◷ 6 min leestijd
In het vorige artikel nam ik je mee in hoe breed vitamine D meespeelt in je lichaam, en waarom we er hier in Nederland een groot deel van het jaar maar weinig van via de zon binnenkrijgen. Nu het praktische deel, want daar heb je uiteindelijk het meeste aan. Ik loop met je langs de dingen die in mijn ervaring echt verschil maken voor je vitamine D-status. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk op te pakken. Kies er een paar uit en houd die vol.
1. Ga in het lichte halfjaar bewust naar buiten
In de maanden dat de zon hoog genoeg staat, ruwweg mei tot september, is buiten zijn je grootste bron. Je hoeft daar echt niet uren voor in de volle zon te liggen. Een stuk wandelen tijdens je lunch, met je onderarmen en je gezicht in het daglicht, doet al iets. Zoek daarin je eigen balans: genoeg licht op je huid om er iets aan te hebben, en tegelijk voldoende bescherming zodra je merkt dat je huid rood dreigt te worden. Verbranden hoeft nooit, en helpt ook niet.
2. Blijf ook in de winter buiten komen
In het donkere halfjaar maakt je huid vrijwel geen vitamine D aan, en toch is buiten komen dan waardevol. Daglicht op je netvlies helpt je dag-en-nachtritme, je slaap en je gemoed, en die hangen op de achtergrond allemaal met elkaar samen. Zie een frisse wandeling in de winter dus niet als verloren moeite. Voor je vitamine D reken je in die maanden alleen wat meer op je voeding en op een eventuele aanvulling.
3. Zet de juiste dingen op je bord
Er zijn een paar voedingsmiddelen die noemenswaardige hoeveelheden vitamine D leveren. Vette vis staat bovenaan: haring, zalm, makreel, sardines. Daarnaast eieren, waarbij de dooier het werk doet, en paddenstoelen die in de zon hebben gestaan. Probeer een paar keer per week zoiets in te bouwen. Je haalt er via voeding niet je hele behoefte mee binnen, dat schreef ik in het vorige artikel al, en toch is het een fijne basis om mee te beginnen. Lekker om er bewust op te letten.
4. Vergeet je magnesium niet
En dan kom ik bij het punt waar ik in mijn praktijk misschien wel het vaakst over begin: magnesium. Vitamine D en magnesium horen namelijk bij elkaar. Voordat de vitamine D die je aanmaakt of binnenkrijgt echt aan het werk kan, moet je lichaam de stof eerst omzetten naar een actieve vorm. En laat magnesium net de meewerker zijn die bij die omzetting onmisbaar is. Zonder voldoende magnesium blijft je vitamine D voor een deel werkloos aan de kant staan.
Magnesium haal je uit groene groenten, noten, zaden, peulvruchten en pure chocolade. Denk aan een handvol ongezouten noten tussen de middag, of aan een flinke portie donkergroene bladgroente bij je warme maaltijd. Kleine gewoontes, die opgeteld je magnesium op een prettig niveau houden. Het lastige is dat spanning en drukte je magnesium juist opsouperen, en dat zijn precies de periodes waarin je alles goed zou willen laten draaien. Daarom zeg ik altijd: als je met vitamine D bezig bent, neem magnesium dan meteen mee in je gedachten. Die twee horen gewoon bij elkaar.
5. Houd rekening met jouw situatie
Niet iedereen zit in dezelfde uitgangspositie. Heb je een getinte of donkere huid, dan heeft die meer tijd in de zon nodig voor dezelfde aanmaak. Kom je weinig buiten, werk je vooral binnen of ga je vaak bedekt door het leven, dan geldt hetzelfde. Ook bij het ouder worden maakt de huid de stof minder makkelijk aan, en tijdens een zwangerschap vraagt je lichaam extra aandacht. In al die gevallen is het gewoon slim om er wat bewuster mee bezig te zijn.
6. Geef stress de aandacht die het verdient
Dit lijkt op het eerste gezicht los te staan van vitamine D, en toch hangt het er nauw mee samen. Als je langere tijd in de hoogste versnelling leeft, maakt je lichaam veel van het stresshormoon cortisol aan. En cortisol zit precies die sloten in de weg waar vitamine D op past. De sleutel is er dan wel, maar het slot doet stroef. In het volgende artikel leg ik dat mechanisme verder uit. Voor nu is het genoeg om te weten dat rust en ontspanning je vitamine D indirect helpen z'n werk te doen.
7. Neem vitamine D met wat vet erbij
Vitamine D is vetoplosbaar. Dat betekent dat je lichaam de stof beter opneemt wanneer er wat vet in de buurt is. Eet je vitamine D-rijke voeding dus gerust bij een maaltijd waar wat gezonde vetten in zitten, en kies je voor een aanvulling, neem die dan tijdens of vlak na het eten. Zo krijg je er simpelweg meer van mee.
8. Laat je waarde eens prikken
Wil je weten hoe je ervoor staat, dan kun je je vitamine D laten meten via een bloedprik bij de huisarts. Dat geeft je een startpunt en een gevoel bij waar je zit. Het is geen verplichting, maar voor veel mensen is het prettig om het een keer zwart op wit te zien in plaats van te gissen.
9. Maak er een ritme van dat bij het seizoen past
Wat mij in de praktijk het meest opvalt, is dat vitamine D vooral een kwestie is van meebewegen met de seizoenen. In de zomer leunt je lichaam grotendeels op de zon, en dan is bewust buiten zijn je belangrijkste taak. Zodra de dagen korter worden en de zon lager komt te staan, verschuift het accent naar je voeding en, als je daarvoor kiest, naar een aanvulling. Het helpt om dat niet elk jaar opnieuw te bedenken, maar er een vast ritme van te maken. Veel mensen kiezen er bijvoorbeeld voor om vanaf het najaar tot in het voorjaar wat gerichter met hun vitamine D bezig te zijn, en dat in de zomermaanden wat losser te laten. Zo hoef je er niet elke dag over na te denken en zorg je toch voor een rustige, doorlopende basis.
10. Wees geduldig, dit werkt op de achtergrond
Tot slot iets over verwachtingen. Vitamine D werkt niet als een knop die je omzet en waarvan je meteen iets voelt. Het doet z'n werk in stille achtergrondprocessen, in je botten, je spieren, je afweer en je cellen. Juist daarom is regelmaat belangrijker dan een korte piek. Bouw het rustig in als een vast onderdeel van je dag, zeker in het winterhalfjaar, en geef het de tijd.
In het derde artikel duik ik dieper de biologie in. Dan laat ik je precies zien welke reis vitamine D door je lichaam maakt, waarom magnesium daarbij zo cruciaal is, en hoe stress dat hele proces in de weg kan zitten. Als je dat begrijpt, worden de tips uit dit artikel ineens een stuk logischer.
