ScKIN Journal
Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+
◷ 7 min leestijd In deze reeks liepen we door een gewricht heen, keken we naar waaruit bindweefsel bestaat, en zette ik op een rij wat je er praktisch mee kunt. Er kwam daarbij steeds dezelfde rij stoffen voorbij: eiwit als bouwsteen, zwavel voor de trekkracht, en vitamine C, koper en mangaan als de stoffen die in de vorming en instandhouding van bindweefsel een erkende rol spelen. Die bouwstenen en die meewerkers zitten samen in Collagen+ van ScKIN. In dit laatste artikel laat ik zien wat erin zit, waar de erkende bijdragen precies op rusten, en hoe je het gebruikt. Wat er in een dagdosering zit Eén maatschep Collagen+ is 17,9 gram. Daarin zit 6000 mg viscollageenpeptiden als bouwmateriaal, aangevuld met de aminozuren L-glutamine, L-lysine en L-arginine. Lysine kwam in de vorige artikelen voorbij: het aminozuur van het wekere bindweefsel en van elastine. Daarnaast staat er een rij vitamines en mineralen naast. Vitamine C op 625% van de dagelijkse referentie-inname, koper op 200%, mangaan op 100%, zink op 250%, vitamine D3 op 500%, magnesium op 80%, en verder selenium, calcium, biotine, vitamine B3 en bètacaroteen. Verder bevat de formule hyaluronzuur, glucosamine (vegetarisch, 1250 mg), chondroïtine, MSM, lactoferrine, plantaardige enzymen en een plantenmix met curcumine, groene thee extract, resveratrol, quercetine, bamboe extract, phytoceramiden, lycopeen en astaxanthine. Waar de erkende bijdragen op rusten Hier wil ik heel duidelijk over zijn, want het gaat in deze markt vaak mis. Voor collageen als ingrediënt bestaat geen goedgekeurde Europese gezondheidsclaim. Voor glucosamine, chondroïtine en MSM ook niet: die noem ik uitsluitend als onderdeel van de formule, en daar hoort geen enkele uitspraak over werking bij. Voor de kruidenbestanddelen in de plantenmix staan de claims nog in afwachting van Europese toelating, dus ook die laat ik voor wat ze zijn. De erkende bijdragen komen van de vitamines en mineralen, en dat zijn nu net de stoffen die in deze hele reeks als schakels naar voren kwamen. Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel en helpt bij de instandhouding van bindweefsel. Mangaan is van belang voor de normale vorming van bindweefsel in kraakbeen en botten, en mangaan is goed voor de aanmaak van kraakbeen in de gewrichten.1 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.2 Vitamine C is goed voor het kraakbeen en is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten. Vitamine C draagt bij aan de instandhouding van sterke botten.3 Vitamine D draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierwerking.4 Magnesium draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierfunctie.5 Mangaan en selenium helpen de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.6 Dat vind ik zelf het aardige aan deze formule: de meewerkers waar het in de vorige artikelen steeds over ging, koper en mangaan voorop, zijn stoffen die je in de meeste collageenproducten helemaal niet tegenkomt. Daar zit vaak alleen collageen en vitamine C in. Hoe je het gebruikt Los één maatschep op in een glas koud water, in sap of in een smoothie. Niet in koffie of thee, want de warmte gaat ten koste van de vitamines en mineralen die eraan toegevoegd zijn. Goed doorroeren of even shaken. Collagen+ heeft een tropische smaak, dus het drinkt prima weg. De ochtend heeft de voorkeur, op een lege maag of bij het ontbijt. De cellen die dit werk doen, je fibroblasten, werken overdag namelijk beter dan 's nachts. Welke hoeveelheid past bij wie Tot 30 jaar: een derde maatschep per dag. 30 tot 40 jaar: een halve tot een hele maatschep, afhankelijk van je belasting. Vanaf 40 jaar: een volle maatschep per dag. Sporters en zwaar lichamelijk werk: minimaal een halve maatschep, bij hogere leeftijd een hele. Zwanger: een halve maatschep, en overleg dit altijd even met je verloskundige of arts. Collagen+ is er in twee formaten. De verpakking van 179 gram is handig om mee te starten of bij een derde maatschep per dag. Neem je een halve tot hele maatschep, dan werk je met de verpakking van 535 gram voordeliger en hoef je minder vaak te bestellen. Bekijk Collagen+ Drie vragen die ik hierover krijg Waarom staat er glucosamine, chondroïtine en MSM in als je er niets over mag zeggen? Omdat het formulekeuzes zijn. Glucosamine is de bouwsteen van de glycosaminoglycanen en daarmee van de proteoglycanen waar het tweede artikel over ging, en MSM is een zwavelbron. Dat is de reden dat ze erin zitten. Dat de NVWA geen enkele functionele uitspraak over die drie stoffen toestaat, is een aparte kwestie, en daar houd ik me netjes aan. Ik vertel je liever eerlijk wat er in de formule zit en waarom, dan dat ik er iets over beloof wat ik niet mag beloven. Kan ik dit combineren met andere supplementen? Dat kan prima, en de enige regel die telt is: koud oplossen en niet in een warme drank. Gebruik je medicijnen, overleg dan even met je apotheek over de volgorde van innemen. En let op dat je van vitamine D en zink niet uit meerdere producten tegelijk een grote hoeveelheid binnenkrijgt, want in deze formule zit daar al ruim van. Moet ik ermee stoppen als ik een tijd niet sport? Nee. Sterker nog, juist in een periode waarin je minder beweegt is de aanvoer van bouwstoffen belangrijk, want dan ligt de lymfestroom die je bindweefsel voedt toch al lager. Wat je in zo'n periode vooral wilt doen, is de beweging niet helemaal laten vallen. Kort en licht, elke dag, doet meer voor je gewrichten dan een zware training om de twee weken. Wat ik je tot slot wil meegeven Een aanvulling is precies dat: een aanvulling. Alles wat in het derde artikel stond blijft staan, en dat is het echte werk. Beweeg vaak en licht, want kraakbeen krijgt zijn voeding via beweging. Bouw je belasting geleidelijk op, want pezen en banden groeien langzamer mee dan spieren. Zorg voor eiwit bij elke maaltijd en drink genoeg. En slaap, want daar zit je opbouw. En reken op maanden. Een beschadigde gewrichtsband doet er zo'n vijfhonderd dagen over om weer helemaal opgebouwd te zijn, en kraakbeen werkt van alle weefsels het traagst. Wat je vandaag doet, doe je voor volgend jaar. Dat is een minder spannend verhaal dan een snelle oplossing, en het is wel hoe je lichaam werkt. 1 Mangaan (2 mg, 100% RI) draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel, helpt bij de instandhouding van bindweefsel, is van belang voor de normale vorming van bindweefsel in kraakbeen en botten en is goed voor de aanmaak van kraakbeen in de gewrichten. 2 Koper (2 mg, 200% RI) draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 3 Vitamine C (500 mg, 625% RI) is goed voor het kraakbeen, is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten en draagt bij aan de instandhouding van sterke botten. 4 Vitamine D3 (25 mcg, 500% RI) draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierwerking. 5 Magnesium (300 mg, 80% RI) draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierfunctie. 6 Mangaan en selenium helpen de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. Voor collageen, glucosamine, chondroïtine, MSM, hyaluronzuur en lactoferrine bestaan geen goedgekeurde gezondheidsclaims; zij worden uitsluitend als ingrediënt genoemd. Voor de kruidenbestanddelen in de plantenmix staan de claims in afwachting van Europese toelating. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte, zwangerschap of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook Hoe een gewricht in elkaar zit Wat bindweefsel in je lichaam doet Bewegen en belasten: wat gewrichten vragen
Learn more
Bewegen en belasten: wat gewrichten vragen
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar hoe een gewricht in elkaar zit en waaruit bindweefsel bestaat. Nu het praktische deel, want daar heb je uiteindelijk het meeste aan. Er is één zin uit mijn opleiding die ik nooit meer ben vergeten, en die staat centraal in dit artikel: bindweefsel past zich aan aan de belasting die het ondergaat. De belasting bepaalt dus mede de opbouw, de afbraak en de stevigheid. Of, zoals het in het Engels zo mooi kort is: if you don't use it, you lose it. Gebruik je het niet, dan raak je het kwijt. Waar je belastbaarheid van afhangt Voordat we naar de tips gaan, is het handig te weten wat er allemaal meeweegt in hoeveel je aankunt. Dat zijn er meer dan je denkt: de bouw van je lichaam, je spierkracht, je conditie, je voedingstoestand, hoe vermoeid je bent, en hoeveel spanning je meedraagt. Dat laatste wordt bijna altijd over het hoofd gezien. Je kunt op papier precies dezelfde training doen als drie maanden geleden, maar als je nu in een zware periode zit en slecht slaapt, is die training voor je weefsel gewoon iets anders. Dan verwerk je hem ook anders. Tien dingen die in de praktijk verschil maken 1. Beweeg vaak en licht, niet alleen zwaar en zelden Kraakbeen heeft geen bloedvaten. Het krijgt zijn voeding via de gewrichtsvloeistof, en die wordt het weefsel in en uit geperst door beweging. Elke keer dat je opstaat, loopt of je knie buigt, is dat een voedingsmoment. Drie keer per week sporten en de rest van de week stilzitten is daarom minder waard dan elke dag een halfuur lopen plus twee keer per week iets zwaarders. 2. Onderbreek lang zitten Zet een herinnering op je telefoon of koppel het aan iets wat je toch al doet. Elk halfuur even staan, even rondlopen, even je schouders losdraaien. Je lymfe heeft geen eigen pomp en draait op je spieren en je ademhaling. Zitten is de enige houding waarin daar niets van gebeurt. 3. Bouw belasting geleidelijk op Dit is denk ik de belangrijkste van de hele lijst. Je spieren worden sneller sterker dan je pezen en banden meegroeien. Dat verschil is waar het meestal misgaat: je voelt je fit genoeg om meer te doen, maar het bindweefsel is nog niet zover. Een bruikbare vuistregel is om je belasting per week met ongeveer tien procent te laten toenemen, in afstand, gewicht of duur, en niet in alle drie tegelijk. 4. Doe aan krachttraining Sterke spieren zijn de stootdempers van je gewrichten. Elke stap die je zet wordt voor een groot deel opgevangen door de spieren eromheen, en wat zij niet opvangen komt bij het gewricht terecht. Twee keer per week iets zwaarders doen, met je eigen lichaamsgewicht, met elastieken of met gewichten, is voor je gewrichten net zo waardevol als voor je spieren. 5. Gebruik het hele bereik van een gewricht Een gewricht dat elke dag alleen de middelste dertig procent van zijn bereik gebruikt, verliest langzaam de randen. Strek je armen echt eens helemaal boven je hoofd, ga eens echt door je knieën, draai je heupen eens rond. Niet forceren, wel het hele bereik aanraken. 6. Word eerst warm Bindweefsel gedraagt zich anders als het warm is; het geeft dan meer mee. Vijf tot tien minuten rustig op gang komen voordat je iets zwaars doet is geen verloren tijd. Bewegen in de warmte is sowieso gunstig voor elastine, de vezel die je weefsel laat terugveren. 7. Drink genoeg, verdeeld over de dag Je kraakbeen en je tussenwervelschijven zijn de weefsels met het meeste water. Water duwt de collageenvezels uit elkaar en houdt ze soepel. Een fles op je bureau en een glas bij elke maaltijd is de makkelijkste winst die er is. 8. Zorg voor eiwit bij elke maaltijd Bindweefsel is opgebouwd uit eiwit, dus zonder aanvoer geen opbouw. De vuistregel die ik aanhoud is ongeveer één gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag, en anderhalve gram per kilo in een periode met veel spanning of veel belasting. Denk aan een ei, vis, vlees, gevogelte, noten, zaden en pitten, peulvruchten en groente. Let vooral op je ontbijt, want daar zit meestal het gat. 9. Eet zwavelhoudend en kleurrijk Zwavel zorgt voor de trekkracht in je bindweefsel, en zwavelhoudende aminozuren zijn essentieel voor de proteoglycanen die het water vasthouden. Die haal je uit eieren, vis, gevogelte, ui, knoflook en alle koolsoorten. Daarnaast wil je voldoende vitamine C, want vitamine C is goed voor het kraakbeen.1 Paprika, citrusfruit, kiwi, bessen en verse kruiden zijn daar prima bronnen voor. Koper en mangaan haal je uit noten, zaden, havervlokken, volkoren granen en schelpdieren. 10. Slaap, want daar zit je opbouw In je diepe slaap maak je groeihormoon aan, en dat is het moment waarop de reparatie plaatsvindt. Structureel kort slapen betekent structureel minder opbouwtijd. Regelmaat werkt hier beter dan lengte: elke dag rond dezelfde tijd naar bed en op, ook in het weekend. Twee dingen die tegenwerken Snelle suikers. Suikers plakken aan eiwitten en laten collageenvezels verharden. Je hoeft niet alles te schrappen, maar het scheelt als je koolhydraten steeds combineert met eiwit en vezels in plaats van ze los te eten. Roken. Sigarettenrook zet het gen aan voor MMP-1, het enzym dat collageen afbreekt. Je zet daarmee letterlijk de afbraakkant harder terwijl je aan de opbouwkant werkt. En dan het geduld Ik sluit dit artikel af met de belangrijkste verwachting die je kunt hebben: bindweefsel werkt traag. Een beschadigde gewrichtsband doet er ongeveer vijfhonderd dagen over om weer helemaal opgebouwd te zijn. Kraakbeen bouwt langzamer dan welk ander bindweefsel ook, juist omdat er geen bloedvaten in zitten. Dat betekent niet dat je niets kunt doen. Het betekent dat je in maanden moet denken en niet in weken, en dat de dingen die je vandaag doet vooral over een jaar zichtbaar worden. Kies daarom drie punten uit deze lijst die je werkelijk gaat volhouden, en laat de rest voor wat het is. Drie dingen die je een jaar doet is oneindig veel waardevoller dan tien dingen die je drie weken doet. In het laatste artikel van deze reeks zet ik de bouwstenen en de meewerkende voedingsstoffen op een rij en laat ik zien waar je ze bij elkaar vindt. 1 Vitamine C is goed voor het kraakbeen. Dit is deel 3 van een reeks van 4. In het laatste deel, Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Hoe een gewricht in elkaar zit Wat bindweefsel in je lichaam doet Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+
Learn more
Wat bindweefsel in je lichaam doet
◷ 6 min leestijd In het eerste artikel liepen we door een gewricht heen en zag je dat bijna elk onderdeel ervan bindweefsel is. In dit artikel zoom ik uit, want bindweefsel is veel meer dan iets wat in je gewrichten zit. Het is het grootste orgaan van je lichaam. Dat vinden mensen vaak een rare uitspraak, omdat we bindweefsel niet als orgaan zien. Maar tel het maar eens op: je pezen, je banden, je botten, je kraakbeen, het weefsel onder je huid, de vliezen om al je organen heen, de wanden van je bloedvaten. Het is het weefsel dat je letterlijk bij elkaar houdt, en het verbruikt bijna geen energie. Waar bindweefsel uit bestaat Bindweefsel bestaat uit drie dingen: water, proteoglycanen en collageen. Dat is het. En de verhouding tussen die drie bepaalt of weefsel soepel en verend aanvoelt of stug en stroef. Het collageen ken je inmiddels: de drievoudige helix die structuur geeft. De proteoglycanen zijn de eiwitten die daar dwars doorheen lopen, en die hebben één taak die alles bepaalt. De magneet: waarom lading hier alles is Dit is het stuk waar ik in mijn trainingen altijd even voor ga staan, want als je dit snapt, snap je bindweefsel. Proteoglycanen zijn negatief geladen. Water is positief. En die twee trekken elkaar aan als een magneet. Het water gaat zitten tussen de zijtakken van de proteoglycanen, en hoe meer zijtakken er zijn, hoe meer water er vastgehouden wordt. En dat vastgehouden water doet iets belangrijks: het duwt de collageenvezels uit elkaar. Zolang er genoeg water tussen zit, liggen die vezels netjes van elkaar gescheiden en kan het weefsel bewegen en veren. Komt er minder water tussen, dan gaan de vezels dichter op elkaar liggen en beginnen ze aan elkaar te plakken. Dat noemen we crosslinking, en dat is precies wat stug weefsel is. Ik gebruik daarvoor graag het beeld van een appel. Net geplukt is hij strak en vol, want de cellen zitten vol water. Drie weken op de fruitschaal en hij is rimpelig geworden. Er is niets weggehaald behalve water. Waar die proteoglycanen van gemaakt worden Als proteoglycanen zo bepalend zijn, is de logische vraag: waar komen ze vandaan? Ze bestaan uit een kern van eiwit met daaraan lange, onvertakte suikerketens: de glycosaminoglycanen, de GAG's. Voorbeelden daarvan zijn hyaluronan, dat je waarschijnlijk kent als hyaluronzuur, plus chondroïtinesulfaat, dermatansulfaat en keratansulfaat. De belangrijkste bouwsteen van die ketens is glucosamine, een eenvoudige aminosuiker. In vrijwel alle menselijke weefsels komt glucosamine in lage concentraties voor; in je lever, je nieren en je kraakbeen zit er juist veel van. Wat hierbij ook meedoet is zwavel. Zwavelhoudende aminozuren zijn essentieel voor de opbouw van proteoglycanen: de zwavel zorgt voor de trekkracht in het weefsel en methionine voor de stabiliteit. Die haal je uit eieren, vis, gevogelte, ui, knoflook en alle koolsoorten. Cysteïne, ook een zwavelhoudend aminozuur, zit onder andere in gevogelte dat werkelijk buiten heeft gelopen. De voedingsstoffen die in dit proces meedoen Nu we weten hoe bindweefsel in elkaar zit, wordt ook duidelijk welke voedingsstoffen erbij horen. Een paar daarvan hebben een erkende rol. Vitamine C. In de collageenstreng moeten de aminozuren proline en lysine een bewerking ondergaan waarbij er een kleine chemische groep aan vastgezet wordt. Precies díe groep is de plek waar de drie helixen zich aan elkaar verankeren. Zonder die stap wordt de vezel niet stabiel, en voor die stap is vitamine C nodig. Vitamine C is goed voor het kraakbeen, en vitamine C is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten.1 Koper. Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.2 Het is een stof die zelden genoemd wordt en die in dit verhaal thuishoort. Koper zit onder andere in noten, zaden, schaal- en schelpdieren, volkoren granen en pure chocolade. Mangaan. Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel, en mangaan is van belang voor de normale vorming van bindweefsel in kraakbeen en botten.3 Mangaan haal je uit noten, havervlokken, volkoren granen, peulvruchten en groene bladgroente. Vitamine D en magnesium horen er ook bij, omdat ze het skelet en de spieren eromheen betreffen. Vitamine D draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierwerking, en magnesium draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierfunctie.4,5 Wat bindweefsel het leven moeilijk maakt Er zijn vier dingen die ik in de praktijk steeds weer tegenkom. Weinig beweging Bindweefsel is voor zijn aan- en afvoer volledig afhankelijk van de lymfestroom. En lymfe heeft geen eigen pomp: die stroomt door je spieren en je ademhaling. Beweeg je weinig, dan ligt de aanvoer van bouwstoffen en de afvoer van afvalstoffen stil. Huid, vetweefsel en bindweefsel zijn bovendien de weefsels met de slechtste doorbloeding van allemaal, dus ze hebben die beweging het hardste nodig. Veel suiker Suikers hechten zich aan eiwitten. Dat proces heet glycatie, en collageen is er gevoelig voor. De vezels verharden, verliezen hun vulling en hun elasticiteit, en gaan sneller breken. Alles wat op -ose eindigt is een suiker: glucose, fructose, sacharose, lactose, maltose. Langdurige spanning Bij aanhoudende stress maakt je lichaam cortisol aan, en cortisol haalt eiwitten uit je bindweefsel om er brandstof van te maken. Je opbouw komt dan stil te liggen terwijl de afbraak doorgaat. Daarom zeg ik ook altijd dat een periode van veel spanning niet alleen in je hoofd zit. Te weinig drinken Logisch na alles hierboven: als water de vezels uit elkaar duwt, dan is drinken geen bijzaak. De tussenwervelschijven zijn de eerste weefsels die het merken als je structureel te weinig drinkt. Wat je hiermee kunt Bindweefsel is water, proteoglycanen en collageen, en het is de lading van die proteoglycanen die het water op zijn plek houdt. Beweging brengt de aanvoer op gang, eiwit en zwavel leveren de bouwstenen, en vitamine C, koper en mangaan zijn de stoffen die in de vorming en instandhouding van bindweefsel een erkende rol spelen. In het volgende artikel maak ik het praktisch: hoe je bindweefsel belast zonder het te overvragen, en waarom de regel "if you don't use it, you lose it" hier zo letterlijk opgaat. 1 Vitamine C is goed voor het kraakbeen en is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten. 2 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 3 Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel en is van belang voor de normale vorming van bindweefsel in kraakbeen en botten. 4 Vitamine D draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierwerking. 5 Magnesium draagt bij aan het behoud van sterke botten en aan een normale spierfunctie. Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Hoe een gewricht in elkaar zit Bewegen en belasten: wat gewrichten vragen Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+
Learn more
Hoe een gewricht in elkaar zit
◷ 6 min leestijd Je gebruikt je gewrichten de hele dag zonder er ook maar één seconde bij na te denken. Opstaan uit een stoel, een trap op, je jas aantrekken, je hoofd omdraaien in het verkeer. Pas als er iets in stroever gaat kruipt zo'n gewricht ineens je aandacht in, en dan blijkt dat de meeste mensen niet zo goed weten hoe het ding eigenlijk in elkaar zit. Ik wil je daarom in dit artikel gewoon eens rustig door een gewricht heen lopen. Wat zit erin, wat doet welk onderdeel, en waarom gedragen die onderdelen zich zo verschillend? In de rest van deze reeks bouw ik daarop voort, met wat bindweefsel in je hele lichaam doet en wat je er praktisch mee kunt. De onderdelen van een gewricht Een gewricht is in de kern een plek waar twee botten elkaar ontmoeten en ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. Om dat te laten werken zijn er een paar onderdelen nodig: De botuiteinden zelf, die het gewicht dragen. Kraakbeen, een gladde laag die die botuiteinden bekleedt, zodat ze langs elkaar glijden in plaats van over elkaar schuren. Het gewrichtskapsel, een omhulsel dat het geheel afsluit. Gewrichtsvloeistof binnen dat kapsel, die smeert en tegelijk voeding aanvoert. Banden, oftewel ligamenten, die de botten bij elkaar houden en bepalen hoe ver een gewricht mag bewegen. Pezen en spieren, die het geheel aansturen en die eromheen als stootdempers werken. Al die onderdelen behalve de spieren zijn bindweefsel. En dat is precies waarom ik dit onderwerp nooit los kan zien van collageen: bindweefsel bestaat voor een groot deel uit collageen. Kraakbeen is eigenlijk water in een net Van alle onderdelen vind ik kraakbeen het mooiste om uit te leggen, want het werkt niet zoals mensen denken. Kraakbeen bestaat namelijk voor het overgrote deel uit water. Dat water zit gevangen in een netwerk dat we de extracellulaire matrix noemen, en in dat netwerk zijn collagenen en proteoglycanen de meest voorkomende eiwitten. Je moet je dat zo voorstellen. De collagenen zijn langwerpige ketens die zich via zwavelbruggen aan elkaar verankeren, en die vormen samen een structuur die stabiel is en toch elastisch. Dwars door die structuur heen lopen de proteoglycanen, en die hebben één hoofdtaak: water binden. Dat vastgehouden water is wat het kraakbeen stevig maakt en wat ervoor zorgt dat het schokken kan opvangen. Zie het als een spons in een net. Trap je erop, dan wordt het water opzij geduwd en verdeelt de druk zich; laat je los, dan zuigt de spons zich weer vol. Dat samenspel van vezels en water is de hele truc. In dat netwerk lopen ook nog lange, onvertakte suikerketens mee: de glycosaminoglycanen, meestal afgekort tot GAG's. Chondroïtinesulfaat en keratansulfaat zijn daar voorbeelden van. En tussen dat alles zitten de chondrocyten, de kraakbeencellen, die dit hele bouwsel voortdurend vernieuwen en onderhouden. Waarom kraakbeen zich anders gedraagt dan de rest Hier komt het punt dat alles verklaart. Kraakbeen bevat bij volwassenen geen bloedvaten en geen zenuwen. Geen enkele. Dat heeft twee gevolgen. Ten eerste groeit en bouwt kraakbeen veel langzamer op dan ander bindweefsel, want er is geen ader die er bouwmateriaal langsbrengt. Ten tweede krijgt het zijn voeding uitsluitend via die gewrichtsvloeistof, en die wordt het weefsel in en uit geperst door beweging. Dat is dus die spons weer: elke stap die je zet is in feite een voedingsmoment voor je kraakbeen. Ik vind dat een van de meest praktische inzichten uit mijn vak. Beweging is voor kraakbeen niet iets wat het verslijt, beweging is hoe het aan zijn eten komt. Daar kom ik in het derde artikel van deze reeks uitgebreid op terug. Twee soorten collageen, twee soorten cellen Iets wat me altijd is bijgebleven uit mijn opleiding: welke cel er gevormd wordt, hangt af van de zuurstofdruk ter plekke. Bij een lage zuurstofdruk ontstaat er een chondroblast, en die maakt collageen type 2. Dat type is drukbestendig, en daar wil je het dus hebben waar geperst en gedragen wordt: in je kraakbeen. Bij een hoge zuurstofdruk ontstaat er een fibroblast, en die maakt collageen type 1, dat juist kan rekken. Dat zit in je huid, je pezen en je banden. Dat verklaart ook waarom het bij problemen op een peesaanhechting vaak loont om juist daar de doorbloeding en daarmee de zuurstofvoorziening op gang te helpen. Niet door te forceren, maar door warmte, beweging en een goede spieraansturing eromheen. Banden bouwen traag, en dat mag je weten Ligamenten, de banden die een gewricht bij elkaar houden, zijn misschien wel het meest geduld vragende weefsel dat je hebt. Als een band beschadigd raakt, doet je lichaam er ongeveer vijfhonderd dagen over om hem weer helemaal opgebouwd te hebben. Vijfhonderd dagen. Dat is bijna anderhalf jaar, terwijl je darmwand zichzelf in drie dagen vernieuwt en je lever in zo'n honderd dagen. Ik noem dit altijd omdat mensen zichzelf enorm onder druk zetten als iets in hun lichaam niet in zes weken is opgelost. Voor bindweefsel zijn zes weken werkelijk niets. En dan het water Nog één ding dat ik graag meegeef, en dat is het simpelste van allemaal. De twee weefsels in je lichaam met het meeste water erin zijn je tussenwervelschijven en je kraakbeen. En als je te weinig drinkt, zijn je tussenwervelschijven de eerste die dat merken. Dat is geen ingewikkeld advies, maar het wordt zo vaak overgeslagen. Een fles water op je bureau, een glas bij elke maaltijd, en niet wachten tot je dorst hebt. Voor weefsel dat grotendeels uit water bestaat is dat gewoon de basis. Wat je hiermee kunt Even samengevat. Een gewricht is een samenspel van bot, kraakbeen, een kapsel met vloeistof, banden, pezen en spieren, en bijna alles daarvan is bindweefsel. Kraakbeen is vooral water dat vastgehouden wordt door proteoglycanen in een netwerk van collageen. Het heeft geen bloedvaten, dus het krijgt zijn voeding via beweging, en het bouwt langzaam. Banden bouwen nog langzamer. In het volgende artikel zoom ik uit naar het bindweefsel in je hele lichaam: waaruit het bestaat, waarom water en lading daarin zo'n hoofdrol spelen, en welke voedingsstoffen in dat proces meedoen. Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat bindweefsel in je lichaam doet Bewegen en belasten: wat gewrichten vragen Bouwstenen voor bindweefsel in Collagen+
Learn more
Zo gebruik je Collagen+
◷ 6 min leestijd In deze reeks liepen we drie dingen langs. Wat collageen in je lichaam is: een eiwit van glycine, proline en lysine, gebouwd door je fibroblasten. Hoeveel er gebruikelijk is per dag, en waarom je eiwitvoorziening en de meewerkende vitamines en mineralen daarbij net zo belangrijk zijn als het getal op de verpakking. En wanneer je het het beste inneemt, namelijk 's ochtends, koud en met regelmaat. Die bouwstenen en die meewerkers, die zitten samen in Collagen+ van ScKIN. In dit artikel laat ik zien wat erin zit en hoe je het gebruikt. Wat er in een dagdosering zit Eén maatschep Collagen+ is 17,9 gram. Daarin zit 6000 mg viscollageenpeptiden, aangevuld met de aminozuren L-glutamine, L-lysine en L-arginine. Dat lysine kwam in het eerste artikel al voorbij: het aminozuur voor het wekere bindweefsel en voor elastine. Daarnaast staat er een hele rij meewerkers naast. Vitamine C op 625% van de dagelijkse referentie-inname, zink op 250%, koper op 200%, mangaan op 100%, biotine op 100%, vitamine B3 op 156%, vitamine D3 op 500%, plus magnesium, selenium, calcium en bètacaroteen. Verder zitten er hyaluronzuur, glucosamine (vegetarisch, 1250 mg), chondroïtine, MSM, lactoferrine en plantaardige enzymen in, en een plantenmix met curcumine, groene thee extract, resveratrol, quercetine, bamboe extract, phytoceramiden, lycopeen en astaxanthine. Dat is bij elkaar wat je normaal uit acht tot tien losse verpakkingen zou moeten halen. Waar de erkende bijdragen vandaan komen Hier wil ik open over zijn, want ik vind het belangrijk dat je weet waar een uitspraak op rust. Voor collageen als ingrediënt bestaat geen goedgekeurde Europese gezondheidsclaim. De erkende bijdragen komen van de vitamines en mineralen die ernaast staan, en dat zijn nu net de stoffen die in dit hele verhaal de schakels vormen. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid, en helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.1 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en is belangrijk voor de huid.2 Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en aan het behoud van normale nagels.3 Vitamine B3 draagt bij aan het behoud van een normale huid.4 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.5 Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel.6 Vitamine C, selenium en mangaan helpen de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.7 De plantenmix, de enzymen, het hyaluronzuur, de glucosamine, de chondroïtine, het MSM en de lactoferrine noem ik als onderdeel van de formule. Daar horen geen gezondheidsclaims bij: voor een deel ervan bestaat geen goedgekeurde claim, en voor de kruidenbestanddelen staan de claims nog in afwachting van Europese toelating. Waarom vis en niet rund Iets waar ik bewust voor gekozen heb: het collageen in Collagen+ komt uit vis en niet uit rund. Daar zijn twee redenen voor, en beide kwamen in het tweede artikel al kort langs. De eerste is de opneembaarheid. Viscollageen heeft van nature een lager moleculair gewicht dan rundercollageen, en het is bovendien rijk aan type 1, precies het type dat in je huid, je haar en je nagels zit. De peptiden in deze formule zitten onder de vierduizend Dalton, dus het zijn kleine stukken die je lichaam snel herkent. De tweede reden is Neu5Gc, dat suikerachtige molecuul dat in rundercollageen kan zitten. Mensen maken het zelf niet aan en het menselijk lichaam herkent het als lichaamsvreemd. Bij regelmatige inname kan dat een afweerreactie geven, en dat is nu net wat je niet wilt bij iets wat je elke dag jarenlang neemt. Voor mij is dat doorslaggevend geweest. Hoe je het gebruikt Los één maatschep op in een glas koud water, in sap of in een smoothie. Niet in koffie of thee, want de warmte gaat ten koste van de vitamines en mineralen. Goed doorroeren of even shaken. Collagen+ heeft een tropische smaak, dus in water drinkt het prima weg en in een smoothie valt het nauwelijks op. De ochtend heeft de voorkeur, op een lege maag of bij je ontbijt, om de reden die ik in het derde artikel uitlegde: je fibroblasten werken overdag beter dan 's nachts. Welke hoeveelheid past bij wie De richtlijn die ik aanhoud, is gebaseerd op waar je in het verloop van je eigen aanmaak zit: Tot 30 jaar: een derde maatschep per dag. Meer onderhoud dan opbouw. 30 tot 40 jaar: een halve tot een hele maatschep per dag, afhankelijk van je belasting. Vanaf 40 jaar: een volle maatschep per dag. Sporters en zwaar lichamelijk werk: minimaal een halve maatschep, en bij hogere leeftijd een hele. Zwanger: een halve maatschep. Overleg dit altijd even met je verloskundige of arts. Welke verpakking je nodig hebt Collagen+ is er in twee formaten, en welk formaat handig is hangt gewoon af van je dagelijkse hoeveelheid. De verpakking van 179 gram is prettig om mee te starten of bij een derde maatschep per dag. Bij een halve tot hele maatschep per dag werk je met de verpakking van 535 gram een stuk voordeliger, en die hoef je ook minder vaak te bestellen. Bekijk Collagen+ Nog drie dingen die ik je wil meegeven Zet je eiwitvoorziening ernaast op orde. Een aanvulling doet zijn werk pas goed als de basis staat. Een eiwitbron bij elke maaltijd, en let vooral op je ontbijt. Beweeg. Bindweefsel past zich aan de belasting die het krijgt, en het is voor zijn aan- en afvoer volledig afhankelijk van je lymfestroom. Die lymfe heeft geen eigen pomp en draait op je spieren en je ademhaling. Zitten is dus het enige wat je niet moet doen. Neem de tijd. Ik zeg het in elk artikel van deze reeks, en ik blijf het zeggen: je huid vernieuwt zich in twee- tot vijfhonderd dagen. Geef het minstens drie maanden, en bij een wat hogere leeftijd rustig zes, voordat je terugkijkt. 1 Vitamine C (500 mg, 625% RI) draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid en helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. 2 Zink (25 mg, 250% RI) helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en is belangrijk voor de huid. 3 Biotine (50 mcg, 100% RI) draagt bij aan het behoud van normaal haar en aan het behoud van normale nagels. 4 Vitamine B3 (25 mg, 156% RI) draagt bij aan het behoud van een normale huid. 5 Koper (2 mg, 200% RI) draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 6 Mangaan (2 mg, 100% RI) draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel. 7 Vitamine C, selenium en mangaan helpen de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. Voor de kruidenbestanddelen in de plantenmix staan de gezondheidsclaims in afwachting van Europese toelating. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte, zwangerschap of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook Wat collageen in je lichaam is Hoeveel collageen per dag is gebruikelijk? Wanneer op de dag neem je collageen?
Learn more
Wanneer op de dag neem je collageen?
◷ 7 min leestijd We hebben gekeken naar wat collageen is en naar wat gebruikelijke hoeveelheden zijn. Dan blijft er één vraag over die ik bijna dagelijks voorbij zie komen: wanneer op de dag neem je het nu het beste in? Er wordt van alles over geroepen, en het grappige is dat het antwoord veel simpeler is dan de meeste discussies erover. De ochtend heeft mijn voorkeur, en daar is een reden voor Je fibroblasten, de cellen die collageen, elastine en proteoglycanen maken, werken overdag beter dan 's nachts. Dat is geen klein verschil en het is precies de reden dat ik mensen adviseer om hun collageen in de ochtend te nemen. Je biedt het bouwmateriaal dan aan op het moment dat de bouwploeg aan het werk is. Praktisch komt het hierop neer: neem het 's ochtends op een lege maag, of gewoon bij je ontbijt. Beide werkt. Op een lege maag heeft je spijsvertering wat minder te doen en gaat het wat sneller; bij het ontbijt is het makkelijker vol te houden, en dat weegt op de lange termijn zwaarder. Waar je het wel en niet in oplost Dit is de tip waar ik het vaakst op moet wijzen, en hij is belangrijker dan mensen denken. Niet in warme dranken. Dus geen collageen in je koffie of je thee. Het collageen zelf kan er redelijk tegen, maar bij de meeste degelijke formules zitten er vitamines en mineralen bij, en die zijn wel gevoelig voor warmte. Je haalt dan precies de meewerkers onderuit die het bouwmateriaal bruikbaar maken. Zonde. Wel in water, sap of een smoothie. Koud of op kamertemperatuur. Goed doorroeren of even shaken, want een fijn poeder heeft de neiging om te klonteren als je het er te snel in gooit. Ik doe zelf eerst een bodem water in het glas, dan het poeder erbij, dan aanvullen en roeren. Dan heb je er geen werk aan. Combineer het met iets wat vitamine C levert. Vers sinaasappelsap, een kiwi of wat rode paprika erbij in een smoothie. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid, en zoals je in het eerste artikel las, is het de stof die de helixen aan elkaar laat klikken.1 Zit het al in je formule, dan hoeft dit niet, maar kwaad kan het nooit. Wat als de ochtend gewoon niet lukt En dan de nuance, want ik weet ook hoe een doordeweekse ochtend eruitziet. Kinderen naar school, een trein halen, een vergadering die vroeg begint. Als jouw ochtend gewoon geen ruimte heeft voor dit soort dingen, dan is een vast moment later op de dag beter dan een ochtendmoment dat je de helft van de week overslaat. Regelmaat weegt namelijk zwaarder dan het precieze tijdstip. Je bouwt aan weefsel dat er twee- tot vijfhonderd dagen over doet om zich te vernieuwen. Op die schaal maakt het weinig uit of je het om acht uur of om zes uur neemt, en heel veel uit of je het vijf of zeven dagen per week doet. Hoe je het volhoudt: hang het aan een bestaande gewoonte Wat in de praktijk het beste werkt, is een nieuwe gewoonte vastknopen aan een gewoonte die er al staat. Een paar dingen die ik mensen zie doen en die echt werken: Zet het naast de waterkoker of het koffieapparaat. Je staat daar toch elke ochtend. Zet 's avonds het glas al klaar op het aanrecht, met de maatschep erbij. Dan hoef je 's ochtends niets meer te bedenken. Koppel het aan het moment dat je je tanden poetst, of aan het moment dat je de hond uitlaat. Neem het mee als je een paar dagen weg bent. Een week overslaan is niet erg, maar drie keer per jaar een paar weken achter elkaar wel. Wat ik ook aanraad: houd het de eerste maand bij in je agenda of in een app. Niet omdat je jezelf moet controleren, maar omdat je dan na een maand precies weet of je het werkelijk elke dag deed of dat het er vaker bij inschoot dan je dacht. Een paar dingen die het onderuit halen Er zijn een paar patronen die ik steeds weer terugzie en die zonde zijn van de moeite. Wisselende hoeveelheden De ene dag een hele maatschep, de andere dag de helft, en in het weekend niets. Kies één hoeveelheid en houd die aan. Wil je na een paar maanden veranderen, prima, maar doe dat dan bewust en blijf er weer bij. Veel snelle suikers in dezelfde maaltijd Suikers plakken zich aan eiwitten, en collageen is daar gevoelig voor. Als je je collageen in een glas vol gezoet vruchtensap neemt, werk je jezelf tegen. Een smoothie met wat fruit is prima; een groot glas gezoet sap is een andere zaak. Een gevoelige maag negeren Als je maag er gevoelig op reageert, als je oprispingen krijgt of het ligt zwaar, neem het dan bij een maaltijd in plaats van op een lege maag. Loopt je vertering stroef, dan komt er sowieso minder door van alles wat je binnenkrijgt, en dan is dat het eerste waar je aandacht naartoe zou moeten. Te vroeg conclusies trekken Dit is de grootste. Mensen stoppen na zes weken omdat ze niets merken. Kijk nog even naar die vernieuwingstijden: je huid twee- tot vijfhonderd dagen, een beschadigde gewrichtsband rond de vijfhonderd dagen. Dit is een onderwerp van maanden, niet van weken. Drie vragen die ik hierover steeds krijg Mag het samen met mijn andere supplementen in één glas? In de meeste gevallen wel, en dat scheelt je een hoop gedoe. Waar je op moet letten is temperatuur en niets anders: alles wat je in één glas doet, doe je koud. Neem je daarnaast iets met ijzer, dan is het juist handig om dat samen te doen met iets wat vitamine C levert, want vitamine C bevordert de opname van ijzer in het bloed. Gebruik je medicijnen, overleg dan even met je apotheek over de volgorde, want daar zijn soms wel afspraken over. Moet ik kuren of pauzeren? Nee. Bij collageen is er geen enkele reden om te pauzeren, en pauzeren werkt hier zelfs tegen je. Je bouwt aan weefsel dat er honderden dagen over doet om zich te vernieuwen; steeds stoppen en starten is dan hetzelfde als een muur half optrekken en er dan weer maanden vanaf blijven. Doorlopend gebruik in een hoeveelheid die bij je past, is logischer dan af en toe een intensieve periode. Merk ik er dan niets van in het begin? Wat mensen doorgaans het eerst opmerken zijn de weefsels die het snelst vernieuwen: nagels en haar groeien nu eenmaal sneller dan dat je huid zich volledig vernieuwt. De weefsels die het traagst gaan, je kraakbeen en je banden, zijn de weefsels waar je het langste geduld voor nodig hebt. Zo werkt de volgorde, en het helpt om dat vooraf te weten. Kort samengevat Ochtend heeft de voorkeur, omdat je fibroblasten dan actief zijn. Los het op in water, sap of een smoothie en nooit in iets warms. Combineer het met iets wat vitamine C levert. En als de ochtend structureel niet lukt, kies dan een ander vast moment, want trouw zijn aan je moment is belangrijker dan het moment zelf. In het laatste artikel van deze reeks zet ik alles bij elkaar en laat ik zien hoe dit er in de praktijk uitziet. 1 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid. Dit is deel 3 van een reeks van 4. In het laatste deel, Zo gebruik je Collagen+, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat collageen in je lichaam is Hoeveel collageen per dag is gebruikelijk? Zo gebruik je Collagen+
Learn more
Hoeveel collageen per dag is gebruikelijk?
◷ 6 min leestijd In het eerste artikel keken we naar wat collageen in je lichaam eigenlijk is: een eiwit van glycine, proline en lysine, in elkaar gezet door je fibroblasten, met vitamine C, koper, mangaan en zwavel als meewerkers. Dan komt vanzelf de volgende vraag, en die krijg ik echt het vaakst: hoeveel neem je er dan per dag van? Ik ga hem beantwoorden, maar ik begin ergens anders. Want in de praktijk zie ik heel veel mensen zich blindstaren op het getal op de verpakking, terwijl daar meestal niet de winst zit. Begin bij je eiwitvoorziening, niet bij het getal Collageenpeptiden zijn eiwitfragmenten, en je lichaam gebruikt die als bouwmateriaal tussen al het andere eiwit dat je binnenkrijgt. Ik zeg daarom altijd: zorg dat je eiwitvoorziening op peil is via je voeding, dan kan een collageenaanvulling ook echt meedoen. Andersom is het hooguit een druppel in een lege emmer. De vuistregel die ik aanhoud is ongeveer één gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag. Sta je langere tijd onder spanning, herstel je van een blessure of een operatie, of ben je flink aan het bewegen, dan gaat die richting anderhalve gram per kilo. Voor iemand van zeventig kilo is dat dus zeventig gram op een gewone dag, en ruim honderd gram in een zwaardere periode. Praktisch vertaald betekent dat: bij elke maaltijd een eiwitbron. Een ei of vis, vlees of gevogelte, noten, zaden en pitten, peulvruchten, en niet te vergeten gewoon groente. Als je dat drie keer per dag doet plus een tussendoormoment, kom je er meestal. Wat ik veel zie is dat het ontbijt de zwakke plek is: alleen brood met zoet beleg, of alleen fruit, en dan is je eerste eiwitmoment pas rond het middaguur. Wat gebruikelijke hoeveelheden zijn Dan het getal zelf. In onderzoek en in de praktijk wordt met collageenpeptiden meestal gewerkt in een bereik van ongeveer tweeënhalf tot tien gram per dag. Rond de vijf à zes gram is een veelgebruikte dagelijkse hoeveelheid, en dat is dan ook de hoeveelheid die je op de meeste degelijke etiketten terugziet. Daaronder zit weinig logica in doorgaan, en erboven is meer niet automatisch beter. Je lichaam kan een bepaalde hoeveelheid per dag verwerken en inbouwen, en wat je daarboven aanbiedt wordt gewoon als eiwit verbrand. Ik heb liever dat iemand vijf gram per dag neemt en dat een jaar volhoudt, dan tien gram gedurende zes weken. Waar de hoeveelheid wel van afhangt Er zijn een paar dingen die in de praktijk wel degelijk verschil maken in wat er logisch is. Leeftijd Onder de dertig maakt je lichaam zelf nog volop aan. Een kleinere dagelijkse hoeveelheid is dan meer een vorm van onderhoud. Tussen de dertig en de veertig begint de eigen aanmaak af te lopen met een paar procent per jaar, en daar zie je in de praktijk vaak een middenweg. Boven de veertig zie ik meestal dat er voor een volledige dagdosering gekozen wordt. Belasting Bindweefsel past zich aan de belasting die het krijgt. Sport je veel, doe je zwaar lichamelijk werk, ben je zwanger of net bevallen, of ben je aan het opbouwen na een operatie of een blessure? Dan vraagt je lichaam simpelweg meer bouwmateriaal dan in een rustige periode. Dat is niet ingewikkeld, dat is logisch. Wat je verder binnenkrijgt Eet je dagelijks vis, gevogelte, eieren, bouillon van botten en voldoende groente, dan ligt je basis al hoger dan bij iemand die vooral op brood en zuivel draait. De aanvulling die daarbij past, is dus ook anders. Waarom de vorm net zo belangrijk is als de hoeveelheid Een grote hoeveelheid van iets dat je lichaam slecht opneemt, is minder waard dan een kleinere hoeveelheid van iets dat er wel doorheen komt. Daar spelen twee dingen. Het moleculair gewicht. Collageen in zijn hele vorm is een groot molecuul. Gehydrolyseerd collageen is in kleine stukken geknipt, en die peptiden worden veel makkelijker opgenomen. Je ziet dat terug als een Daltonwaarde op het etiket: hoe lager dat getal, hoe kleiner de stukken. Onder de vierduizend Dalton is prettig laag. De herkomst. Collageen is altijd van dierlijke oorsprong, dus vis of rund. Viscollageen heeft van nature een lager moleculair gewicht en is rijk aan type 1, precies het type dat in je huid, haar en nagels zit. Bij rundercollageen speelt nog iets anders mee: daar kan een suikerachtig molecuul in zitten dat Neu5Gc heet. Mensen maken dat zelf niet aan, en het menselijk lichaam herkent het als lichaamsvreemd. Bij regelmatige inname kan dat een afweerreactie geven. Voor mij is dat de reden dat mijn voorkeur altijd naar vis gaat. Ben je vegetarisch of veganistisch? Dan is er geen plantaardig collageen, want het bestaat niet. Dan werk je met de losse aminozuren en met de meewerkende vitamines en mineralen, en dat is een andere route. De meewerkers bepalen wat er met het bouwmateriaal gebeurt Dit vind ik het punt dat het vaakst wordt overgeslagen. Je kunt een vrachtwagen vol bakstenen voor de deur zetten, maar zonder specie en zonder metselaars komt er geen muur. Zo werkt het hier ook. De bouwstenen zijn de aminozuren; de meewerkers zijn de vitamines en mineralen. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid.1 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.2 Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel.3 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit.4 Als een van die schakels ontbreekt, dan stokt het proces, hoeveel bouwmateriaal je ook aanbiedt. En dat verklaart waarom mensen die een kaal collageenpoeder gebruiken soms weinig ervaren: de bakstenen waren er wel, de specie niet. Praktisch: hoe ik het zelf zou aanpakken Zet eerst je eiwitvoorziening op orde: een eiwitbron bij elke maaltijd, ook bij het ontbijt. Kies één vaste dagelijkse hoeveelheid en houd die aan. Wisselen is de grootste verspilling. Kijk niet alleen naar het aantal gram collageen, maar ook naar wat er aan meewerkende vitamines en mineralen naast staat. Drink genoeg. Bindweefsel bestaat voor een groot deel uit water, en de weefsels met het meeste water zijn je tussenwervelschijven en je kraakbeen. Geef het de tijd. Je huid vernieuwt zich in twee- tot vijfhonderd dagen. Dit is geen onderwerp waar je in een maand iets over kunt zeggen. In het volgende artikel ga ik in op het moment van de dag, want daar zit meer logica in dan je zou denken. 1 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid. 2 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 3 Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel. 4 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Zo gebruik je Collagen+, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Wat collageen in je lichaam is Wanneer op de dag neem je collageen? Zo gebruik je Collagen+
Learn more
Wat collageen in je lichaam is
◷ 7 min leestijd Collageen is de afgelopen jaren zo'n woord geworden dat je overal tegenkomt, meestal in de hoek van huidverzorging en schoonheid. Dat is jammer, want daarmee maken we het veel kleiner dan het is. Collageen is namelijk gewoon een eiwit, en het is het meest voorkomende eiwit in je hele lichaam. Het zit letterlijk overal waar iets bij elkaar gehouden moet worden. Ik wil je in dit artikel meenemen in wat collageen nu werkelijk is: waar het zit, hoe het gebouwd wordt, wie het maakt en wat het weer afbreekt. Als je dat eenmaal ziet, snap je ook waarom de vragen over hoeveelheid en timing, die ik verderop in deze reeks behandel, zo vaak terugkomen. Collageen is de lijmstof van je lichaam Ik zeg altijd: collageen is de lijmstof. Het geeft structuur en vorm. Je moet je voorstellen dat je lichaam een enorm bouwwerk is en dat collageen het materiaal is waar de dragende delen van gemaakt zijn. Het rekt maar een paar procent, en daarna gaat het stuk. Dat klinkt kwetsbaar, maar het is precies wat je wilt: iets wat je overeind houdt moet juist niet te veel meegeven. Van alle typen collageen die er zijn, is ongeveer negentig procent type 1. En dat type zit in je huid, je haar, je nagels, je gewrichten, je bloedvatwanden, je spieren, de wanden van je organen, je botten, je pezen en je banden. Als je die rij zo achter elkaar ziet staan, begrijp je waarom het onderwerp veel verder reikt dan alleen je gezicht. Hoe een collageenvezel gebouwd wordt Een collageenvezel is een drievoudige helix. Drie strengen die om elkaar heen draaien, net zoals de draden in een touw. En in die strengen zit een vaste regelmaat: op elke derde plek staat glycine, het allerkleinste aminozuur dat er bestaat. Dat is geen toeval. Glycine is zo klein dat de drie strengen strak tegen elkaar aan kunnen draaien, en daar komt de stevigheid vandaan. Ongeveer een derde van je bindweefsel bestaat uit glycine, en dat kan je lichaam gelukkig zelf uit andere aminozuren maken. De twee andere hoofdrolspelers zijn proline en lysine, en die zijn interessanter, want die haal je vooral uit je voeding. Proline zit vooral in de hardere delen: je botten en je kraakbeen. Lysine zit vooral in het wekere bindweefsel, zoals je huid en de zachtere pezen. Lysine is bovendien het belangrijkste aminozuur voor elastine, de vezel die je huid en je bloedvaten laat uitrekken en weer terugveren. Die twee vind je in vlees, gevogelte, vis, eieren en peulvruchten. Daarom zeg ik ook altijd tegen mensen dat een goede eiwitvoorziening de basis is van dit hele verhaal. Als je lichaam de bouwstenen niet aangeboden krijgt, valt er weinig te bouwen. Waarom vitamine C er niet los van te zien is En dan komt er iets bij wat veel mensen niet weten. Proline en lysine moeten in de collageenstreng een bewerking ondergaan die hydroxylatie heet: er wordt een kleine chemische groep aan vastgezet. Die groep is precies de plek waar de drie helixen zich aan elkaar verankeren. Zonder die stap draaien de strengen wel om elkaar heen, maar klikken ze niet vast, en dan is de vezel niet stabiel. Voor die stap is vitamine C nodig. Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid, en vitamine C is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten.1 Dat is geen marketingzin, dat is precies de reactie die ik hierboven beschrijf. Het klassieke voorbeeld hiervan is scheurbuik bij zeelieden vroeger. Als er maanden geen verse groente en fruit aan boord was, ging de opbouw van bindweefsel stroef lopen en begonnen de bloedvaten en het tandvlees het te begeven. Een extreem beeld, en juist daarom zo verhelderend: het laat zien dat vitamine C in dit proces geen bijrol speelt maar een schakel is. Naast vitamine C doen er nog twee meewerkers mee. Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel, en mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel.2,3 Verder is er zwavel nodig, want zwavel zorgt voor de trekkracht in het weefsel en methionine voor de stabiliteit. Zwavelhoudende voeding zijn eieren, gevogelte, vis, ui, knoflook en alle koolsoorten. Wie het maakt: de fibroblast De cel die dit werk doet heet de fibroblast. Die maakt drie dingen: collageen, elastine en proteoglycanen. Dat laatste zijn de eiwitten die water vasthouden in je weefsel, en daar kom ik in de andere reeks over bindweefsel uitgebreid op terug. Een detail dat ik zelf heel leuk vind: de fibroblast werkt overdag beter dan 's nachts. Dat is een van de redenen waarom ik in het derde artikel van deze reeks zo'n voorkeur uitspreek voor de ochtend. En wat het weer afbreekt Opbouw en afbraak lopen je hele leven naast elkaar. De afbraakkant wordt gedaan door een enzym met de naam MMP-1, en dat is een nuttig enzym, want oud weefsel moet opgeruimd worden voordat er nieuw voor in de plaats kan. Dat enzym heeft calcium en zink nodig om te werken. Er zijn alleen een paar dingen die de afbraakkant harder laten draaien dan je zou willen: Roken. Sigarettenrook zet het gen voor MMP-1 aan. Je zet dus letterlijk de afbraakmachine harder. Suiker en glycatie. Suikers plakken zich aan eiwitten vast, en collageen is daar een geliefd doelwit voor. Die vezels worden daardoor stugger, breken sneller en verliezen hun steunfunctie. Ik vergelijk het weleens met een appel: net geplukt is die stevig en vol, en na drie weken op de fruitschaal is hij rimpelig en slap geworden. Langdurige spanning. Bij aanhoudende stress maakt je lichaam cortisol, en cortisol haalt eiwitten uit je bindweefsel weg om er brandstof van te maken. Je opbouw komt dan achteraan in de rij te staan. Veel zon. Ultraviolet licht breekt zowel collageen als elastine af. Waarom leeftijd hier meespeelt Vanaf ongeveer je dertigste neemt je eigen aanmaak af met zo'n één tot drie procent per jaar. Tussen je dertigste en je veertigste kan dat oplopen tot een flink verschil. Dat is een normaal verouderingsproces, geen mankement, en het verklaart wel waarom veel mensen rond die leeftijd voor het eerst over dit onderwerp gaan nadenken. Wat je daarbij goed moet weten is hoe traag dit weefsel werkt. Je darmwand vernieuwt zich in een paar dagen, je lever in ongeveer honderd dagen, maar je huid doet er twee- tot vijfhonderd dagen over. Dat komt doordat de huid en het bindweefsel eronder van alle weefsels de minste doorbloeding hebben. Een beschadigde gewrichtsband heeft zelfs zo'n vijfhonderd dagen nodig om weer helemaal opgebouwd te zijn. Dat is denk ik de belangrijkste boodschap van dit artikel. Alles wat met collageen te maken heeft is een kwestie van lange adem. Wie na drie weken conclusies trekt, kijkt te vroeg. Wat je hiermee kunt Even samengevat: collageen is een eiwit dat overal in je lichaam voor structuur zorgt, het wordt gebouwd uit glycine, proline en lysine, en het heeft vitamine C, koper, mangaan en zwavel nodig om echt stabiel te worden. Je fibroblasten maken het overdag, en roken, veel suiker, langdurige spanning en veel zon laten de afbraakkant harder lopen. In het volgende artikel ga ik in op de vraag die ik het vaakst krijg: hoeveel is nu eigenlijk gebruikelijk per dag, en waar hangt dat van af? 1 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid en is van belang voor de vorming van collageen wat belangrijk is voor de botten. 2 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 3 Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel. Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Zo gebruik je Collagen+, lees je welke producten hierbij passen. Lees ook Hoeveel collageen per dag is gebruikelijk? Wanneer op de dag neem je collageen? Zo gebruik je Collagen+
Learn more
De bouwstenen in ScKIN Collagen+
◷ 6 min leestijd In de eerste drie artikelen bouwden we het plaatje op. Collageen is een dierlijk eiwit dat vooral in bindweefsel zit: in bouillon van botten, in vis met huid en graat, in vel en kraakbeen. Wat je daarvan eet, gaat niet als collageen naar je huid, want je lichaam breekt het af tot aminozuren en peptiden en bouwt daarna zijn eigen collageen. Voor die bouw heb je meer nodig dan alleen aminozuren: vitamine C om de keten stevig in elkaar te zetten, en verder koper, zink, mangaan en biotine. En we zagen wat de bouw in de weg zit: suiker, te weinig eiwit, roken, spanning, korte nachten en verhitting. Die bouwstenen en cofactoren bij elkaar, dat is precies wat er in ScKIN Collagen+ zit. Wat er in zit Collagen+ is een poeder met ruim dertig actieve ingrediënten. De basis is marien collageen uit vis, 6000 mg per dagdosering, in de vorm van Collactive, een gepatenteerd marien complex dat collageenpeptiden combineert met natuurlijke elastine. Viscollageen bestaat vooral uit type I, het type dat het meest voorkomt in huid, haar en nagels, en het heeft een lager moleculair gewicht dan rundercollageen. Belangrijk om te weten, en dat zeg ik er in mijn trainingen altijd bij: collageen als ingrediënt draagt zelf geen goedgekeurde gezondheidsclaim. Alles wat we over de werking mogen zeggen, hangt aan de vitaminen en mineralen die eromheen zitten. En dat is nu juist waar deze formule om draait, want zonder die cofactoren staat de lopende band stil. De cofactoren, en wat ze doen Vitamine C (500 mg, 625% RI). Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid.1 Diezelfde vorming van collageen is ook van belang voor de botten en voor de normale werking van de bloedvaten. Daarnaast helpt vitamine C bij de verzorging van de huid van binnenuit en helpt vitamine C de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.1 Koper (2 mg, 200% RI). Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.2 Koper draagt daarnaast bij aan de normale haarkleur en aan een normaal energiemetabolisme. Zink (25 mg, 250% RI). Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en zink is belangrijk voor de huid.3 Zink houdt het haar sterk en zink draagt bij aan een normale celdeling. Biotine (50 mcg, 100% RI). Biotine helpt een normale huid in stand houden, biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en biotine draagt bij aan het behoud van normale nagels.4 Mangaan (2 mg, 100% RI). Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel en is van belang voor de normale vorming van bindweefsel in kraakbeen en botten.5 Selenium (40 mcg, 73% RI). Selenium houdt het haar sterk, selenium is goed voor nagels en selenium helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.6 Vitamine B3 (25 mg, 156% RI). Vitamine B3 draagt bij aan het behoud van een normale huid en helpt om moeheid en vermoeidheid te verminderen.7 Magnesium (300 mg, 80% RI). Magnesium draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme en heeft een positieve invloed op de werking van het zenuwstelsel.8 Vitamine D3 (25 mcg, 500% RI). Vitamine D draagt bij aan een normale celdeling en aan het behoud van sterke botten.9 Bètacaroteen (4 mg). Bètacaroteen draagt bij aan het behoud van een normale huid en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.10 Daarnaast bevat de formule onder meer de aminozuren L-glutamine, L-lysine en L-arginine, hyaluronzuur, MSM, glucosamine en chondroïtine, lactoferrine, bamboe extract, phytoceramiden, quercetine, astaxanthine, lycopeen, plantaardige enzymen en een plantenmix met curcumine, groene thee extract en resveratrol. Die staan er als ingrediënt: er zijn voor deze stoffen geen goedgekeurde gezondheidsclaims, dus ik noem ze wel, maar ik beloof er niets mee. Waarom een formule en niet alleen collageen Wat ik professionals altijd meegeef: de meeste collageenproducten op de markt bestaan uit collageen en een beetje vitamine C, en verder niets. Dat is jammer, want je lichaam heeft nu net die hele set meewerkende stoffen nodig om er iets mee te kunnen. Het verschil zit dus niet in dat er collageen in zit, het verschil zit in wat er naast staat om de bouwplaats draaiende te houden. Vanaf een jaar of vijfentwintig loopt je eigen aanmaak geleidelijk terug, en dan wordt die aanvoer van bouwstenen en cofactoren steeds meer waard. Hoe je het gebruikt Altijd koud. Dit is de belangrijkste gebruikstip en hij wordt het vaakst over het hoofd gezien. Collagen+ bevat vitamine C en mineralen, en die kunnen niet tegen verhitting. Roer het dus nooit door warme koffie of thee. Losse collageenpeptiden verdragen warmte prima, maar een formule met vitamines en mineralen erin niet. Gebruik koud water, sap, yoghurt of een koude smoothie. Een maatschep per dag. Goed roeren of shaken, en neem het bij voorkeur in de ochtend, op een lege maag of bij het ontbijt. Combineer met kleur op je bord. Een supplement vervangt je voeding niet. De vitamine C uit je paprika, kiwi en bessen telt gewoon mee, en het is de optelsom die het doet. Houd het vol. Bindweefsel vernieuwt zich langzaam. Denk in maanden, niet in weken. Zet het naast je koffiezetapparaat of bij de blender, dan wordt het vanzelf een gewoonte. Bekijk ScKIN Collagen+ 1 Vitamine C draagt bij aan de vorming van collageen wat van belang is voor de huid en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. 2 Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel. 3 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit. 4 Biotine draagt bij aan het behoud van normaal haar en normale nagels. 5 Mangaan draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel. 6 Selenium houdt het haar sterk en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade. 7 Vitamine B3 draagt bij aan het behoud van een normale huid. 8 Magnesium draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme. 9 Vitamine D draagt bij aan een normale celdeling. 10 Bètacaroteen draagt bij aan het behoud van een normale huid. Goedgekeurde gezondheidsclaims voor de genoemde vitaminen en mineralen. Collageen als ingrediënt draagt geen goedgekeurde gezondheidsclaim. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij zwangerschap, borstvoeding, medicijngebruik of ziekte altijd een deskundige. Lees ook Waar zit collageen van nature in? Welke bouwstenen je lichaam nodig heeft om collageen te maken Wat de aanmaak van collageen in de weg zit
Learn more
