◷ 7 min leestijd
We hebben in de eerste twee artikelen gekeken naar wat er in de huid gebeurt, naar insuline en eetmomenten, en naar voeding, slaap en prikkelverwerking. Nu wil ik de dingen langslopen die je zelden hoort, maar die in mijn werk opvallend vaak meespeelden. Dit is het artikel waarvan ik hoop dat je bij minstens één stuk denkt: hé, dat wist ik niet.
1. Je vertering doet meer mee dan je denkt
Binnen de kPNI kijken we altijd naar hoe systemen met elkaar praten, en de verbinding tussen je vertering en je huid is daar een mooi voorbeeld van. Het zijn allebei grensgebieden: plekken waar je lichaam contact maakt met de buitenwereld. En wat op de ene grens gebeurt, is niet los te zien van de andere.
Wat gaat daar vaak scheef? Te veel eten, te vaak eten, en te veel suiker. Daardoor verandert het milieu in je darm, en bacteriën en gisten die daarvan houden krijgen meer ruimte. Een antibioticakuur kan hetzelfde effect hebben, want die ruimt niet alleen op wat je kwijt wilt, maar ook wat je juist graag houdt. En dan is er nog het punt van de vezels: veel mensen eten er te weinig van, terwijl vezels precies zijn wat je vertering nodig heeft om rustig door te lopen.
Praktisch: bouw vezels langzaam op, want als je van weinig naar veel gaat, krijg je een opgeblazen gevoel en dan haak je af. Peulvruchten, groente, fruit, volkoren producten, en eventueel psylliumvezels die je in kleine stapjes opbouwt. En als je een antibioticakuur hebt gehad, geef je vertering daarna extra aandacht in plaats van gewoon door te gaan alsof er niets is gebeurd.
2. Je lever verwerkt de hele dag door, en soms loopt het vol
Dit is er eentje waar ik graag over vertel met de lopende band erbij, want dan snapt iedereen het meteen.
Je lever verwerkt van alles: stoffen uit je voeding, resten van hormonen, medicijnresten, dingen uit je omgeving. Dat gaat in twee stappen. In de eerste stap worden stoffen omgebouwd naar een tussenvorm, en in de tweede stap worden ze zo verpakt dat je lichaam ze kwijt kan. Je moet je dat voorstellen als een lopende band met halverwege een sluisdeur. Als de eerste stap heel hard draait maar de tweede stap het niet bijhoudt, dan ontstaat er file voor die sluis. En dan blijven er tussenvormen rondhangen die je liever niet lang laat liggen.
Wat heeft dat met je huid te maken? Je huid is ook een uitscheidingsorgaan. Als de gewone routes het druk hebben, springt je huid bij. Ik zeg wel eens: je huid werkt mee als het elders krap wordt. Dat is precies waarom leefstijl, weinig beweging, weinig drinken en een eenzijdig eetpatroon zich uiteindelijk ook op je gezicht kunnen laten zien.
Praktisch: drink verspreid over de dag genoeg, beweeg dagelijks en zweet af en toe echt, eet kruisbloemige groenten zoals broccoli, bloemkool en spruiten, en neem eens brandnetelthee of gemberthee. Dat zijn eenvoudige dingen die de gewone routes gewoon wat lucht geven.
3. De huid maakt niet meer hormonen aan, hij luistert alleen beter
Ik herhaal dit punt uit het eerste artikel bewust, omdat het zo vaak misgaat in de uitleg. Bij acne is de hoeveelheid androgenen meestal niet groter. Wat anders is, is dat de talgklier gevoeliger is geworden voor het signaal.
En die androgenen doen meer dan alleen de talgproductie aanzetten. Ze stimuleren ook de groei van huidcellen en ze remmen het loslaten van de dode huidcellen, waardoor de uitgang van het kliertje eerder verstopt raakt. Daarnaast zorgen ze ervoor dat de huid gevoeliger reageert op ontsteking, en ze maken de beschermlaag van de huid wat zwakker. Vier effecten die op elkaar stapelen, van dezelfde hormoongroep.
Wat dat praktisch betekent: alles wat de gevoeligheid van die ontvanger beïnvloedt, is de moeite waard. En daarmee ben je terug bij insuline, slaap en spanning uit de vorige artikelen. Het is niet toevallig dat die dingen steeds terugkomen; ze grijpen allemaal op hetzelfde punt aan.
4. Wat je aan de buitenkant doet, kan het onbedoeld erger maken
Dit onderdeel is misschien wel het meest praktische van dit artikel, want hier zie ik de meeste goedbedoelde fouten.
Te veel ontvetten. De logica is begrijpelijk: de huid voelt vet, dus je wilt hem schoon. Maar sterk ontvettende reinigers en alcoholhoudende producten halen de beschermlaag weg, en dan gaat de huid dat compenseren. Je krijgt dan precies het tegenovergestelde van wat je wilde. Mild reinigen met lauw water, twee keer per dag, is genoeg.
Minerale oliën in je crème. Kijk eens op het etiket naar namen als paraffinum liquidum, mineral oil en petrolatum. Die leggen een afsluitend laagje op de huid, en dat is voor deze huid niet handig. Kies liever zuivere producten met een korte, begrijpelijke ingrediëntenlijst.
Te veel actieve stoffen tegelijk. Sterke actieve producten kunnen heel goed werken, maar niet allemaal tegelijk op een huid die al overprikkeld is. Bouw af naar één product en gebruik dat minder vaak. Als de huid rustiger is, kun je altijd weer opbouwen.
Zelf uitknijpen. Ondeskundig manipuleren van een puist of een mee-eter kan leiden tot littekens en tot een heftiger ontsteking dan je had. Laat dat over aan iemand die weet wat hij doet, en houd zelf je handen erbuiten.
De zonval. Zon werkt ontstekingsremmend en verdikt de huid, waardoor het in een vakantie vaak beter lijkt te gaan. Alleen zit er een adder onder het gras: door die verdikte hoornlaag kan er daarna minder makkelijk iets naar buiten, en dan komt het een paar weken later als een boemerang terug. Dus geniet van de zon, bescherm je goed, en laat je hoornlaag niet te veel verdikken.
5. De twee voedingsstoffen die in mijn vak altijd bovenaan staan
Als je in de literatuur over de huid duikt, kom je bij een heleboel stoffen uit. Maar er zijn er twee die er in mijn vakgebied echt uitspringen als het over opbouw en herstel van de huid gaat: vitamine A en zink.
Vitamine A is betrokken bij de opbouw, het herstel en het functioneren van de huid, en heeft daarnaast een rol bij de slijmvliezen en bij de celdifferentiatie, dus bij hoe cellen zich ontwikkelen tot wat ze moeten worden. Zink is betrokken bij opbouw en herstel, bij de celdeling, en het speelt daarnaast mee in je afweer en in je hormoonhuishouding.
Wat ik zo mooi vind: dit zijn precies de drie processen die in deze hele reeks zijn langsgekomen. Je afweer, de aanmaak van boodschapperstoffen uit vetzuren, en je vertering. Vitamine A en zink doen daar alle drie in mee.
Daarnaast zijn er de stoffen die je cellen beschermen tegen oxidatieve schade, zoals vitamine E en selenium. Je moet je vrije radicalen voorstellen als een soort Pac-Man die door je weefsel heen hapt; die beschermende stoffen zijn wat dat afremt. En vitamine C, dat betrokken is bij de vorming van collageen, het bouwmateriaal dat je huid stevigheid geeft.
Deze stoffen haal je in de eerste plaats uit je eten. Vitamine A uit lever, ei en, als voorloper, uit oranje en donkergroene groenten. Zink uit vlees, schaaldieren, noten en pitten. Vitamine C uit paprika, kiwi en bessen. Vitamine E uit noten, zaden en goede oliën. Selenium uit paranoten, vis en ei.
6. En dan het punt van de tijd
Tot slot iets waar ik altijd op hamer, want het is misschien wel het belangrijkste: geef het tijd. Je huid vernieuwt zich in een cyclus van een aantal weken. Als je vandaag iets verandert, zie je dat niet volgende week. Ik reken zelf altijd met een periode van zo'n twaalf weken voordat ik echt terugkijk en beoordeel wat er is gebeurd.
Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, en het is wel hoe het werkt. Bovendien scheelt het je een hoop teleurstelling, want de meeste mensen haken af op week drie terwijl er onderhuids allang iets aan het veranderen is.
In het laatste artikel van deze reeks zet ik de voedingsstoffen die in deze artikelen zijn langsgekomen op een rij, en vertel ik welke ik zelf belangrijk vind voor de huid en waarom.
