alles in je lichaam met elkaar in verbinding staat, iets wat binnen de kPNI steeds het uitgangspunt is. IJzer doet meer dan alleen zuurstof vervoeren Naast die hoofdrol als bezorger draait ijzer nog op een paar andere plekken mee. Het speelt een rol in je afweer, dat systeem dat de hele dag door bezig is met opruimen en beoordelen wat er langskomt. Ook bij je concentratievermogen en bij de aanmaak van bepaalde boodschapperstoffen in je hoofd doet ijzer mee. Je ziet het al: een stof die aan de basis van je zuurstofvoorziening staat, raakt bijna vanzelf aan heel veel processen tegelijk. Wat ik daarbij altijd wil meegeven: dit zijn processen die je lichaam elke dag gewoon uitvoert, zonder dat jij erbij hoeft na te denken. Je hoeft ijzer niet te sturen. Je hoeft alleen te zorgen dat er genoeg grondstof binnenkomt via je eten, zodat het lichaam zijn werk kan doen. Je lichaam is zuinig met ijzer Iets moois om te weten: je lichaam gaat heel spaarzaam met ijzer om. Als een rode bloedcel na een tijdje is uitgewerkt, wordt het ijzer eruit niet zomaar weggegooid. Het wordt netjes hergebruikt voor een nieuwe cel. Je hebt dus een soort intern recyclesysteem dat het meeste ijzer telkens opnieuw inzet. Toch verlies je er elke dag een beetje van, gewoon via de natuurlijke gang van zaken. Voor vrouwen speelt daar ook de maandelijkse cyclus in mee. Dat verlies is heel normaal, en je vult het weer aan met wat je eet. Daarom is het zo praktisch om te weten uit welke voeding je ijzer haalt, en dat is precies waar ik het in het volgende artikel over ga hebben. Je lichaam legt ook een voorraad aan Behalve dat je lichaam ijzer hergebruikt, legt het ook een voorraad aan. Je kunt dat zien als een goedgevulde voorraadkast: als je even wat minder binnenkrijgt dan je verbruikt, kan je lichaam daar tijdelijk uit putten. Dat is een handig systeem, want het vangt de dagelijkse schommelingen op. De ene dag eet je nu eenmaal wat meer ijzerrijke dingen dan de andere, en die kast helpt dat glad te strijken. Wat ik je daarbij wil meegeven: die voorraad vraagt er wel om dat je hem regelmatig aanvult. Het is een beetje zoals boodschappen doen. Als je af en toe de kast weer bijvult, blijft er altijd genoeg in huis. Doe je dat lange tijd niet, dan raakt de kast langzaam leger. Vandaar dat het zo prettig is om ijzer een vaste, terugkerende plek in je eetpatroon te geven in plaats van er af en toe eens aan te denken. Voor vrouwen speelt er iets extra's Voor vrouwen is dit onderwerp net wat relevanter, en dat komt door de maandelijkse cyclus. Elke maand gaat er van nature wat bloed verloren, en daarmee ook wat ijzer. Dat is een volkomen normaal onderdeel van hoe het vrouwenlichaam werkt. Het betekent alleen dat vrouwen er gemiddeld wat bewuster mee mogen omgaan dan mannen, simpelweg omdat de aanvulling er net wat meer toe doet. Geen reden tot zorg, wel een fijne reden om te weten waar je ijzer vandaan haalt. Waarom eten hierbij je belangrijkste bron is Je maakt ijzer niet zelf aan. Het moet dus binnenkomen via je bord, dag in dag uit. Dat klinkt als een open deur, maar het is best een belangrijk uitgangspunt: hoe gevarieerder en bewuster je eet, hoe breder het aanbod aan grondstoffen waar je lichaam mee kan werken. IJzer is daar een van, en het staat nooit op zichzelf. Het werkt samen met andere voedingsstoffen die de opname helpen en die betrokken zijn bij je bloedaanmaak. Denk bijvoorbeeld aan vitamine C, die je lichaam helpt om ijzer uit plantaardig eten beter op te nemen. Of aan vitamine A, die meedraait in hoe je lichaam met ijzer omgaat. En aan vitamine B12 en foliumzuur, die allebei een rol spelen bij het aanmaken van nieuw bloed. Je merkt het al: ijzer is eigenlijk een teamspeler. In de rest van deze reeks laat ik je zien hoe dat team samenwerkt, waar je de bouwstoffen vandaan haalt en hoe je zorgt dat je lichaam er zo veel mogelijk uit haalt. Wat je hiervan mee kunt nemen De kern van dit eerste artikel: ijzer is de bezorgdienst die zuurstof door je lichaam brengt, en die zuurstof heb je nodig om energie te maken in je cellen. Het is een stof die aan de basis van heel veel processen staat, en die je elke dag opnieuw uit je voeding haalt. In het volgende artikel gaan we naar het praktische deel, want dan kijken we samen naar waar ijzer eigenlijk in zit en hoe je er gevarieerd genoeg van binnenkrijgt. Lees ook IJzerrijke voeding: waar zit ijzer in? Wat de opname van ijzer uit je eten helpt of tegenwerkt Vitamine C, B12 en foliumzuur: de bouwstenen rond je bloedaanmaak
Learn more
Wat de opname van ijzer uit je eten helpt of tegenwerkt
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat ijzer doet en waar het in zit. Nu komt het deel dat in de praktijk misschien wel het meest verrassend is: het gaat namelijk niet alleen om hoeveel ijzer er op je bord ligt, maar vooral om hoeveel je lichaam er uiteindelijk uit weet te halen. En daar heb je zelf best veel invloed op. Je moet je de opname voorstellen als een poortje in je darmwand waar het ijzer doorheen moet. Sommige dingen die je eet en drinkt zetten dat poortje wat wijder open, andere houden het juist wat dichter. Als je weet welke dat zijn, kun je met een paar simpele gewoontes zorgen dat er meer binnenkomt. Dit speelt vooral bij plantaardig ijzer, want dat gebruikt van nature wat meer hulp dan de dierlijke vorm. Wat de opname helpt Vitamine C is de grote helper De belangrijkste truc, en meteen de makkelijkste: combineer je ijzerrijke eten met iets wat rijk is aan vitamine C. Vitamine C helpt je lichaam om ijzer uit plantaardige bronnen beter op te nemen. Het is alsof vitamine C dat poortje een flink eind verder openduwt. In de praktijk is dat heel simpel te doen. Knijp wat citroen over je linzen of je spinazie. Eet een stukje paprika, wat broccoli of een handje aardbeien bij je maaltijd. Neem een sinaasappel als toetje na een bord met peulvruchten. Al die kleine dingen zorgen dat je meer haalt uit precies hetzelfde bord eten. Ik vind dit zo'n mooi voorbeeld van hoe voedingsstoffen samenwerken: de een maakt de ander bruikbaar. Slim combineren met andere groente en fruit Ook los van vitamine C geldt: een kleurrijk bord met veel verschillende groenten en wat fruit erbij geeft je lichaam het breedste palet om mee te werken. Kleur op je bord is eigenlijk een simpele manier om vanzelf meer verschillende voedingsstoffen binnen te krijgen, zonder dat je met lijstjes in de weer hoeft. Wat de opname tegenwerkt Koffie en thee rond je maaltijd Nu de andere kant. In koffie en in zwarte en groene thee zitten stoffen die tannines heten, en die maken het voor je lichaam net wat lastiger om ijzer uit je eten op te nemen. Het vervelende is dat veel mensen juist een kop koffie of thee bij of vlak na het eten nemen. De oplossing is gelukkig heel eenvoudig: schuif dat kopje een uurtje op. Drink je koffie of thee liever tussen de maaltijden door in plaats van er middenin. Zo geniet je er nog steeds van, maar zit het de opname van je ijzer niet in de weg. Dit is echt zo'n tip waarvan ik merk dat mensen 'm makkelijk kunnen volhouden, omdat je niks hoeft te laten, je verschuift het alleen. Grote hoeveelheden calcium op hetzelfde moment Calcium en ijzer gebruiken deels dezelfde route naar binnen, en als ze tegelijk in grote hoeveelheid aankomen, zitten ze elkaar een beetje in de weg. Je hoeft zuivel echt niet te schrappen, dat wil ik benadrukken, maar het kan wel handig zijn om je grote glas melk of je stevige portie zuivel niet per se te combineren met net die maaltijd waarmee je op je ijzer mikt. Stoffen in granen en peulvruchten In volle granen en peulvruchten zitten van nature stoffen, fytaten genoemd, die de opname wat kunnen afremmen. Daar is gelukkig een mooie oplossing voor die zo oud is als de weg naar Rome: weken, laten kiemen of fermenteren. Denk aan bonen die je een nacht laat weken voor je ze kookt, of aan zuurdesembrood. Die traditionele manieren van bereiden maken het ijzer beter beschikbaar. Grappig hoe onze grootmoeders dat allang goed deden zonder de theorie erbij te kennen. Een paar extra trucs uit de praktijk Kook eens in een gietijzeren pan. Bij het koken komt er van nature een klein beetje ijzer in je eten terecht, zeker bij gerechten met wat zuur erin, zoals een tomatensaus. Wissel dierlijk en plantaardig af. Combineer je een plantaardige ijzerbron met een beetje vlees of vis, dan helpt dat de opname van het plantaardige deel. Spreid het over de dag. Je lichaam neemt beter op in behapbare porties dan in een keer een enorme hoeveelheid. Meerdere kleine momenten werken prettiger dan alles in een maaltijd proppen. Waarom de timing zo veel uitmaakt Wat ik hierboven beschreef, komt eigenlijk allemaal neer op timing. Het gaat niet zozeer om wat je wel of niet mag eten, maar om wat je op hetzelfde moment combineert. Je vitamine C en je ijzer wil je juist samen op je bord, en je koffie, thee en grote portie zuivel schuif je een uurtje op. Zo simpel is het eigenlijk. Ik vind dat een prettige gedachte, want het betekent dat je bijna niks hoeft te schrappen. Je verschuift alleen wat, en je zet slimme combinaties bij elkaar. Het mooie is dat deze gewoontes vanzelf gaan wennen. In het begin denk je er nog bij na, en na een paar weken doe je het zonder erbij stil te staan. De citroen over de linzen, het kopje koffie dat je bewaart voor later op de ochtend: het wordt gewoon onderdeel van hoe je eet. Zo ziet een ijzerslimme dag eruit Om het tastbaar te maken, een voorbeeld van een dag waarin al deze trucjes samenkomen: Ochtend: havermout met pompoenpitten en wat aardbeien of kiwi erbij voor de vitamine C. Je kopje koffie bewaar je tot een uurtje later. Middag: een salade met kikkererwten, geroosterde paprika en een dressing met citroensap. De paprika en citroen helpen de opname uit die kikkererwten. Tussendoor: een handje amandelen, en je thee neem je bewust tussen de maaltijden door. Avond: een linzendal of een roerbak met tofu, met flink wat broccoli erbij. Broccoli levert naast smaak ook een portie vitamine C. Zie je hoe weinig moeite dit eigenlijk kost? Je hoeft er je dag niet voor om te gooien. Je legt gewoon een paar slimme combinaties naast elkaar, en de rest gaat vanzelf. De voedingsstoffen die eromheen meedraaien Wat ik je vooral wil meegeven, is dat ijzer nooit in zijn eentje werkt. Er draait een heel team omheen. Vitamine C helpt de opname, zoals je net las. Vitamine A speelt een rol in hoe je lichaam met ijzer omgaat. En bij het aanmaken van nieuw bloed zijn weer andere stoffen betrokken, zoals vitamine B12, foliumzuur en vitamine B6. Het is echt een samenspel, en dat is precies de manier waarop we binnen de kPNI naar het lichaam kijken. In het laatste artikel van deze reeks zet ik dat team voor je op een rij: welke voedingsstoffen rondom je ijzer en je bloedaanmaak een erkende rol spelen, waar je ze vandaan haalt, en hoe je zorgt dat je die brede basis dagelijks binnenkrijgt. Lees ook Wat ijzer in je lichaam doet IJzerrijke voeding: waar zit ijzer in? Vitamine C, B12 en foliumzuur: de bouwstenen rond je bloedaanmaak
Learn more
Een brede basis naast je bord: wat er in Super Greens+ zit
◷ 6 min leestijdJe bord doet meer dan je op het eerste oog denkt. In deze reeks stond ijzerrijke voeding centraal: wat ijzer is, waar het in zit en hoe je een gevarieerde maaltijd opbouwt waar je lichaam blij van wordt. In dit laatste artikel wil ik een stap achteruit zetten en naar het grotere geheel kijken. Want je bord is niet alleen de basis voor die ene voedingsstof, het is de basis voor het hele orkest aan vitaminen, mineralen en plantstoffen waar je lichaam elke dag mee werkt. Je lichaam werkt in processen, niet in losse stoffen Wat ik vrouwen in mijn werk vaak vertel: je lichaam denkt niet in losse voedingsstoffen. Het denkt in processen. Energie maken, je afweer op peil houden, je huid vernieuwen, je hormonen mee laten bewegen met je dag: dat zijn allemaal ketens waarin heel veel stoffen tegelijk meedraaien. Je kunt het zien als een lopende band. Elk schakeltje geeft het volgende een zetje, en pas als de hele band draait, komt er aan het eind iets moois uit. Daarom is het meestal prettiger om te denken in een brede basis dan in een losse stof. Een gevarieerd bord levert je precies dat: een beetje van heel veel, in een vorm die je lichaam herkent. Kleur op je bord is daarbij een fijne vuistregel. Hoe meer verschillende kleuren groente en fruit over je week, hoe breder het palet aan voedingsstoffen dat meedraait op die lopende band. In de praktijk zie ik dat vrouwen soms heel gericht op een enkele stof gaan zitten omdat ze daar iets over gelezen hebben. Dat kan zinvol zijn, maar meestal komt je lijf beter tot z'n recht als het geheel klopt. Zie het als een tuin: je verzorgt niet een enkele plant, je zorgt dat de hele bodem goed is. Dan groeit alles vanzelf mee. Waar je die brede basis vandaan haalt De basis leg je in de eerste plaats gewoon met eten. Een paar dingen waar je meteen iets mee kunt: Denk in kleur. Rode paprika, groene bladgroente, oranje wortel, blauwe bessen: elke kleur staat voor een andere groep plantstoffen. Varieer over de week en je pakt vanzelf een breed aanbod mee. Kies je granen zo vol mogelijk. Volkorenbrood, havermout en zilvervliesrijst leveren naast vezels ook een flink deel van het B-vitaminepakket. Zet groente op bij elke maaltijd. Ook 's ochtends. Een handvol spinazie door je roerei of wat tomaat en komkommer erbij telt gewoon mee. Eet je plantaardig of vegetarisch, kijk dan wat breder. Dan wordt variatie extra waardevol, want je haalt je voedingsstoffen uit meer verschillende hoeken van de plantenwereld. Deze dingen zijn stuk voor stuk klein, en juist daarom houd je ze vol. Het is de optelsom over de weken die telt, niet een enkele perfecte dag. Je hoeft echt geen voedingsdeskundige te worden om er goed voor te zorgen, gewoon een beetje bewust kiezen doet al veel. Als gevarieerd eten er even bij inschiet De praktijk is soms weerbarstiger dan het mooie plaatje. Drukke weken, weinig tijd om te koken, een periode waarin je maaltijden er wat bekaaid vanaf komen: dat kennen we allemaal. In zulke periodes kan een brede aanvulling naast je bord praktisch zijn. Niet als vervanging van goed eten, want dat blijft de basis, maar als een manier om je dagelijkse fundament breed te houden op de momenten dat variatie er even bij inschiet. Zeker als je plantaardig of vegetarisch eet en je voeding uit een wat smaller hoekje komt, kan zo'n brede basis fijn zijn om op terug te vallen. Wat er in Super Greens+ zit Daar hebben we bij ScKIN Super Greens+ voor: een maatschep per dag met 89 ingrediënten. Ik vind het leuk om je precies te laten zien wat daar dan in zit, want het is een behoorlijk compleet geheel. In die ene maatschep zit het volledige vitaminespectrum, van vitamine A tot en met K2, met het hele B-complex ertussen. Daarnaast een rij mineralen: magnesium, zink, koper, jodium, chroom, calcium en kalium. En dan is er nog een brede plantenmix: groene supergroenten en algen zoals spirulina en chlorella, adaptogeenrijke planten zoals ashwagandha, maca en rhodiola rosea, aangevuld met kruiden als gember en curcumine. Ook zitten er spijsverteringsenzymen in de formule, namelijk lipase, amylase, bromelaïne en papaïne, als onderdeel van het geheel. De erkende gezondheidseffecten die je van zo'n formule mag verwachten, rusten op de vitaminen en mineralen. Een paar voorbeelden uit die maatschep: Vitamine C draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem.1 Vitamine B12 draagt bij aan een normaal energieniveau.2 Vitamine B2 helpt om moeheid en vermoeidheid te verminderen.3 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.4 Jodium levert een bijdrage aan een normale werking van de schildklier.5 De planten en adaptogenen in de mix beschrijven we bewust als formule, als de groene ruggengraat van het geheel. De erkende gezondheidsclaims rusten op de vitaminen en mineralen hierboven, met genoeg van elke stof om die claim ook echt te dragen. Wil je zien hoe die maatschep is opgebouwd? Bekijk Super Greens+. Tot slot Als je een ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: je bord is en blijft je fundament. Kies je bronnen met wat variatie, denk in kleur, en bouw rustig aan een brede basis van voedingsstoffen. Een brede aanvulling kan daar in drukke periodes prettig naast staan, maar de hoofdrol speelt je eten. Ik hoop dat deze reeks je wat meer inzicht heeft gegeven in wat er eigenlijk gebeurt achter zoiets alledaags als een bord eten. Voor mij is dat precies waar het om draait: begrijpen waarom iets werkt, maakt het zoveel makkelijker om er met plezier naar te leven. Heb je een vraag over je eigen situatie, stel die dan gerust aan een deskundige die met je meekijkt. Dan krijg je een advies dat echt bij jou past. 1 Vitamine C draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem. 2 Vitamine B12 draagt bij aan een normaal energieniveau. 3 Vitamine B2 helpt om moeheid en vermoeidheid te verminderen. 4 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. 5 Jodium levert een bijdrage aan een normale werking van de schildklier. Plantclaim(s) in afwachting van goedkeuring door de Europese Commissie. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij twijfel, ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook Wat ijzer in je lichaam doet IJzerrijke voeding: waar zit ijzer in? Wat de opname van ijzer uit je eten helpt of tegenwerkt
Learn more
De ongemakken na een maagverkleining, en wat er in de praktijk helpt
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel keken we naar wat er van binnen verandert na een maagverkleining. Nu wil ik het over de dagelijkse praktijk hebben, want dat is waar je in de eerste periode het meest mee bezig bent. Je lichaam is aan het wennen aan een nieuwe manier van eten, en dat gaat met vallen en opstaan. Hieronder loop ik langs de ongemakken die ik het vaakst hoor, en bij elk daarvan geef ik je iets praktisch mee. Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Pak eruit wat op dit moment bij je past. Sneller vol, en soms overvallen door dat gevoel Het eerste waar bijna iedereen tegenaan loopt, is hoe snel je nu vol zit. Een paar happen en het is genoeg. Als je te snel dooreet, voelt dat meteen ongemakkelijk. De praktische sleutel hier is tempo. Neem kleine happen, kauw echt goed, en leg tussendoor je bestek even neer. Zo geef je je lichaam de tijd om het seintje van verzadiging door te geven, en dat seintje komt nu veel eerder dan je gewend was. Een snelle hap die zich meteen wreekt Veel mensen merken dat sterk zoete of heel snelle happen na de ingreep anders vallen dan vroeger. Je kunt je er wat draaierig of beroerd van gaan voelen. Dat is een bekend verschijnsel na een maagverkleining. Wat helpt, is kiezen voor voeding die je lichaam rustiger verwerkt: begin je maaltijd met wat eiwit, combineer met vezels, en wees voorzichtig met losse zoete dranken. Je merkt zelf vrij snel welke dingen je beter even laat liggen. Drinken en eten uit elkaar halen Een tip die klein klinkt maar in de praktijk veel scheelt: drink niet te veel tijdens het eten. Je maag heeft nu weinig ruimte, en als die ruimte volloopt met drinken, is er geen plek meer voor je maaltijd. Probeer je slokjes water vooral tussen de maaltijden door te nemen, en niet er middenin. Zo houd je de ruimte die je hebt beschikbaar voor je eten. Energie die door de dag heen wegzakt Iets wat ik vaak terughoor, is dat de energie in deze periode wisselt. Dat is niet zo gek. Je eet minder, je lichaam is druk met wennen, en je bent vaak ook mentaal aan het schakelen. Wat hierbij helpt, is regelmaat: liever een paar kleine momenten van eten verspreid over de dag dan twee grote die je toch niet wegkrijgt. En gun jezelf rust. Je bent herstellende, ook al zie je dat aan de buitenkant misschien niet. Ik wil hier alvast een klein bruggetje leggen naar iets waar ik later in deze reeks op terugkom. Je lichaam maakt energie vrij in kleine energiefabriekjes in je cellen, en daar hebben een paar B-vitamines een rol in als meewerkers. Ook je zenuwstelsel leunt op diezelfde groep. Ik noem dat hier bewust op stofniveau, zonder er nu al iets bij te pakken, omdat het straks helpt om het grotere geheel te snappen. Hoe een bord er nu uitziet Veel mensen vinden het in het begin lastig om in te schatten hoeveel er nog op hun bord past. Een praktische manier om daarnaar te kijken: begin klein, en bouw op als je merkt dat het goed gaat. Zet je eiwit voorop, doe daar wat groente bij, en houd het geheel overzichtelijk. Liever een klein bord dat je helemaal opeet dan een groot bord waar je van schrikt. En eet met een klein bordje of schaaltje in plaats van een groot dinerbord, dat helpt je oog om een kleine portie als een volle maaltijd te zien. Kleine dingen, maar ze maken het rustiger in je hoofd. Luister naar de signalen van je lichaam Je lichaam geeft in deze fase heel duidelijk aan wat het wel en niet prettig vindt, alleen spreekt het een nieuwe taal die je nog aan het leren bent. Het kan helpen om een tijdje kort bij te houden wat je eet en hoe je je erna voelt. Niet om streng voor jezelf te zijn, maar om patronen te herkennen. Je ziet dan vanzelf welke maaltijden goed vallen en bij welke je lichaam even protesteert. Die informatie is goud waard, ook in je gesprekken met je diëtist. Veranderende smaak en minder trek Sommige mensen merken dat eten in de eerste maanden anders smaakt, of dat de trek een tijd weg is. Dat kan verwarrend zijn, zeker als je jezelf voorneemt om juist goed te eten. Maak het jezelf dan niet te ingewikkeld. Kleine, voedzame maaltijden die je wel wegkrijgt, zijn op dit moment waardevoller dan een perfect bord dat je half laat staan. Het went, en je trek komt meestal in een rustiger vorm weer terug. Je haar dat dunner kan aanvoelen Dit is een ongemak dat veel mensen na een maagverkleining bezighoudt: het haar kan in de maanden na de ingreep dunner aanvoelen. Ik noem het hier bewust, omdat het vervelend is om mee te maken en het fijn is om te weten dat je er niet de enige in bent. Het hangt samen met de grote omslag die je lichaam doormaakt in deze periode. Het beste wat je kunt doen, is je zorgteam en je diëtist hierin volgen, want zij kijken naar het hele plaatje en naar jouw waarden. Ik doe hier bewust geen losse belofte over, want dat zou niet eerlijk zijn. Geef jezelf tijd om te wennen Ik wil ook iets zeggen over het deel dat je niet op een bordje ziet. Een maagverkleining verandert je verhouding tot eten, en dat is niet alleen een lichamelijke omschakeling. Eten was voor je misschien troost, gezelligheid of een vast ritme, en dat verandert nu allemaal tegelijk. Het is heel normaal als dat af en toe schuurt. Wees daarin mild voor jezelf. Je bent iets groots aan het leren, en dat gaat met kleine stapjes vooruit en af en toe eentje terug. Dat hoort erbij, en het zegt niets over of je het goed doet. Leun op je diëtist en je zorgteam Dat brengt me bij de belangrijkste praktische tip van dit artikel. Je staat er niet alleen voor. Je diëtist en je behandelteam zijn er juist voor deze fase, en zij kennen jouw situatie. Alles wat ik hier deel is algemeen en bedoeld om je te helpen begrijpen wat er speelt. De persoonlijke invulling, en zeker alles wat met je waarden en je suppletie te maken heeft, hoort bij hen thuis. In het volgende artikel zoom ik uit naar de langere termijn: wat vraagt je leefstijl van je als de eerste maanden voorbij zijn, en hoe blijf je je op je gemak en sterk voelen in je nieuwe ritme. Lees ook Wat er in je lichaam verandert na een maagverkleining Wat je leefstijl vraagt om op de lange termijn sterk te blijven Welke voedingsstoffen aandacht krijgen, en waar ze vandaan komen
Learn more
Wat er in je lichaam verandert na een maagverkleining
◷ 6 min leestijd Een maagverkleining is een grote stap. Je hebt er waarschijnlijk lang over nagedacht, veel voor moeten regelen en een heel traject voor doorlopen. Ik vind het belangrijk om daar meteen bij het begin iets over te zeggen, want mensen die deze weg gaan worden nog te vaak op hun gewicht beoordeeld. Dat laat ik hier helemaal buiten. In dit artikel gaat het puur over je lichaam, en over wat er praktisch verandert nadat de ingreep is gedaan. Zodat je begrijpt waarom je zorgteam je op bepaalde dingen let, en waarom die aandacht gewoon bij je nieuwe situatie hoort. Er zijn verschillende soorten ingrepen Voordat ik naar de binnenkant ga, is het goed om te weten dat een maagverkleining niet één ding is. Bij de ene ingreep wordt je maag kleiner gemaakt, bij de andere loopt de route van je voeding ook nog eens net iets anders dan daarvoor. Voor het gevoel van sneller vol zitten maakt dat op de dag zelf weinig verschil. Maar voor de manier waarop je lichaam voedingsstoffen uit je eten haalt, kan het wel verschil maken. Jouw zorgteam weet precies welke ingreep bij jou is gedaan, en stemt de nazorg daarop af. Het algemene verhaal hieronder geldt in grote lijnen voor allemaal. Je maag doet meer dan je denkt We zien de maag vaak als een soort opslagruimte: eten komt binnen, wordt even vastgehouden en gaat dan verder. Dat klopt, maar het is maar een deel van het verhaal. Je maag is eigenlijk een heel actief orgaan. Ze maakt maagzuur, ze kneedt je voeding fijn, en ze maakt een aantal stoffen aan die verderop in je lichaam nog belangrijk werk doen. Een van die stoffen wil ik er even uitlichten, omdat hij zo mooi laat zien hoe fijn afgesteld dit systeem is. In de wand van je maag worden namelijk kleine hoeveelheden van een speciaal helper-eiwit gemaakt. Je kunt dat zien als een soort begeleider. Sommige voedingsstoffen uit je eten kunnen pas een stuk verderop in je darm naar binnen worden gehaald als ze aan de hand van die begeleider worden meegenomen. Zonder dat schakeltje blijft zo'n voedingsstof gewoon voorbijkomen zonder dat je lichaam er veel mee kan. Wat er verandert na de ingreep Na een maagverkleining is je maag kleiner, en bij sommige ingrepen loopt de route van je voeding ook net iets anders dan daarvoor. Je merkt dat het eerste aan de buitenkant: je zit veel sneller vol, je eet kleinere porties, en je lichaam geeft eerder een seintje dat het genoeg is. Dat is precies de bedoeling van de operatie. Maar er verandert dus ook iets aan de binnenkant, op die plek waar het maagzuur en dat helper-eiwit worden gemaakt. Als de maag kleiner wordt, verandert die aanmaak mee. En daarmee verandert ook hoe makkelijk je lichaam bepaalde voedingsstoffen uit je eten kan halen. Niet omdat er iets mis is, maar simpelweg omdat de route korter en anders is geworden. Vitamine B12 als voorbeeld Het duidelijkste voorbeeld hiervan is vitamine B12. De manier waarop je lichaam die uit voeding haalt, is best een bewerkelijk proces. Je moet je dat voorstellen als een lopende band met een paar stappen achter elkaar. Er is maagzuur nodig om de B12 uit je voeding los te maken. Er is dat helper-eiwit uit de maagwand nodig om de vitamine te begeleiden. En helemaal aan het eind van je dunne darm, in een stuk dat het ileum heet, wordt de vitamine dan met die begeleider naar binnen gehaald. Je snapt al waar dit heen gaat. Als er aan het begin van die lopende band iets verandert, en dat gebeurt na een maagverkleining, dan verloopt de rest van de band ook anders. Je lichaam haalt vitamine B12 dan minder makkelijk uit gewone voeding. Dat is een bekend en goed onderzocht gegeven, en het is ook precies de reden dat je zorgteam hier vanaf het begin bovenop zit. Vitamine B12 is trouwens niet de enige. Ook een aantal andere voedingsstoffen leunt op datzelfde maagzuur en die eerste stappen. Denk aan ijzer, aan calcium en aan folaat. Ik noem ze even op stofniveau, zodat je het grotere plaatje ziet: het gaat niet om dat ene, het gaat om een groepje voedingsstoffen dat allemaal via de maag zijn weg begint. Waarom je zorgteam je bloedwaarden volgt Hier komt alles samen. Omdat de route in je lichaam is veranderd, houdt je behandelteam je bloedwaarden regelmatig in de gaten. Op basis daarvan stellen ze een suppletieschema voor je op, helemaal afgestemd op jouw situatie. Dat is standaard nazorg na een maagverkleining, en het hoort er gewoon bij. Het is geen teken dat er iets fout gaat, het is juist een teken dat er goed voor je gezorgd wordt. Wat ik je vooral wil meegeven: dit is een normaal onderdeel van je nieuwe situatie, geen mankement. Je lichaam doet gewoon zijn werk, alleen langs een kortere weg dan vroeger. En omdat die weg korter is, is het slim om te weten hoe het in elkaar zit, zodat je er zelf ook bewust mee omgaat. Dit is bekend, en daarom bestaat de nazorg Ik wil je nog even meegeven dat dit allemaal geen verrassing is voor de mensen die je begeleiden. De hele nazorg na een maagverkleining is er juist op ingericht dat je lichaam op een andere manier met voeding omgaat. De vaste controles, het suppletieschema, de gesprekken met je diëtist: het is geen extra dat er per ongeluk bij hangt, het is de bedoeling. Zo is het protocol opgebouwd, en dat is een geruststellende gedachte. Er is over nagedacht, en het is voorspelbaar. Wat jij zelf kunt doen in deze fase, is eigenlijk vrij overzichtelijk. Kom naar je afspraken, ook als je je goed voelt. Wees eerlijk over hoe het met je gaat. En probeer te begrijpen wat er speelt, want dat maakt het makkelijker om je aan de adviezen te houden. Daar is deze reeks ook voor bedoeld: niet om je iets te laten doen, maar om je te helpen snappen waarom je team doet wat het doet. Wat dit betekent voor jou De kern van dit eerste artikel is eigenlijk simpel. Een maagverkleining verandert niet alleen hoeveel je eet, maar ook hoe je lichaam voedingsstoffen uit dat eten haalt. Vitamine B12 is daarvan het duidelijkste voorbeeld, omdat de opname daarvan zo nauw met de maag samenhangt. Je zorgteam volgt dit voor je, en dat is waardevol. In het volgende artikel ga ik in op de ongemakken die veel mensen in de eerste periode na de ingreep tegenkomen, en op de praktische dingen die daarbij in mijn ervaring het meeste rust geven. Lees ook De ongemakken na een maagverkleining, en wat er in de praktijk helpt Wat je leefstijl vraagt om op de lange termijn sterk te blijven Welke voedingsstoffen aandacht krijgen, en waar ze vandaan komen
Learn more
