ScKIN Journal
Wat kun je zélf doen bij een droge huid? Praktische tips
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel nam ik je mee in waar een droge huid vandaan komt: een beschermlaag die van vet is gemaakt en die uitgeput kan raken, van buitenaf én van binnenuit. Nu het praktische deel, want daar heb je op de korte termijn het meest aan. Hieronder loop ik langs de dingen die in mijn ervaring het meeste verschil maken. Je hoeft ze echt niet allemaal tegelijk te doen. Kies er twee of drie en houd die een paar weken vol. Aan de buitenkant 1. Douche korter, en niet te heet Ik weet het, een hete douche op een koude ochtend is heerlijk. Maar warm water spoelt precies die beschermende vetten van je huid. Zet de kraan een graadje koeler, houd het wat korter, en dep je huid daarna droog in plaats van te wrijven. Zo laat je een deel van die vetlaag gewoon zitten. 2. Reinig mild Schuimende reinigers die je gezicht piepschoon maken, halen vaak te veel weg. Kies een milde, verzorgende reiniging en boen niet. Voor veel mensen met een droge huid is 's avonds reinigen genoeg en 's ochtends alleen lauw water al prima. 3. Smeer op een vochtige huid Dit is een van de makkelijkste tips die echt iets doet. Breng je crème of olie aan als je huid nog een beetje vochtig is, meteen na het douchen of wassen. Dan sluit je het aanwezige vocht als het ware in. Wacht je tot je helemaal droog bent, dan is een deel van dat vocht al verdampt en heeft je crème minder om vast te houden. 4. Kies verzorging die de vetlaag aanvult Zoek naar producten met vetachtige bestanddelen die je beschermlaag opbouwen, zoals ceramiden en plantaardige oliën. Die vullen als het ware de specie tussen je huidcellen aan. Rijk hoeft niet duur te zijn, het gaat om wat erin zit. 5. Zet de luchtvochtigheid in huis omhoog Zodra de verwarming aangaat, wordt de lucht in huis droog, en je huid geeft dan vocht af aan die droge lucht. Een bak water op de verwarming, wat meer planten, of een luchtbevochtiger in je slaapkamer kan al schelen. Je merkt het vaak het eerst 's ochtends aan hoe je huid aanvoelt. 6. Bescherm tegen wind en kou Koude wind en het heen en weer gaan tussen buiten en de warme binnenlucht vragen veel van je huid. Een beschermende crème voordat je naar buiten gaat, en een sjaal over je wangen bij echt guur weer, doen meer dan je zou denken. Op je bord 7. Eet elke dag gezonde vetten Dit is misschien wel de belangrijkste van dit rijtje, en tegelijk de meest vergeten. Je beschermlaag en je celwanden zijn van vet gemaakt, dus geef je lichaam dat bouwmateriaal. Denk aan avocado, walnoten, lijnzaad, olijfolie, en een paar keer per week vette vis zoals zalm, makreel of sardines. Een handvol noten bij je ontbijt of een halve avocado door je lunch is zo gebeurd. En kies je een keer voor vis, ga dan voor de vette soorten, want in magere vis zoals kabeljauw zit veel minder van die waardevolle vetzuren. Een blik sardines op een cracker is een van de makkelijkste manieren om er wat van binnen te krijgen. 8. Let op de essentiële vetzuren Een aantal van die vetten kan je lichaam niet zelf maken, de essentiële vetzuren. Die moet je echt uit voeding halen. De omega-3 vetzuren zijn daar de bekendste van, en die zitten vooral in vette vis, en in kleinere hoeveelheden in lijnzaad en walnoten. Eet je zelden vis, dan is dit een hoek van je voeding om eens bewust naar te kijken. In het laatste artikel van deze reeks ga ik daar verder op in. 9. Eet kleurrijk en gevarieerd Je huid gebruikt meer dan alleen vet om zich te vernieuwen. Vitamine A zit in oranje en donkergroene groenten zoals wortel, zoete aardappel en spinazie. Vitamine C in paprika, kiwi en citrusfruit. Zink in noten, zaden, vlees en peulvruchten. Door bewust op kleur te letten bij je groenten krijg je die vanzelf breder binnen, zonder dat je met lijstjes hoeft te werken. 10. Drink verspreid over de dag Vocht van binnenuit helpt, maar je huid staat wel achteraan in de rij bij de verdeling ervan. Een fles water op je bureau en een glas bij elke maaltijd is een simpele basis. Je hoeft het niet te overdrijven, gelijkmatig over de dag werkt beter dan in één keer veel. 11. Wissel niet te vaak van producten Als je huid droog is, is de verleiding groot om steeds iets nieuws te proberen. Toch is rust in je routine juist fijn voor een droge huid. Geef een product een aantal weken de tijd voordat je oordeelt, en verander niet alles tegelijk. Zo weet je ook veel beter waar je huid wel of niet blij van wordt. 12. Vergeet je lippen, handen en ellebogen niet De plekken die als eerste droog aanvoelen, zijn vaak je lippen, je handen en je ellebogen. Daar is de huid dun of krijgt ze veel te verduren. Een verzorgende balsem binnen handbereik, en je handen insmeren na elke keer wassen, scheelt echt. Klein gebaar, groot verschil door de dag heen. En verder: rust en geduld Twee dingen die vaak worden onderschat. Je huid vernieuwt zich in een cyclus van een aantal weken, dus geef nieuwe gewoontes echt de tijd voordat je conclusies trekt. En let op je slaap en je spanning, want een lichaam dat in de hoogste versnelling staat, houdt minder ruimte over voor herstel. Dat merk je uiteindelijk ook aan je huid. Je hoeft daar geen uur per dag voor vrij te maken, regelmaat werkt beter dan lengte. Rond dezelfde tijd naar bed, en ergens in je dag een moment waarop je echt even niks doet. Hoe je dit volhoudt Kies twee of drie punten uit dit lijstje en houd die vier weken vol voordat je iets nieuws toevoegt. Ga je alles tegelijk veranderen, dan weet je achteraf niet wat het verschil maakte. In het volgende artikel duik ik dieper in het waaróm: hoe je huid van binnenuit is opgebouwd, en waarom juist die vetten zo'n grote rol spelen. Lees ook De vergeten oorzaak van droge huid Wat er van binnenuit meespeelt bij een droge huid Essentiële vetzuren en waar je ze vandaan haalt
Learn more
De vergeten oorzaak van droge huid
◷ 6 min leestijd Nou, je kent dat gevoel vast wel. Je huid trekt, voelt strak aan na het douchen, en op sommige plekken schilfert ze een beetje. Dus je smeert. En je smeert nog eens. Een rijkere crème, een olie erover, misschien een serum erbij. Het helpt even, en dan is dat trekkerige gevoel gewoon weer terug. Best frustrerend, want aan de buitenkant doe je eigenlijk alles goed. Wat ik vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde zo interessant vind aan een droge huid, is dat het antwoord vaak niet in die volgende crème zit. Er is namelijk een kant van het verhaal die bijna altijd wordt overgeslagen, en dat is de kant van binnenuit. In dit eerste artikel neem ik je daarin mee, zodat je snapt waaróm je huid soms zo droog blijft, wat je er ook op smeert. Wat een droge huid eigenlijk is Laten we bij het begin beginnen. Een droge huid is een huid die haar vocht niet goed vasthoudt. Het gaat er dus niet zozeer om dat er te weinig vet óp je huid zit, maar dat het vocht ín je huid te makkelijk ontsnapt. En zodra dat vocht verdampt, voelt je huid strak, ziet ze er dof uit en kan ze gaan schilferen. Dat vasthouden van vocht is het werk van je buitenste huidlaag. En om te snappen waarom die laag dat soms niet meer goed doet, helpt een beeld dat ik graag gebruik. Je huid heeft een muurtje, en de specie is van vet gemaakt Je moet je die buitenste laag voorstellen als een muurtje van bakstenen. De huidcellen zijn de stenen, en daartussen zit specie die alles bij elkaar houdt. Die specie bestaat uit vetten. Zolang dat muurtje netjes dicht zit, houdt je huid haar vocht binnen en blijft er van buitenaf weinig ongewenst binnenkomen. Wordt die specie dunner, dan gebeuren er twee dingen tegelijk. Je huid verliest sneller vocht, waardoor ze droog en strak aanvoelt. En prikkels van buiten komen makkelijker binnen, waardoor je huid gevoeliger reageert dan je gewend bent. Precies dat schrale, trekkerige gevoel dus. Belangrijk om te onthouden: die specie is van vet gemaakt. Dat maakt vetten geen bijzaak voor je huid, maar juist het bouwmateriaal van haar beschermlaag. Onthou dat, want daar komen we straks op terug. Wat die vetlaag dunner maakt aan de buitenkant Een groot deel van wat je huid uitdroogt is heel alledaags, en gebeurt aan de buitenkant. Een paar bekende: Te heet en te lang douchen of baden. Warm water spoelt precies die beschermende vetten weg. Droge binnenlucht. Zodra de verwarming aangaat in het najaar, daalt de luchtvochtigheid in huis, en je huid geeft dan sneller vocht af aan die droge lucht. Koude wind buiten, en het heen en weer gaan tussen koud en warm. Te vaak of te stevig reinigen, met schuimende producten die ontvetten. Aan deze dingen kun je zelf een hoop doen, en in het volgende artikel loop ik ze praktisch met je langs. Maar ze zijn maar de helft van het verhaal. De vergeten kant: je huid wordt ook van binnenuit opgebouwd Hier komt het deel dat vaak wordt overgeslagen. Die vetten in je beschermlaag komen niet alleen uit een crème. Je lichaam maakt en onderhoudt die laag zelf, en daar heeft het bouwstoffen voor nodig die uit je voeding komen. Sterker nog, niet alleen de specie tussen je huidcellen bestaat uit vet, ook de wand van elke cel zelf is opgebouwd uit vetten. Je moet je zo'n celwand voorstellen als een soepel vlies dat bepaalt wat er de cel in en uit mag. Hoe soepeler dat vlies, hoe beter je cellen hun werk doen, en dat geldt net zo goed voor je huidcellen. En nu het stuk waar het echt om draait. Sommige van die vetten kan je lichaam prima zelf maken. Maar een aantal kan het niet zelf aanmaken, en die noemen we daarom essentiële vetzuren. Essentieel betekent hier heel letterlijk: je moet ze binnenkrijgen via wat je eet, want je lichaam kan ze niet uit iets anders opbouwen. Krijg je er in een drukke periode weinig van binnen, dan heeft je lichaam simpelweg minder om die soepele celwanden en die beschermende vetlaag mee te onderhouden. Meer dan alleen vet Vetten zijn het hoofdverhaal bij een droge huid, maar ze staan niet alleen. Je huid vernieuwt zich continu, en daar zijn meer bouwstoffen bij betrokken. Vitamine A en zink spelen bijvoorbeeld allebei een rol bij de opbouw en het herstel van de huid. En vitamine C speelt een rol bij de aanmaak van collageen, het stevige eiwit dat je huid structuur geeft. Ik noem ze hier alvast, zodat je ziet dat het om een samenspel gaat. In het derde artikel ga ik daar dieper op in. Een mooi voorbeeld dat ik vaak geef is de avocado. Daar zit niet alleen een gezonde vetsoort in, maar ook een stof die je lichaam helpt bij het maken van een eiwit dat vocht vasthoudt in je hoornlaag. Een avocado is dus zo'n typisch geval van voeding die je huid van binnenuit iets te bieden heeft. Waarom deze kant zo vaak wordt overgeslagen Eigenlijk best logisch dat we die binnenkant vergeten. De hele wereld om ons heen wijst naar de buitenkant: naar de volgende crème, het volgende serum, de volgende behandeling. En verzorging dóet ook iets, laat daar geen twijfel over bestaan. Maar het is de helft. Als je alleen aan de buitenkant blijft aanvullen terwijl je lichaam van binnenuit weinig materiaal heeft om mee te werken, blijf je dweilen. Juist de combinatie van buiten én binnen geeft je huid de rust die ze zoekt. Wat dit betekent voor jou De belangrijkste boodschap van dit eerste artikel: als je huid droog blijft terwijl je van buiten alles al probeert, kijk dan ook eens naar de binnenkant. Je beschermlaag is van vet gemaakt, je celwanden zijn van vet gemaakt, en een deel van die vetten moet uit je voeding komen omdat je lichaam ze niet zelf aanmaakt. Dat is de vergeten oorzaak waar de titel op doelt. Het fijne is dat je aan beide kanten iets kunt doen, en vaak met kleinere stappen dan je denkt. In het volgende artikel begin ik met het praktische deel: wat je vanaf vandaag anders kunt doen, aan de buitenkant én op je bord. Lees ook Wat kun je zélf doen bij een droge huid? Praktische tips Wat er van binnenuit meespeelt bij een droge huid Essentiële vetzuren en waar je ze vandaan haalt
Learn more
De diepere laag achter psoriasis
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat bij psoriasis van binnenuit meespeelt en wat je er praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar de samenhang. Want dit is waar het vak van de kPNI eigenlijk over gaat: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen met elkaar praten. En je huid praat volop mee. Nog even vooraf: dit is educatie, geen behandeling. Psoriasis hoort bij je arts, en wat ik hier uitleg is bedoeld om het te begrijpen. Je huid is een actief orgaan We denken bij de huid vaak aan de buitenkant, aan hoe iets eruitziet. Maar je huid is een druk orgaan dat de hele dag bezig is. Ze houdt vocht binnen, houdt ongewenste dingen buiten, regelt je temperatuur, en ze is bovendien een plek waar je afweer heel actief is. Dat laatste wordt vaak vergeten, en het verklaart bij psoriasis een hoop. Want als je huid een grensgebied is, dan zit daar ook bewaking. En bewaking die veel prikkels te verwerken krijgt, gaat scherper afgesteld staan. Dat is precies wat er speelt bij een huid die overactief reageert. Het muurtje, en waarom een open muurtje zoveel doet In het eerste artikel gebruikte ik het beeld van een muurtje van bakstenen met specie ertussen. Bij psoriasis sluit dat muurtje vaak minder goed, onder andere doordat het eiwit filaggrine minder goed zijn werk doet. Filaggrine helpt om vocht in de hoornlaag vast te houden en de huid dicht te houden. Zit daar een zwakke plek, dan komen prikkels van buiten makkelijker binnen. En hier komt de kern: als er via dat open muurtje telkens iets binnenkomt, dan krijgt je afweer daar steeds een seintje van. Zo ontstaat een soort keten. Open barrière, indringers, een prikkel, een afweerreactie, en dat rondje herhaalt zich. Als je begrijpt dat het een keten is, snap je ook waarom het helpt om op meerdere plekken tegelijk rust te brengen, en niet alleen aan één knop te draaien. De afweer en het idee van laaggradige activiteit Je afweersysteem heeft twee standen die je je kunt voorstellen. Er is de acute stand, die aangaat als je bijvoorbeeld een griepje hebt en die daarna weer netjes uitgaat. En er is een veel stillere, laaggradige activiteit die op de achtergrond kan blijven sudderen als je lichaam langere tijd belast wordt, door spanning, weinig slaap, of een eetpatroon met veel suiker. Bij psoriasis is die achtergrondactiviteit een belangrijk stuk van het verhaal. Het lichaam komt niet helemaal tot rust, en dat zie je terug in de huid. Het mooie is dat je lichaam ook manieren heeft om zo'n reactie weer tot een einde te brengen, en daar spelen bepaalde bouwstoffen een rol in. Ik kom er zo op. Hormonen, stress en het ritme van je systeem Spanning en je hormoonhuishouding zijn nauw met elkaar verweven. In een drukke periode maakt je lichaam meer stresshormonen aan, en dat raakt onder andere je afweer en je huid. Dat is een van de redenen dat psoriasis zich in een zware tijd juist kan laten zien. Voor veel vrouwen loopt de huid daarnaast ook mee met de maand, omdat hormonen invloed hebben op onder andere de vetproductie van de huid. Mijn tip: houd het eens twee of drie maanden bij in een notitie op je telefoon. Niet uitgebreid, gewoon een woord per dag over hoe je huid aanvoelt en wat er speelde. Als je dat naast je leven en je cyclus legt, zie je vaak een patroon dat je daarna veel rustiger maakt. De verbinding met je spijsvertering, wat concreter Nu het stuk dat binnen de kPNI zoveel aandacht krijgt: de samenhang tussen je spijsvertering en je huid. Beide zijn grensgebieden, allebei plekken waar je lichaam contact maakt met wat van buiten komt, en allebei hebben ze een muurtje dat goed dicht hoort te zitten. Wat er in je darm gebeurt, is daarom niet los te zien van je huid. Praktisch betekent dat vooral één ding: gevarieerd eten met genoeg vezels en groente is geen los advies voor je darmen, maar iets wat je hele systeem raakt. Vezels zitten in groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten. Heel veel mensen eten daar minder van dan ze denken. De rol van de essentiële vetzuren En dan de bouwstoffen waar ik in het eerste artikel al even naar verwees: de essentiële vetzuren. Ik wil je hier laten zien waarom ze in dit hele verhaal zo vaak terugkomen. Deze vetten zitten namelijk in de wanden van al je cellen, de zogeheten celmembranen. Je kunt je zo'n membraan voorstellen als een soepele huid om elke cel heen, en de kwaliteit daarvan bepaalt mede hoe goed die cel haar werk doet. Die soepelheid komt voor een groot deel uit de vetten die je eet. Maar er is nog iets. Je lichaam gebruikt deze vetzuren ook als grondstof om kleine signaalstoffen van te maken. En een deel van die signaalstoffen is juist betrokken bij het netjes tot een einde brengen van een afweerreactie. Zie het als de opruimploeg die na afloop het licht weer uitdoet. Dat is normale fysiologie, iets wat je lichaam zelf doet, mits het de juiste grondstoffen tot zijn beschikking heeft. En laat die grondstoffen nou net de vetzuren zijn die je lichaam niet zelf kan maken. Daarom kijken we in de kPNI altijd naar de vetten in iemands voeding. Niet als een los trucje, maar omdat ze op zoveel plekken tegelijk meedoen: in je celwanden, in je afweer, in je huidmuurtje. Vandaar dat ik ze in dit verhaal niet mag overslaan. Waarom je dit samen moet bekijken Als je alleen naar je huid kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je voeding kijkt, ook. De kracht zit in de combinatie: je huid van buiten zacht verzorgen, je leefstijl zo inrichten dat je lichaam ruimte krijgt om te herstellen, en van binnenuit zorgen voor een brede basis aan bouwstoffen, waaronder die essentiële vetzuren. En dat alles, ik blijf het herhalen, naast de begeleiding van je arts. In het laatste artikel van deze reeks zoom ik in op die vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt, waar je ze uit haalt, en hoe je daar praktisch voor zorgt. Lees ook Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
Learn more
Wat kun je zélf doen bij psoriasis? Praktische tips van binnenuit
◷ 6 min leestijd In het vorige artikel nam ik je mee in wat er bij psoriasis van binnenuit kan meespelen: een huidmuurtje dat minder goed sluit, een afweer die scherp staat, de verbinding met je spijsvertering en de rol van spanning. Nu het praktische deel, want daar heb je meestal het meest aan. Voordat we beginnen nog even dit: psoriasis hoort bij je arts of dermatoloog, en wat hieronder staat is bedoeld om naast die begeleiding een gezonde basis te leggen. Geen wondermiddel, gewoon een aantal dingen die in mijn ervaring rust brengen. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk te doen. Kies er twee of drie en houd die een paar weken vol. 1. Ga voor een eetpatroon dat je lichaam rust geeft Het eerste waar ik met mensen naar kijk, is wat er op het bord ligt. Een eetpatroon met veel groente, goede vetten en genoeg variatie geeft je lichaam de bouwstoffen die het nodig heeft, en het legt minder druk op je systeem. In de praktijk betekent dat vooral: veel verse groente, wat vaker vis, noten, zaden en pitten, en olijfolie. En let eens bewust op kleur bij je groente, groen, rood, oranje, paars. Dat is een simpele manier om vanzelf een breder aanbod aan voedingsstoffen binnen te krijgen, zonder dat je met lijstjes hoeft te werken. 2. Wees zuinig met suiker en snelle happen Suiker is iets waar je huid niet blij van wordt. Een dag vol snelle koolhydraten geeft pieken en dalen in je bloedsuiker, en dat is iets wat je hele lijf voelt. Je hoeft niet alles in één keer om te gooien. Begin met je ontbijt: combineer je koolhydraten steeds met wat eiwit en vezels, dus yoghurt op plantaardige basis met noten, een ei erbij, een stuk fruit samen met een handje walnoten. Je energie blijft gelijkmatiger, en dat scheelt. 3. Kijk eens kritisch naar zuivel en gluten Dit is er een waar ik in mijn werk vaak op uitkom. Bij een overactieve huid kan het de moeite waard zijn om koemelkzuivel en gluten een tijdje te laten staan, en te kijken hoe je huid daarop reageert. Doe dat wel rustig en het liefst in overleg met je behandelaar, zodat je gevarieerd blijft eten. Plantaardige zuivel is een prima vervanger. Zie het als een proef van een paar weken, waarin je jezelf goed observeert. 4. Geef je spijsvertering aandacht Omdat je huid en je darmen zo met elkaar samenhangen, is alles wat je vertering rust geeft de moeite waard. Eet niet de hele dag door maar houd wat ruimte tussen je eetmomenten, kauw goed, en zorg voor genoeg vezels uit groente, fruit en peulvruchten. Een glas water met wat citroen in de ochtend vind ik zelf een fijne gewoonte om je spijsvertering op gang te helpen. 5. Verzorg je huid zacht en met de juiste vetten Van buitenaf is het belangrijk dat je je huid niet verder uitput. Was met lauw water in plaats van heet, gebruik zachte, kalmerende verzorging en boen niet. Zoek naar producten die je huidmuurtje aanvullen met vetachtige bestanddelen, en breng ze aan op een licht vochtige huid, meteen na het wassen. Dan sluit je het aanwezige vocht als het ware in. Voor sommige mensen werken speciale badoliën of een basisch badzout prettig, dat is even uitproberen wat bij jouw huid past. 6. Een tip met avocado Een praktische die ik graag deel: avocado. In avocado zit persine, een voorloper van datzelfde filaggrine dat je huid helpt vocht vast te houden. Een avocado eten is dus sowieso een goede gewoonte, en de binnenkant van de schil kun je heel zacht over een rustige plek op je huid strijken. Klinkt misschien gek, maar het is een oud en onschuldig huismiddeltje dat veel mensen fijn vinden. 7. Wees voorzichtig met alcohol Ik zeg het maar gewoon eerlijk: alcohol is iets wat een overactieve huid zelden goed doet. Als je merkt dat je huid meebeweegt met periodes waarin je meer drinkt, is dat een signaal om serieus te nemen. Je hoeft er geen ingewikkeld verhaal van te maken, gewoon minder of even helemaal niet, en kijken wat het doet. 8. Maak je omgeving wat schoner Je huid staat de hele dag in contact met van alles: wasmiddel, huidverzorging, schoonmaakspullen, geurtjes. Kies waar je kunt voor milde, zo natuurlijk mogelijke producten, en was je kleding en beddengoed met een neutraal, parfumvrij middel. Draag het liefst luchtige, katoenen kleding op de plekken die snel reageren. Kleine dingen, maar bij elkaar opgeteld geef je je huid zo minder prikkels te verwerken. 9. Neem je stress echt serieus Deze zet ik bewust niet onderaan omdat hij minder belangrijk is, maar juist omdat hij zo vaak wordt overgeslagen. We weten dat spanning bij psoriasis meepraat, dus rust nemen is hier geen luxe. Bouw ergens in je dag een moment in waarop je echt even niks doet: een korte wandeling zonder telefoon, een paar minuten rustig ademhalen, yoga, iets wat jou werkt. Je hoeft er geen uur voor vrij te maken, regelmaat werkt beter dan lengte. 10. Zorg voor een gezonde basis van binnenuit En dan de bouwstoffen. Je huid vernieuwt zich continu en gebruikt daar materiaal voor dat uit je voeding komt. Vitamine A, zink en vitamine D komen bij de huid steeds terug, net als de essentiële vetzuren die je lichaam niet zelf maakt. Zorg in de eerste plaats via je voeding voor een brede basis, gevarieerd en kleurrijk. Merk je dat dat er in drukke periodes bij inschiet, dan kan een aanvulling praktisch zijn. In het laatste artikel van deze reeks ga ik daar dieper op in. Hoe je dit volhoudt Kies twee of drie punten uit dit lijstje en houd die minstens vier weken vol voordat je iets nieuws toevoegt. Je huid heeft tijd nodig, want een volledige vernieuwingscyclus duurt al gauw een aantal weken. Ga je alles tegelijk veranderen, dan weet je achteraf niet wat het verschil maakte. En blijf dit altijd afstemmen met je arts of behandelaar. In het volgende artikel duiken we een laag dieper, naar de samenhang tussen je huid, je afweer en je spijsvertering. Lees ook Hoe psoriasis vaak een signaal is van een disbalans van binnenuit De diepere laag achter psoriasis Essentiële vetzuren: waarom je lichaam ze niet zelf maakt
Learn more
Waarom eczeem, astma en hooikoorts vaak in een verhaal thuishoren
◷ 5 min leestijd Als je zelf eczeem hebt, of als ouder een kindje met eczeem ziet, dan is de kans groot dat je het rijtje kent: eczeem, hooikoorts, astma. Vaak komen die drie in dezelfde familie voor, of zelfs bij dezelfde persoon in verschillende levensfases. Dat is geen toeval, en in dit artikel leg ik uit waarom deze dingen vaak in een verhaal thuishoren. Niet om je zorgen te maken, maar juist omdat het rustgevend is als je snapt hoe het samenhangt. De rode draad: allemaal grensgebieden Je huid is een grensgebied, een plek waar je lichaam contact maakt met de buitenwereld. Maar het is niet het enige. Je luchtwegen, je neus en je darmen zijn dat net zo goed. Overal daar zit een fijne, levende laag, een slijmvlies of een barriere, die de buitenwereld buiten en de binnenwereld binnen houdt. Je kunt het zien als verschillende deuren van hetzelfde huis. Ze zitten op andere plekken, maar ze zijn van dezelfde bouw. En daar zit precies de verklaring. Het eiwit filaggrine, dat ik in de eerdere artikelen beschreef als de sleutel tot een goed sluitende huid, speelt ook een rol in andere slijmvliezen. Is die van nature wat minder actief, dan merk je dat niet alleen op je huid, maar mogelijk ook aan een snel droge neus, geirriteerde ogen of luchtwegen die gevoeliger zijn. Dezelfde bouw, dezelfde gevoeligheid, op verschillende deuren van het huis. Waarom het een op het ander lijkt te volgen In mijn vak zie je vaak een patroon dat begint bij de huid. Een kindje met eczeem in de plooien, dat later gevoeliger blijkt voor pollen en huisstof, en soms nog weer later luchtwegen heeft die snel reageren. Er is een grotere kans dat deze dingen in elkaars verlengde liggen, juist omdat ze dezelfde basis delen. Dat komt zo. Als een van die grensgebieden wat opener staat, komen er makkelijker prikkels binnen die je afweer moet beoordelen. Je afweersysteem raakt daardoor laagdrempeliger afgesteld: het reageert sneller en op meer dingen. Dat is waarom je bij dezelfde persoon vaak eczeem, een gevoelige neus en snelle reacties op van alles ziet. Het is niet een aandoening die de andere veroorzaakt, maar een gedeelde gevoeligheid die zich op verschillende plekken laat zien. Bij die reacties speelt ook histamine mee, een stofje dat jeuk en prikkeling aanwakkert, en dat verklaart waarom die gevoeligheid zo herkenbaar overal opduikt. De verbinding met je spijsvertering Van al die grensgebieden krijgt je spijsvertering in mijn vak veel aandacht, en dat is niet voor niets. Je darmen zijn qua oppervlak veruit het grootste grensgebied dat je hebt, en er is een levendig contact tussen wat daar gebeurt en de rest van je lichaam, je huid inbegrepen. Ik wil daar geen ingewikkeld verhaal van maken, want de praktische boodschap is eigenlijk heel eenvoudig: gevarieerd eten met voldoende vezels en groenten is geen los advies voor je buik, maar iets wat je hele systeem raakt. Vezels zitten in groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten, en veel mensen eten daar minder van dan ze denken. Wat dit praktisch betekent Als je begrijpt dat deze dingen dezelfde basis delen, wordt je aanpak vanzelf breder en rustiger. Je gaat niet meer jagen op die ene plek, maar je zorgt voor het geheel. Dat betekent: dempen wat de sluimerende ontsteking voedt, dus rustiger aan met suiker, veel bewerkte producten en, als je merkt dat het je goed doet, een tijdje minder zuivel en gluten. En daarnaast juist voeden wat je grensgebieden nodig hebben. Daarbij komen dezelfde bouwstoffen terug die je huid ook gebruikt. De essentiele vetzuren, die je lichaam niet zelf maakt en die je uit vette vis, noten en zaden haalt, spelen een rol in hoe soepel je slijmvliezen en je huid blijven en hoe netjes je lichaam een ontstekingsreactie afrondt. Zink draait mee in zowel je huid als je afweer. En vitamine A speelt een rol bij het normaal houden van je huid en je slijmvliezen. Het mooie is dat je met een gevarieerd, kleurrijk bord al die deuren van je huis tegelijk voedt. Wat dit betekent als je kind eczeem heeft Voor ouders is dit vaak een van de meest waardevolle inzichten. Als je kindje eczeem heeft, is de neiging begrijpelijk om je helemaal op die plekjes te richten. Maar als je bedenkt dat de huid, de neus en de luchtwegen dezelfde bouw delen, dan snap je waarom een brede, rustige aanpak vaak prettiger uitpakt dan jagen op elke plek apart. Denk aan ademende katoenen kleding, een koele slaapkamer, milde verzorging en een gevarieerd bord met genoeg goede vetten en groente. Je hoeft daar geen ingewikkeld project van te maken. Rust en regelmaat doen hier veel werk, en dat geldt voor jong en oud. Blijft het je zorgen baren, ga er dan mee naar de huisarts of een kinderarts, zeker bij kleine kinderen. Klein beginnen loont Je hoeft dit niet in een keer om te gooien. Kies een of twee dingen die makkelijk in je dag passen, bijvoorbeeld elke dag een portie groente extra en een handje noten of wat vette vis in de week, en houd dat een tijdje vol. Kleine, volgehouden stappen doen op de lange termijn meer dan een korte, strenge periode waarna je weer terugvalt. En dat geldt precies zo voor je huid als voor de rest van je grensgebieden. Je bouwt aan het geheel, en dat geheel heeft de tijd nodig om mee te bewegen. Tot slot Ik vind dit een van de meest geruststellende inzichten om te delen. Eczeem, een gevoelige neus of snel reagerende luchtwegen zijn geen losse pechgevallen, maar vaak uitingen van dezelfde aanleg. En dat betekent ook dat de dingen die je voor het geheel doet, op meer plekken tegelijk kunnen landen. Rust, gevarieerde voeding en een leefstijl die je lichaam ademruimte geeft, dat is de basis. En blijft iets je zorgen baren, of ben je onder behandeling, overleg dan altijd met je arts. Dan bouw je verder op iets wat klopt. Lees ook Waarom eczeem niet zomaar een oppervlakkig probleem is Wat kun je zelf doen bij eczeem? Praktische tips Wat niemand je vertelt over eczeem (maar je wel moet weten) Je huid van binnenuit ondersteunen: de bouwstoffen op een rij
Learn more
Je huid van binnenuit ondersteunen: de bouwstoffen op een rij
◷ 6 min leestijd In deze reeks keken we naar wat eczeem is, wat je er zelf aan kunt doen, en wat er onder de oppervlakte van je huid gebeurt. In dit laatste artikel gaat het over het stuk van binnenuit: welke bouwstoffen je huid gebruikt, welke daarvan een erkende rol hebben, en hoe je daar praktisch voor zorgt. Even vooraf, want dat vind ik belangrijk om eerlijk te zeggen: dit gaat over het voeden van je huid van binnenuit, niet over een middel tegen een aandoening. Voeding en een supplement doen iets anders dan een behandeling, en het is goed om dat onderscheid te maken. Je huid wordt elke dag opnieuw gemaakt Het helpt om te beseffen dat je huid geen vaststaand geheel is. Ze vernieuwt zichzelf continu, en een volledige cyclus duurt al gauw enkele weken. Al die tijd is je lichaam bezig met bouwen, en daar heeft het materiaal voor nodig. Dat materiaal komt uit wat je eet en drinkt. Daarom zeg ik altijd: je verzorging werkt van buiten naar binnen, en je voeding van binnen naar buiten. Je hebt ze allebei nodig, en ze doen elk iets anders. Welke bouwstoffen een rol spelen voor je huid In de vorige artikelen kwamen een paar stoffen steeds terug. Ik zet ze hier op een rij, in gewone taal. De essentiele vetzuren vormen de vetlaag tussen je huidcellen, de specie in dat muurtje, en die haal je uit vette vis, noten en zaden. Daarnaast zijn er twee stoffen waarvan de rol voor de huid ook officieel is vastgesteld. Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit en is belangrijk voor de huid.1 En calcium draagt bij aan een normale celdeling, iets wat continu gebeurt terwijl je huid zich vernieuwt.2 Wat opvalt is dat die stoffen uit heel verschillende hoeken van je voeding komen. Zink haal je uit vlees, noten, zaden en schaaldieren, calcium uit onder andere zuivelvervangers en groene groenten, en de vetzuren uit vis en zaden. Een gevarieerd, kleurrijk bord is dus de basis. Merk je dat dat er in drukke periodes bij inschiet, dan kan een gerichte aanvulling praktisch zijn. Barrier+ van ScKIN Die zink en dat calcium vind je terug in ScKIN Barrier+, een formule die we bij ScKIN speciaal rond de huidbarriere hebben opgebouwd. Je neemt er een maatschep per dag van. De basis van de formule bestaat uit een hoge dosering L-Glutamine, met 10.000 mg het meest voorkomende aminozuur in je lichaam, aangevuld met L-Histidine, een essentieel aminozuur. Die twee aminozuren vormen het fundament van de samenstelling. Daarnaast levert Barrier+ zink, goed voor 100% van de dagelijkse referentie-inname, en calcium. De erkende bijdragen van deze formule komen van die zink en dat calcium. Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit, is belangrijk voor de huid en ondersteunt het herstellend vermogen van de huid.1 Daarnaast ondersteunt zink het immuunsysteem.1 Calcium draagt bij aan een normale celdeling.2 Zie het als een brede basis onder je dag, een manier om die bouwstoffen binnen te krijgen, naast alles wat je met je verzorging en je leefstijl al doet. Het is geen vervanging van goed eten, en ook geen kuur die je even doet en weer stopt. Juist bij de huidbarriere geldt: geef het rustig de tijd. Misschien vraag je je af waarom er zulke hoge doseringen aminozuren in zitten. Dat heeft te maken met hoe de formule is opgebouwd rond het thema van de huidbarriere. L-Glutamine is een aminozuur dat je lichaam in principe zelf kan aanmaken, maar waar in drukke of veeleisende periodes meer vraag naar kan zijn. In Barrier+ vormt het samen met L-Histidine het fundament van de samenstelling. Ik noem dat bewust als kenmerk van de formule, want de erkende bijdragen voor je huid komen van de zink en het calcium, niet van deze aminozuren. Zo weet je precies waar wat vandaan komt, en dat vind ik belangrijker dan mooie beloftes. Waarom een brede basis vaak prettiger werkt In de praktijk zie ik dat mensen soms heel gericht een losse stof gaan nemen, omdat ze daarover iets gelezen hebben. Dat kan zinvol zijn, maar vaker is het handiger om te zorgen voor een brede basis. Je lichaam werkt namelijk niet met losse stoffen, maar met processen waarin veel stoffen tegelijk meedoen. Ontbreekt er ergens een schakel, dan stokt het proces, hoeveel je ook van dat ene neemt. Die brede basis leg je in de eerste plaats met je voeding: gevarieerd, kleurrijk, met genoeg groente, goede vetten en vezels. Merk je dat dat er in drukke periodes bij inschiet, dan kan een aanvulling praktisch zijn om die basis breed te houden. Hoe je dit in je dag inpast Het praktische zit hem vooral in regelmaat. Een vast moment op de dag werkt beter dan af en toe. Veel mensen kiezen de ochtend, bij het ontbijt, zodat het aan een bestaande gewoonte vastzit en je het niet vergeet. Combineer het met de dingen uit de eerdere artikelen: mild verzorgen, koel slapen, goede vetten op je bord en ergens een rustmoment. Geen van die dingen is op zichzelf spannend, en juist dat is de bedoeling. Het is de optelsom, volgehouden over weken, die het verschil maakt. Bekijk Barrier+ Tot slot Als je een ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: je huid werkt in weken, niet in dagen, en de kracht zit in de combinatie van buiten en binnen. Verzorg je huid mild aan de buitenkant, richt je leefstijl zo in dat je lichaam ruimte krijgt om tot rust te komen, en zorg van binnenuit voor een brede basis aan bouwstoffen. Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, maar het is wel hoe het werkt. En bij twijfel, of als je onder behandeling bent, overleg dan altijd even met je arts of therapeut. 1 Zink helpt bij de verzorging van de huid van binnenuit, is belangrijk voor de huid, ondersteunt het herstellend vermogen van de huid en ondersteunt het immuunsysteem. 2 Calcium draagt bij aan een normale celdeling. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook Waarom eczeem niet zomaar een oppervlakkig probleem is Wat kun je zelf doen bij eczeem? Praktische tips Wat niemand je vertelt over eczeem (maar je wel moet weten) Waarom eczeem, astma en hooikoorts vaak in een verhaal thuishoren
Learn more
Wat niemand je vertelt over eczeem (maar je wel moet weten)
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat eczeem is en wat je er zelf aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, naar wat er onder de oppervlakte gebeurt. Want dit is waar mijn vak eigenlijk over gaat: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen in je lichaam met elkaar samenwerken. En je huid doet volop mee in dat gesprek. Je huid is meer dan een omhulsel We denken bij de huid vaak aan de buitenkant, aan hoe iets eruitziet. Maar je huid is een actief orgaan dat de hele dag aan het werk is. Ze houdt vocht binnen, houdt ongewenste dingen buiten, regelt je temperatuur, en, dit wordt vaak vergeten, ze is een plek waar je afweer actief is. Je huid is namelijk een van de grensgebieden van je lichaam, een van de plekken waar binnen en buiten elkaar raken. En op een grens staat bewaking. Die bewaking is je afweersysteem. Als je huidbarriere goed sluit, hoeft die bewaking niet zo hard te werken. Maar bij een huid die wat opener staat, komen er continu prikkels binnen die beoordeeld moeten worden. De bewaking staat daardoor scherper afgesteld. Dat is precies wat je voelt als je huid overal op lijkt te reageren. Waarom de jeuk vaak erger is dan de rest laat zien Een van de dingen die mensen met eczeem het meest dwarszit, is jeuk zonder dat er iets duidelijks te zien is. Dat zit zo. Als de barriere wat opener staat, worden niet alleen indringers doorgelaten, maar raken ook de zenuwuiteinden in de huid sneller geprikkeld. Tegelijk komen er bij die prikkeling stofjes vrij, zoals histamine, die de jeuk verder aanwakkeren. Zo ontstaat er jeuk die niet in verhouding staat tot wat je ziet, en die 's avonds en 's nachts vaak toeneemt. Wat ik daarbij belangrijk vind om te zeggen: dit is een normaal proces, geen kapotte huid. Je lichaam doet precies wat het hoort te doen. Alleen kan het uit balans raken als de barriere langere tijd wat opener staat en de bewaking daardoor blijft aanstaan. Een systeem dat te lang aan staat En daar komen we bij de kern. Bij veel mensen met eczeem staat het afweersysteem eigenlijk voortdurend een beetje in de hoogste versnelling. Niet zo hevig dat je ziek bent, maar wel zo dat er een lage, sluimerende ontsteking meeloopt. Die sluimerende ontsteking wordt gevoed door dingen die ik eerder noemde: spanning, weinig slaap, veel suiker, veel zuivel en granen. Andersom kun je hem dempen door daar rustiger mee om te gaan. Dat is precies waarom leefstijl bij eczeem zo veel gewicht heeft, en niet zomaar een bijzaak is. Waarom spanning zich zo snel laat zien in je huid Ik noemde spanning al een paar keer, en dat is niet voor niets. Als je langere tijd in de hoogste versnelling staat, verschuift je lichaam zijn aandacht naar wat op dat moment het belangrijkst lijkt. Herstel en onderhoud, precies de dingen waar je huid van afhankelijk is, komen dan wat achteraan. Veel mensen merken dat hun huid in een drukke periode anders reageert dan in een rustige vakantieweek, terwijl ze in die vakantie hun routine juist minder netjes volgen. Dat zegt iets. Het is ook waarom ik in mijn werk nooit alleen naar de huid kijk, maar altijd vraag hoe iemand slaapt, hoe vol de dagen zitten en of er ergens ruimte is om echt even niks te doen. De lever draait ook mee Nog iets wat in mijn werk vaak naar voren komt: bij mensen met eczeem loopt het opruimende werk van de lever niet altijd soepel. Je lever is een van de organen die je lichaam schoon helpt houden, en als die veel te doen heeft, kan je huid daar iets van laten zien. Daarom kijk ik in de praktijk altijd naar het geheel: rust, voeding, en of de lever genoeg ruimte krijgt om zijn werk te doen. Niet als losse trucjes, maar als onderdelen die elkaar versterken. De bouwstoffen die overal meedoen Wat al die processen gemeen hebben, is dat ze bouwstoffen nodig hebben om hun werk te doen. Ik licht er een paar uit die bij de huid steeds terugkomen. De essentiele vetzuren zijn er daar een van. Dat zijn vetten die je lichaam niet zelf kan aanmaken, dus die moet je echt uit je voeding halen. Ze zitten in de vetlaag tussen je huidcellen, en ze spelen ook een rol in hoe je lichaam een ontstekingsreactie netjes weer afrondt. Je vindt ze in vette vis, noten en zaden. Daarnaast is er zink, een mineraal dat je lichaam gebruikt bij het opbouwen en herstellen van huidweefsel, en dat ook meedraait in je afweer. En vitamine A, dat een rol speelt bij het normaal houden van de huid. Dit zijn geen wondermiddelen. Het zijn gewoon stoffen die meedoen in het dagelijkse werk van je lichaam, en die je uit een gevarieerd en kleurrijk bord haalt. Waarom geduld hier geen loze term is Nog iets over tijd, want dat is misschien wel het lastigste. Je huidbarriere opbouwen gaat niet in dagen. De vernieuwingscyclus van je huid duurt al enkele weken, en bij een huid die van nature wat opener staat, mag je rustig in maanden denken. Dat klinkt misschien ontmoedigend, maar het is juist bevrijdend: het betekent dat je niet elke dag resultaat hoeft af te dwingen. Je legt een basis, je houdt die vol, en je kijkt na een aantal weken pas terug. Zo haal je de druk van elke afzonderlijke dag af, en dat helpt trouwens ook weer bij die sluimerende ontsteking, want minder gejaag betekent minder spanning. Waarom je dit samen moet bekijken Als je alleen naar je huid kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je voeding kijkt, ook. De kracht zit in de combinatie: je huid van buiten rustig en verzachtend verzorgen, je leefstijl zo inrichten dat je lichaam ruimte krijgt om tot rust te komen, en van binnenuit zorgen voor een brede basis aan bouwstoffen. In het volgende artikel laat ik zien hoe je dat laatste stuk praktisch aanpakt, en welke stoffen daarbij een erkende rol spelen voor je huid. Lees ook Waarom eczeem niet zomaar een oppervlakkig probleem is Wat kun je zelf doen bij eczeem? Praktische tips Je huid van binnenuit ondersteunen: de bouwstoffen op een rij Waarom eczeem, astma en hooikoorts vaak in een verhaal thuishoren
Learn more
