ScKIN Journal
Vitamine D uit voeding, zon en aanvulling: waar je het vandaan haalt
◷ 6 min leestijd In deze reeks hebben we een mooie route afgelegd. We zagen hoe breed vitamine D meedraait in je lichaam, van je botten tot je afweer. We keken naar wat je zelf kunt doen met zon, voeding en beweging. En in het vorige artikel dook ik met je de diepte in: hoe je lichaam vitamine D aanmaakt, omzet met behulp van magnesium en uiteindelijk in de cel gebruikt. In dit laatste deel breng ik het praktisch samen. Want de kernvraag blijft: waar haal je die vitamine D het hele jaar door vandaan? Zon en voeding: de basis, met een grens Je huid is en blijft je belangrijkste bron van vitamine D, en in de zomermaanden kun je daar goed op leunen. Daarnaast levert je voeding een bijdrage, vooral vette vis, en in mindere mate eieren, schelpdieren en paddenstoelen. Dat samen vormt een prima basis. Alleen loopt die basis in ons klimaat tegen een grens aan. Van ongeveer november tot maart staat de zon te laag om je huid nog vitamine D te laten maken, en uit voeding alleen is het lastig om er ruim voldoende van binnen te krijgen. Precies daar ontstaat bij veel mensen de wens om er iets bij te doen. Een dagelijkse aanvulling als praktische route Daarom kiezen veel mensen ervoor om vitamine D het hele jaar door aan te vullen, en zeker in het najaar en de winter. Dat is geen vervanging van goed eten en naar buiten gaan, en zo bedoel ik het ook niet. Zie het als een manier om je basis stabiel te houden in de maanden waarin de zon het even laat afweten. Een vaste, rustige gewoonte, elke dag hetzelfde moment. Waar je op let bij een vitamine D-aanvulling Als je voor een aanvulling kiest, dan zijn er een paar dingen die het verschil maken. Ten eerste de vorm. Vitamine D3, ook wel cholecalciferol genoemd, is de vorm die je lichaam het efficiëntst gebruikt, en het is dezelfde vorm die je huid van nature aanmaakt. Ten tweede de opname. Vitamine D is vetoplosbaar, dus je neemt het beter op als het is opgelost in een olie. Mijn voorkeur gaat daarbij uit naar olijfolie in plaats van zonnebloemolie, omdat zonnebloemolie als dagelijkse dragerolie minder gelukkig is. En ten derde: neem een vetoplosbare vitamine altijd samen met een maaltijd, dan wordt hij het best opgenomen. Vitamin D+ van ScKIN Met die punten in gedachten hebben we bij ScKIN Vitamin D+ samengesteld. Het levert per dag 75 microgram vitamine D3, oftewel 3000 internationale eenheden, in een zachte softgel die is opgelost in extra vierge olijfolie voor een goede opname.1 Je neemt er eentje per dag, tijdens of vlak na de maaltijd. Eén ingrediënt, helder en overzichtelijk, precies zoals ik het zelf graag zie. De erkende bijdragen van vitamine D zijn breed. Vitamine D draagt bij aan de instandhouding van sterke botten en aan een sterk gebit.2 Vitamine D draagt bij aan een normale spierwerking.3 Vitamine D draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem.4 Vitamine D speelt een rol in de calciumhuishouding en draagt bij aan de opname van calcium en fosfor uit voeding.5 En vitamine D speelt een rol bij een normale celdeling.6 Dat is een mooi breed fundament voor zo'n eenvoudige, enkelvoudige vitamine. Denk je aan magnesium uit het vorige artikel? Dat blijft een fijn setje, omdat magnesium meehelpt bij het activeren van vitamine D. Voor de vitamine D zelf houd ik het hier graag zuiver: een dagelijkse, goed opneembare bron, opgelost in olijfolie. In de praktijk werkt het het prettigst om je softgel te koppelen aan een vaste maaltijd, bijvoorbeeld je ontbijt of je lunch. Omdat vitamine D het beste wordt opgenomen met wat vet erbij, is een moment waarop je toch al eet sowieso het slimste haakje. Zo wordt het een automatisme en hoef je er verder niet meer over na te denken, ook niet in de drukke maanden waarin dit soort dingen er anders bij inschieten. Waarom we het enkelvoudig houden Je ziet vitamine D vaak in combinatiepreparaten zitten, samen met van alles en nog wat. Ik kies er bewust voor om het zuiver te houden: één vitamine, in een goed opneembare vorm. Dat heeft een praktische reden. Vitamine D wil ik namelijk kunnen afstemmen op wat iemand nodig heeft, en dat gaat het makkelijkst als er niet allerlei andere stoffen aan vastzitten die je dan noodgedwongen mee omhoog of omlaag beweegt. Een heldere, enkelvoudige basis geeft je die vrijheid. Wil je meer, dan kun je altijd gericht iets toevoegen, zoals de magnesium waar we het eerder over hadden. Bekijk Vitamin D+ Nog even dit Vitamin D+ is niet geschikt voor kinderen onder de tien jaar. Ben je zwanger, geef je borstvoeding, gebruik je medicijnen of ben je onder behandeling, raadpleeg dan altijd even een deskundige voordat je met een aanvulling begint. En houd je aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid, meer is hier niet beter. Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: vitamine D is een rustige, geduldige stof die op de achtergrond veel voor je doet, mits je zorgt dat er het hele jaar door genoeg van binnenkomt. Benut de zon in de zomer, zet vette vis op je menu, denk aan je magnesium, en vul aan waar de seizoenen het laten afweten. Kleine, gestage keuzes, dat is precies hoe je lichaam het het liefst heeft. Een hele fijne dag, en vraag gerust advies als je ergens tegenaan loopt, we helpen je heel graag verder. 1 ScKIN Vitamin D+ is opgelost in olijfolie voor optimale biologische beschikbaarheid. 2 Vitamine D draagt bij aan de instandhouding van sterke botten en aan een sterk gebit. 3 Vitamine D draagt bij aan een normale spierwerking. 4 Vitamine D draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem. 5 Vitamine D speelt een rol in de calciumhuishouding en draagt bij aan de opname van calcium en fosfor uit voeding. 6 Vitamine D speelt een rol bij een normale celdeling. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding en een gezonde leefstijl. Raadpleeg bij zwangerschap, lactatie, medicijngebruik of ziekte altijd een deskundige. Lees ook Waarom vitamine D zoveel meer doet dan je denkt Wat je zelf kunt doen om je vitamine D op peil te houden De diepere laag onder je vitamine D: hoe je lichaam het aanmaakt en activeert
Learn more
De diepere laag onder je vitamine D: hoe je lichaam het aanmaakt en activeert
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat vitamine D allemaal doet en hoe je er zelf voor kunt zorgen dat je genoeg binnenkrijgt. Nu gaan we een laag dieper, want dit is waar het vak van de kPNI over gaat: niet naar losse stukjes kijken, maar naar hoe alles in je lichaam samenwerkt. En bij vitamine D is dat samenspel echt de moeite waard om te begrijpen. Van zonlicht tot bouwstof Het begint in je huid. Onder invloed van zonlicht zet je huid een afgeleide van cholesterol om in een voorloper van vitamine D, en daaruit ontstaat vervolgens vitamine D3. Interessant genoeg is dat nog niet de vorm die je cellen kunnen gebruiken. Wat je huid maakt is een soort grondstof die wordt opgeslagen in je vetweefsel, klaar om verder bewerkt te worden. Je kunt het vergelijken met meel: het is de basis voor het brood, maar je kunt er nog niet in happen. En hier speelt al meteen iets mee wat lang niet iedereen weet: hoe vlot je huid die grondstof maakt, verschilt sterk van persoon tot persoon en van seizoen tot seizoen. Heb je een getinte of donkere huid, dan doe je er in ons klimaat langer over om dezelfde hoeveelheid aan te maken. Word je ouder, dan wordt je huid dunner en gaat de aanmaak trager. En in de wintermaanden staat de zon simpelweg te laag om de eerste stap überhaupt op gang te brengen. Dat betekent dat de rest van de lopende band soms met weinig grondstof moet werken. Twee stappen voordat het klaar is voor de cel Om van die grondstof naar een bruikbare vorm te komen, gaat vitamine D langs twee stations, een soort lopende band met twee bewerkingen. De eerste bewerking gebeurt in je lever. Daar wordt de grondstof omgezet naar de opslagvorm, en dit is precies de vorm die de huisarts meet als je je bloed laat prikken. Handig voor een overzicht, maar het zegt nog niet alles, want het is nog steeds niet de werkende vorm. De tweede bewerking vindt plaats in je nieren. Daar wordt de opslagvorm omgezet naar de actieve vorm, de hormoonvorm van vitamine D. Pas die actieve vorm is, zoals ik het graag noem, hapklaar voor in de cel. Nu kan vitamine D zich melden bij die aanmeldpunten waar ik het eerder over had en daadwerkelijk iets in gang zetten. Twee stations dus, en pas na allebei is het werk klaar. Waarom magnesium onmisbaar is En hier komt het stuk dat in de reguliere uitleg vaak ontbreekt. Beide bewerkingen, zowel in je lever als in je nieren, hebben magnesium nodig om te kunnen verlopen. Magnesium is de cofactor, de stille meewerker zonder wie de lopende band stil komt te staan. Heb je te weinig magnesium op voorraad, dan kun je nog zoveel vitamine D binnenkrijgen, maar dan blijft een deel gewoon liggen in de grondstoffase. Dat verklaart waarom ik vitamine D en magnesium eigenlijk altijd als een setje bekijk. Zeker omdat we in een druk, vol leven veel magnesium verbruiken. Onder spanning gaat er extra magnesium doorheen, en dat is precies de situatie waarin je je vitamine D juist goed wilt kunnen benutten. Twee stoffen die elkaar nodig hebben, dat is voor mij typisch een kPNI-verhaal. Meten is niet hetzelfde als weten Dit onderscheid tussen de opslagvorm en de actieve vorm verklaart iets wat in de praktijk vaak voor verwarring zorgt. Als de huisarts je bloed prikt, wordt de opslagvorm gemeten. Dat geeft een prima beeld van je voorraad, maar het zegt nog niet of je die voorraad ook goed omzet en gebruikt in de cel. Iemand kan dus een nette voorraad hebben en er in het dagelijks functioneren toch weinig van terugzien, simpelweg omdat er in de omzetting of de herkenning iets stroever loopt. Daarom kijk ik nooit alleen naar een los getal, maar altijd naar het hele plaatje eromheen: hoe iemand leeft, hoeveel rust er is, en of de meewerkers zoals magnesium wel op voorraad zijn. De sleutel en het slot Stel dat je genoeg vitamine D hebt en dat het netjes is omgezet naar de actieve vorm. Dan ben je er nog niet helemaal, want die actieve vorm moet ook nog wórden herkend door de cel. Ik gebruik daar graag het beeld van een sleutel en een slot voor. De actieve vitamine D is de sleutel, en het aanmeldpunt op de cel is het slot. Passen ze op elkaar, dan gaat de deur open en komt de cel in beweging. Nu het interessante: langdurige spanning gooit hier roet in het eten. Bij chronische stress maakt je lichaam veel van het stresshormoon cortisol aan, en dat cortisol vervormt als het ware het slot. De sleutel is er dan wel, maar hij past niet lekker meer, en de deur blijft dicht. Zo kan het gebeuren dat iemand op papier prima vitamine D-waarden heeft, maar er in de cel toch te weinig van merkt. Ik noem dat weleens laag functioneren bij normale waarden, en het laat zien waarom rust en stresshantering ook in dit verhaal meetellen. Waarom optimaal iets ruimer ligt dan het minimum Nog een puzzelstukje. Als je kijkt naar mensen die dicht bij de evenaar wonen en veel in de zon zijn, dan zie je dat hun vitamine D-waarden van nature een stuk hoger liggen dan wat wij in Nederland gemiddeld halen. Dat is het niveau waar ons lichaam eigenlijk op gebouwd is. In de reguliere zorg geldt een lagere ondergrens als voldoende, en dat is prima als vertrekpunt. Vanuit een orthomoleculaire blik kijken we vaak graag naar wat ruimere waarden, altijd afgestemd op de persoon. Belangrijk daarbij: hoger is niet automatisch beter, en juist bij vitamine D is persoonlijk advies op zijn plek. Wat dit voor jou betekent Als je deze drie stappen bij elkaar legt, zie je waarom vitamine D zo'n fijn maar ook precies verhaal is. Er moet genoeg grondstof zijn, die moet netjes worden omgezet met behulp van magnesium, en de cel moet de actieve vorm kunnen herkennen zonder dat stress het slot vervormt. Aanmaak, activatie en herkenning, alle drie tellen ze mee. In het laatste artikel breng ik het praktisch bij elkaar: waar je vitamine D vandaan haalt over het hele jaar, uit zon, uit voeding en waar nodig uit een aanvulling. Lees ook Waarom vitamine D zoveel meer doet dan je denkt Wat je zelf kunt doen om je vitamine D op peil te houden Vitamine D uit voeding, zon en aanvulling: waar je het vandaan haalt
Learn more
Wat je zelf kunt doen om je vitamine D op peil te houden
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel liet ik zien hoe breed vitamine D eigenlijk meedraait in je lichaam, van je botten en je spieren tot je afweer en je celvernieuwing. Logische vervolgvraag: hoe zorg je er dan voor dat je er genoeg van binnenkrijgt? Daar gaat dit artikel over, met praktische dingen die je gewoon zelf in handen hebt. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk te doen. Pak er een paar uit en houd die vol. 1. Benut de zon slim in de zomermaanden Je huid maakt onder invloed van zonlicht zelf vitamine D aan, en dat is verreweg de belangrijkste bron die we van nature hebben. Daar zijn wel twee voorwaarden voor. De zon moet hoog en sterk genoeg staan, en er moet genoeg huid bloot zijn. In de zomermaanden, grofweg van mei tot september, staat de zon in Nederland hoog genoeg. Een stukje van je middagpauze buiten met blote armen en benen doet dan al veel. Verbranden hoeft daar niet bij, sterker nog, dat wil je juist voorkomen. Het gaat om regelmatige, kortere momenten in de zon. Goed om te weten: zodra je je insmeert met zonnebrand houd je een deel van de aanmaak tegen. Dat is geen pleidooi om je nooit meer in te smeren, want je huid beschermen blijft belangrijk. Het is vooral een reden om die korte blootstelling bewust in te plannen en daarna pas te smeren, of je te bedekken. 2. Weet in welke maanden er weinig bijkomt Dit is het stuk dat veel mensen verrast. Van ongeveer november tot maart staat de zon in Nederland te laag om je huid nog vitamine D te laten maken, hoe lang je ook buiten loopt. In die maanden teer je dus in op wat je in de zomer hebt opgebouwd en op wat je uit voeding haalt. Alleen al dat weten helpt, want het maakt duidelijk waarom vitamine D juist in het najaar en de winter aandacht vraagt. 3. Haal vitamine D ook uit je bord Voeding levert minder vitamine D dan de zon, maar het telt wel mee, dus laat het niet liggen. De rijkste bronnen zijn vette vis zoals zalm, haring en makreel. Daarnaast zit er wat vitamine D in eieren, in schelp- en schaaldieren en in paddenstoelen. Probeer een paar keer per week vette vis op je menu te zetten. Vind je vis niet elke week haalbaar, wissel dan af met eieren en de andere bronnen, zodat er in elk geval regelmatig iets binnenkomt. 4. Eet vitamine D samen met wat vet Een praktische die weinig mensen kennen: vitamine D is vetoplosbaar. Dat betekent dat je lichaam het beter opneemt als er wat vet bij zit. Vette vis regelt dat vanzelf, maar bij bijvoorbeeld paddenstoelen helpt het om ze in wat olijfolie te bakken. Zo eenvoudig, en het scheelt in hoeveel je er daadwerkelijk van binnenhoudt. 5. Kom vaker naar buiten en beweeg Buiten zijn doet meer dan alleen vitamine D. Beweging en daglicht helpen je hele systeem, van je stemming tot je nachtrust. Maak er een gewoonte van om overdag even naar buiten te gaan, ook in de wintermaanden. Je maakt dan misschien geen vitamine D aan, maar het daglicht en de beweging zijn op zichzelf al waardevol, en in de zomer profiteer je dubbel. 6. Denk aan magnesium als meewerker Nu een stukje dat vanuit de kPNI vaak vergeten wordt. Vitamine D kan zijn werk in je lichaam pas doen nadat het is omgezet naar een actieve vorm, en bij die omzetting is magnesium onmisbaar. Ik noem magnesium daarom graag een cofactor, een meewerker die op de achtergrond zorgt dat de hoofdrolspeler zijn ding kan doen. Magnesium haal je onder andere uit groene groenten, noten, zaden en peulvruchten. Zorg je goed voor je magnesium, dan help je je vitamine D indirect ook. In het volgende artikel leg ik precies uit hoe dat samenspel werkt. 7. Houd rekening met jouw eigen situatie Niet iedereen maakt even makkelijk vitamine D aan, en het is goed om te weten waar jij staat. Heb je een getinte of donkere huid, dan doe je er in ons klimaat een stuk langer over om dezelfde hoeveelheid aan te maken. Ben je ouder dan een jaar of vijftig, dan wordt je huid dunner en maakt die minder vlot vitamine D. Werk je veel binnen, ga je bedekt door het leven, ben je zwanger of eet je volledig plantaardig, dan zijn dat allemaal redenen om er extra alert op te zijn. Herken je jezelf hierin, dan is het slim om vitamine D het hele jaar door op je netvlies te houden. 8. Laat je waarde eens prikken Wil je het echt weten in plaats van gokken, dan kun je je vitamine D in je bloed laten meten. De huisarts kijkt daarbij naar de opslagvorm in je bloed. Dat geeft een prima eerste beeld van waar je ongeveer zit. Vanuit een orthomoleculaire bril kijken we vaak naar wat ruimere waarden dan de ondergrens die medisch als voldoende geldt, maar laat je daarin altijd persoonlijk adviseren door iemand die er verstand van heeft. Zo'n meting is een fijn vertrekpunt om gerichte keuzes te maken in plaats van maar wat te doen. 9. Maak er een vast dagmoment van Wat in de praktijk het beste werkt, is er een vaste gewoonte van maken in plaats van het af te laten hangen van of je er die dag aan denkt. Koppel het aan iets wat je toch al elke dag doet, bijvoorbeeld je ontbijt of je lunch. Dat je vette vis, je momentje in de zon of je aandacht voor magnesium een vast haakje krijgt in je dag, scheelt enorm in hoe consistent je het volhoudt. En consistentie is bij vitamine D belangrijker dan af en toe een uitschieter, want je lichaam werkt met een voorraad die je het liefst gelijkmatig aanvult in plaats van met pieken en dalen. Begin klein en houd het vol Kies uit dit rijtje twee of drie dingen die voor jou nu haalbaar zijn en maak daar een gewoonte van. Vitamine D is geen kwestie van één keer goed doen, maar van een gestage basis over het hele jaar. In het volgende artikel duik ik dieper de kPNI in en laat ik zien hoe je lichaam vitamine D eigenlijk aanmaakt en activeert. Als je dat begrijpt, snap je meteen waarom die kleine dagelijkse keuzes zoveel verschil maken. Lees ook Waarom vitamine D zoveel meer doet dan je denkt De diepere laag onder je vitamine D: hoe je lichaam het aanmaakt en activeert Vitamine D uit voeding, zon en aanvulling: waar je het vandaan haalt
Learn more
Vitamine D3 kopen: waar let je op?
Vitamine D3 kopen zonder te verdwalen: let op de vorm (D2 of D3), de dosering en de opneembaarheid. Vitamine D draagt bij aan een normaal immuunsysteem en sterke botten.
Learn more
Vitamine D aanvullen: waar je op kunt letten
◷ 6 min leestijdAls je de vorige artikelen hebt gelezen, is je vast een ding opgevallen: het ging steeds over vitamine D. Over hoe breed het werkt, hoe je het uit de zon en je voeding haalt, en hoe het als meewerker in je lichaam meedraait. Vitamine D was de rode draad. In dit laatste artikel maak ik het praktisch: hoe vul je die vitamine D aan wanneer de zon en je bord even niet genoeg meebrengen, en waar let je dan op? Want dat is precies de situatie waar veel mensen in onze streken in zitten. In de winter maakt je huid vrijwel geen vitamine D aan, en uit voeding alleen is het lastig om op een ruime hoeveelheid te komen. Dan is een aanvulling een logische en praktische keuze. Waar je op kunt letten bij een aanvulling Niet elke vitamine D is hetzelfde, en er zijn een paar dingen die het waard zijn om op te letten. De vorm: D3 Er bestaan twee hoofdvormen: D2 en D3. D3 is de vorm die je lichaam ook zelf in je huid maakt onder invloed van zon, en het is de vorm die je lichaam het makkelijkst gebruikt. Kies dus voor D3. Opgelost in vet In het tweede artikel vertelde ik al dat vitamine D vetoplosbaar is. Je lichaam neemt het beter op in het gezelschap van vet. Een aanvulling waarin de vitamine D al is opgelost in een goede olie, heeft daarin een streepje voor, omdat het vet er als het ware al bij zit. De hoeveelheid Omdat de zon in de winter wegvalt en voeding maar beperkt bijdraagt, is een ruime dagelijkse hoeveelheid in die periode prettig. Houd je daarbij wel aan de aanbevolen dosering op de verpakking, meer is niet beter. En natuurlijk je magnesium Je weet inmiddels waarom: zonder magnesium kan je lichaam vitamine D niet goed omzetten naar de werkende vorm. Denk er dus aan om ook je magnesium op orde te houden, uit gevarieerde voeding of eventueel een aanvulling. ScKIN Vitamin D+ Precies met die punten in het achterhoofd hebben we bij ScKIN onze Vitamin D+ gemaakt. Het is een enkelvoudige vitamine D3, met 75 mcg per capsule, wat overeenkomt met 3000 IE. De vitamine D3 is opgelost in olijfolie, zodat het vet er al bij zit voor een goede opname. Het is een kleine, zachte softgel die makkelijk wegslikt, en je neemt er een per dag, tijdens of vlak na een maaltijd. Het mooie is dat je met die ene capsule precies de stof binnenkrijgt die in deze hele reeks centraal stond. Die vitamine D die je normaal uit de zon en je voeding haalt, zit hier in een vorm die je lichaam goed kan gebruiken. En daarmee brengt Vitamin D+ alles mee waar we het over hadden. Vitamine D draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem en aan een goede weerstand.1 Het draagt bij aan de instandhouding van sterke botten en een sterk gebit.2 Het draagt bij aan een normale spierwerking en speelt een rol bij het normale verloop van de celdeling.3 En het draagt bij aan een normale opname van calcium en aan de calciumhuishouding.4 Al die bijdragen die we in de vorige artikelen langsliepen, hangen aan die ene stof: vitamine D. Bekijk Vitamin D+ Hoe je het praktisch inzet Zie een aanvulling als een basis onder je dag, naast alles wat je al doet. In de zomer blijft de zon je grootste bron, dus kom lekker naar buiten. In de donkere maanden, van ongeveer november tot maart, leunt het accent wat meer op je voeding en een aanvulling, omdat de zon dan even niet meewerkt. Neem je Vitamin D+ bij je ontbijt of je lunch, dan koppel je het meteen aan een maaltijd, precies zoals een vetoplosbare vitamine dat het liefst heeft. Denk aan je magnesium erbij, en je hebt de basis staan die in deze reeks steeds terugkwam. Voor wie het extra de moeite waard is Er zijn een paar situaties waarin het extra prettig is om het hele jaar door bewust met vitamine D bezig te zijn. Denk aan mensen die veel binnen werken, mensen die hun huid vaak bedekken, en mensen met een wat donkerder huidtype, die meer zon nodig hebben voor dezelfde hoeveelheid. Ook als je ouder wordt, maakt je huid vitamine D wat minder makkelijk aan. In al die gevallen leunt je vitamine D wat meer op je voeding en een eventuele aanvulling. Herken je jezelf hierin, dan hoeft dat geen zorg te zijn. Het betekent gewoon dat je er iets bewuster mee omgaat: vaker vette vis op je bord, in de donkere maanden een aanvulling erbij, en je magnesium op orde. Zo houd je je basis het hele jaar door op peil, ook als de zon minder meewerkt. Nog een paar praktische vragen Wanneer neem je het het beste in? Bij een maaltijd met wat vet, zoals je ontbijt of je lunch. Dan neemt je lichaam de vetoplosbare vitamine D het beste op. Kan het samen met magnesium? Zeker, die twee werken juist mooi samen, want je lichaam heeft magnesium nodig om vitamine D om te zetten naar de werkende vorm. En hoe lang doe je erover om iets te merken? Vitamine D werkt op de achtergrondprocessen in je lichaam, dus zie het als een rustige basis die je onderhoudt, niet als iets waar je van de ene op de andere dag iets van hoeft te verwachten. De rode draad, samengevat Als je deze vier artikelen naast elkaar legt, zie je een verhaal. Vitamine D is veel breder dan alleen je botten, het werkt via receptoren door je hele lichaam, je haalt het vooral uit de zon en aanvullend uit je voeding, en het komt pas tot zijn recht in samenhang met magnesium en een lichaam dat een beetje in balans is. Wanneer de zon en je bord even niet genoeg meebrengen, is een aanvulling met vitamine D3 een praktische manier om je basis op peil te houden. Dat is precies waar ScKIN Vitamin D+ voor bedoeld is: een eenvoudige, doordachte bron van de stof die deze hele reeks lang de hoofdrol speelde. 1 Vitamine D draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem en zorgt mede voor een goede weerstand. 2 Vitamine D draagt bij aan de instandhouding van sterke botten en aan het behoud van een sterk gebit. 3 Vitamine D draagt bij aan een normale spierwerking en speelt een rol bij het normale verloop van de celdeling. 4 Vitamine D draagt bij aan een normale opname van calcium en fosfor uit voeding en speelt een rol in de calciumhuishouding. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Niet geschikt voor kinderen onder de 10 jaar. Raadpleeg bij zwangerschap, medicijngebruik of ziekte een deskundige. Lees ook Waarom vitamine D zoveel meer doet dan je denkt Wat je zelf kunt doen om je vitamine D op peil te houden De diepere rol van vitamine D in je lichaam
Learn more
De diepere rol van vitamine D in je lichaam
◷ 6 min leestijdIn de eerste twee artikelen keken we naar wat vitamine D allemaal doet, en hoe je het praktisch op peil houdt. Nu gaan we een laag dieper. Want als je begrijpt hoe vitamine D in je lichaam werkt, snap je meteen waarom het geen losse pil is die even iets aanzet, maar een meewerker in een groter geheel. En dat is precies hoe we er binnen de kPNI naar kijken. De kPNI, waarin ik ben opgeleid, kijkt nooit naar een stof of een orgaan apart. We kijken naar hoe systemen met elkaar praten. En vitamine D is daar een prachtig voorbeeld van, want het doet bijna nergens iets in zijn eentje. Een sleutel heeft een slot nodig Ik noemde het in het eerste artikel al even: vitamine D werkt via receptoren. Laten we daar wat langer bij stilstaan, want hier zit de kern. Je moet je een receptor voorstellen als een slot op of in een cel. Vitamine D is de sleutel die in dat slot past. Pas als de sleutel in het slot draait, krijgt de cel het signaal om iets te doen. Zonder slot gebeurt er niks, en zonder sleutel ook niet. Ze hebben elkaar nodig. Het bijzondere is dus dat die sloten op ontzettend veel plekken zitten. In je botcellen, in je spiercellen, in je immuuncellen. Daarom kan een stof zo breed meedoen: overal waar een slot zit, kan vitamine D een signaal afgeven. Van ruwe vorm naar werkende vorm Nog iets dat vaak wordt overgeslagen. De vitamine D die je binnenkrijgt via de zon of je eten, is nog niet meteen de vorm die in dat slot past. Het is eerst een opslagvorm, een soort ruw materiaal dat je lichaam bewaart, onder andere in je vetweefsel. Om het bruikbaar te maken moet je lichaam het in twee stappen bewerken, eerst in je lever en daarna in je nieren. Pas na die twee stappen ontstaat de actieve vorm, de sleutel die daadwerkelijk in het slot past. Je moet je dat voorstellen als een lopende band met twee bewerkingsstations: aan het begin ligt het ruwe materiaal, en aan het eind komt de werkende vorm eruit. En weet je wat er bij allebei die stations nodig is? Magnesium. Zonder magnesium hapert de omzetting. Dat is de reden dat ik in het vorige artikel zei: vitamine D en magnesium horen bij elkaar. Het is niet zomaar een leuk weetje, het zit ingebakken in hoe je lichaam vitamine D bruikbaar maakt. Waarom stress hier een rol speelt Hier wordt het echt kPNI. Want als je lichaam langere tijd in de stress staat, gebeurt er iets met dat sleutel-slot-systeem. Het stresshormoon cortisol kan de werking van de vitamine-D-receptor in de weg zitten. Beeld het je in alsof het slot een beetje vervormt: de sleutel is er wel, maar past minder goed. Het signaal komt dan minder goed door. Daar komt bij dat stress ook nog eens magnesium vraagt. Je lichaam gebruikt meer magnesium in drukke periodes, en juist dat magnesium had je nodig voor de omzetting van vitamine D. Zo werken twee dingen tegelijk in dezelfde richting. Wat ik hiermee wil laten zien: vitamine D staat nooit los van de rest. Hoe je leeft, hoe gespannen je bent, hoeveel magnesium je binnenkrijgt, het speelt allemaal mee in of die vitamine D uiteindelijk zijn werk kan doen. Vitamine D en je afweer Een van de mooiste voorbeelden van die samenhang is je immuunsysteem. Je immuuncellen hebben, net als zoveel andere cellen, een receptor voor vitamine D. Ze gebruiken het als een van hun signaalstoffen. Daarom draagt vitamine D bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem en aan een goede weerstand.1 Je afweer is geen systeem dat alleen aangaat als je ziek wordt. Het is de hele dag door bezig: opruimen, herstellen, beoordelen wat er langskomt. Vitamine D is een van de stoffen die in dat dagelijkse werk meedraait, als een van de vele meewerkers die het geheel soepel laten lopen. Geen wondermiddel, wel een meewerker En daarmee kom ik bij het punt dat ik het belangrijkste vind van dit artikel. Vitamine D wordt soms neergezet als een soort wondermiddel dat in zijn eentje van alles regelt. Zo werkt het niet, en ik vind het eerlijker om dat gewoon te zeggen. Vitamine D is een schakel in een keten. Een belangrijke schakel, want zonder die schakel hapert de keten. Toch is het niet de hele keten. Het heeft magnesium nodig om geactiveerd te worden, het heeft een gezonde lever- en nierfunctie nodig, en het heeft een lichaam nodig dat niet constant in de hoogste versnelling staat. Pas als dat allemaal een beetje klopt, komt vitamine D tot zijn recht. Dat maakt het voor mij juist zo interessant. Het is niet het ene magische ingredient, het is een stof die goed samenwerkt. En dat is precies hoe je lichaam werkt: in samenhang, nooit in losse stukken. Waar draagt vitamine D nu precies aan bij? Even op een rij, in gewone taal, waar de rol van vitamine D wetenschappelijk voor is vastgesteld. Vitamine D draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem, aan de instandhouding van sterke botten en een sterk gebit, aan een normale spierwerking, en het speelt een rol bij het normale verloop van de celdeling en in de calciumhuishouding.1 Dat is een breed rijtje voor een stof, en het laat mooi zien hoe verweven vitamine D met je lichaam is. Wat ik je meegeef De diepere les: vitamine D werkt via sloten die door je hele lichaam zitten, het moet eerst worden omgezet met behulp van magnesium, en die omzetting is gevoelig voor hoe je leeft. Zie het als een meewerker in een groter team, niet als een solist. Dat verklaart ook waarom de tips uit het vorige artikel, de maaltijd en de magnesium, zo veel verschil maken. In het laatste artikel breng ik alles samen. Vitamine D bleek de rode draad van deze reeks, en ik laat zien hoe je die vitamine D praktisch aanvult wanneer de zon en je voeding even niet genoeg meebrengen. 1 Vitamine D draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem, zorgt mede voor een goede weerstand, draagt bij aan de instandhouding van sterke botten en een sterk gebit, draagt bij aan een normale spierwerking en speelt een rol bij het normale verloop van de celdeling en in de calciumhuishouding. Lees ook Waarom vitamine D zoveel meer doet dan je denkt Wat je zelf kunt doen om je vitamine D op peil te houden Vitamine D aanvullen: waar je op kunt letten
Learn more
Wat je zelf kunt doen om je vitamine D op peil te houden
◷ 6 min leestijdIn het vorige artikel keken we naar hoe breed vitamine D eigenlijk werkt, en waarom de zon in onze winter zo weinig meehelpt. Logische vervolgvraag: wat kun je daar zelf aan doen? In dit artikel loop ik langs de praktische dingen die je zelf in de hand hebt om je vitamine D op peil te houden. Niks ingewikkelds, gewoon dingen die je vandaag al kunt toepassen. Ik zeg er meteen bij: je hoeft niet alles tegelijk te doen. Kies er een paar uit, maak er een gewoonte van, en bouw van daaruit verder. Zo blijft het behapbaar. 1. Ga naar buiten, en doe het met verstand Je grootste bron van vitamine D is en blijft de zon op je huid. Dus stap een is simpel: kom in de zomermaanden regelmatig naar buiten. Even wandelen in je lunchpauze, koffie op het balkon, even de tuin in. In de periode van mei tot september staat de zon hoog genoeg boven Nederland, en dan doet je huid het werk vanzelf. Met verstand betekent: zonder te verbranden. Je huid heeft niet uren nodig, en verbranden wil je sowieso voorkomen. Een korte blootstelling op een moment dat de zon hoog staat, met je onderarmen of benen bloot, doet al veel. Ben je langer buiten of is de zon fel, smeer je dan gewoon in. Verstandig zonnen en aan je vitamine D denken gaan prima samen. 2. Weet dat de winter een ander verhaal is Dit is misschien wel het belangrijkste om te onthouden: van november tot maart staat de zon in ons land te laag om je huid vitamine D te laten maken. Hoe vaak je in die maanden ook naar buiten gaat, voor je vitamine D maakt het weinig uit. Fris en fijn is het natuurlijk wel, dus blijf vooral gaan. Maar reken er in die periode niet op als bron. Juist daarom is het slim om in de donkere maanden bewuster met je voeding om te gaan, en eventueel aan een aanvulling te denken. Daar kom ik zo op. 3. Leg vitamine D op je bord Voeding is je tweede bron. Vitamine D zit vooral in vette vis. Denk aan haring, zalm, makreel en sardines. Een paar keer per week vette vis eten is een van de fijnste manieren om er via je bord wat bij te krijgen. En als bonus krijg je er goede vetten bij. Ook in ei zit vitamine D, vooral in de dooier, en paddenstoelen leveren een plantaardige vorm. Geen enorme hoeveelheden, maar alle beetjes tellen mee. Varieer dus, en maak vette vis een vast onderdeel van je week. 4. Neem het samen met een maaltijd Nu een tip die veel mensen niet kennen, en die echt verschil maakt. Vitamine D is vetoplosbaar. Dat betekent dat je lichaam het het beste opneemt in het gezelschap van vet. Neem je een aanvulling met vitamine D, doe dat dan tijdens of vlak na een maaltijd waar wat vet in zit. Je ontbijt met wat noten, je lunch met avocado, je warme maaltijd met olijfolie. Neem je zo'n aanvulling op een lege maag in, dan neemt je lichaam er een stuk minder van op. Zonde, want dan haal je niet uit dezelfde hoeveelheid wat erin zit. Even koppelen aan een eetmoment, en klaar. 5. Vergeet magnesium niet Dit is een van de mooiste stukken van het hele verhaal, en het wordt bijna altijd overgeslagen. Vitamine D dat je binnenkrijgt, via de zon of via je eten, is nog niet meteen de actieve vorm. Je lichaam moet het eerst omzetten, in een paar stappen, in je lever en je nieren. En voor die omzetting heeft je lichaam magnesium nodig. Je moet je dat voorstellen als een lopende band met een paar bewerkingsstations. Vitamine D komt binnen als ruw materiaal, en bij elk station gebeurt er iets om het bruikbaar te maken. Magnesium is de werker die bij die stations staat. Is er weinig magnesium, dan hapert de band, en blijft een deel van je vitamine D in de ruwe vorm hangen. Vandaar dat vitamine D en magnesium zo'n mooi duo zijn. Zorg dus dat je ook aan je magnesium denkt. Dat zit in groene bladgroenten, noten, zaden, peulvruchten en volkoren producten. Eet je daar gevarieerd van, dan geef je je vitamine D meteen de hulp die het nodig heeft om zijn werk te doen. 6. Denk aan de momenten dat je meer binnen zit Een paar situaties vragen om wat extra aandacht. Werk je veel binnen, achter een raam, dan bereikt het juiste zonlicht je huid nauwelijks, ook in de zomer. Bedek je je huid veel, om wat voor reden dan ook, dan geldt hetzelfde. En heb je een wat donkerder huidtype, dan heeft je huid meer zon nodig voor dezelfde hoeveelheid vitamine D. Herken je jezelf daarin, dan is het extra de moeite waard om bewust met je voeding bezig te zijn en het hele jaar door aan je vitamine D te denken, niet alleen in de winter. 7. Maak er een ritme van Het geheim zit niet in een keer heel goed je best doen, maar in een rustig ritme dat je volhoudt. Vaste eetmomenten met vette vis erin, je aanvulling gekoppeld aan je ontbijt of lunch, en in de zomer regelmatig even naar buiten. Als je die dingen op de automatische piloot doet, hoef je er verder niet over na te denken. En dat is precies waar je naartoe wilt. Iets wat gewoon in je dag verweven zit, waar je nauwelijks moeite voor hoeft te doen. Wat ik je meegeef Je vitamine D op peil houden hoeft echt niet ingewikkeld te zijn. Kom in de zomer met verstand naar buiten, leg regelmatig vette vis op je bord, neem een eventuele aanvulling altijd bij een maaltijd, en denk aan je magnesium zodat je lichaam de vitamine D ook echt kan gebruiken. In de winter leunt het accent wat meer op voeding en een aanvulling, omdat de zon dan even niet meewerkt. In het volgende artikel duik ik dieper de werking in: waarom vitamine D geen wondermiddel is, maar juist een meewerker die pas tot zijn recht komt in samenhang met de rest van je lichaam. Dat maakt meteen duidelijk waarom die magnesium en die maaltijd zo belangrijk zijn. Lees ook Waarom vitamine D zoveel meer doet dan je denkt De diepere rol van vitamine D in je lichaam Vitamine D aanvullen: waar je op kunt letten
Learn more
Waarom vitamine D zoveel meer doet dan je denkt
◷ 6 min leestijdVitamine D heeft een imago dat niet klopt. De meeste mensen kennen het als "die vitamine voor je botten" en denken er verder weinig over na. En ja, die rol klopt. Maar het is echt maar een klein deel van het verhaal. Vitamine D doet in je lichaam zoveel meer, en juist dat bredere plaatje wil ik je in dit artikel laten zien. Want wat ik in mijn werk steeds terugzie, is dat we vitamine D veel te klein maken. We stoppen het in een hokje, terwijl het eigenlijk overal in je lichaam meedoet. Laten we dat hokje even openbreken. Eigenlijk is het geen gewone vitamine Het eerste wat goed is om te weten: vitamine D gedraagt zich niet als een gewone vitamine. Het lijkt in zijn werking veel meer op een hormoon. Een hormoon is een signaalstof, een soort boodschapper die door je hele lichaam reist en cellen vertelt wat ze moeten doen. En dat is precies wat vitamine D doet. Om die boodschap te kunnen ontvangen heeft een cel een soort slot nodig waar de sleutel in past. Dat slot heet een receptor. Het bijzondere aan vitamine D is dat die receptoren op ontzettend veel plekken in je lichaam zitten. Onderzoekers hebben ze inmiddels teruggevonden in meer dan dertig verschillende soorten cellen en weefsels. En ze vinden er nog steeds nieuwe. Je moet je dat zo voorstellen: als een stof op zoveel plekken een eigen slot heeft, dan is dat geen toeval. Dan is het een stof die het lichaam op heel veel plekken nodig heeft om zijn werk te doen. De rol die iedereen kent: botten en calcium Laten we beginnen bij het bekende deel, want dat is niet voor niks bekend. De belangrijkste taak van vitamine D is het regelen van de calcium- en fosforhuishouding in je lichaam. Dat klinkt technisch, dus ik vertaal het even. Calcium is de bouwsteen van je botten en je gebit. Maar je lichaam kan calcium uit je voeding alleen goed opnemen als er genoeg vitamine D aanwezig is. Vitamine D staat als het ware bij de deur van je darm en zorgt dat het calcium naar binnen mag. Is er weinig vitamine D, dan gaat een groot deel van dat calcium er ongebruikt weer uit. Is er voldoende, dan neemt je lichaam er veel meer van op. Zo draagt vitamine D bij aan de instandhouding van sterke botten en een sterk gebit, en speelt het een rol in de hele calciumhuishouding. Dat is de basis. En het is meteen de reden dat vitamine D en botten zo aan elkaar gekoppeld zijn geraakt. Maar er is zoveel meer Hier wordt het interessant, want vitamine D houdt niet op bij je botten. Je afweer Je immuuncellen hebben, net als heel veel andere cellen, een receptor voor vitamine D. Ze gebruiken het als een van hun signaalstoffen om hun werk goed te doen. Daarom draagt vitamine D bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem en aan een goede weerstand. Je afweer is de hele dag door bezig, en vitamine D is een van de stoffen die daarin meedraait. Je spieren Ook je spieren doen mee. Vitamine D draagt bij aan een normale spierwerking. Je spieren hebben calcium nodig om samen te trekken en weer te ontspannen, en daar komt die calciumhuishouding weer om de hoek kijken. Zo hangt alles met elkaar samen. Je cellen En dan misschien wel het minst bekende, maar zeker zo boeiende deel: vitamine D speelt een rol bij het normale verloop van de celdeling. Je lichaam vernieuwt zichzelf continu, cel voor cel, als een lopende band die nooit stilstaat. Vitamine D is een van de stoffen die in dat proces meedraait. Zie je hoe breed het wordt? Botten, afweer, spieren, celdeling. Dat is geen vitamine die je in een hokje kunt stoppen. Waar komt vitamine D eigenlijk vandaan? Dan de vraag die logisch volgt: hoe kom je aan die vitamine D? Daar zit iets bijzonders, want jouw lichaam kan het grotendeels zelf maken. In je huid zit een stof die onder invloed van zonlicht wordt omgezet in vitamine D. Zon op je huid is dus je belangrijkste bron. Best mooi eigenlijk, dat je lichaam dat gewoon zelf regelt. Alleen zit daar in ons land een addertje onder het gras, en dat is het seizoen. Waarom het seizoen zoveel uitmaakt In de zomer, grofweg van mei tot september, staat de zon hoog genoeg boven Nederland. Dan kan je huid bij voldoende zon vitamine D aanmaken. Maar in de late herfst en winter, van november tot maart, staat de zon te laag en is het licht te zwak. In die maanden maakt je huid vrijwel geen vitamine D meer aan, hoe vaak je ook naar buiten gaat. En zelfs in de zomer is het niet vanzelfsprekend. We werken veel binnen, we zitten achter glas, we smeren ons in en we bedekken ons. Allemaal logisch, en allemaal dingen die de aanmaak via de huid in de weg zitten. Heb je een wat donkerder huidtype, dan duurt de aanmaak van dezelfde hoeveelheid vitamine D bovendien een stuk langer. Dat is precies waarom vitamine D in onze streken zoveel aandacht krijgt. We wonen simpelweg niet op een plek waar de zon het hele jaar door zijn werk kan doen. En uit je eten? Dan blijft voeding over als bron. Vitamine D zit in een aantal producten, vooral in vette vis zoals haring, zalm en makreel, en in kleinere hoeveelheden in ei en paddenstoelen. Dat is mooi meegenomen en zeker de moeite waard om regelmatig op je bord te leggen. Tegelijk is het eerlijk om te zeggen dat het lastig is om via voeding alleen op een ruime hoeveelheid te komen. De zon is en blijft veruit je grootste bron, en die valt in de winter grotendeels weg. Dat maakt vitamine D een bijzonder geval onder de vitamines. Wat ik je wil meegeven De belangrijkste boodschap van dit artikel: vitamine D is veel breder dan alleen je botten. Het gedraagt zich als een hormoon, het heeft receptoren door je hele lichaam, en het draagt bij aan je botten, je gebit, je afweer, je spieren en je celdeling. Het is een van de stoffen die overal een beetje meedoet. En je haalt het vooral uit de zon, met voeding als aanvulling. Juist omdat de zon in onze winter zo weinig meewerkt, is het goed om er bewust mee bezig te zijn. Hoe je dat praktisch doet, hoe je zelf zorgt dat je vitamine D op peil blijft, dat is precies waar het volgende artikel over gaat. Lees ook Wat je zelf kunt doen om je vitamine D op peil te houden De diepere rol van vitamine D in je lichaam Vitamine D aanvullen: waar je op kunt letten
Learn more
Waarom vitamine D een grotere rol speelt dan je denkt
◷ 6 min leestijd Je hebt het woord vast al honderd keer voorbij horen komen. Vitamine D, de zonvitamine, iets met botten en met de winter. En dan denk je al gauw dat je het wel zo'n beetje weet. Toch is vitamine D eigenlijk een van de meest onderschatte stoffen in je lichaam, en hoe langer ik ermee werk, hoe meer het me verbaast hoe breed die stof meespeelt. Ik ben Caroline, orthomoleculair therapeut, en ik wil je in deze reeks meenemen in het echte verhaal achter vitamine D. Niet het rijtje van de verpakking, maar wat het eigenlijk doet, daar diep vanbinnen. Want zodra je dat snapt, ga je er anders naar kijken. In dit eerste artikel begin ik bij de basis: waarom vitamine D zo'n grote rol speelt, en waarom heel veel mensen er in onze streken minder van binnenkrijgen dan ze denken. Vitamine D is eigenlijk geen gewone vitamine Om maar meteen met iets te beginnen wat veel mensen verrast: vitamine D is strikt genomen helemaal geen gewone vitamine. Het gedraagt zich veel meer als een hormoon, een soort boodschapper die op allerlei plekken in je lichaam instructies afgeeft. Een gewone vitamine doet meestal één afgebakende taak. Vitamine D praat mee in honderden processen tegelijk. Dat klinkt misschien wat abstract, dus laat me het concreet maken. Onderzoekers hebben inmiddels ontdekt dat er in meer dan dertig verschillende soorten cellen en weefsels speciale ontvangers voor vitamine D zitten. Je moet je zo'n ontvanger voorstellen als een slot op de celwand, dat alleen opengaat als de juiste sleutel langskomt. Vitamine D is die sleutel. En dat je lichaam op zó veel plekken zo'n slot heeft geplaatst, zegt eigenlijk al genoeg over hoe belangrijk het deze stof vindt. Waar vitamine D allemaal aan meewerkt Laten we eens langs de plekken lopen waar vitamine D een erkende rol speelt, want dan zie je vanzelf hoe breed het gaat. Het bekendst is de rol bij je botten en je gebit. Vitamine D zorgt ervoor dat je lichaam de calcium uit je voeding daadwerkelijk opneemt en naar de goede plek brengt. En dat is echt niet vanzelfsprekend. Is er voldoende vitamine D aanwezig, dan neemt je lichaam een flink deel van de calcium uit je eten op. Is er maar weinig vitamine D beschikbaar, dan blijft daar een veel kleiner deel van over, hoeveel calcium je ook op je bord hebt liggen. Zonder die sleutel blijft de deur naar je botten dus half dicht. Je spieren Minder bekend, maar minstens zo belangrijk: vitamine D speelt een rol in een normale spierwerking. Je spieren hebben de stof nodig om soepel te kunnen samentrekken en ontspannen. Heel veel mensen die zich stijf of futloos voelen, staan daar niet bij stil, terwijl hun spieren de hele dag door aan het werk zijn. Je afweer Dan je immuunsysteem, en dit vind ik zelf een van de mooiste stukken. Je afweer kan zonder vitamine D niet goed z'n werk doen. De stof helpt namelijk om immuuncellen aan te zetten, opnieuw via die sloten op de celwand. Je afweer is niet alleen bezig als je ziek wordt, maar de hele dag door met opruimen en bewaken. En vitamine D draait daarin mee als een van de meewerkers op de achtergrond. Je cellen en de celdeling En tot slot iets wat bijna niemand weet: vitamine D speelt een rol bij een normale celdeling. Je lichaam vernieuwt zichzelf voortdurend, cel voor cel, en dat proces van netjes verdelen en vernieuwen loopt met vitamine D als een van de betrokken stoffen. Als je bedenkt dat je huid, je darmwand en zo veel andere weefsels zich continu vernieuwen, snap je waarom dit zo breed doorwerkt. De zon is je grootste bron, en dat is precies waar het wringt Nu de grote vraag: waar haal je die vitamine D eigenlijk vandaan? Voor het overgrote deel maakt je lichaam de stof zelf aan, in je huid, onder invloed van zonlicht. Om precies te zijn de UV-B-straling in dat zonlicht. Je huid gebruikt daarvoor een stof die verwant is aan cholesterol, en zet die via een paar stappen om in vitamine D3. Best knap eigenlijk, dat je huid dat gewoon zelf kan. Maar hier zit meteen het probleem, en dat heeft alles te maken met waar wij wonen. In Nederland staat de zon alleen in de zomermaanden, grofweg van mei tot september, hoog genoeg aan de hemel om die UV-B-straling tot bij ons te laten komen. In de maanden november tot en met maart staat de zon zó laag dat er via de huid vrijwel niets wordt aangemaakt. Je kunt dan een hele middag buiten lopen, en toch levert het je op dit punt weinig op. En zelfs in de zomer valt het vaak tegen. We werken veel binnen, we zitten achter ramen, we gaan bedekt naar buiten of smeren ons in tegen verbranden, wat op zich verstandig is. Alles bij elkaar maakt dat je huid minder aanmaakt dan je op grond van het seizoen zou verwachten. Mensen met een donkere huid hebben bovendien veel meer tijd in de zon nodig voor dezelfde hoeveelheid, en naarmate we ouder worden, wordt de huid dunner en maakt hij de stof minder makkelijk aan. En uit voeding dan? Dan denk je misschien: dan eet ik het toch gewoon? Was het maar zo makkelijk. Vitamine D zit in een klein aantal voedingsmiddelen, vooral in vette vis zoals haring, zalm en makreel, in eieren en in paddenstoelen die in de zon hebben gestaan. Dat zijn fijne dingen om regelmatig te eten, en toch is het via voeding alleen bijna niet te doen om aan een ruime hoeveelheid te komen. De porties die je daarvoor nodig zou hebben, zijn simpelweg groter dan wat de meeste mensen op een dag eten. Zo ontstaat een bijzondere situatie. We hebben een stof die op tientallen plekken in ons lichaam meespeelt, we kunnen die grotendeels zelf aanmaken, en juist in het halfjaar dat we die aanmaak het hardst zouden willen, laat de zon het op onze breedtegraad afweten. Wat ik je hiermee wil meegeven De belangrijkste boodschap van dit eerste artikel: vitamine D is veel meer dan een botenverhaal. Het werkt mee aan je botten en je gebit, aan je spieren, aan je afweer en aan de vernieuwing van je cellen, allemaal tegelijk. En omdat we hier wonen waar we wonen, is het goed om er bewust mee bezig te zijn, in plaats van er vanzelf van uit te gaan dat het wel goed zit. In het volgende artikel word ik praktisch. Dan loop ik met je langs de dingen die je zelf kunt doen om je vitamine D op een prettige manier op peil te houden, van hoe je met daglicht omgaat tot wat er op je bord ligt. En ik neem je mee in een stof die daar onmisbaar bij is en die vaak vergeten wordt: magnesium. Lees ook Wat je zelf kunt doen voor een goede vitamine D-status De diepere rol van vitamine D in je lichaam Vitamine D uit zon, voeding en aanvulling: je basis op peil houden
Learn more
